radiozamaneh: Recent Episodes
radiozamaneh
“زمانه”، رادیو و وبسایتی است برای عرضهٴ اخبار، گزارش، گفتوگو و تحلیل درباره موضوعهای سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و نظری … زمینهسازی برای ایجاد رادیو زمانه در سال ۲۰۰۴ با کوشش ایرانیانی مانند فرح کریمی، نماینده وقت پارلمان هلند، صورت گرفت. رادیو زمانه از سیزده مرداد ۱۳۸۵ خورشیدی (چهارم اوت ۲۰۰۶)، همزمان با شب صدمین سالگرد جنبش مشروطه، فعالیت خود را آغاز کرد. محور اصلی فعالیتهای “زمانه”، پشتیبانی از کوششهای فعالان حقوق بشر و جامعه مدنی در ایران است. با توجه به نبود فضای باز رسانهای در ایران، یکی دیگر از اهداف زمانه، تلاش در جهت ایجاد تنوع رسانهای است.
پرونده قتل حمیدرضا رجبزاده، مداح جوان تهرانی، در نگاه نخست یک جنایت معمولی به نظر میرسد، اما ابعاد پیچیده آن، از ربایش و ارسال فیلم جنایت برای خانواده تا اعترافات متهمان درباره انگیزههای مالی و تحریک خارجی، همگی در بستری از قطبیسازی سیاسی و سابقه خشونت دولتی رخ دادهاند. این پرونده پرسشهای بنیادینی درباره ماهیت خشونت، بازتولید آن در شرایط سرکوب ساختاری و مرزهای باریک میان انتقام و رهایی برمیانگیزد. پروفسور شهرام خسروی، جامعهشناس، در گفتوگو با زمانه این پرونده را نقطهای برای تأمل در نظریه «بومرنگ» خشونت، تفاوت خشونت نمادین و عریان، و ضرورت گسست از چرخهای میداند که در آن میل به آزادی، ناخواسته به میل به انتقام بدل میشود.
محمد مقیمی، وکیل دادگستری و کارشناس حقوق بشر، در گفتوگو با زمانه وضعیت زنان زندانی در ایران را بازتابی از نگاه ایدئولوژیک حکومت، ضعف عدالت اجتماعی و نبود سازوکارهای نظارتی مستقل میداند. او تأکید میکند که محرومیت از درمان مناسب، خشونت و رفتارهای تحقیرآمیز، و دشواری اثبات این موارد، نه صرفاً ناشی از کمبود قانون، بلکه نتیجهٔ نگرش غالب به کرامت انسانی و فقدان دادگستری مستقل است. مقیمی با تفکیک میان زندانیان عادی و سیاسی، وضعیت زنان در جرایم عادی را وخیمتر توصیف میکند و معتقد است پیشگیری از طریق حمایت اجتماعی و استفاده از مجازاتهای جایگزین حبس، بهویژه برای مادران، میتواند بسیاری از این مشکلات را کاهش دهد. به باور او، تا زمانی که ساختار سیاسی و فرهنگی تغییر نکند، تحقق استانداردهای حقوق بشری در زندانها دور از دسترس خواهد ماند.
تغییر رابطه دولت با جان انسان و تضمین عدم تکرار خشونت در ایران بیش از هر زمان دیگری ضرورت دارد. با ثبت دستکم ۱۶۰۰ اعدام در سال ۲۰۲۵ و تداوم این روند در سال جاری، نقش لغو مجازات مرگ در معماری عدالت انتقالی ایران به مسئلهای حیاتی بدل شده است. در گفتوگو با دکتر سهیلا انزلی، پژوهشگر و فعال مدنی، این موضوع را بررسی کردهایم که چرا حذف اعدام، فراتر از یک مطالبه حقوق بشری، بهعنوان زیربنای تحقق دموکراسی و شکستن چرخه خشونت دولتی در ایران ضروری است؛ رویکردی که با تأکید بر پاسخگویی بدون انتقام، حقیقتیابی، جبران خسارت و اصلاح نهادها، امکان بازسازی اعتماد اجتماعی و مشروعیت نظام آینده را فراهم میآورد.
امضای پیمان دفاعی مشترک مکه میان عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان در ۷ اوت ۲۰۲۶، معماری امنیتی خاورمیانه را دستخوش تحولی اساسی کرده است. این توافق سهجانبه که بر اساس اصل «حمله به یکی، حمله به همه» شکل گرفته، سه قدرت مکمل جهان اسلام را با ترکیبی از سرمایههای مالی، توان نظامی و بازدارندگی هستهای گرد هم آورده است. بهروز فراهانی، تحلیلگر سیاسی، این پیمان را موید تغییر نگاه کشورهای عربی به نقش آمریکا میداند و معتقد است که آنها دریافتهاند واشنگتن منافعشان را در برابر منافع اسرائیل قربانی میکند. به باور او، این ائتلاف جدید نهتنها موازنه قدرت را به زیان آمریکا و اسرائیل تغییر داده، بلکه با کاهش خصلت بازدارندگی جمهوری اسلامی، زمینهساز کاهش تنشهای نظامی و فاصلهگیری تدریجی کشورهای منطقه از چتر دفاعی واشنگتن خواهد شد.
گفتوگو با مهرداد وهابی درباره حقوق مالکیت، خصوصیسازی و پایه اقتصادی سکولاریسم by radiozamaneh
عبور جمعیت ایران از مرز ۸۷ میلیون نفر، در حالی که نرخ تولد و مرگومیر تفاوتهای فصلی آشکاری را نشان میدهد، پرسشهایی اساسی دربارهٔ کیفیت زندگی، نابرابریهای طبقاتی و پیامدهای اجتماعی این پویایی جمعیتی برانگیخته است. پروفسور مسعود کمالی، استاد جامعهشناسی، در گفتوگویی جامع هشدار میدهد که مهاجرت روستایی، رشد حاشیهنشینی و الگوی دوگانهٔ فرزندآوری میان طبقات فقیر و متوسط شهری، ریشه در سیاستهای نئولیبرال و نقش ناچیز دولت رفاه دارد؛ او تأکید میکند که بدون تغییرات بنیادین در ساختار اقتصادی و رویارویی با نظام نئولیبرال جهانی، نهتنها اختلاف طبقاتی عمیقتر میشود، بلکه خطر سازماندهی جمعیتهای حاشیهنشین توسط نیروهای افراطی و سرکوبگر، ایران را در معرض بحرانهای اجتماعی–سیاسی پیچیدهتری قرار خواهد داد.
اعلام توافق حماس برای خلع سلاح در پایان ژوئیه ۲۰۲۶، اگرچه از سوی آمریکا بهعنوان نقطهعطفی تاریخی در مسیر صلح غزه معرفی شده، اما در عمل با بنبستی دوسویه روبهروست؛ اسرائیل بدون خلع سلاح کامل و خروج همهجانبهٔ تسلیحات از نوار، دست به عقبنشینی نمیزند و حماس نیز اجرای این فرآیند را مشروط به توقف حملات و خروج نیروهای اشغالگر کرده است. بهروز عارفی، تحلیلگر سیاسی، در گفتوگو با زمانه این طرح را عمدتاً روی کاغذ میداند و معتقد است تا زمانی که اشغالگری اسرائیل پایان نیابد و حق برابر فلسطینیان به رسمیت شناخته نشود، مقاومت بهعنوان پاسخی طبیعی به آپارتاید و شهرکسازی، ادامه خواهد یافت و این توافقهای نظری، تغییری در واقعیت تلخ میدانی ایجاد نخواهد کرد.
کنوانسیون کاسپین اگرچه از نگاه بسیاری سندی صرفاً حقوقی برای تقسیم منابع آبی و بستر دریا به شمار میرود، اما مهمترین دستاورد آن برای ایران در عرصه امنیت ملی رقم خورده است. «مسعود دلبری»، کارشناس انرژی، در گفتوگو با زمانه تأکید میکند که ماده ممنوعیت حضور نیروهای نظامی کشورهای غیرساحلی در این کنوانسیون، عملاً سپری امنیتی در برابر رقابت قدرتهای فرامنطقهای ایجاد کرده و مرزهای شمالی ایران را از مداخلات خارجی مصون داشته است؛ با این حال، او نسبت به خلأهای حقوقی موجود در زمینه خطوط لوله و تعییننشده ماندن مرزهای بستر و زیربستر برای بهرهبرداری از منابع نفت و گاز هشدار میدهد و بر لزوم دیپلماسی فعال و توسعه زیرساختهای شمالی برای تبدیل این ظرفیت حقوقی به قدرتی پایدار تأکید دارد.
در ماههایی که از حمله آمریکا و اسرائیل به ایران میگذرد، هنوز عدهای از حمله نظامی و جنگ دفاع میکنند و همچنان بر همان موضعی ایستادهاند که از روز نخست داشتند. اما حتی در میان گروههایی که خود را مخالف جنگ میدانند نیز هنوز کسانی هستند که با صراحت از ضرورت توقف جنگ سخن نمیگویند و حتی از آنکه بدون لکنت، نام کشورهایی را که این جنگ را آغاز کردند بر زبان بیاورند، پرهیز میکنند.این هراس و این نوع نگاه از کجا نشأت میگیرد؟ در اینباره زهرا باقریشاد با بهداد بردبار، روزنامهنگار، گفتوگو کرده است.
افزایش چشمگیر تراز آب دریاچه ارومیه در سال جاری اگرچه امیدوارکننده به نظر میرسد، اما کارشناسان آن را تنها یک «تنفس موقت» میدانند که با شروع فصل تبخیر رو به کاهش خواهد گذاشت. منصور سهرابی، کارشناس محیط زیست هشدار میدهد که بدون اصلاح بنیادین الگوی کشت و کاهش برداشت آب از حوضه آبریز، دریاچه ارومیه در چرخه بعدی خشکسالی دوباره به کف بحرانی بازخواهد گشت.او تأکید دارد که بهجای هزینههای هنگفت برای پروژههای سازهای و انتقال آب، باید همان منابع مالی مستقیماً در اختیار کشاورزان قرار گیرد تا با تغییر الگوی کشت به سمت محصولات کمآببر و گلخانههای هوشمند حرکت کنند، چنانکه برداشت از آبهای زیرزمینی به نصف کاهش یابد و آبِ صرفهجوییشده به بستر دریاچه بازگردانده شود.
در شرایطی که ماده ۹۵ قانون کار ایران، مسئولیت کیفری و حقوقی کارفرمایان را در قبال حوادث ناشی از کار به صراحت تعیین کرده، اما «حق امتناع از کار ناایمن» به عنوان یک حق پیشگیرانه در این قانون به رسمیت شناخته نشده است، علیرضا نوایی، فعال کارگری، در گفتوگو با رادیو زمانه تأکید میکند که با وجود پذیرش مقاولهنامه ۱۵۵ سازمان بینالمللی کار توسط ایران، این حق در عمل فاقد ضمانت اجراست و جان کارگران در اولویت پایینتری نسبت به تأمین سود کارفرمایان دولتی و خصوصی قرار دارد. او با اشاره به آمار سالانه حدود دو هزار قربانی حوادث کاری و بیتوجهی به گزارشهای ایمنی (مانند فاجعه معدن یورت)، بر ضرورت نظارت مؤثر، ایجاد دادگاههای ویژه کار و سازمانیابی جمعی کارگران برای تحقق ایمنی و بهداشت کار تأکید میکند.
در شرایطی که ناترازی شدید تولید و مصرف بنزین، کسری روزانه تا بیست میلیون لیتر و محدودیتهای واردات ناشی از تنشهای منطقهای، ایران را به سوی تصمیمگیری دشواری در مورد قیمت سوخت سوق داده، دولت با کاهش سهمیه و حفظ قیمت سهنرخی، مسیری تدریجی را در پیش گرفته است که با هدف مدیریت واکنش اجتماعی طراحی شده. با این حال، آیدین اخوان، پژوهشگر اقتصاد سیاسی، در گفتوگو با زمانه با اشاره به سرکوب شدید اعتراضات دی و فضای جنگی کنونی، معتقد است که آستانه تحمل جامعه بالاتر رفته و احتمال شورش گسترده در تابستان ۱۴۰۵ پایین است، هرچند هشدار میدهد که این سیاستها بدون اصلاح ساختاری، تنها فشار را از بودجه دولت به سفره دهکهای پایین و میانی منتقل میکند و در بلندمدت، نارضایتی و اختلاف طبقاتی را عمیقتر خواهد ساخت.
در شش ماه نخست ۲۰۲۶، بیش از ۳۷۰ اعدام در ایران ثبت شده. در این میان آمار تکاندهنده ماه ژوئن، زنگ هشدار را به صدا درآورده است. داریوش محمدپور، پژوهشگر سیاسی، در گفتوگو با زمانه با رد این تصور که فقه، سخن قطعی خداست، تأکید میکند که هیچ فقیهی معصوم نیست و حق گرفتن جان انسان را ندارد؛ او همزمان هشدار میدهد که تغییر حکومت بهتنهایی پایانبخش اعدام نیست، زیرا ریشه این مجازات در خطاپذیری بشر و میل به برتریجویی نهفته است. از نگاه محمدپور، لغو فوری اعدام نه به آیندهای نامطمئن، بلکه به عقل، اخلاق و کرامت انسانی امروز گره خورده است.
سرکوب نظاممند معلمان در ایران پس از اعتراضات دیماه ۱۴۰۴، با چالشهای جدی مستندسازی در شهرهای کوچک و مناطق حاشیهای همراه بوده و در همان حال ظرفیتهای فشار بینالمللی را بیش از پیش برجسته کرده است. بهنام داراییزاده، حقوقدان و دبیر ارشد بخش فارسی کمپین حقوق بشر ایران، در گفتوگو با ما ضمن تشریح الگوی شناختهشده محرومیت پزشکی، سلول انفرادی و قطع ارتباط با خانواده، تأکید کرد که این اقدامات نهتنها با استانداردهای بینالمللی منع شکنجه مغایرت دارد، بلکه شمار واقعی بازداشتشدگان بهمراتب بیش از موارد مستندشده است و جامعه جهانی نباید اجازه دهد این پرونده به فراموشی سپرده شود.
حملات پهپادی اوکراین به بندر نووروسیسک و کشتیهای دریای خزر، افزون بر اختلال در صادرات نفت قزاقستان و نوسان قیمت جهانی انرژی، زنجیره تأمین نظامی ایران و روسیه را هدف گرفته و معادلات ترانزیتی اوراسیا را به زیان تهران بازتعریف کرده است. مسعود دلبری، کارشناس انرژی، این حملات را دو شاخه از یک استراتژی واحد برای فشار اقتصادی و نظامی بر مسکو میداند و هشدار میدهد که تشدید ریسک در کریدورهای شمالی و جنوبی، عملاً کریدور میانی (آذربایجان-گرجستان-ترکیه) را به گزینه مسلط جایگزین تبدیل کرده و نقش ایران را در ترانزیت انرژی منطقه تضعیف خواهد کرد.
در پی تشدید اختلافات میان دولت چهاردهم و صدا و سیما بر سر نحوه پوشش مذاکرات خارجی، تقابل این دو نهاد به اوج خود رسیده است. در این میان، اظهارات اخیر عباس عراقچی درباره دستاوردهای مذاکرات سوئیس و گلایه از تحریفهای رسانهای، نشاندهنده تلاش برای حفظ روایت دیپلماتیک دولت در برابر جریانی است که به گفته تحلیلگران، با ابزار صدا و سیما در پی بدنامکردن هرگونه تفاهم با آمریکا و حفظ ارزشهای ایدئولوژیک نظام است. علی افشاری، تحلیلگر سیاسی، در گفتوگو با ما این منازعه را بازتابی از جنگ قدرت در ساختار تصمیمگیری جمهوری اسلامی دانسته و معتقد است که عراقچی نیز ممکن است سرنوشتی مشابه جواد ظریف پیدا کند؛ چراکه در این ساختار، مذاکرهکنندگان همواره در معرض اتهامهایی همچون انحراف از آرمانها و مادیگرایی قرار میگیرند.
الموت از اواخر سده یازدهم تا سقوطش در ۱۲۵۶ میلادی، مرکز سیاسی، نظامی و فکری نزاریان بود. ثبت جهانی مجموعه دژ الموت در یونسکو، اگرچه گامی بلند در شناسایی معماری کوهستانی و مهندسی اسماعیلیان نزاری محسوب میشود، اما به گفته دکتر داریوش محمدپور، پژوهشگر مقیم لندن، این دستاورد زمانی به ثمر مینشیند که از سطح یک جاذبه گردشگری فراتر رود و به بازخوانی میراث فکری و الهیاتی جامعه زنده اسماعیلی بپردازد؛ جامعهای که هویت تاریخیاش با الموت گره خورده و همچنان در ایران زیستی پویا دارد.
موج اعدامهای معترضان دیماه در اصفهان؛ از نقض دادرسی عادلانه تا ضرورت همبستگی داخلی by radiozamaneh
رمان جدید رعنا سلیمانی، «خانهای که میسوزد»، درست در میانهی تقابل دو رویای ایرانی منتشر شده است: از یک سو، آرزویِ رهاییِ سیال و بیدرد از طریق مهاجرت؛ از سوی دیگر، اسارتِ عاطفیِ سنگینی که شخصیتها را با همهی زخمها و خفقانهایش به خانه و خاک میچسباند. سلیمانی این دوگانه را به تراژدیِ سقوط هواپیمای اوکراینی پیوند میزند و پرسشِ تلخی را پیش میکشد: آیا «ناخانگی» بهراستی رهاییبخش است، یا رؤیایی است که در برخورد با تاریخ، به خاکستر بدل میشود؟ با نویسنده و ناشر گفتوگو کردهایم.
