کارگاه تیاتر _ نمایش ایران: Recent Episodes
hostage IN IRAN
این برنامه به مدت دوسال از سال ۱۳۹۸ تا فروردین ۱۴۰۰ به نویسندگی و تهیه کنندگی انسیه شمس الهی و کارگردانی بهنود بهلولی و به همراهی تعدادی از بازیگران کارگاه نمایش بهنود بهلولی تولید شد و روی آنتن شبکه رادیویی نمایش رفت. فصل اول به تاریخ نمایش ایران می پردازد و فصل های آینده به سراغ فرم های نمایش ایرانی رفته ایم که به مرور فصل های آینده را تنظیم و بارگذاری خواهم کرد.
برای ساخت مستندی از تاریخ نمایش ایران در آینده ی نزدیک نیازمند دریافت اطلاعات درباره افراد مطلع و تاثیرگذار و اسناد در این باره هستم و بی نهایت سپاسگزار خواهم بود اگر نشانه و کمکی از طریق نشانی جیمیلی که در زیر نوشته ام دریافت کنم. radiorooyesh@gmail.com
شخصیت حاجی فیروز در فرهنگ ایران باستان وجود داشته و در آیینهای نوروزی ریشه دارد، اما برخی میگویند که سیاه در نمایش روحوضی، حاجی فیروز نیست و او شبیه کولی های سیاه برزنگی است. کدام نظریه را میتوانیم بپذیریم؟
ویژگیهای شخصیت سیاه چیست؟ و این ویژگیها از کجا آمده اند؟
یک اجرای بقال بازی بشنویم که در حضور ناصرالدین شاه اجرا شده بوده است
بقال بازی در واقع مادربزرگ سیاه بازی محسوب میشود
نظرات و انتقادات خود را به این رایانه بفرستید
در این فصل قرار است درباره فرم نمایشی سیاه بازی بشنویم و در این قسمت به سراغ سیاه رفته ایم. اینکه اصلا این شخصیت سیه چرده با آن لباس قرمز و کمربند و کلاه و اداهایش از کجا آمده است. به این سوال پاسخ می دهیم که آیا سیاه بودن سیاه یک نماد نژادپرستانه است یا خیر
فرم نمایشی تعزیه یکی از ساختارهای مهم نمایش ایرانی است. این فرم نمایشی ابتدا با داستانهای مذهبی شروع میشود اما در ادامه با استفاده از این ساختار داستانهای دیگری نیز نمایش داده میشود.
در این قسمت از تعزیه یا شبیه خوانی طنز و محمد علی افراشته به عنوان یکی از اولین نمایشنامه نویسان این گونه می شنویم
نظرات و انتقادات خود را به این رایانه بفرستید
در دوران مشروطه نویسندگان بسیاری نمایشنامه نوشته اند اما دو نمایشنامه نویس به نام های «مرتضی قلی خان فکری مؤیدالملک ارشاد» و «میرزا احمدخان کمال الوزاره محمودی» از بقیه معروف تر می شوند و آثار بهتری را خلق می کنند
انتشار روزنامه ای به نام "تیاتر" که به موضوعات هنری و نمایشی می پرداخت نیز اتفاق مهمی در این دوره است
مروری کوتاه خواهیم داشت به تئات در دوره مشروطه و پس از آن
بزرگان و ثروتمندانی که در زمان قاجار به فرنگ سفر کردند اولین کسانی بودند که با تئاتر غربی از نزدیک مواجه شدند و برخی از این افراد از جمله خود ناصرالدین شاه در سفرنامه هایشان از تجربه ی تماشای تئاترهای غربی آن دوره نوشته اند. در این قسمت از کارگاه تیاتر به این سفرنامه ها پرداخته ایم.
کافه فردوسی یکی از اولین پاتوق های کافه نشینی تئاتری ها در تهران بود. در این قسمت علاوه بر جایگاه کافه نشینی در تئاتر، درباره ی آثار فضل الله بایگان و معزالدیوان فکری به عنوان نمایشن نویسان حرفه ای که از فعالان تماشاخانه ثابتی به نام تماشاخانه تهران بودند می شنوید
عبدالحسین نوشین به واسطه ی انواع فعالیت هایش از جمله نمایشنامه نویسی شخصیتی مهم در تئاتر ایران بوده است. دراین قسمت به زندگی و آثار این شخصیت از جمله نمایشنامه ای با عنوان "تأثیر زن وظیفه شناس در زندگی"می پردازیم. همچنین خانم لورتا را به عنوان اولین بازیگر زن تئاتر ایران معرفی میکنیم.
گویی زنان در اولین تلاش هایشان به عنوان نمایشنامه نویس و کارگردان در تئاتر ایران بیشتر خودشان بوده اند و به مسائل و دغدغه های زنانه می پرداخته اند. در این قسمت تعدادی از اولین زنان نمایشنامه نویس در تئاتر ایران و متون آنها را مرور می کنیم
تماشاخانه هنر اولین تماشاخانه ای بود که اعضای آن آگاهانه تصمیم گرفتند گرایش های سیاسی را دنبال نکنند و مانند برخی هنرمندان که معروف به درباری شده بودند به نفع هیچ جناح سیاسی فعالیت نکنند
در این قسمت درباره ی فلسفه ی هنر برای هنر می شنوید و همچنین درباره ی نمایشنامه های علی اصغر گرمسیری یکی از اعضای تماشاخانه ی تهران که مشهور شده بود به درباری
ذبیح الله بهروز را با نمایشنامه ی جیجک علیشاه می شناسیم اما او آثار مهم دیگری از جمله نمایشنامه های عرفانی و اقتباس هایی از شاهنامه و همچنین اپرت نیز در کارنامه ی خود دارد.
کرمانشاهی را اولین کارگردان تحصیل کرده ی ایرانی می دانند که در روسیه کارگردانی تئاتر خواند. او نامی در تاریخ تئاتر ایران است که بسیاری از اولین گام ها را در این عرصه برداشته است. از جمله اولین استودیوی تئاتر در ایران و اولین صحنه ی گردان تئاتر و اولین های دیگری که در این قسمت خواهید شنید.
یکی از مهمترین اپرت نویسان دوره پهلوی اول رضا کمال ملقب به شهرزاد بود. چرا که به داستان های هزار و یک شب علاقه ی خاصی داشت. این قسمت بیشتر به این شخصیت و آثارش پرداخته است.
کلنل علی نقی وزیری بجز نقش پررنگی که در موسیقی ایران دارد در نمایش ایران نیز نقش مهمی ایفا کرده است. بخصوص در نمایش موزیکال و اپرت و اپرای ایرانی با تأسیس شرکت کمدی موزیکال و نوشتن اپرت هایی با موسیقی های منحصر به فرد و حرفه ای.
یکی از مهمترین رخدادهای تئاتر ایران در اواخر قاجار و اوایل پهلوی اول تاسیس شرکت کمدی ایران توسط سید علی نصر بود.
درباره شرکت کمدی ایران، علی اصغر گرمسیری، میرزاده عشقی و اپرت شهریاران ایران، و نمایشنامه ی جعفرخان از فرنگ برگشته.