در پی بازداشت نیکولاس مادورو در ژانویه ۲۰۲۶ و استقرار دولتی تحت حمایت آمریکا به رهبری دِلسی رودریگز، واشنگتن کنترل کامل بر صنعت نفت و ساختار فرماندهی ارتش ونزوئلا را در دست گرفته است؛ اقدامی که بهروز فراهانی، تحلیلگر سیاسی، آن را «نوعی راهزنی و کودتای بدون خونریزی» میخواند که با مدیریت درآمدهای نفتی از طریق حسابهای تحت نظارت خزانهداری آمریکا و جابهجایی فرماندهان کلیدی نظامی زیر نظر فرماندهی جنوبی (سائوتکام)، ونزوئلا را از مرحلهٔ نومستعمره فراتر برده و به یک پروتکتورات تمامعیار تبدیل کرده است؛ چندان که میلیاردها دلار درآمد نفتی بدون شفافیت و نظارت مستقل، سرنوشتی مبهم یافته و مردم این کشور نقشی حتی نمادین در این «رژیمچنج از درون» نداشتهاند.
امضای توافق هستهای غیرنظامی آمریکا و عربستان در ۲۲ ژوئیه ۲۰۲۶، اگرچه در ظاهر یک همکاری فنی-اقتصادی چندمیلیارد دلاری برای ساخت نیروگاههای هستهای با نظارت شرکتهای آمریکایی بهشمار میرود، اما اظهارات ضدونقیض مقامات آمریکایی درباره غنیسازی اورانیوم و شرطگذاریهای سیاسی نظیر پیوند آن با عادیسازی روابط با اسرائیل، این توافق را به برگ برندهای در موازنه قدرت منطقهای و کارت چانهزنی راهبردی ریاض در رقابت با قدرتهای بزرگ تبدیل کرده است. مسعود دلبری، کارشناس انرژی، در گفتوگو با رادیو زمانه ابعاد ژئوپولیتیک این توافق، تأثیر آن بر بازدارندگی ایران، و نقش عربستان بهعنوان بازیگری که همزمان با آمریکا، روسیه و چین مذاکره میکند، را مورد بررسی قرار داده و هشدار میدهد که تبدیل اشاعه هستهای به ابزاری دیپلماتیک، میتواند نظم امنیتی خاورمیانه را دستخوش تحولاتی عمیق کند.
در پی حملات اخیر آمریکا به زیرساختها و راههای مواصلاتی جنوب کشور، کارگران بخشهای حیاتی از چابهار تا ماهشهر و اهواز بار اصلی بازسازی و خدماترسانی را بر دوش کشیدهاند؛ وضعیتی که به گفتهٔ علیرضا نوایی، فعال کارگری، نهتنها ریشه در شرایط جنگی کنونی دارد، بلکه جلوهای از «بردهداری نوین» و استثمار لجامگسیختهای است که حکومت اسلامی طی دهههای گذشته بر کارگران شاغل و بازنشسته تحمیل کرده و اکنون با بهرهگیری از بحران جنگ، تحریم و گرما، بر شدت آن افزوده است.
در مصاحبهای اختصاصی با زمانه، حسن شریعتمداری، تحلیلگر برجسته مسائل سیاسی، با اشاره به افشاگریهای بیسابقه عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، درباره جزئیات جنگ ۴۰ روزه و وجود «حفره امنیتی» در سطوح بالای تصمیمگیری، ضمن تأیید قوی بودن احتمال نفوذ در حلقه نزدیک به رهبری، به تردیدهای جدی درباره نقش و حتی وجود «مجتبی خامنهای» بهعنوان یک شخصیت واقعی در معادلات قدرت پرداخته و ساختار دوگانه تصمیمگیری در جمهوری اسلامی را به وضوح ترسیم میکند؛ قدرت سخت میدان در اختیار سپاه است و دولت و شورای امنیت ملی تنها نقش نمادین و تشریفاتی دارند.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در گفتوگویی که به تازگی منتشر شده، با افشای جزئیات بیسابقهای از ساعات آغازین جنگ ۴۰ روزه، از جمله برنامهریزی برای سناریوی کشته شدن رهبر جمهوری اسلامی (کد ۱۱۰) و وجود یک «حفره امنیتی» جدی که مهاجمان را از محل جلسات حساس آگاه کرده بود عملاً شکاف میان روایت رسمی «پیروزی راهبردی» و واقعیت میدانی ضعفهای اطلاعاتی و تأخیرهای پرهزینه در تصمیمگیری را برجسته کرده است. آیدین اخوان در تحلیل این مصاحبه، آن را اقدامی هدفمند در منازعه میان «میدان و دیپلماسی» دانسته و تأکید میکند که عراقچی با اشاره به نقش «جریان نفوذ» (جبهه پایداری) در جهتدهی به تصمیمها و جلوگیری از آتشبس، تلاش دارد کفه ترازوی تصمیمگیری را به نفع مذاکره و توقف جنگ سنگین کند.
در شرایطی که جنگ آمریکا و ایران عبور از تنگه هرمز را با اختلال جدی مواجه کرده و قیمت نفت را به نوسان انداخته، دولت عراق و شرکتهای آمریکایی با امضای بستهای ۶۰ میلیارد دلاری از قراردادها و توافقنامههای همکاری، گام بلندی برای ایجاد مسیرهای جایگزین صادرات نفت و کاهش وابستگی به این آبراه راهبردی برداشتهاند. این طرحها در ظاهر به دنبال تأمین امنیت انرژی و ثبات اقتصادی در منطقه پرتنش خاورمیانه است، اما مسعود دلبری، کارشناس انرژی، با اشاره به سابقه طولانی این پروژهها و چالشهای پیش رو، آنها را نه یک واکنش تاکتیکی به جنگ کنونی، بلکه بخشی از استراتژی بلندمدت آمریکا برای کاهش تدریجی نفوذ ژئوپولیتیک ایران در عراق و بازتعریف معماری انرژی منطقه میداند؛ استراتژیای که اگرچه با شتاب جنگ به فاز عملیاتی وارد شده، اما به دلیل هزینههای بالا، آسیبهای زیرساختی و ریسکهای امنیتی، تا پیش از اوایل دهه ۲۰۳۰ به نتیجه ملموس نخواهد رسید.
گزارشهای نیویورک تایمز و هاآرتص از عملیات چندساله موساد برای پرورش محمود احمدینژاد به عنوان گزینهای برای رهبری ایران پس از تغییر رژیم حکایت دارد؛ البته احمدینژاد این ادعا را «دروغ هالیوودی» و جنگ روانی خوانده است. در این میان، آرش کمانگر، تحلیلگر سیاسی، در گفتوگو با رادیو زمانه با تأکید بر سابقه طولانی نفوذ موساد در ساختار جمهوری اسلامی، این ماجرا را مصداقی از ماکیاولیسم در سیاست خارجی اسرائیل دانسته و معتقد است که اسرائیل با وجود شکست این پروژه خاص، همچنان تغییر رژیم در ایران را اولویت امنیتی خود میداند و بر اساس منافعش با هر طیفی وارد معامله میشود.
در شرایطی که وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی با انتشار فهرستی از مصادیق تبصره ماده ۴ قانون تشدید مجازات جاسوسی، همکاری با رسانههای فارسیزبان خارج از کشور را مصداق جرم دانسته و بر پیگرد قضایی آن تأکید کرده، پرسش اساسی این است که آیا این اقدام ابزاری برای سرکوب و قطع پل ارتباطی بین داخل و خارج است یا پاسخی به تهدیدات امنیتی در فضای جنگی؟ نسیم روشنایی، سردبیر رادیو زمانه، در گفتوگو با ما این لیست را «مخدوش» و «مضحک» خواند و تأکید کرد که قرار گرفتن رسانههای صلحطلب و ضدجنگ در کنار شبکههای صهیونیستی و جنگطلب، نشاندهنده نادقیقی و رویکرد سرکوبگرانه حاکمیت است. او با نقد سیاستهای جمهوری اسلامی که طی ۴۷ سال میلیونها ایرانی را به کنشگری و حتی سرنگونیطلبی کشانده، بر ضرورت بهرسمیتشناسی دیاسپورا و حق روزنامهنگاران برای ارتباط با داخل تأکید کرد و خواستار شکلگیری نهضت ضدجنگ شد که هم با استبداد داخلی و هم با تجاوز خارجی مخالف است.
رمان «به کودک روی بام» نوشتهی ژیلا الم (نشر مهری در لندن)، با روایتی گرم و انسانمحور از دل تاریخ پرالتهاب کردستان ایران در دههی شصت، مرزهای ژانر تاریخی-سیاسی را درنوردیده و به اثری مهم دربارهی تابآوری، کرامت انسانی و تنهایی ساختاری یک خانوادهی کرد تبدیل شده است. ژیلا الم در این کتاب با زبانی شاعرانه و نگاهی زنانه و کودکانه، خشونت سیاسی را از ورای جزئیات روزمرهی زندگی به تصویر میکشد و روایتی خلق میکند که در آن قصههای شبانهی پدر در میان صدای تیراندازیها، نه فرار از واقعیت که مقاومتی آرام در برابر اضطراب و قطبیشدگیست. در گفتوگو با ژیلا الم نویسنده و نسیم خلیلی منتقد ادبی، از ماهیت اخلاقی شخصیت پدر تا راز تأثیرگذاری روایت کودکانه و زبان محلی این اثر را واکاویدهایم.
در پی انتشار بخشنامه وزارت اطلاعات در ۲۲ تیر ۱۴۰۵ که مصادیق گستردهای از «انسانرسانههای معاند» و رسانههای فارسیزبان خارجی را شامل جاسوسی و مشمول پیگرد قضایی با اشد مجازات معرفی کرده، نگرانیها درباره نهادینهسازی سانسور دائمی و نقض آزادیهای مدنی و دانشگاهی افزایش یافته است. محمد مقیمی، وکیل پایهیک دادگستری و فعال حقوق بشر، در گفتوگو با رادیو زمانه این اقدام را فراتر از یک محدودیت موقت و جنگزده دانسته و هشدار میدهد که ابهام و گستردگی دامنه ممنوعیتها، خودسانسوری پایدار را در دانشگاهها و جامعه فرهنگی رقم میزند.
در شرایطی که تیرماه امسال با موج گسترده اعتراضات کارگری و اجتماعی همراه شده و معیشت، دستمزد، درمان و امنیت شغلی به دغدغهٔ مشترک بازنشستگان، کارگران صنایع مختلف، معلمان و کادر درمان تبدیل شده، علیرضا نوایی، فعال کارگری، در گفتوگو با «زمانه» با تاکید بر پراکندگی فعلی این اعتراضات و نبود تشکل سراسری، از چالش دستیابی به اعتصاب عمومی سخن گفت و همزمان بر نقش کلیدی همبستگی میان کارگران شاغل و بازنشسته و پیوند آن با دیگر نیروهای اجتماعی بهعنوان مسیری برای تحمیل تدریجی مطالبات و تغییر توازن قوا در برابر سرکوب دولتی و شرایط جنگی تاکید کرد.
امارات متحده عربی با احداث بندر جدید در فجیره، فوجایره گامی راهبردی برای دور زدن تنگه هرمز و کاهش وابستگی به جبل علی برداشته است؛ پروژهای که در بحبوحه تنشهای نظامی اخیر در خلیج فارس، الگوی تازهای از «رقابت-همکاری» را در لجستیک منطقه رقم میزند. مسعود دلبری، کارشناس انرژی، در گفتوگو با زمانه این ابتکار را پاسخی به سقوط ۹۵ تا ۹۷ درصدی ترافیک کانتینری جبل علی میداند و تأکید میکند که امارات با شتابی بیسابقه به دنبال کاهش کامل وابستگی به آبراه حساس هرمز است؛ درحالیکه ایران با وجود ظرفیت راهبردی چابهار، بهدلیل تحریمها و ریسک امنیتی حملات آمریکا، قادر به رقابت در این عرصه نیست و ناگزیر به بازتعریف چارچوبی باثباتتر در روابط منطقهای است.
انتشار فهرست انتقام علیه سران غربی توسط ارگان شهرداری تهران، در شرایطی که مقامات ایران خود را در آستانه مذاکرات سرنوشتساز و فضایی آکنده از تنشهای نظامی و دیپلماتیک میبینند، بیش از آنکه یک هشدار عملیاتی باشد، پاسخی روانی به جناحهای داخلی و نمایشی از قدرت نمادین برای مهار اعتراضات اجتماعی ارزیابی میشود. هلمت احمدیان، دبیر اجرایی حزب کمونیست ایران، در گفتوگو با ما این اقدام را تلاشی برای آرامسازی تندروها و پوششی بر ضعف راهبردی جمهوری اسلامی دانست و تأکید کرد که حاکمیت با برجستهسازی تهدیدات خارجی، در پی به حاشیه راندن بحرانهای داخلی و ترس از جنبشهای مردمی است که تهدید اصلی برای بقای نظام محسوب میشوند.
در پی ترور خامنهای و تحولات پس از آن، آرایش سیاسی جمهوری اسلامی دستخوش تغییرات اساسی شده و بلوکبندی جدیدی در ساختار قدرت شکل گرفته است؛ از یک سو، جناح عملگرا به رهبری چهرههایی چون عراقچی و قالیباف به دنبال عادیسازی روابط با جهان و پایان محدودیتهای منطقهای و غربی است و از سوی دیگر، جبهه پایداری با تکیه بر آرمانهای ضداستکباری و شعار انتقام، هرگونه انعطاف دیپلماتیک را رد میکند. در این میان، سخنرانی جنجالی اخیر سید علی خمینی با ادبیات تند و سازشناپذیر علیه مذاکره با آمریکا، تلاشی برای تثبیت جایگاه این جبهه دوم ارزیابی شده است.آیدین اخوان، پژوهشگر اقتصاد سیاسی، در گفتوگو با زمانه ضمن اشاره به این بلوکبندی جدید، نقش نامهای خانوادگی را در جانشینی مجتبی خامنهای و ظهور سید علی خمینی تعیینکننده میداند و معتقد است که در نبود نقطه مرکزی قدرت، درگیری آشکار این دو جناح ممکن است به زلزلهای در ساختار قدرت بینجامد.
حسین نوشآذر، نویسنده و روزنامهنگار، در گفتوگو با «زمانه» از لایههای پنهان آثار شهرنوش پارسیپور» میگوید؛ نویسندهای که هرگز خود را فمینیست نخواند، اما با رئالیسم جادویی و عرفان زنانهاش، مسیر تازهای در ادبیات داستانی ایران گشود. به باور او، پارسیپور در رمانهایی چون «سگ و زمستان بلند»، «زنان بدون مردان» و «طوبی و معنای شب»، تاریخ ایران را از دریچهی بدن و تجربهی زیستهی زن روایت میکند و با بهرهگیری از عناصر فراواقعی و مفاهیم عرفانی، از کلیشههای زنِ قربانی یا فاحشه فراتر میرود تا به عمق آشفتگیهای درونی و رهاییهای وجودی زنان بپردازد؛ رهاییای که نه در انتظار تغییرات بیرونی، بلکه با «نه» گفتن به کل نظام سلطهگر مردسالار شکل میگیرد.
در نشست حساس آنکارا در ژوئیه ۲۰۲۶، ناتو در شرایطی به دنبال مدیریت شکاف عمیق میان آمریکا و اروپا است که دونالد ترامپ با فشار برای افزایش بودجه نظامی همپیمانان، در عمل به دنبال تقویت مجتمع نظامی-صنعتی ایالات متحده است؛ هدفی که به گفتهی بهروز فراهانی، کارشناس مسائل بینالملل، هیچگاه کاهش تعهدات واشنگتن نبوده، بلکه انتقال بار مالی جنگ اوکراین و ایجاد بازاری مطمئن برای تسلیحات آمریکایی است. با این حال، در حالی که اروپا در آستانهی پذیرش هزینههای بیشتر و حرکت به سوی «ناتوی اروپامحور» قرار دارد، تنش در تنگه هرمز و مخالفت افکار عمومی اروپا با ورود به جنگی در کنار اسرائیل، موجب شده که کشورهای اروپایی حمایت خود را به سطح سیاسی و تبلیغاتی محدود کنند و اولویت نخست خود را بر مدیریت بحران اوکراین و مهار روسیه متمرکز نگه دارند.
در شرایطی که ایران پس از نزدیک به چهار دهه رهبری علی خامنهای، با میراثی از سرکوب گسترده، انزوای بینالمللی، بحران اقتصادی و شکاف عمیق حکومت-ملت روبهروست، علی افشاری، تحلیلگر سیاسی، در گفتوگو با «زمانه» این دوران را با وجود برخی دستاوردهای ادعایی در حوزه موشکی و نفوذ منطقهای، «کارنامهای سیاه و خاکستری پررنگ با سایههای بسیار تیره» توصیف میکند و تأکید میکند که هزینههای سنگین اقتصادی، امنیتی و اجتماعی، هر گونه موفقیت محدود را تحتالشعاع قرار داده و امروز اپوزیسیون دموکراتیک برای عبور از این میراث استبدادی، با چالشهای بیسابقهای مواجه است که نیازمند سازماندهی مجدد و پیمودن «مسیر سوم»ی فراتر از اصلاحات درونی یا مداخله خارجی است.
فرسودگی ساختمانها، کمبود شدید آب و شیوع بیماری مسری گال در زندان تهران بزرگ، زندگی هزاران زندانی را به شرایطی غیرانسانی تبدیل کرده است. در حالی که زندانیان جرایم مالی در واحد پنج از امکانات بهتری برخوردارند، محرومیت از حداقلهای بهداشتی در واحد یک، کرامت انسانی زندانیان را نشانه رفته است. محمد مقیمی، وکیل پایهیک دادگستری، با تأکید بر اینکه این وضعیت «فراتر از یک نقص مدیریتی» و «نقض آشکار حق دسترسی به آب، بهداشت و درمان» است، خواستار اقدام فوری حکومت، جداسازی بیماران، بازدید نهادهای مستقل و پاسخگویی مقامات زندان شد.
جنگ پرهزینه و بیفرجام آمریکا و اسرائیل با ایران که با تفاهمنامه موقت اسلامآباد به پایان رسید، بحث «خروج تدریجی» واشنگتن از خاورمیانه را مطرح کرده است. بااینحال، مسعود دلبری، کارشناس انرژی، در گفتوگو با «زمانه» این سناریو را نه یک عقبنشینی کامل، بلکه «بازآرایی راهبردی» با حفظ حضور دریایی، اطلاعاتی و تعهدات به اسرائیل توصیف میکند و هشدار میدهد که خلأ قدرت، اگر با اعتمادسازی منطقهای همراه نشود، میتواند به جای ثبات، به رقابتهای نیابتی تازه دامن بزند.
گفتوگو با منیره برادران درباره شهرنوش پارسیپور، نویسنده پرشهامت ادبیات ایران by radiozamaneh
کاهش ۳۰ میلیارد مترمکعبی منابع آب تجدیدپذیر ایران در نیمقرن اخیر، زنگ خطری برای امنیت غذایی، سلامت عمومی و عدالت اجتماعی به صدا درآورده است. این بحران استانهای متعددی را در آستانه تنش شدید آبی قرار داده و بار سنگین آن بیش از همه بر دوش جوامع حاشیهای، کشاورزان کوچکمقیاس، زنان و کودکان افتاده است. مهسا نقوی شیخالاسلامی، کارشناس محیط زیست، در گفتوگو با زمانه با تشریح مفهوم «اکسپوزوم آب» و تأثیر تجمعی مواجهههای زیستمحیطی، اجتماعی و شیمیایی بر سلامت انسان، بر ضرورت بازسازی مبتنی بر عدالت زیستمحیطی و تابآوری اجتماعی تأکید میکند و هشدار میدهد که در شرایط ژئوپلیتیکی پرتنش، «اکسپوزوم جنگ» میتواند ابعاد این بحران را به طرز بیسابقهای چندبرابر کند.
کارزار گسترده ضدفساد در عراق که با بازداشت عدنان الجمیلی، معاون پیشین وزیر نفت، آغاز شده و تاکنون به بازداشت دهها مقام ارشد و نماینده مجلس انجامیده، در شرایطی پروندههای فساد مالی و قاچاق نفت را به هم گره زده که بسیاری آن را اقدامی سیاسی برای تامین نقدینگی و جلب نظر آمریکا پیش از سفر نخستوزیر به واشنگتن ارزیابی میکنند. مهرداد فرهمند، کارشناس مسائل خاورمیانه، در گفتوگو با «زمانه» هدف اصلی علی الزیدی را تامین مالی دولت و بهبود روابط با واشنگتن دانست و بر خلاف گمانهزنیها، تبدیل عراق به پایگاه حمله به ایران را «بسیار دور از واقعیت» خواند و بر استقلال نسبی گروههای شیعه عراقی و اولویت منافع ملی آنها بر محور مقاومت تاکید کرد.
بازداشت مجدد هومن جوکار، سپیده کاشانی و سیما کاشانی، سه فعال محیطزیست که پیشتر در پرونده موسوم به «جاسوسی» بازداشت شده بودند، در شرایطی که دو تن از آنها مبتلا به بیماریهای زمینگی هستند و پدر سپیده تازه از بیمارستان مرخص شده، نگرانیهای گستردهای درباره تشدید فشارهای امنیتی بر فعالان مدنی برانگیخته است. ارس امیری، فعال فرهنگی و همبند سابق سپیده کاشانی، در گفتوگو با زمانه ضمن بازداشت این فعالان را بیارتباط با فعالیتهای واقعی این افراد دانست و نسبت به وضعیت بحرانی سلامتی بازداشتشدگان و محدودیت دسترسی آنها به حقوق اولیه هشدار داد.
بیانیه جمعی ۶۳ عضو مجلس خبرگان که خواستار خطکشیهای سختگیرانهتر و انتقام از آمریکا و اسرائیل شدند، و واکنش غیرمنتظره دبیرخانه این مجلس که آن را «نامرسوم» خواند، پرده از شکاف عمیقی برداشت که نه تنها میان جناحهای تندرو و رویکرد نهادی-وحدتگرا، بلکه بر سر حدود اختیارات و ماهیت ولایت فقیه در تصمیمگیریهای کلان کشور جاری است. علی افشاری، تحلیلگر سیاسی، در گفتوگو با ما این رویدادها را نه صرفاً نشانهای از اختلافات جناحی، بلکه بازتابی از «محدودیتهای ساختاری و عقبنشینی تاکتیکی ولی فقیه» در مواجهه با بحرانها ارزیابی میکند و معتقد است که ادعای تصمیمگیری نهادی درباره تفاهمنامه، بیش از آنکه واقعیت داشته باشد، «آرزویی» در میان بخشی از نخبگان است که با چالشهای حلنشدنی در ساختار متمرکز ولایت فقیه مواجه شده است.
گفتوگو با مهرداد درویشپور درباره اخراج یک شهروند ایرانی از سوئد به اتهام خبرچینی by radiozamaneh
در شرایطی که آمارهای رسمی از کاهش نرخ مشارکت اقتصادی به حدود ۳۸ درصد و افزایش جمعیت غیرفعال به ۶۱ درصد حکایت دارد، زنان تحصیلکرده به عنوان قربانیان پنهان رکود و تبعیض جنسیتی، بیش از دیگر گروهها از بازار کار طرد میشوند. به گفته ایوب رحمانی، فعال کارگری، تنها در سال گذشته ۲۰۰ هزار زن شغل خود را از دست دادهاند و روش محاسبه نرخ بیکاری در ایران، با خروج جویندگان ناامید کار از آمار، بحران واقعی اشتغال را پنهان میکند. او هشدار میدهد که بدون تغییر در سیاستهای جنسیتی و ساختار اقتصادی، آینده اشتغال زنان در ایران تیره و ناامیدکننده خواهد بود.
امضای توافق سهجانبه میان آمریکا، اسرائیل و لبنان در واشنگتن، اگرچه با هدف «خلع سلاح حزبالله، بازگرداندن حاکمیت لبنان و برقراری آتشبس دائمی» انجام شده، اما با انتقادهای گستردهای در داخل لبنان روبهرو شده است. مهرداد فرهمند، کارشناس مسائل خاورمیانه، در گفتوگو با زمانه این توافق را فاقد تضمینهای عملی و زمانبندی مشخص برای خروج اسرائیل دانست و تأکید کرد که بند ۱۳ آن، عملاً حق هرگونه شکایت بینالمللی لبنان علیه اسرائیل را سلب میکند. به باور فرهمند، این توافق نهتنها به اشغال ۶۰۰ کیلومتر مربعی جنوب لبنان مشروعیت میبخشد، بلکه با ایجاد مناطق آزمایشی و اصرار بر خلع سلاح حزبالله، دولت و ارتش لبنان را در مقابل این گروه قرار داده و خطر جنگ داخلی را در کشوری که پیشتر دچار قطبیشدگی شدید سیاسی است، تشدید میکند.
جنبش کارگری ایران این روزها با اعتراضات پیوسته در بخشهای صنعتی و خدماتی، از عدم پرداخت حقوق و مزایا تا سرکوب نظاممند صنفی را به چالش کشیده است. علیرضا نوایی، فعال کارگری، در گفتوگو با زمانه ریشههای این بحران را در سیاستهای سهدههای حکومت میداند و از همبستگی رو به رشد میان گروههای معترض خبر میدهد؛ این همبستگی میتواند زمینهساز تحولات بزرگتری در فضای سیاسی و صنفی کشور شود.
سفر اخیر مسعود پزشکیان به پاکستان و امضای تفاهمنامه اسلامآباد، نقطه عطفی در روابط تهران و اسلامآباد محسوب میشود که نهتنها تنشهای مرزی را کاهش داده، بلکه پاکستان را به جایگاه یک میانجی استراتژیک و شریک اقتصادی در اولویتهای منطقهای ایران ارتقا داده است. با این حال، مسعود دلبری، کارشناس انرژی، در گفتوگو با «زمانه» تأکید میکند که این تحول به معنای کنارگذاشتن هند نیست، بلکه ایران به دنبال ایجاد دو لنگرگاه همزمان در جنوب آسیاست؛ هرچند که فشار تحریمهای آمریکا و عقبنشینی تدریجی دهلینو از چابهار، معادله پیچیدهای را پیش روی تهران قرار داده است که موفقیت در آن، نیازمند مدیریت هوشمندانه روابط با هر دو همسایه و همچنین بقای اقتصادی در سایه تحریمهاست.
آیا توافق اخیر ایران و آمریکا، نقطهعطفی در مسیر سیاست خارجی تهران و آغازگر تغییری بنیادین در روابط راهبردی با چین خواهد بود، یا صرفاً مانوری تاکتیکی در بازی قدیمی موازنهسازی میان شرق و غرب محسوب میشود؟ علی افشاری، تحلیلگر مسائل سیاسی، در گفتوگو با زمانه با رد هرگونه گسست اساسی در محور شرقگرایی ایران، توضیح میدهد که چرا تفاهمنامه نهتنها تهدیدی برای مناسبات تهران-پکن نیست، بلکه میتواند به ابزاری برای خروج از وابستگی یکطرفه و ایجاد تعادلی تازه در معادلات اقتصادی و دفاعی ایران تبدیل شود.
در بخش دوم گفتوگو، بهروز فراهانی با نقد رویکرد اردوگاهگرایی هشدار میدهد که همسنگر شدن تاکتیکی با نیروهای متضاد - مانند حمایت بیقید از هر جناحی در برابر اسرائیل - نباید به ائتلاف استراتژیک یا چشمپوشی از مبارزه با استبداد داخلی بینجامد؛ او با یادآوری تجربهٔ کمونیستهای چین در دوران اشغال ژاپن تأکید میکند که مقاومت در برابر سلطهٔ خارجی تنها زمانی مؤثر است که با نقد قدرتهای داخلی همراه شود. فراهانی در ادامه، سلطهٔ مالی امروز را خطرناکتر از اشغال نظامی میداند و توضیح میدهد که نهادهایی چون بانک جهانی و فدرال رزرو، با تحمیل «شلاق مالی» و تحریمهای یکجانبه، عملاً حاکمیت اقتصادی کشورهای کوچک را محدود کرده و استقلال سیاسی را بدون استقلال مالی ناممکن میسازند.
مفهوم «بالکانیزاسیون» که ریشه در تجزیه امپراتوری عثمانی و فروپاشی یوگسلاوی دارد، امروز به استراتژی پیچیدهای برای تداوم سلطه امپریالیستی تبدیل شده است؛ این استراتژی دیگر تنها به اشغال نظامی متکی نیست، بلکه از جنگهای نیابتی، تحریک ناسیونالیسم قومی و مهمتر از همه، «دام بدهی» و همکاری با بورژوازی وابسته محلی برای ایجاد دولتهای کوچک و ضعیف بهره میبرد. بهروز فراهانی، تحلیلگر و فعال چپ، در گفتوگو با زمانه، ریشههای تاریخی این سیاست را از تصمیمهای بیسمارک در کنگره برلین تا نقش امروزی اسرائیل در بهرهبرداری از شکافهای قومی بررسی کرده و تأکید میکند که سرمایهداران کمپرادور محلی، حلقه گمشدهای هستند که با شبکههای مالی جهانی، سلطه نئولیبرالی و رشد نابرابر را در کشورهای پیرامونی تثبیت میکنند.
گفتوگو با بهنام دارایی زاده درباره غیاب حقوق بشر در تفاهمنامه ایران و آمریکا by radiozamaneh
اکوسیستمهای حساس دریایی ایران از جمله مرجانها و جنگلهای حرا در اثر آلودگی زیستمحیطی در تنکه هرمز در معرض خطر جدی قرار گرفته است. منصور سهرابی، کارشناس محیط زیست، در گفتوگو با ما، با اشاره به ساختار دولایهای جریانهای آبی در این آبراهه، هشدار میدهد که الگوی چرخشی ورود آب کمشور از دریای عمان، آلایندههای ناشی از ترافیک سنگین کشتیرانی را مستقیماً به سوی سواحل شمالی و تأسیسات آبشیرینکن کشور هدایت میکند و بدون مدیریت هوشمند و نظارت بینالمللی، این روند پیامدهای جبرانناپذیری برای سلامت دریا و ساکنان ساحلی به دنبال خواهد داشت.
همزمان با مذاکرات، دادگاه کیفری استان قم، پرستو احمدی، خواننده، و هشت تن از عوامل کنسرت کاروانسرا را به ۷۴ ضربه شلاق، دو سال ممنوعالخروجی و دو سال ممنوعیت از فعالیت هنری محکوم کرده است. سعید دهقان، وکیل و مدرس حقوق بشر، در گفتوگو با زمانه، این حکم را نه یک رویه حقوقی، بلکه بازتابی از ذات ایدئولوژیک و امنیتی قوه قضائیه دانست و بر نقاط ضعف اساسی آن در مرحله تجدیدنظر تأکید کرد.
در آستانه جام جهانی ۲۰۲۶، اعتراضات کارگران خدماتی در شهرهای میزبان آمریکا به اوج خود رسیده است؛ جنبشی که اتحادیه UNITE HERE با طرح مطالبههایی چون افزایش دستمزد، بیمه سلامت پایدار، کاهش فشار کاری و امنیت در برابر اداره مهاجرت، آن را هدایت میکند. ایوب رحمانی، فعال کارگری، در گفتوگو با زمانه تأکید دارد که این کارگران که عمدتاً مهاجرند با بهرهگیری از حجم عظیم درآمدهای میلیاردی فیفا، به دنبال سهمی عادلانه و میراثی انسانی از این رویداد هستند؛ این چالش یادآور فاجعه انسانی جام جهانی قطر (با تخمین بیش از ۶۵۰۰ کشته) است و فیفا را زیر فشار افکار عمومی برای پذیرش مسئولیت در قبال نیروی کار قرار داده است.
گفتوگو با علی افشاری درباره تفاهم ایران و آمریکا و آینده صلح پایدار و نقش جامعه مدنی by radiozamaneh
جنبش مطالباتی کارگران و بازنشستگان در سه ماه اخیر با وجود فضای خفقان، به صورت پراکنده و محلی اما پیوسته ادامه یافته است. این اعتراضات عمدتاً بر پرداخت معوقات، افزایش واقعی دستمزد و مخالفت با اخراجهای جمعی متمرکز بود. در این میان، علیرضا نوایی، فعال کارگری، با اشاره به تأثیر سرکوب خونین دیماه ۱۴۰۴ بر فضای اعتراضی، بر تداوم تجمعات هماهنگ در بخشهای مختلف از جمله آموزش عالی، بهداشت و بازنشستگان تأکید کرده و سازماندهی پنهان اما فعال مزدبگیران را علیرغم نبود تشکلهای سراسری، حائز اهمیت میداند و راهحل اصلی را در گسترش همبستگی و اعتراضات خیابانی میداند.
اجلاس سهروزه گروه هفت (G7) در اویان-لهبن فرانسه، در حالی ۱۷ ژوئن ۲۰۲۶ به کار خود پایان داد که تفاهمنامه اخیر ایران و آمریکا درباره بازگشایی تنگه هرمز، تمدید آتشبس و آغاز مذاکرات ۶۰ روزه هستهای، به موضوعی مهم در حاشیه این نشست تبدیل شد. مسعود دلبری، کارشناس انرژی و روابط بینالملل، در گفتوگو با «زمانه» این توافق را «فرصتی کوتاهمدت اما پربها» ارزیابی کرد که میتواند صادرات نفت ایران را تا دو میلیون بشکه در روز افزایش دهد، اما به دلیل «شکاف تفسیری» میان تهران و واشنگتن و نبود ضمانتهای حقوقی روشن، چشمانداز آن را در بلندمدت «بسیار پرابهام» دانست و تأکید کرد که سرنوشت نهایی این تفاهم در گرو مذاکرات شصتروزه آینده و اراده سیاسی دو طرف است.
در حالی که مرحله نخست تفاهمنامه (MoU) ایران و آمریکا نهایی شده، پرسش اساسی این است که آیا این توافق آغاز یک پارادایمشیفت واقعی در سیاست خارجی جمهوری اسلامی خواهد بود یا تنها یک تاکتیک کوتاهمدت برای تنفس اقتصادی و تثبیت قدرت؟ مهدیه گلرو، فعال سیاسی در گفتوگو با ما به بررسی این موضوع پرداخت و با مقایسه تاریخی این تفاهم با قطعنامه ۵۹۸، درباره شکافهای درونی نظام، واقعبین شدن بخشهایی از تندروها و سرنوشت مطالبات مردمی، زنان و حقوق بشر تحلیل کرد.
زهرا باقری شاد، پژوهشگر و فعال حقوق زنان، در این مصاحبه با رویکرد فمینیستی، قتل ناموسی و زنکشی را دو پدیده مرتبط اما متفاوت دانست. او تأکید کرد که قتل ناموسی همیشه برنامهریزیشده، عمد و با انگیزه حفظ «ناموس» است، در حالی که زنکشی اغلب ناگهانی و با انگیزههای متنوع رخ میدهد. باقری شاد ضمن انتقاد از یکسانانگاری این دو و رد کلیشههای نژادپرستانه و فرهنگی که قتل ناموسی را صرفاً به گروههای خاص نسبت میدهد، بر لزوم نامگذاری دقیق، پیشگیری هدفمند، تشدید مجازات و تغییر نگرش مردانه به عنوان راهکارهای اساسی مقابله با خشونت ناموسی تأکید کرد.
رضا علیجانی، تحلیلگر سیاسی، در تحلیلی واقعبینانه از سناریوی امضای تفاهمنامه ایران و آمریکا، این توافق را بیشتر «مدیریت بحران» و چرخهای معیوب ایدئولوژیک میداند تا نقطه عطفی اساسی. او با بررسی نقش نیروهای تندرو در حاکمیت و چالشهای پیش روی رابطه ملت و دولت، تأکید میکند که پایداری چنین توافقی بدون تغییر در ایدئولوژی نظام و مهار تنشهای داخلی دشوار خواهد بود. علیجانی افق دموکراسی را نه در جنگ، تحریم یا اصلاحات صندوقمحور، بلکه در رفاه مردم، تقویت جامعه مدنی و تغییر توازن قوا از طریق جنبشهای اجتماعی نافرمان مدنی جستجو میکند.
حسین نوش آذر - بهروز فراهانی، تحلیلگر سیاسی، در تحلیلی از اعتراضات آلبانی، پروژه گردشگری جرد کوشنر را نمونهای از «امپریالیسم لوکس» توصیف کرد که با همدستی دولت محلی و سرمایهگذاران فراملی، طبیعت حفاظتشده تالاب ویوسا-نارتا را هدف قرار داده است. او «انقلاب فلامینگوها» را بخشی از مبارزه گستردهتر ضدسرمایهداری و ضد نئولیبرالیسم دانست.
حسین نوشآذر - آیا سازمان بینالمللی کار (ILO) که با شعار عدالت اجتماعی متولد شده، توانسته است نقشی فراتر از یک ناظر بوروکراتیک ایفا کند؟ این نهاد سهجانبه که قرار بود مدیریت تنشهای طبقاتی را بر عهده بگیرد، در عمل با ناتوانی جدی در برابر نقض سیستماتیک حقوق کارگران در کشورهایی مانند ایران مواجه است. ایوب رحمانی، فعال شناختهشده کارگری، در گفتوگو با ما ضمن بررسی اهداف و سازوکار این سازمان، تأکید میکند که مکانیسمهای تنبیهی ILO بهندرت فعال میشوند و فشارهای مردمی و اتحادیههای بینالمللی، نه ساختار سهجانبهگرای سازمان، کلید اصلی تغییر هستند.
حسین نوشآذر - تبادل حملات مستقیم و دوازدهساعته بین ایران و اسرائیل در شامگاه ۱۷ خرداد، اگرچه با هدف تلافیجویی و نشان دادن خطقرمزها صورت گرفت، بلافاصله به تشدید تنشهای منطقهای دامن زد. با این حال، علی افشاری، تحلیلگر سیاسی، در گفتوگو با ما ریشه این درگیری را ناشی از تضاد مواضع ترامپ درباره لبنان با خطقرمزهای ایران دانست و تأکید کرد که برخلاف انتظار اولیه، این رویداد نظامی نهتنها تأثیر منفی بر روند مذاکرات نداشته، بلکه با حذف مانع لبنان و افزایش پالسهای مثبت داخلی، احتمال توافق را افزایش داده و معادلات بازدارندگی را به نفع ایران تغییر داده است.
مسعود دلبری، کارشناس انرژی و روابط بینالملل، در مصاحبهای تحلیلی با بررسی ابعاد مختلف طرح چهار دریا (یا ابتکار کریدور ۹) را نه یک جایگزین واقعی برای تنگه هرمز، بلکه یک مکمل محدود برای تأمین انرژی اروپا ارزیابی کرد. به گفته دلبری، این طرح علیرغم ظرفیت پایین، موانع مالی، امنیتی و نهادی بسیار جدی در سوریه و پیچیدگیهای ژئوپلیتیک منطقه، در بلندمدت میتواند به تدریج وزن راهبردی تنگه هرمز و قدرت چانهزنی ایران را کاهش دهد.
آذر ماجدی، فعال سیاسی نامآشنا در گفتوگو با زمانه در چارچوب یک تحلیل طبقاتی-ژئوپلیتیکی ارزشمند از برخی سناریوهای رسانهای پرده برمیدارد و خطر «قطب سوم نادیده گرفته شده» یا آن صدای سوم اکثریت را که در جنگ به گوش نمیرسد گوشزد میکند. ماجدی به این موضوع هم اشاره میکند که غزه و بیداری وجدان جهانی فرصتی است برای بازتعریف جایگزین رادیکال، نه مانند وابستگان به احزاب کرد ناسیونالیست، عقبنشینی به پشت یکی از دو قطب موجود.
دکتر مهران مصطفوی، استاد دانشگاه پاریس-ساکله و معاون کل پژوهش این دانشگاه، در گفتوگو با زمانه، شرایط جنگی و خرابیهای گسترده تأسیسات فردو، نطنز و اصفهان را اصلیترین مانع همکاری ایران با آژانس بینالمللی انرژی اتمی دانسته است. به گفته او، از دیدگاه تهران تا دستیابی به توافق، امکان دسترسی بازرسان آژانس به سایتهای آسیبدیده وجود ندارد.مصطفوی ذخایر اورانیوم ۶۰ درصدی ایران را عمدتاً «غیرقابل دسترس در بخش مدفون» توصیف کرد و تأکید داشت که محکومیت احتمالی ایران در شورای حکام تأثیر جدی بر رفتار تهران نخواهد داشت، زیرا عملاً «رابطه معناداری» بین ایران و آژانس وجود ندارد.
حسین نوشآذر - «زنکشی» تنها یک قتل فردی نیست، بلکه پدیدهای ریشهدار در نابرابری جنسیتی و ساختارهای تبعیضآمیز جامعه و قانون است؛ بااینحال، رسانههای رسمی اغلب این جنایتها را به «اختلاف شخصی» یا «درگیری خانوادگی» فرو میکاهند. ماندانا قاسمزاده، گرداننده صفحه مستقل «دیدهبان زنکشی»، در گفتوگو با ما از نقش این صفحه در ثبت و روایت قتلهای مبتنی بر جنسیت، تأثیر قوانین حمایتکننده از قاتلان (مانند مواد ۳۰۱ و ۶۳۰ قانون مجازات اسلامی)، و تشدید خشونتها در شرایط بحرانی میگوید؛ چندان که سوزاندن و مثله کردن زنان نه برای پنهانسازی، که برای ارعاب و سرکوب آنان به کار میرود.
حسین نوشآذر -دولت عراق با تشکیل کمیتهای ویژه به ریاست نخستوزیر، طرحی را برای خلع سلاح شبهنظامیان مورد حمایت ایران نهایی میکند؛ برخی این اقدام را ناشی از فشار بیسابقه آمریکا میدانند. با اینهمه گروههای مسلحی مانند کتائب حزبالله و النجبا آن را صراحتاً رد کردهاند. بهروز فراهانی، تحلیلگر سیاسی، در گفتوگو با ما ضمن تأکید بر تضعیف نسبی نفوذ ایران پس از ترور سلیمانی و ناتوانی قاآنی در جایگزینی او، این طرح را بیشتر «خرید زمان» ارزیابی کرده و هشدار میدهد تا زمانی که این گروهها مسلح هستند، تهران همچنان قدرت اخلال در معادلات عراق را حفظ خواهد کرد.
حسین نوشآذر - در حالی که اجلاس ۱۱۴مین کنفرانس بینالمللی کار سازمان جهانی کار (ILO) این روزها در ژنو برگزار میشود، فعالان کارگری معتقدند جمهوری اسلامی با سرکوب شدید تشکلهای مستقل و اعزام نمایندگان وابسته به دولت، عملاً صدای واقعی میلیونها کارگر ایرانی را در این مجمع جهانی خاموش کرده است. ایوب رحمانی، فعال کارگری سرشناس، در گفتوگو با ما با تشریح مکانیسم این حذف سیستماتیک، از سرکوب، زندان و شکنجه فعالان کارگری تا معرفی تشکلهای وابستهای مانند خانه کارگر به عنوان نماینده کارگران ایران سخن گفت.
حسین نوشآذر - در شرایطی که ایران میان دو آتش جنگ خارجی و سرکوب داخلی گرفتار شده، کانون نویسندگان ایران با صدور بیانیهای راه سومی را ترسیم کرده است: «نه قدرتهای غارتگر، نه حکومت سرکوبگر؛ مردم تنها مالکان سرنوشت خویشاند». علیرضا بهنام، شاعر برجسته و عضو هیأت دبیران کانون نویسندگان ایران، در گفتوگو با زمانه تأکید میکند که مردم ایران به هیچیک از این دو قطب امید ندارند و علیرغم سانسور بیسابقه و قطع ارتباطات در بحبوحه جنگ، همچنان در انتظار فرصتی برای فریاد زدن صدای آزادیخواهی خود هستند.
حسین نوشآذر - در پی تشدید تنشها در خلیج فارس و انسداد تنگه هرمز، تشکیل «ائتلاف داوطلبان» متشکل از کشورهای عضو ناتو و شرکای غیرناتو نظیر ژاپن، کره جنوبی و استرالیا با هدف تضمین آزادی ناوبری و پاکسازی مینهای احتمالی، بهعنوان تهدیدی ترکیبی علیه اهرم راهبردی ایران تلقی میشود؛ مسعود دلبری، کارشناس برجسته انرژی و مسائل ژئوپولیتیک، در گفتوگو با ما تأکید کرد که این ائتلاف ضمن کاهش ریسک بستهشدن تنگه، عملاً صادرات نفت ایران را تا مرز صفر کاهش داده و با تثبیت ترتیبات امنیتی جایگزین، فرآیند حاشیهنشینی استراتژیک ایران در بازار انرژی منطقه را تسریع میکند.
احزاب ناسیونالیست کرد و پروژه شکستخورده آمریکا-اسرائیل: مسئولیتپذیری یا ادامه سکوت؟ by radiozamaneh
حسین نوشآذر - در حالی که پیشنویس یک صندوق سرمایهگذاری ۳۰۰ میلیارد دلاری آمریکا برای بازسازی پس از جنگ ایران مطرح است، پرسش این است که آیا این ابتکار میتواند منجر به مدرنیزاسیون اقتصادی ایران شود یا صرفاً یک مانور سیاسی از سوی دولت ترامپ است؟ علی افشاری، تحلیلگر سیاسی، در گفتوگو با ما به بررسی این موضوع پرداخته و ضمن مقایسه دو برنامه، موانع ایدئولوژیک، اقتصادی و سیاسی پیشِرو را تحلیل کرده است.
حسین نوشآذر - رضا علیجانی، فعال سیاسی و کنشگر گذارطلب، با اشاره به بیانیه اخیر ۲۲ استاد دانشگاه و کنشگران مدنی برای پایان حصر ۱۵ ساله میرحسین موسوی و زهرا رهنورد، این حصر طولانی را نه یک پرونده جداگانه، بلکه بخشی از ساختار سرکوب در جمهوری اسلامی میداند که نمود دیگر آن «اعدام» است. او تأکید میکند که پایان این دو معضل بهطور همزمان، بدون تغییر اساسی در موازنه قدرت امکانپذیر نیست و راهکار مشخص این گذار را برگزاری رفراندوم برای بازنگری در قانون اساسی و انتقال مسالمتآمیز قدرت میداند. از نگاه علیجانی، فشار مدنی پایدار در داخل و همبستگی با نهادهای حقوق بشری بینالمللی، تنها ابزارهایی هستند که میتوانند توازن قوا را به نفع دموکراسی تغییر دهند و زنجیره حصر تا اعدام را یکباره بشکنند.
حسین نوشآذر - استقبال شدید سناتور لیندسی گراهام از پیشنهاد دونالد ترامپ برای گسترش توافقهای ابراهیم به کشورهایی نظیر عربستان، قطر و پاکستان، با واکنشی کاملاً متفاوت در منطقه روبهرو شده است: از شگفتزدگی مقامهای عربستانی و قطری تا رد صریح از سوی اسلامآباد. مسعود دلبری، کارشناس مسائل ژئوپلیتیک، در گفتوگو با ما توضیح میدهد که شرط ترامپ برای پیوند زدن هر توافق نهایی با ایران به عادیسازی گسترده اعراب با اسرائیل، در کوتاهمدت «بعید و غیرواقعی» است؛ اما در بلندمدت میتواند به بزرگترین چالش ایدئولوژیک محور مقاومت تبدیل شود. از نگاه دلبری، در حالی که ایران میتواند از فرصت کوتاهمدت بازگشایی تنگه هرمز و افزایش درآمدهای نفتی بهره ببرد، تهدید واقعی، فروپاشی روایت «مقاومت» در برابر اشغالگری است؛ روایتی که اگر عربستان سعودی به عنوان رهبر جهان اهل سنت به توافق ابراهیم بپیوندد، با بحران مشروعیت بیسابقهای مواجه خواهد شد.
حسین نوشآذر -در حالی که صندوق تامین اجتماعی به دلیل برداشتهای گسترده دولتی و فساد ساختاری در شرکتهای تابعهاش با ناترازی هزاران هزار میلیارد تومانی روبرو است، تغییر فرمول محاسبه مستمری بازنشستگان به میانگین کل دوران خدمت، به ابزاری برای کاهش بیشتر پرداختها و انتقال بحران به دوش کارگران و بازنشستگان تبدیل شده است. به گفته ایوب رحمانی، فعال کارگری سرشناس در گفتوگو با زمانه این تغییر به جای حل ریشهای مشکلات، بار بحران را مستقیماً بر دوش بازنشستگانی میاندازد که دستمزد واقعیشان به کمتر از صد دلار در ماه سقوط کرده است.
حسین نوشآذر - جامعه جهانی بهائی از بازداشت و محرومیت از درمان «بشری مصطفوی»، زن باردار بهائی در رفسنجان، خبر داده و آن را نمونهای از الگوی سیستماتیک آزار مذهبی در ایران خوانده است. سعید دهقان، حقوقدان و مدیر شبکه وکلای یککلمه، در گفتوگو با زمانه تأکید میکند که جمهوری اسلامی حتی آییننامه ناقص زندانها را نقض کرده و با استفاده از وضعیت بحرانی این زن باردار به عنوان ابزار فشار، مرتکب «رفتار غیرانسانی و تحقیرآمیز» شده است. به گفته دهقان، این اقدامات در چارچوب «آپارتاید مذهبی» و سرکوب سازمانیافته بهائیان، مصداق جنایت علیه بشریت است.
رضا علیجانی، فعال سیاسی گذارطلب، در گفتوگو با زمانه ابقای محمدباقر قالیباف با رأی بالا در ریاست مجلس شورای اسلامی را شکست تاکتیکی تندروها (جبهه پایداری و حلقه سعید جلیلی) در مجلس اقلیت حاکم دانست. علیجانی در ادامه به بررسی آینده جنبش دموکراسیخواهی پرداخت و با تأکید بر تأثیر مخرب جنگ، گفت که تا سایه جنگ بر ایران حاکم است، نه تحولات درون نظام به چشم میآید و نه جنبش مدنی اجتماعی میتواند به طور مؤثر ظاهر شود.
حسین نوشآذر - دستگیری بیش از ۶۵۰۰ نفر با اتهام «وطنفروشی» از نگاه پروفسور مسعود کمالی، جامعهشناس، نه یک پیروزی امنیتی، بلکه «زنگ خطری برای گسست دولت و ملت» در ایران است. او در این گفتوگو، ریشههای اجتماعی، اقتصادی و تاریخی این شکاف را تحلیل کرده و از لزوم اصلاحات ساختاری برای بازسازی اعتماد عمومی میگوید.
در سفر مهم شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان به چین که همزمان با هفتاد و پنجمین سالگرد روابط دیپلماتیک دو کشور انجام میشود، پرسش اساسی این است که آیا این شراکت راهبردی وارد مرحله جدیدی شده یا همچنان در چارچوب روابط «همهفصلی» سنتی ادامه خواهد یافت؟ علی افشاری، کارشناس مسائل سیاسی و منطقهای با بررسی ابعاد مختلف این سفر، تأکید کرد که رابطه چین و پاکستان هرگز کاملاً بدون قید و شرط نبوده و همچنان بر پایه منافع بلندمدت استراتژیک استوار است، هرچند چالشهای اقتصادی پاکستان و تحولات منطقهای ممکن است آن را به سمت همکاریهای عملیتر و مشروطتر سوق دهد.
گفتوگو با روزبه اسکندری، پژوهشگر محیط زیست درباره پیامدهای جنگ بر جزیرههای خلیج فارس by radiozamaneh
حسین نوشآذر - سفر ولادیمیر پوتین به پکن با رشدی ۳۵ درصدی در صادرات نفت روسیه به چین در سه ماهه نخست سال همراه بوده است. در همان حال بحران اخیر در تنگه هرمز، صادرات نفتی ایران را با اختلال جدی مواجه کرده و مسکو را به تأمینکنندهای مطمئنتر برای پکن تبدیل کرده است. مسعود دلبری، کارشناس انرژی، در گفتوگو با ما ضمن تأکید بر اینکه روسیه با بهرهگیری از مسیرهای زمینی امن، تخفیفهای عمیق و حجم بالای عرضه، گوی سبقت را از ایران ربوده، یادآوری کرد که فرصت واقعی ایران نه در همکاری با روسیه، بلکه در تکمیل زیرساختهای بندر جاسک به عنوان مسیری مستقل از تنگه هرمز نهفته است.
حسین نوشآذر- هفده سال پس از شبهکودتای ۱۳۸۸ که محمود احمدینژاد را با مهندسی علی خامنهای بر مسند قدرت نگه داشت، اکنون گزارش نیویورک تایمز از طرحی محرمانه حکایت دارد که در آن اسرائیل و آمریکا قصد داشتند با حمله نظامی و حذف رهبران جمهوری اسلامی، بار دیگر همین احمدینژاد را به عنوان «دولت جایگزین» بر سر کار آورند؛ آنچه که در این میان مطرح نبود مطالبات ملت ایران بود. با علی افشاری، تحلیلگر سیاسی، درباره الگوی تکراری «مدیریت بحران به نفع سیستم» گفتوگو کردهایم.
گفتوگو با مجید احمدی، هنرمند سه بعدی انیماتور و کارگردان انیمیش درباره ترانههای لوگو by radiozamaneh
حسین نوشآذر - در حالی که وزارت اقتصاد ایران طرح «بیمه ایرانی» برای کشتیهای عبوری از تنگه هرمز را به عنوان یک سرویس داوطلبانه حقوقی معرفی کرده که ظاهراً با آزادی عبور ترانزیت در کنوانسیون ۱۹۸۲ حقوق دریاها تعارضی ندارد، محمد مقیمی، وکیل پایه یک دادگستری، هشدار میدهد که این ابتکار در عمل ممکن است به «عوارض پنهان» کنترل غیرمستقیم بر تردد دریایی تبدیل شود. به گفته مقیمی، بیاعتمادی شرکتهای بینالمللی به دادگاههای ایرانی، احتمال واکنش منفی غرب و افزایش حضور نظامی، و دشواری تبدیل این طرح به یک عرف منطقهای، چالشهایی است که نشان میدهد پشت پوشش بیمه داوطلبانه، محدودیتها و فشارهای ژئوپلیتیکی کمین کرده است.
حسین نوش آذر - رسانهها در خاورمیانه دیگر فقط بازتابدهنده رویدادها نیستند؛ آنها به عاملی فعال برای «ساخت واقعیت» تبدیل شدهاند. از شبکههای ماهوارهای مانند الجزیره و العربیه گرفته تا پلتفرمهای دیجیتال مثل تیکتاک و تلگرام، هرکدام روایت خاص خود را از جنگ، سیاست و هویت به مخاطب عرضه میکنند. روزبه ریاضی، کارشناس رسانه، در گفتوگو با ما تأکید میکند که مرز میان «بازتاب» و «ساخت» واقعیت در خاورمیانه امروز چنان درهم تنیده که دیگر نمیتوان ژئوپلیتیک منطقه را بدون درک این جنگ رسانهای تحلیل کرد.
در بحبوحه بحران سیاسی شدید اسرائیل و بیماری نتانیاهو، آیا جنگ غزه و تنش با محور مقاومت تحت تأثیر ضعف داخلی او قرار خواهد گرفت؟ بهروز فراهانی، تحلیلگر سیاسی، در پاسخ تأکید میکند که بحران داخلی نتانیاهو هرچند عمیق است، اما اجماع جنگطلبانه در طبقه حاکم و حتی اپوزیسیون اسرائیل همچنان پابرجاست و سیاست تعرض فراتر از شخص نخستوزیر ادامه دارد.
تیم ملی فوتبال ایران مراحل نهایی آمادهسازی خود را پشت سر میگذارد. جام جهانی ۲۰۲۶ همزمان به میدان تقابل دو نوع ملیگرایی و «جنگ روایتها» تبدیل شده: ملیگرایی حکومتی که تیم را نماد انسجام و اقتدار جمهوری اسلامی میبیند و مخالفان که این حضور را تلاشی برای عادیسازی میپندارند. صدای سوم ایرانیان که نه در روایت رسمی حکومت جای دارد و نه در جبهه تقابل خشن، در جستجوی زندگی عادی، شادی جمعی و غروری فارغ از جنگ و سرکوب است. سعیده فتحی، روزنامهنگار در گفتوگو با ما تأکید کرد که فوتبال در چنین شرایطی دیگر فقط ورزش نیست؛ بلکه صحنهای برای نمایش شکافهای عمیق سیاسی، هویتی و رسانهای شده است.
بهنام دارایی زاده، حقوقدان و پژوهشگر ارشد کمپین حقوق بشر ایران درباره اعدامها در ایران by radiozamaneh
مهدیه گلرو، فعال سیاسی، در گفتوگو با ما تأکید میکند: «مردم ایران مجبور نیستند بین قاتلانشان انتخاب کنند». او از «مقاومت زندگی» در برابر دو پروژه جنگطلبی میگوید؛ یکی در حاکمیت با طرح «جانفدا» و دیگری در دیاسپورا با بازتولید ترومای کشتار دیماه به مثابه «هولوکاست ایرانی».
حسین نوشآذر - سفر اخیر دونالد ترامپ به پکن اگرچه در ظاهر با امضای چند قرارداد اقتصادی نمادین همراه بود، اما در پشت صحنه این دیدار، سه چالش بزرگ سایه انداخته بود که معادله قدرت را به نفع چین تغییر دادهاند: معمای بازدارندگی ایران در تنگه هرمز که با حمایت غیرمستقیم اما راهبردی پکن گره خورده، خط قرمز متحرک تایوان که ترامپ حاضر است آن را در ازای دستاوردهای اقتصادی معامله کند، و شکاف فناوری هوش مصنوعی که علیرغم تحریمهای آمریکا، به طرز نگرانکنندهای در حال بسته شدن است. برای بررسی این سه محور، با مسعود دلبری، کارشناس انرژی و تحلیلگر سیاسی، به گفتوگو نشستهایم.
حسین نوشآذر - ۱۵۰ تن از زندانیان سیاسی سابق و کسانی که تجربه احضار، بازجویی و تهدید نیروهای امنیتی را داشتهاند، در بیانیهای تجاوز نظامی آمریکا و اسرائیل به ایران را محکوم کرده و سیاستهای سرکوبگرانه داخلی بهویژه اعدامها را شدیداً نقد کردهاند. امضاکنندگان با تأکید بر «راه سوم»، مرزبندی روشنی بین مخالفت با استبداد داخلی و رد دخالت خارجی ایجاد کردهاند. علی افشاری، تحلیلگر سیاسی و یکی از امضاکنندگان این بیانیه، در گفتوگو با ما ضمن بررسی آسیبهای بلندمدت جنگ بر جنبش دموکراسیخواهی، بر لزوم تبدیل این صدای سوم به گفتمان غالب جامعه ایران تأکید کرد.
در شرایطی که تورم مزمن و بحرانهای اقتصادی طبقه متوسط شهری ایران را به سمت «نزول اجتماعی» سوق داده و «فقرای جدید» را وارد بازار کار و رقابت بر سر منابع محدود کرده، شکاف و فشار بر اقشار سنتی فقیر و کارگران بیش از پیش افزایش یافته است. ایوب رحمانی، فعال کارگری سرشناس، در گفتوگو با ما ضمن تشریح ابعاد این بحران اجتماعی اجتماعی راهکارهای فوری برای جلوگیری از تشدید بحران را مطرح کرد.
جنگ اخیر با تضعیف همزمان نفوذ منطقهای ایران و افزایش آسیبپذیری اسرائیل، معادلات قدرت در خلیج فارس را به طور اساسی تغییر داده است. بهروز فراهانی، تحلیلگر سیاسی، در گفتوگو با ما از شکلگیری «نظم جدید خلیج فارس» سخن میگوید؛ نظمی مبتنی بر «بازدارندگی ناپایدار»، واگرایی عمیق عربستان و امارات، حرکت به سوی چندجانبهگرایی (multi-alignment) و ظهور ائتلاف چهارضلعی ترکیه، عربستان، مصر و پاکستان به عنوان پاسخی به افول نسبی نفوذ آمریکا در منطقه.
خبرگزاری تسنیم با استناد به حاکمیت ایران بر بستر و ستون آب تنگه هرمز، سه اقدام عملی شامل اخذ عوارض مجوز از شرکتهای خارجی، الزام غولهای فناوری به تبعیت از قوانین ایران و انحصار تعمیر و نگهداری کابلها توسط شرکتهای ایرانی را پیشنهاد داده است. اما مسعود دلبری، کارشناس انرژی و تحلیلگر ژئوپولیتیک، در گفتوگو با ما هشدار میدهد که این سیاست «بازی دو لبهای» است: اگر با دیپلماسی هوشمندانه همراه شود، میتواند اهرم فشار واقعی و درآمدی پایدار برای ایران ایجاد کند، اما اگر یکجانبه و تهدیدآمیز اجرا شود، کشورهای همسایه را به سمت سرمایهگذاری گسترده بر روی مسیرهای جایگزین (از جمله کریدورهای زمینی و دریاییِ دورزنندهٔ هرمز) سوق خواهد داد و عملاً ایران را از نقشهٔ زیرساخت دیجیتال جهان حذف خواهد کرد.
برکناری پروفسور آریا فانی، ایرانشناس سرشناس، از مدیریت مرکز خاورمیانه دانشگاه واشنگتن بهدلیل انتقاد از اقدامات نظامی آمریکا و اسرائیل علیه ایران، این پرسش بنیادین را پیش کشیده است که آیا دانشگاههای دولتی آمریکا اصول آزادی آکادمیک را فدای فشارهای سیاسی میکنند؟ در شرایطی که هیچ مدرکی دال بر قصور علمی یا اداری پروفسور فانی ارائه نشده، دکتر مهدی گنجوی، استاد دانشگاه تورنتو، در گفتوگو با خبرنگار ما این اقدام را مصداق «تنبیه خاموش» و نقض آزادی اندیشه ارزیابی کرده و هشدار میدهد که حذف یک استاد از جایگاه اثرگذار صرفاً بهخاطر دیدگاههایش، پیامی خطرناک برای جامعه علمی ارسال و فضای نقد و گفتوگو را محدود میکند.
در میان شکاف عمیق قدرت پس از خامنهای، «حجتیه مدرن» به عنوان نماد تندروترین جریان انقلابی، با اصرار بر آرمانگرایی آخرالزمانی در برابر هرگونه مذاکره و توافق ایستاده است. آیا این دوگانه «ایدئولوژی مطلق در برابر بقای نظام» عصر آرمانگرایی جمهوری اسلامی را به پایان میرساند؟ مهدیه گلرو، فعال سیاسی، در گفتوگو با ما به بررسی ریشههای تاریخی این جریان، آسیبهای آن بر عقلانیت و کنشگری مدنی، و وزنکشی جاری میان «میدان» و «میز مذاکره» میپردازد.
بایز افروزی، فعال سیاسی کرد فاش میکند که تسلیحات آمریکایی ارسالشده برای احزاب کرد ایرانی، علیرغم ادعاهای اولیه دونالد ترامپ، هرگز به دست آنها نرسید و همچنان در انبارهای وزارت داخله اقلیم کردستان عراق در اربیل نگهداری میشوند. افروزی در گفتوگو با ما تأکید میکند که محاسبات احتیاطآمیز مقامات اقلیم- به دلیل ترس از انتقام شدید جمهوری اسلامی و درگیری مستقیم - در برابر وعدههای واشنگتن برای تجهیز کردها به عنوان نیروی زمینی، برتری یافت و پروژه را عملاً به بنبست رساند.
سفر وزیر خارجه ایران به پکن دقیقاً یک هفته پیش از نشست مهم ترامپ و شی جینپینگ انجام شد. به گفته مسعود دلبری، کارشناس انرژی، چین در بحران تنگه هرمز نقش «سوداگر استراتژیک» را بازی میکند: از یک سو از اختلال در تنگه هرمز برای کسب امتیازات اقتصادی و تجاری از آمریکا استفاده میکند و از سوی دیگر، از ایران انتظار دارد تضمینهای لازم برای آرامش آبراه را بدهد. دلبری تأکید میکند که این بازی دوگانه پکن، هم پنجره کوتاهی برای صادرات نفت ایران با مکانیسم یوان ایجاد کرده و هم میتواند به تلهای جدی برای درآمد ارزی و اهرمهای ایران تبدیل شود، بهویژه اگر چین در نشست پیشرو با آمریکا به توافق بزرگ برسد.
ایوب رحمانی، فعال کارگری، میگوید بستههای حمایتی دولت مانند تسهیلات ۲۲ میلیون تومانی به بنگاهها یا کالابرگ یک میلیون تومانی، در بهترین حالت نقش «قرص مسکن» را برای بیماری مزمن اقتصاد ایران دارند. به گفته او، تا زمانی که ریشههای ساختاری تورم ۷۳ درصدی و بیکارسازی گسترده شناسایی و درمان نشود، این طرحها نه از اخراج کارگران جلوگیری میکنند و نه توان خرید آنها را پایدار میسازند، بلکه فقط بار مسئولیت دولت در برابر کارگران را کم میکنند.
زنان یک سوم اشخاصی را شامل میشوند که برای بیمهبیکاری ثبتنام کردهاند. عاطفه رنگریز، جامعهشناس و فعال حقوق زنان، این پدیده را نه یک رخداد تصادفی، بلکه نشانهای از «فراموشی ساختاری» در سیاستگذاری کشور میداند. به باور او، کلیشههای جنسیتیِ نانآور نبودن زنان، آنها را به اولین قربانیان تعدیل نیرو تبدیل کرده و این حذف از بازار کار، آنها را به دام چرخهای از وابستگی اقتصادی، فقر و خشونت خانگی میاندازد. رنگریز هشدار میدهد که این فراموشی، جامعه را از نیمی از سرمایه انسانی خود محروم کرده و زمینهساز «زنانهشدن فقر» و گسترش آسیبهای اجتماعی در میان قشرهای فرودست و متوسط میشود.
ایران بر ضربالاجل یکماهه برای بازگشایی کامل تنگه هرمز و خروج نیروهای آمریکایی تأکید دارد، ترامپ اما این طرح را «غیرقابل پذیرش» خوانده. علی افشاری، تحلیلگر و فعال سیاسی، در گفتوگو با ما تأکید کرد که رفتار واقعی دولت ترامپ نشان میدهد «فضای واقعی برای توافق وجود ندارد» و هدف واشنگتن همچنان «تغییر رژیم یا تسلیم» از طریق فشار حداکثری است، نه دستیابی به یک توافق متوازن. این تقابل راهبردی، چشمانداز صلح پایدار را با تردید جدی روبهرو کرده است.
به عقیده بسیاری از تحلیلگران خروج امارات از سازمان کشورهای صادرکننده نفت ضربه سنگینی به نفوذ اوپک وارد میکند. مسعود دلبری، کارشناس انرژی، در گفتوگو با ما تأکید میکند که اگرچه این حرکت «چالش» جدی برای انحصار دلار محسوب میشود، اما به معنای «مرگ پترودلار» نیست. آنچه در حال شکلگیری است، نظم جدیدی در خلیج فارس و بازارهای آسیاست: از یک سو عربستان با قدرت حجمیاش رهبری اوپک را حفظ میکند و از سوی دیگر امارات به عنوان یک «عرضهکننده چابک» با چشمانداز تولید پنج میلیون بشکه در روز، وارد رقابتی تنگاتنگ برای جلب تقاضای رو به رشد چین و هند شده است. در این میدان، برنده نهایی به گفته این کارشناس، «آسیا» خواهد بود.
حضور زنان در تجمعهای شبانه حکومتی در ایران در روزهای جنگ و حتی آتشبس بسیار بحثبرانگیز شده است. زنانی که از گروههای مختلفی هستند و یکدست نیستند، اما برخی آنها را یکسان میبینند و این زنان را حکومتی یا حتی «پرستوی نظام» میخوانند؛ عبارتی که به هر حال جنبهای از برچسبزنی هم دارد. در گفتوگو با آزاده کیان، پروفسور مطالعات جنسیت در پاریس، درباره این زنان پرسیدیم؛ از زنان حامی حکومت گرفته تا آنهایی که به گفته خودشان اصلاً حامی حکومت نیستند، بلکه منتقد نظام سیاسی و نظام تبعیض جنسیتی هم هستند، اما صرفاً برای دفاع از ایران در این تجمعها شرکت کردهاند. در این گفتوگو از آزاده کیان درباره این مسئله و تنوع گروههای زنان در این تجمعها پرسیدیم، و همچنین درباره اینکه این وضعیت تا چه حد میتواند بر تداوم جنبشهای فمینیستی سکولار در آینده ایران تأثیر مثبت یا منفی بگذارد.
جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران در اسفند ۱۴۰۴ عملیاتی شد، اما گفتمان «نجات ایران»، یعنی چارچوبی که بهعنوان زمینه تبلیغاتی و پروپاگاندای این جنگ عمل میکرد، از مدتها پیش از آن شکل گرفته و بهتدریج تقویت شده بود. حامیان جنگ عمدتاً از طرفداران پررنگ گفتمان «نجات ایران» بودند و همچنان نیز هستند. در این چارچوب فکری، مسیر رهایی ایران از وضعیت سیاسی موجود، نه از طریق تغییرات داخلی، بلکه از مسیر مداخله نظامی، بمباران و حتی ویرانی ساختارهای موجود تعریف میشود، حتی به قیمت کشته شدن غیرنظامیان و تخریب گسترده زیرساختها.این پرسش مطرح است که گفتمان «نجات ایران» که در واقع بر یک رویکرد خاص و نوعی نگاه مداخلهگرایانه و استعماری استوار است، چگونه شکل گرفته و چگونه در طول زمان تقویت شده است؟
تیم ملی فوتبال زنان ایران که جایگاه خود را میان ۱۲ تیم برتر آسیا تثبیت کرده، در روابط مبتنی بر تبعیض از اعزام به جام ملتهای آسیا محروم شده. سعیده فتحی، روزنامهنگار، در گفتوگو با ما این تصمیم را نه فنی، بلکه واکنشی سیاسی-امنیتی به حواشی جام ملتهای آسیا (از جمله ماجرای نخواندن سرود ملی و پناهندگی برخی بازیکنان) میداند و تأکید میکند: مدیران ورزشی به جای حل مشکل، صورت مسئله را پاک میکنند و با این کار، روند پیشرفتی را که تیم به سختی به دست آورده، متوقف خواهند کرد.
قطعنامه اخیر پارلمان اروپا با الزام کشورهای عضو به تعریف تجاوز جنسی بر اساس «فقدان رضایت آگاهانه، آزادانه و قابل بازگشت» (مدل معروف «بله یعنی بله») و رد صریح عواملی مانند سکوت، مقاومت نکردن یا روابط قبلی به عنوان رضایت، تحولی بنیادین در حقوق کیفری-جنسی اروپا به شمار میرود. با این حال، زهرا باقریشاد، روزنامهنگار و فعال حقوق زنان، در گفتوگو با رادیو زمانه تشریح میکند که در نظام حقوقی ایران، نه تنها خبری از این مدل پیشرفته نیست، بلکه الزام قانونی «تمکین» در روابط زناشویی، اساساً امکان طرح هرگونه رضایت آگاهانه را نفی میکند و حتی مدل ابتدایی «نه یعنی نه» نیز در فرهنگ عمومی جا نیفتاده است. او این شکاف ساختاری را یکی از عمیقترین موانع پیش روی جنبش زنان ایران برای به رسمیت شناختن خودمختاری بدنی میداند.
مهرداد وهابی، استاد اقتصاد، در گفتوگو با رادیو زمانه به بررسی مفهوم «انفال» در اقتصاد سیاسی ایران میپردازد و نشان میدهد که برخلاف تصور عمومی، تنشهای نظامی اخیر نهتنها به تضعیف هسته سخت قدرت منجر نشده، بلکه با ایجاد یک «مدار مستقل اقتصادی» موجب تقویت نهادهای ولایی و سپاه پاسداران در برابر دولت رسمی شده است؛ دولتی که بهویژه در دوران مسعود پزشکیان با افول و فشارهای فزاینده مواجه است. در شرایطی که مردم و دولت رسمی زیر بار سنگین جنگ، تحریم و تورم قرار دارند، دادههای اقتصادی از سودهای کلان نهادهای وابسته به رهبری حکایت میکند. وهابی با استناد به آمارهای بینالمللی، از درآمدی میان ۳۰ تا ۵۰ میلیارد دلار برای سپاه از محل فروش نفت و کنترل تجارت در بنادر غیررسمی سخن میگوید و این روند را نشانهای از شکلگیری الگویی مشابه «حزب کمونیست چین» در ساختار قدرت ایران میداند.او در ادامه، با رد فرضیه «کودتای نظامی»، استدلال میکند که نظام سیاسی ایران از یک حکومت فردمحور به ساختاری پیچیده و درهمتنیده «مذهبی-نظامی» تغییر یافته است؛ ساختاری که در آن پیوند میان «روحانیت دولتی» و «سپاه اقتصادی» بهگونهای شکل گرفته که بقای آن حتی در صورت حذف رأس هرم قدرت نیز تضمین میشود. به باور وهابی، تحولات پس از شوکهای نظامی ناشی از حملات خارجی، نه به فروپاشی بلکه به بازآرایی قدرت در سطوح زیرین انجامیده و زمینه را برای ظهور نوعی حکمرانی اولیگارشیک با محوریت نیروهای امنیتی و نظامی فراهم کرده است.در تحلیل وضعیت اقتصادی سال ۱۴۰۵، او به شکاف عمیق میان «سفره مردم» و «درآمدهای انفالی» اشاره میکند و توضیح میدهد که چگونه جنگ، بهجای محدود کردن صادرات نفت، با افزایش قیمتها و گسترش فرصتهای تجارت غیررسمی، به تقویت تابآوری مالی بخش ولایی انجامیده است؛ روندی که همزمان به تضعیف و فرسایش طبقه متوسط منجر شده است. در این چارچوب، «انفال» به عنوان یک حوزه اقتصادی مستقل، به ابزاری کلیدی برای مانور قدرت نظامیان بدل شده و توازن قوا را به سود شبکهای از نهادهای وابسته به بیت رهبری و سپاه تغییر داده است.این تحلیل همچنین به نقش «انترناسیونال شیعه» و نفوذ اقتصادی-امنیتی سپاه پاسداران به عنوان ستونهای اصلی بقای نظام در برابر فشارهای داخلی و بینالمللی میپردازد. در حالی که دولت رسمی زیر فشار تحریمها و بحرانهای چندلایه قرار دارد، این شبکه موازی قدرت توانسته است مسیرهای جایگزین برای بقا و حتی انباشت ثروت ایجاد کند. در نتیجه، بهجای تحقق سناریوی «تغییر رژیم»، نظام به سمت نوعی پراگماتیسم مصلحتمحور و دیپلماسی اجباری با غرب حرکت کرده است.در نهایت، وهابی با طرح این پرسش که آیا حذف فیزیکی رهبر میتواند به فروپاشی نظام بینجامد، از مفهومی نزدیک به «آنارشی انتظامیافته» سخن میگوید؛ وضعیتی که در آن قدرت بهصورت شبکهای و میان بازیگران مختلف توزیع شده و پایداری سیستم بیش از هر زمان دیگری به این ساختار چندلایه وابسته است. با این حال، او تأکید میکند که در کنار همه این تحولات، نقش مردم همچنان عامل تعیینکنندهای در سرنوشت نهایی حاکمیت باقی میماند.
حسین نوشآذر- ایوب رحمانی، فعال کارگری، در گفتوگو با ما تأکید کرد که کارفرمایان در شرایط «آتشبس»، با بهانههایی مانند مشکلات مواد اولیه، کارگران باسابقه و نزدیک به بازنشستگی را بدون هیچ جایگزین شغلی اخراج کرده و به بیمه بیکاری ارجاع میدهند. به گفته رحمانی، این روند نه تنها مستمری آینده این کارگران را به شدت کاهش میدهد، بلکه با نبود تشکلهای مستقل کارگری و سرکوب اعتراضات، عملاً تنها راه مقابله یعنی «اتحاد و اعتصاب دستهجمعی» نیز برای کارگران ایران ممکن نیست.
غیاب فیزیکی مجتبی خامنهای به شایعات و نظریههای توطئه دامن زده است. بهروز فراهانی، فعال سیاسی، در گفتوگو با ما ضمن تحلیل این پرسش که آیا سپاه پاسداران عملاً قدرت را از چنگ روحانیت خارج کرده و ایران وارد دوران بناپارتیسم شده است، تأکید میکند که هنوز برای قضاوت درباره آینده رهبری و رابطه سپاه با ولایت فقیه زود است و باید منتظر نشانههای کلیدی از جمله «ظهور امام غایب به عنوان بزرگترین نشانه» بود.
حسین نوشآذر - با ادامه انسداد تنگه هرمز و توقف ۲۰ درصد از عرضه نفت خام جهان، «مسعود دلبری»، کارشناس ارشد انرژی، هشدار میدهد که قیمت نفت در صورت تداوم این بحران به مدت بیش از سه ماه، از رکوردهای سال ۲۰۲۲ فراتر رفته و به سقف ۱۵۰ تا ۲۰۰ دلار و حتی در سناریوی برخی پیشبینیها تا ۳۰۰ دلار در هر بشکه خواهد رسید؛ کابوسی که به گفته او، از بحران نفتی ۱۹۷۳ نیز عمیقتر خواهد بود.
حسین نوشآذر - دیپلماسی ایران مسیری تازه و بیسابقه را تجربه میکند. سفرهای فشرده سیدعباس عراقچی به اسلامآباد، مسقط و مسکو دیگر در چارچوب «دور دوم مذاکرات با آمریکا» تعریف نمیشود، بلکه نشاندهنده تغییر راهبردی جدی تهران است: خروج از نقش «طرف مذاکرهکننده» و ورود به جایگاه «طرف اعلامکننده چارچوب.» رضا فانی یزدی، فعال سیاسی، در گفتوگو با ما این تغییر را نه یک تاکتیک موقت، بلکه آغازی برای «معماری جدید قدرت در منطقه» توصیف میکند. محور گفتوگوها از برنامه هستهای به «رژیم حقوقی تنگه هرمز» منتقل شده است. خطای راهبردی انتخاب اسلامآباد بهعنوان بستر مذاکره، اصرار ترامپ بر تماس تلفنی مستقیم، و چالشهای پیش روی ائتلاف ایران، روسیه و چین در هرمز، از دیگر موضوعات مهم این گفتوگوست.
حسین نوشآذر - بازپرداخت غیرمنتظره وام ۳.۵ میلیارد دلاری پاکستان به امارات در بحبوحه جنگ ایران، گمانهزنیها درباره بروز یک شکاف عمیق در روابط دو متحد سنتی را برانگیخته است؛ شکافی که برخی آن را موقتی و تاکتیکی میدانند و برخی دیگر نشانه دگرگونیهای استراتژیک در منطقه تعبیر میکنند. مسعود دلبری، کارشناس مسائل پاکستان، در گفتوگو با ما ضمن هشدار درباره بزرگنمایی این اختلاف، سه فرصت مشخص (کاهش نقش پاکستان در جبهه ضدایرانی، فضای دیپلماتیک بیشتر و همکاریهای عملی مرزی-اقتصادی) را برای ایران برشمرده، اما در مقابل، تله راهبردی شکلگیری یک شبکه امنیتی غیررسمی متشکل از امارات، هند و اسرائیل را خطرناکتر از هر ائتلاف رسمی میداند.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، هرگونه توافق هستهای بدون نظارت کامل را «توهم توافق» خوانده و بر لزوم دسترسی بیقیدوشرط بازرسان تأکید کرده است. در مقابل، مهران مصطفوی، فعال سیاسی جمهوریخواه و استاد دانشگاه، در گفتوگو با ما ضمن تأیید نابودی تأسیسات غنیسازی ایران توسط آمریکا، اصرار واشنگتن بر توقف ۲۰ ساله غنیسازی را فراتر از نیازهای فنی دانسته و آن را عمدتاً ناشی از مسائل شخصی و حیثیتی دونالد ترامپ ارزیابی میکند.
اجرای سیستماتیک احکام اعدام علیه مخالفان سیاسی در بحبوحه تشدید تقابل نظامی ایران با آمریکا و اسرائیل، پرسشهایی جدی را درباره کارکرد این اقدامات بهعنوان ابزاری برای ایجاد انسجام داخلی و حذف فیزیکی صدای مخالف برانگیخته است. اما آنچه این فضا را پیچیدهتر میکند، دوگانهای است که خود اپوزیسیون بدان دامن زده است: محکومیت جنگ بهمنزله حمایت ضمنی از اعدامها، و محکومیت اعدامها بهمنزله حمایت از تهاجم خارجی تلقی میشود. محمد مقیمی، وکیل و کارشناس حقوق بشر این موضوع را به بحث گذاشتهایم.
حسین نوشآذر - تمدید نامحدود آتشبس از سوی دونالد ترامپ به درخواست پاکستان، در حالی که او همزمان از آمادگی برای بمباران سخن میگوید، تناقضی است که بسیاری آن را بازی «چماق و هویج» مینامند. اما به اعتقاد مسعود دلبری، کارشناس مسائل بینالملل، آنچه در پسپرده این ماجرا جریان دارد، فراتر از نقش تشریفاتی پاکستان به عنوان «هتل لوکس دیپلماسی» است. به گفته دلبری، اورانیوم تنها بهانه حقوقی-امنیتی مذاکرات است، اما قلب تپنده این پرونده، نفت و نگرانی از ورود ۳ میلیون بشکهای ایران به بازار جهانی است؛ معمایی که در آن رقبایی چون عربستان سعودی و چین نیز حضور دارند.
حسین نوشآذر- رسانههای جریان راست جنگ و بمباران زیرساختهای ایران را نه یک فاجعه، بلکه «نمایش رهایی» و «ابزاری برای نجات» معرفی میکردند. وعدهها اما تحقق نیافت و تنها ویرانی و شکافهای درونی بر جای ماند. روزبه ریاضی، پژوهشگر و فعال رسانهای، در گفتوگو با ما این پدیده را از منظر «فانتاسماغوریا» والتر بنیامین تحلیل میکند. او توضیح میدهد که چگونه «زیباییشناسی بمب» جای واقعیت را گرفت، چرا مخالفت با جنگ «خیانت» نامیده شد و چرا اکنون این جریان با «پایان وحدت ساختگی» و رقابت بر سر «بازار ورشکسته سیاست» مواجه است.
امیر رشیدی، متخصص امنیت دیجیتال، در این گفتگو هشدار میدهد که اینترنت در ایران در حال تغییر ماهیت است. او معتقد است تهاجمهای نظامی و تنشهای سیاسی، فرصتی طلایی برای حاکمیت فراهم کرده تا طرح قدیم «طبقهبندی دسترسی» را نهایی کند؛ سیستمی که در آن دسترسی به جهان آزاد دیگر یک حق نیست، بلکه امتیازی است که بر اساس شغل، سن و جایگاه اجتماعی توزیع میشود.
نرگس محمدی، برنده جایزه نوبل صلح، با وجود سابقه بیماری حاد قلبی و حمله اخیر، نه تنها از درمان مؤثر محروم شده، بلکه در نقض فاحش اصل تفکیک جرائم، در کنار زندانیان محکوم به قتل نگهداری و چندین بار تهدید به مرگ شده است. سعید دهقان، وکیل ئ مدرس حقوق بشر در گفتوگو با ما یادآوری میکند که حکومت زندانیان را به «گروگان» تبدیل کرده و حقوق اولیهای چون درمان را به «امتیاز» تقلیل داده است؛ این الگو میتواند در دیوان کیفری بینالمللی مصداق «آزار و اذیت به عنوان جنایت علیه بشریت» باشد.
چطور میشود کشوری که توانسته حمله موشکی ایران را دفع کند، رهبران حماس و حزبالله را از میدان به در ببرد و از فروپاشی دولت سوریه بیشترین بهره نظامی را ببرد، همزمان در پایتختهای اروپایی منزویتر از هر زمان دیگری است؟ این پرسش را با بهروز فراهانی، تحلیلگر سیاسی در میان گذاشتیم.
گفتوگو با امین بزرگیان درباره نسبت جامعه مدنی با حاکمیت د رایران پسا جنگ by radiozamaneh
در پی ادامه حمله پهپادی جمهوری اسلامی ایران به اقلیم کردستان عراق، گزارشها از هدف قرار گرفتن کمپهای غیرنظامی از جمله «سورداش» و جانباختن غزال مولان، پیشمرگه ۱۹ ساله حکایت دارد. هیوا مجیدزاده، فعال سیاسی چپ کورد ساکن اقلیم کردستان، شهر سلیمانیه، در گفتوگو با زمانه به تبیین چرایی تداوم این حملهها علیرغم اعلام عدم مداخله احزاب کورد در جنگ فعلی و تلاش چندین ساله تهران برای انتقال اجباری آنها به کشورهای ثالث میپردازد.
تنش فزاینده میان ترکیه و اسرائیل فراتر از یک رویارویی دیپلماتیک ساده، پرسشهای بنیادینی را درباره آینده نظم امنیتی خاورمیانه برانگیخته است. مسعود دلبری، کارشناس مسائل بینالمللی بر آن است که منطقه به جای حرکت به سمت «ناتوی خاورمیانهای» یا «محور آنکارا-مسکو-تهران»، وارد عصر نظم چندلایه و سیال خواهد شد؛ شبکهای از ائتلافهای موقتی و رقابتهای کنترلشده که در آن نقش افراد تعیینکننده است. او تأکید میکند که تا زمانی که ترکیه هزینههای سنگین اقتصادی یا نظامی برای اقدامات خود نپردازد، تنشها در سطح «جنگ سرد دیپلماتیک» باقی خواهند ماند و عبور از خط قرمزهایی نظیر استقرار موشکی در قبرس شمالی یا درگیری مستقیم در سوریه، منطقه را وارد فاز خطرناک جدیدی خواهد کرد.
در حملات اخیر به اصفهان، بیش از ۲۵ اثر تاریخی از چهلستون و میدان نقشجهان گرفته تا بازار کوهپایه و بناهای خوانسار آسیب دیدهاند؛ خسارتهایی که با از دست رفتن پیوستگی تاریخی و اصالت هنری سنجیده میشود. تورج دریایی، ایرانشناس برجسته، در گفتوگو با ما تأکید میکند که ضربه به این کاخها، ضربه به روح ایرانی و هویت ملی است. با این حال، در میان سکوت جامعه جهانی و بیتوجهی نهادهای بینالمللی، پروژه امیدبخشی در دانشگاه شیکاگو با همکاری باستانشناسان داخل ایران، نقشه تعاملی آنلاینی از تمام مکانهای آسیبدیده تهیه میکند تا در زمان واقعی، خسارتها ثبت و مسئولان نابودی این میراث غیرقابلجایگزین در معرض افکار عمومی قرار گیرند.
آیا تشدید همزمان جنگها در اوکراین و خلیج فارس را باید نشانه بازگشت «جنگ جهانی» دانست یا بازتابی از رقابتهای منطقهای برای تعیین هژمون جدید؟ بهروز فراهانی، تحلیلگر سیاسی، تأکید میکند که این درگیریها ریشه در پروژههای محلی قدرت دارند، نه تقابل مستقیم واشنگتن و پکن. با این حال، آنچه هر دو دیدگاه را به هم نزدیک میکند، نقش فزاینده «میلیتاریسم» به عنوان موتور محرک سیاست جهانی است. نمود آن در ایران: دگرگونی رابطه بین قدرت روحانیت حاکم و سپاه.
در حالی که کشور درگیر تنشهای نظامی است، حشمتالله طبرزدی با اتهامات سنگینی روبرو شده که میتواند به اعدام منجر شود. محمد مقیمی، وکیل پایه یک دادگستری و کارشناس حقوق بشر، در گفتوگو با زمانه این روند را نقض آشکار اصول دادرسی عادلانه و قوانین موجود حتی در شرایط جنگی دانسته و آن را ابزاری برای ارسال پیام بازدارنده به جامعه معرفی کرد.
مهرداد وهابی، استاد اقتصاد دانشگاه سوربن شمالی، معتقد است برخلاف تصور عمومی، مذاکرات اخیر در پاکستان شکستخورده نیست. او در این گفتوگو تأکید میکند که سیاست ترامپ در محاصره تنگه هرمز، با ایجاد مارپیچ تورمی و رکود در آمریکا، در واقع یک «گل به خودی» اقتصادی است که میتواند هزینهای به مراتب سنگینتر از ایران، بر دوش واشینگتن و بازارهای جهانی بگذارد.
استقرار حدود ۱۳ هزار سرباز و جنگندههای پاکستانی در پایگاه هوایی ملک عبدالعزیز در شرق عربستان، همزمان با نقش میانجیگری اسلامآباد در مذاکرات آتشبس ایران و آمریکا، این پرسش را ایجاد کرده که آیا این اقدام بازدارندگی دیپلماتیک را تقویت میکند یا آستانه تحمل ایران را کاهش داده و خطر فعالسازی پیمان دفاع متقابل را افزایش میدهد؟ این موضوع را با مسعود دلبری، کارشناس مسائل بینالمللی در میان گذاشتیم.
علی افشاری، تحلیلگر سیاسی، با رد تفسیر ساده از مذاکرات اسلامآباد به عنوان یک «شکست» مطلق، معتقد است آنچه در پایتخت پاکستان روی داد، در واقع برخورد یک رویای بلندپروازانه با واقعیتهای ساختاری بود. از نگاه او، تلاش برای حل همزمان اختلافات هستهای، تحریمها، وضعیت تنگه هرمز و مناسبات منطقهای در یک دور مذاکره، طرحی بیش از حد بلندپروازانه بود. افشاری این رویداد را نه نقطه پایان، بلکه «آغاز مرحلهای پیچیدهتر» توصیف میکند؛ مرحلهای که در آن توازن قوا تغییر کرده و آمریکا بیش از ایران در معرض هزینههای تشدید تنش قرار دارد.
به گفته مهرداد درویشپور، جامعهشناس و تحلیلگر سیاسی، جمهوری اسلامی بعید است به سادگی اهرم استراتژیک تنگه هرمز را واگذار کند یا از حزبالله لبنان دست بکشد؛ تهران تنها در برابر تضمینهای واقعی صلح پایدار، لغو تحریمها و حفظ جبهه مقاومت حاضر به عقبنشینی است و حضور فرماندهان سپاه در مذاکرات نیز نشانهای از این موضع است. با اینحال نقش پکن در پشت پرده و ضربات و خساراتی که طرفین متحمل شدهاند را نیز نباید نادیده گرفت.
علی کلایی در گفتگو با رادیو زمانه با کالبدشکافی وضعیت پساجنگ، معتقد است که آینده ایران میان دو قطب «عقل بقا» و «عقل شعاری» در نوسان است. او با اشاره به احتمال تکرار «چرخش قهرمانانه»، از فرصتها و تهدیدهای آتشبس برای جامعه مدنی و نظام سیاسی میگوید. کلایی همچنین با نقد عملکرد رسانههای فارسیزبان خارج از کشور و بودجهدهندگان آنها، از خطرات «قاببندی» اخبار و غیبت صدای شهروندان داخلی به دلیل قطعی اینترنت میگوید.
افزایش بیسابقه بارشها در سال آبی ۱۴۰۴-۱۴۰۵، حجم آب دریاچه ارومیه را به بیش از ۲ میلیارد و ۱۲۰ میلیون مترمکعب رساند و آن را به یک پیکره پیوسته تبدیل کرد، اما دکتر منصور سهرابی، کارشناس محیط زیست، این وضعیت را صرفاً «یک تالاب فصلی» میداند که به محض پایان یافتن بارشهای بهاری و با شروع تبخیر تابستانی، دوباره خشک خواهد شد. به باور او، احیای پایدار در شرایط کنونی، جز با کاهش چشمگیر سطح دریاچه، اصلاح بنیادین کشاورزی و کاهش برداشت آب از حوضه امکانپذیر نیست.
با فروکش کردن شعلههای جنگ دوازدهروزه، نگرانیها از انتقال توان سرکوب جمهوری اسلامی به داخل کشور افزایش یافته است. در حالی که آمار اعدامهای سیاسی و عادی در سکوت خبریِ ناشی از قطع اینترنت اوج گرفته، پرسش اساسی این است که آیا جامعه مدنی پس از این دوره ارعاب، پتانسیل خیزشی دوباره را خواهد داشت؟
بیکاری ناشی از جنگ ممکن است به بیش از دو میلیون نفر برسد. ایوب رحمانی، فعال کارگری، در گفتوگو با ما توضیح میدهد که تخریب قلب تپنده صنایع پتروشیمی و فولاد، دهها هزار کارگر پیمانی را یکباره بیکار کرده و بازسازی این زیرساختها دستکم شش ماه تا یک سال طول خواهد کشید. با این حال، رحمانی تأکید دارد که در نبود تشکلهای پایدار و قانونی کارگری و در شرایط تشدید جو امنیتی، چشمانداز سازماندهی تودهای و مذاکره جمعی برای دفاع از حقوق کارگران روشن نیست، مگر آنکه توازن قوای طبقاتی تغییر کند.
پس از شش هفته درگیری ایران با آمریکا و اسرائیل، اعتبار امنیتی کشورهای شورای همکاری خلیج فارس که سالهای دراز سرمایه و گردشگر را به دبی، ابوظبی و دوحه کشانده بود، دچار فروپاشی شده است. آیا کشورهای عضو شورای همکاری میتوانند اعتماد ازدسترفته را احیا کنند یا باید خود را با زیستن در منطقهای که تهدید در آن «عادی» شده، سازگار کنند؟ با مسعود دلبری، کارشناس مسائل بینالملل گفتوگو کردهایم.
نامه سرگشادهی سیدمصطفی تاجزاده به دونالد ترامپ را با علی افشاری به بحث گذاشتم. این تحلیلگر سیاسی معتقد است که جمهوری اسلامی «نظامی اصلاحناپذیر» است و ترامپ نیز «نه به دموکراسی بها میدهد و نه قابل گفتوگو»ست؛ بنابراین نامهٔ تاجزاده اگرچه در نشان دادن «تنوع مخالفان جنگ» مفید است، اما در حد یک نصیحت باقی میماند. افشاری تأکید میکند که تا پایان جنگ، «دفاع از ایران» (به معنای استقلال و تمامیت ارضی) بر هر نقدی مقدم است و پس از آن باید با مبارزهی مردمی و نه انتظار اصلاحات از بالا در پی تغییر جمهوری اسلامی بود.
نامه سیدمصطفی تاجزاده، زندانی سیاسی زندان اوین، به دونالد ترامپ در میانه یک جنگ سرنوشتساز، از نظر رضا علیجانی، تحلیلگر سیاسی، یک «سند تاریخی» است که نشان میدهد مخالفان داخلی نیز با جنگ مخالفاند. اما علیجانی تأکید میکند که اگرچه تاجزاده با تکیه بر «نفی توأمان استبداد داخلی و استیلای خارجی» و الگوی جنبش «زن، زندگی، آزادی» در جای درستی ایستاده، با این حال او معتقد است جمهوری اسلامی «قربانی نیست، مسبب این جنگ بوده» و باید بیشتر و پیشتر از ترامپ، مقامات ایران را به مذاکره فراخواند.
تورج دریایی، تاریخنگار برجسته، تخریب گسترده میراث فرهنگی ایران در جنگ با اسرائیل و آمریکا را نه صرفاً یک «آسیب جانبی» نظامی، بلکه حلقهای از یک استراتژی بلندمدت برای تضعیف بنیادین ایران میداند. به باور او، آنچه اکنون بر سر بناهای تاریخی ایران میآید، اگرچه در عامل تخریب به جنگ اوکراین شباهت دارد، اما چشمانداز آن بسیار تاریکتر و هشداردهندهتر است: تکرار سناریوی عراق و سوریه با فروپاشی دولت مرکزی و غارت هویت تاریخی توسط گروههای مسلح.
گفتوگو با روزبه اسکندری، پژوهشگر محیط زیست درباره حمله به پتروشیمی ماهشهر by radiozamaneh
علی افشاری، تحلیلگر سیاسی، در ارزیابی طرح اخیر محمدجواد ظریف برای پایان جنگ با آمریکا از طریق توافقی جامع و پیمان عدم تعارض دائمی، آن را فاقد پشتوانه اجماع در حاکمیت و غیرقابلاجرا در فضای کنونی میداند. به باور افشاری، ترور کمال خرازی در میانه مذاکرات صلح اسلامآباد و ادامه حملات به زیرساختهای ایران، نشان میدهد که طرف مقابل ارادهای برای صلح ندارد و در چنین شرایطی، «فقط مقاومت و ایستادگی» راهکار واقعبینانه است، نه ابتکارهایی که فرض را بر اعتماد متقابل میگذارند.
سنو یک مرورگر وب است که توسط سازمان غیرانتفاعی eQualitie برای دسترسی به محتوای عمومی وب در شرایط اختلال و قطعی اینترنت طراحی شده است.
بسته شدن تنگه هرمز، که تنها به توقف نفت و گاز محدود نمیشود حلقهای پنهان اما حیاتی از زنجیره تأمین غذای جهان را گسسته است: کودهای شیمیایی. به گفته مسعود دلبری کارشناس حوزه انرژی، اختلال در عبور یکسوم کود دریایی جهان از این آبراهه، همزمان با آغاز فصل کاشت نیمکره شمالی، زنگ خطر امنیت غذایی را از هند و برزیل تا آفریقای جنوبی به صدا درآورده است. دلبری هشدار میدهد که شوک کود، برخلاف بحران نفت، «بدون ذخیره استراتژیک و خط لوله جایگزین»، قیمت مواد غذایی را ظرف ماههای آینده در فروشگاههای کشورهای فقیر به سطح بیسابقهای خواهد رساند.
روزبه اسکندری، پژوهشگر محیط زیست، در گفتوگو با ما حمله به انستیتو پاستور ایران را نه یک آسیب موضعی، بلکه «ریسک سیستماتیک» توصیف کرد که حلقههای پایش بیماریهای زئونوتیک را میگسلد. به گفته او، تخریب بانکهای زیستی و آزمایشگاههای مرجع، خطر جهشهای خاموش ویروسی و اپیدمیهای فرامرزی را تا سطح کووید-۱۹ افزایش میدهد. اسکندری با اشاره به رویکرد «یک سلامت»، هشدار داد آلودگی خاک و آبهای زیرزمینی ناشی از نشت مواد شیمیایی و بیولوژیک، میتواند زنجیرههای اکولوژیک محلی را برای سالها مختل کند و این تهدید را از مرزهای ایران به سطح منطقهای و جهانی بکشاند.
محمد مقیمی، وکیل پایه یک دادگستری و کارشناس ارشد حقوق بشر، در گفتوگو با ما همزمان با تأیید حکم اعدام منصور جمالی (پنجمین زندانی سیاسی در روزهای اخیر) و بازداشتهای گسترده ۱۹۲ نفری در چندین استان، هشدار داد که جمهوری اسلامی با بهرهگیری از «دست باز» قضات در تشخیص مبهم مصادیق امنیتی و شتابزدگی بیسابقه در دادرسیهای ۲۰ تا ۳۰ روزه، عملاً فرآیند نقض و اعاده دادرسی را به ابزاری تشریفاتی تبدیل کرده و بازداشتشدگان جدید را در معرض «زنجیرهای» قرار داده است که احتمالاً به اعدامهای گستردهتر منجر خواهد شد.
با تداوم جنگ و حملات نظامی به ایران، محدودیتهای رسانهای به سطحی بیسابقه رسیده است. قطع گسترده اینترنت، تشدید برخوردهای امنیتی با روزنامهنگاران و یکسویه شدن جریان اطلاعرسانی، دسترسی شهروندان به اخبار موثق را مختل کرده است. همزمان، انتقادهایی نیز نسبت به عملکرد رسانههای خارج از کشور و نقش آنها در شکلدهی روایتها مطرح شده است.
«کنگره آزادی ایران» در روزهای شنبه و یکشنبه، ۲۸ و ۲۹ مارس (۸ و ۹ فروردین)، نخستین نشست خود را در لندن برگزار کرد؛ رویدادی که به گفتهی برگزارکنندگان، موفق شد بیش از ۴۰۰ نفر از فعالان حزبی، سیاسی و کنشگران را گرد هم آورد.این نشست در عین حال با انتقادهایی نیز روبهرو شد؛ از جمله اینکه موضوعاتی حیاتی مانند «جنگ» کمتر در آن مورد بحث قرار گرفته و مباحث مطرحشده از واقعیتهای امروز ایران فاصله داشته است. کنگره آزادی ایران در مقطعی برگزار شد که کشور تحت فشارهای شدید و تهدیدهای نظامی قرار دارد. ایران بهطور همزمان با سرکوب داخلی، فشارهای خارجی و خطر گسترش درگیریهای منطقهای دستوپنجه نرم میکند.امیر کیانپور، پژوهشگر فلسفه و سیاست، در گفتوگو با «زمانه» به نقد این نشست پرداخته است. او معتقد است: «در شرایط امروز، درخواست آتشبس فوری، حداقلِ پیششرط برای هر ائتلاف عقلانی و دموکراتیک است.»
جواد توللی، روزنامهنگار در گفت وگو با ما با اشاره به اعدامهای اخیر چهار زندانی سیاسی و بازداشتهای گسترده همزمان در چندین استان، تأکید کرد که این روند نه تنها ریشه در ناکارآمدی ساختارهای اقتصادی و سیاسی جمهوری اسلامی دارد، بلکه نشاندهنده تبدیل نظام قضایی به ابزاری برای سرکوب و حذف فیزیکی مخالفان به دست نهادهای امنیتی است. به باور توللی، اعدام در ایران کارکرد بازدارندگی خود را از دست داده و صرفاً به روشی برای رعبافکنی و ساکت کردن اعتراضات طبقاتی بدل شده است.
پاکستان با طرح یک ابتکار دیپلماتیک و اعلام آمادگی برای میزبانی مذاکرات ایران و آمریکا، نقش میانجی را ایفا میکند، مسعود دلبری، کارشناس مسائل سیاسی، اما این اقدام را «عجولانه» توصیف میکند و معتقد است با وجود حمایت پشتپرده چین از این ابتکار، آنچه روند دیپلماسی را با ابهام روبرو کرده، آشفتگی در تصمیمگیریهای کلان در تهران است.
کاهش ۹۵ درصدی تردد دریایی در خلیج فارس تنها بخشی از شوک عمیقی است که جنگ خاورمیانه بر اقتصاد جهانی وارد کرده است. شوکی که بر اساس هشدار کارشناسان، از اختلال در زنجیره تأمین فراتر رفته و جهان را به مرز ورود به دورهای از رکود تورمی نزدیک کرده است؛ مهدی قدسی، کارشناس مسائل اقتصادی، در گفتوگو با ما ابعاد این بحران، سازوکار سرایت آن به بازارهای جهانی و سناریوهای پیشرو را تحلیل میکند.
حسین نوشآذر - حسین رزاق، نویسنده و تحلیلگر سیاسی، در گفتوگو با ما تأکید میکند که شاخهای از اپوزیسیون که پیش از این با شعار «همه راهها بسته شده» خواهان مداخلهٔ خارجی بودند، امروز در برابر ویرانیهای ناشی از همان جنگ، درمانده و متحیر شدهاند. از نگاه او، این سرگشتگی حاصل سالها رؤیافروشی و فرار از مسئولیت ساختارسازی در برابر نظامی است که خود را بر مبنای شبکهای پایدار بنا کرده بود.
منصوره شجاعی، فعال و پژوهشگر حقوق زنان، در گفتوگو با رادیو زمانه از ضرورت شکلگیری یک جنبش مستقل و ضدجنگ میگوید. او معتقد است در حالی که جنگطلبان داخلی و خارجی ایران را به سمت یک «خودکشی جمعی» سوق میدهند، جامعه مدنی باید برای حفظ جان مردم و سرزمین، صدایی واحد برگزیند. او با نقد دیدگاههای راستگرایانه که جنگ را راهی برای «تغییر رژیم» میدانند، بر تداوم عاملیت زنانی تاکید میکند که حتی در میانه بحران، به فکر مدیریت زیست محلی هستند. منصوره شجاعی با مرور تاریخی مبارزات ضدجنگ زنان، وضعیت امروز ایران را تحلیل میکند. او در این گفتوگو از استیصال جامعه، قطع ارتباطات جهانی و ضرورت تشکیل تعاونیهای دیاسپورا برای بازسازی ایران پس از بحران سخن میگوید.
حسین نوشآذر - بر اساس تحلیلی که مهران مصطفوی، فعال سیاسی جمهوریخواه و استاد دانشگاه، در گفتوگو با ما ارائه داده است، طرح موضوع خروج ایران از معاهده NPT بیش از هر چیز بازتابی از یک دگرگونی عمیق در ساختار قدرت در تهران محسوب میشود. از این منظر، پرسش راهبردی این است: آیا این گفتمان خروج از NPT بیانگر اراده جدید سپاه برای بازتعریف دکترین هستهای ایران است، یا بیش از آنکه ناشی از یک توانمندی بالفعل باشد، ریشه در احساس ضعف و درماندگی راهبردی در شرایط جنگی کنونی دارد؟
حسین نوشآذر - فضای مجازی ایران به عرصهای برای بازتولید خشونتآمیز ترومای تاریخی بدل شده است؛ چنانکه الگوریتمها با تغذیه از «اقتصاد خشم»، کاربران را به سوی وفاداری مطلق و تخریب دیگری سوق میدهند. روزبه ریاضی، کارشناس رسانه، در گفتوگو با ما این وضعیت را «وضعیت استثنایی دائمی» میخواند و از سازوکارهایی میگوید که میتواند امکان گفتوگو را از بند این دوگانگیِ ساختگی برهاند.
مهرداد درویشپور، جامعهشناس و کارشناس مسائل سیاسی، معتقد است که دو طرف در بستر یک جنگ تمامعیار رسانهای-روانی، واژه «مذاکره» را برای نمایش قدرت و مشروعیتبخشی به موقعیت خود بازتعریف میکنند. این نبرد روایتها همزمان شکاف تاکتیکی واقعی میان واشنگتن و تلآویو را آشکار ساخته است. در این میان، درویشپور مشروط کردن توافق به مسئله لبنان از سوی ایران را ترکیبی از ابتکار راهبردی و تاکتیک چانهزنی میداند که در صورت عدم شکلگیری فضای کاهش تنش، میتواند جنگ را به معادلهای منطقهای و پیچیدهتر بدل کند.
آرمین خامه معتقد است گزاره «تنها مقصر جنگ جمهوری اسلامی است»، بیش از آنکه یک تحلیل حقوقی باشد، محصول محدودیت در توان تحلیل یا واکنشی روانی به خشمهای انباشته است. این روزنامهنگار و دانشآموخته فلسفه سیاسی در این مصاحبه با بازخوانی مفاهیمی نظیر «جنگ عادلانه» و «تفکیک اهداف نظامی»، به این پرسش پاسخ میدهد که چگونه روایتهای سادهساز، عدالت را به قربانی اول جنگ تبدیل میکنند و چرا حمله به اهداف غیرنظامی را نمیتوان با هیچ پیشزمینهای توجیه کرد.
گزارشها حاکی است که ارتش آمریکا در حال بررسی طیفی از گزینههای نظامی علیه ایران است؛ از جمله تأمین امنیت تنگه هرمز که ممکن است با استقرار نیروهای آمریکایی در سواحل ایران همراه باشد. همچنین رویترز گزارش داده که دونالد ترامپ گزینه اعزام نیروی زمینی به جزیره خارک، بهعنوان منبع اصلی صادرات نفت ایران، را نیز بررسی کرده است. در گفتوگو با محمدرضا سرداری، روزنامهنگار و پژوهشگر، نظر او را درباره آخرین تحولات و گمانهزنیهای مرتبط با جنگ و حمله به ایران جویا شدهایم. آیا صلح نزدیک است یا باید در انتظار ورود به فاز جدیدی از درگیری باشیم؟
آیا جهان وارد عصر «رکود تورمی» پایدار شده است؟ مهرداد وهابی، استاد اقتصاد سوربن، با نگاهی به بودجه ۱.۵ تریلیون دلاری نظامی آمریکا و وضعیت قرمز اقتصاد آلمان و فرانسه، معتقد است بازی سیاسی ترامپ و نتانیاهو در خاورمیانه، فراتر از یک درگیری نظامی، در حال بازترسیم نقشه ثروت در جهان است. او در این مصاحبه از سودهای میلیاردی پشتپرده در بازار نفت و آینده تاریک زیرساختهای انرژی ایران سخن میگوید؛ آیندهای که در آن «مذاکره» تنها یک مسکن موقت برای زخمی عمیق است.
حسین نوشآذر - اظهارات صریح سناتور لیندزی گراهام در فاکس نیوز، که هدف عملیات نظامی را خلع سلاح کامل، کنترل جزایر نفتی و خشکاندن منابع مالی جمهوری اسلامی دانست، انگیزههای واقعی را از پزرده برون انداخت: نه رهایی ملت ایران بلکه ابزاری برای منافع ژئوپلیتیک و اقتصادی واشنگتن و تلآویو. آقای علی افشاری، تحلیلگر سیاسی در گفتوگو با ما میگوید فانتزی «آزادیبخشی» پوششی برای پروژهای قدیمی بوده است: تضعیف ایران به نفع تسلط خارجی و ایجاد ساختاری وابسته که زندگی روزمره ایرانیان را قربانی انحصارات اقتصادی کند.
حسین نوشآذر - در شرایطی که آمریکا و جمهوری اسلامی هر دو به دنبال توافقی برای مدیریت بحراناند و ارتجاع منطقهای نیز به مهار ایران کمک میکند، آقای محمدرضا شالگونی، فعال سیاسی نامآشنا در گفتئگو با ما تأکید دارد که نیروهای مترقی نباید خود را میان «حمایت از نظام» یا «پذیرش سلطه خارجی» گیر بیندازند؛ بلکه باید با عبور از این دوگانه ساختگی، از طریق سازماندهی مستمر طبقات فرودست و تقویت تشکلهای صنفی و مدنی، رویارویی فرسایشی خود را برای دستیابی به دموکراسی و عدالت اجتماعی پیش ببرند.
رئیس جمهور آمریکا تهدید کرده در ادامه تهاجم به ایران قصد دارد زیرساختهای انرژی را مورد حمله قرار دهد. سابقه تاریخی برای نمونه در یوگسلوی و عراق نشان میدهند که آمریکا بدون در نظر گرفتن عواقب چنین تصمیماتی دست به این چنین حملاتی زده و خواهد زد. در گفتوگو با عاطفه رنگریز، زندانی سیاسی سابق و فعال کارگری از او در این ارتباط پرسیدیم. چنینی حملاتی اگر انجام شود برای مردم چه عواقبی در پی خواهد داشت. پیامدها و ابعاد اجتماعی این اتفاق چه میتواند باشد؟
حسین نوشآذر - خلیج فارس، این دریای نیمهبسته و شکننده، این روزها در معرض دو تهدید همزمان قرار گرفته است: از یک سو، ۸۵ نفتکش غولپیکر با بیش از ۲۱ میلیارد لیتر نفت در پشت تنگه هرمز به دام افتادهاند و هر لحظه احتمال وقوع نشت فاجعهباری وجود دارد. از سوی دیگر، احتمال حملات به تأسیسات آبشیرینکن هم هنور برطرف نشده است. دکتر منصور سهرابی، کارشناس محیط زیست، در گفتوگو با ما تحلیل میکند که آیا خلیج فارس هنوز ظرفیت بازیابی موضعی دارد؟
حسین نوشآذر - مزدک آذر، پژوهشگر مستقل رسانه، در تحلیلی از جنگ روایتها در مناقشه جاری، به دو الگوی متفاوت اما همسو در خاموشسازی صدای مردم اشاره میکند: زور مستقیم و قطع اینترنت در ایران، و تولید رضایت از طریق حذف نرم صدای مخالفان جنگ در رسانههای جریان اصلی غرب. او با تأکید بر «پایگاه طبقاتی» رسانهها، تفاوت در ساختار مالکیت را پوششی بر کارکرد مشترک آنها در خدمت به منافع طبقه حاکم سرمایهدار میداند و هشدار میدهد که حتی شبکههای اجتماعی نیز بهتدریج تحت سیطره همین ساختارهای مسلط قرار میگیرند.
مهدی قدسی ، اقتصاددان در ارتباط با حمله اسرائیل به عسلویه با زمانه گفتوگو کرده است. او میگوید: کاهش صادرات گاز و میعانات گازی و اهمیت معیشت مردم به دلیل کمبود گاز و تأمین خوراک پتروشیمی، تولید محصولات اساسی را تحتتأثیر قرار داده و باعث افزایش قیمتها خواهد شد. پیشبینی نرخ تورم در شش ماه آینده بسته به نوع خسارتی است که به پارس جنوبی وارد شده است. اگر آسیب متوجه منابع یا مخازن باشد، این منابع پس از تعمیر قابل پر شدن مجدد هستند، اما اگر تجهیزات تولید دچار خسارت شوند، تولید بهطور کامل متوقف میشود تا پس از بازسازی مجدداً از سر گرفته شود.با توجه به سهم هفتاد تا هشتاد درصدی گاز ایران از پارس جنوبی، توقف کامل این فاز کشور را با اختلال گستردهای مواجه خواهد کرد. تنها بخش صنعت نیست که از گاز استفاده میکند؛ منازل مسکونی و خدمات زیربنایی، خصوصاً در روزهای سرد زمستان، هم به گاز نیاز دارند. در نتیجه عرضه داخلی گاز بهشدت کاهش یافته و احتمال دارد صادرات گاز، از جمله به عراق، به صفر برسد. اولویت همیشه با تأمین نیاز داخل است و بسته به مدت زمان تعمیر و بازسازی، دوره کاهش عرضه میتواند کوتاهمدت یا بلندمدت باشد.در صورت طولانی شدن این وضعیت، کمبود گاز مانع تولید برق و سایر خدمات زیرساختی میشود و عملاً فعالیتهای اقتصادی متوقف خواهند شد. حتی در سناریویی که خسارت تنها ده درصد از تولید گاز کشور را کاهش دهد، بهدلیل ذخایر محدود، عرضه دچار کمبود میشود و اقتصاد با ناکارآمدی مواجه خواهد بود. اگرچه یارانههای دولتی مانع افزایش محسوس قیمت گاز میشوند، اما خود کمبود سوخت باعث رکود اقتصادی میشود و هرچه این وضعیت طولانیتر گردد، رکود عمیقتر و فقر گستردهتر خواهد شد.دولت و بخش عمومی که حدود هشتاد تا هشتاد و پنج درصد اقتصاد کشور را اداره میکنند نیز با کسری بودجه مواجه میشوند و ممکن است برای تأمین منابع مالی اقدام به چاپ پول کنند؛ امری که تورم را تشدید خواهد کرد. سناریوی تورمی ناشی از این رخدادها میتواند بسیار بالاتر از شصت تا هشتاد درصدی باشد که قبلاً مطرح شده است و با افزایش نرخ ارز و گرانی بیشتر کالاها همراه خواهد بود. مهمترین چالش در این شرایط کمبود کالا و خدمات است و این کمبود برای مردم ملموستر خواهد بود تا افزایش قیمت حاملهای انرژی. در شرایط بحرانی و جنگ نیز احتمالاً دولت برای مدیریت اوضاع با روشهای سختگیرانهتری برخورد خواهد کرد.
در ۲۷ اسفند ۱۴۰۴ بخشهایی از تاسیسات گازی و پتروشیمی در منطقه عسلویه در جنوب ایران، در پی حملات آمریکا و اسرائیل هدف قرار گرفتند.دکتر پیمان جعفری، پژوهشگر تاریخ معاصر ایران که رسالهی دکترای خود را دربارهی تاریخ اجتماعی صنعت نفت در ایران نوشته و در مسائل کارگری ایران صاحبنظر است، در گفتو گو با زمانه میگوید:حمله به صنعت گاز و پتروشیمی ایران در عسلویه هدف جنگ اسرائیل و آمریکا را کاملاً آشکار میکند.این هدف تغییر رژیم نیست؛ آنها به دنبال ویرانی زیرساختهای اقتصادی و فروپاشی اجتماعی ایران هستند.
بخشهایی از تاسیسات گازی و پتروشیمی در منطقه عسلویه در جنوب ایران، در پی حملات آمریکا و اسرائیل هدف قرار گرفتند.خبرگزاریهای داخلی گزارش دادند که در جریان این حملات، برخی مخازن و تأسیسات عملیاتی در فازهای ۳، ۴، ۵ و ۶ میدان گازی پارس جنوبی دچار آسیب شدند.به گفته مقامهای محلی، کارکنان این تاسیسات به منطقه امنی منتقل شدند و نیروهای امدادی و آتشنشانی در حال تلاش برای مهار آتش هستند.ما در همین زمینه با جلال سعیدی، فعال کارگری، گفتگو داشتیم.از او پرسیدیم: این حملات و جنگ جاری بر نیروی کار چه تأثیری خواهد داشت؟آیا در نتیجه این جنگ، امنیت شغلی کارگران بیش از پیش در خطر خواهد بود؟با توجه به تورم شدید و افزایش هزینههای زندگی که پیش از این هم کارگران با آن مواجه بودند، این حادثه و جنگ چه تأثیری بر سفره و معیشت روزمره کارگران خواهد گذاشت؟بر اساس اطلاعات، تعداد نیروی کار انسانی و کارگرانی که در آن منطقه فعالند، بسیار پرشمار است؛ هم کارگران فصلی و هم کارگران ثابت.اصولاً فکر میکنید اگر این حمله گسترش پیدا کند، چه تأثیری بر کارگران و نیروی کار در بخشهای نفتی و گازی میتواند بگذارد؟و اصولاً این جنگی که در جریان است، چه تأثیری بر نیروی کار و کارگران ایران گذاشته؟ هم از نظر معیشتی و هم از نظر ادامه کار، قراردادها و مسائل روزمره؟
حسین نوشآذر - علی لاریجانی در شرایطی بر اثر حمله اسرائیل کشته شد که با مرگ رهبر جمهوری اسلامی، عملاً به مهمترین چهره در ساختار قدرت تبدیل شده بود. رضا علیجانی، فعال سیاسی اصلاحطلب، در گفتوگو با ما کارنامه سهگانه او را روایت میکند؛ از تندرویهای اولیه تا عملگرایی میانی و بازگشت دوباره به «تنظیمات کارخانه» در سالهای پایانی. به اعتقاد علیجانی، آنچه با ترور لاریجانی از میان رفت، نه صرفاً یک مقام بلندپایه، که حلقهای بود که جریان میانهرو را به همراهی با رادیکالها قانع میکرد.اکنون این پرسش مطرح است که آیا فقدان این «لولا» به شکافی عمیقتر میان میدان و دیپلماسی خواهد انجامید؟
حسین نوشآذر - معین خزائلی، حقوقدان و پژوهشگر حقوق بشر، در تحلیل گزارش جدید گزارشگر سازمان ملل درباره وضعیت ایران میگوید وظیفه نهادهای بینالمللی حقوق بشری صرفاً مستندسازی موارد نقض است، فارغ از اینکه عامل آن حکومت ایران باشد یا دولتهای خارجی. او با اشاره به تداوم الگوی «سرکوب با بهانه همکاری با دشمن» از خرداد ۱۴۰۴ تاکنون، تأکید کرد که عدم همکاری جمهوری اسلامی با گزارشگران سازمان ملل، اعتبار یافتههای آنها را مخدوش نمیکند، زیرا این نهادها با اتکا به منابع داخلی توانایی راستیآزمایی و مستندسازی را دارند.
حسین رزاق، نویسنده و تحلیلگر سیاسی، در گفتوگو با ما نه تنها بر نقد «منطق جنگ» در سیاست ایران تأکید کرد، بلکه از پیچیدگی عدالت انتقالی در کشوری سخن گفت که میلیونها نفر در آن با قرائتی اقتدارگرا از دین زیستهاند. او با تمایز قاطع میان جنبشهای مدنی و خیزشهای تودهوار، جریان اپوزیسیون بیرون از کشور را مصداق بازتولید همان منطق انقلابی ۵۷ دانست و شرط گذار مسالمتآمیز را نه در وعدههای حذف، بلکه در توانمندسازی جامعه مدنی برای مهار تودهها و هدایت آنها به سمت آیندهای مشترک تعریف کرد.
ایوب رحمانی، فعال سرشناس کارگری، در گفتوگو با ما با اشاره به پیامدهای جنگ بر معیشت کارگران گفت: «دستمزد ۱۶ میلیون و ۶۰۰ هزار تومانی سال ۱۴۰۵ نه تنها یکسوم سبد معیشت را هم پوشش نمیدهد، بلکه در مقایسه با کشورهای منطقه، کارگر ایرانی را در رتبهای پایینتر از بنگلادش قرار داده است.» او هشدار داد که دولت هیچ حمایت مؤثری برای این قشر آسیبپذیر ارائه نکرده است.
حسین نوشآذر - علی افشاری، تحلیلگر و فعال سیاسی، بحران کنونی خلیج فارس را نه صرفاً یک درگیری نظامی، بلکه صحنهای برای «آزمون تحملپذیری سیاسی» دو طرف میداند. به باور او، جمهوری اسلامی تاکنون توانسته بدون فروپاشی سیاسی در برابر فشارها مقاومت کند، در حالی که دولت ترامپ به دلیل انتخابات میاندورهای و تأثیر بحران انرژی بر اقتصاد آمریکا، تحت فشار فزایندهای قرار دارد. افشاری محتملترین سناریوی پایان بحران را نه یک توافق رسمی، بلکه «ترکتخاصم عملی» شبیه جنگ دوازدهروزه میداند؛ پایانی که بیش از آنکه ناشی از مذاکره باشد، حاصل محاسبه هزینهها و ناتوانی طرفین در ادامه وضعیت موجود خواهد بود.
گفتوگو با پریسا کاکایی، فعال حقوق کودکان درباره مراقبت از کودکان در جنگ by radiozamaneh
حسین نوشآذر - دکتر منصور سهرابی در تحلیلی از بحران آب تهران پس از پدیده باران سیاه، نسبت به نفوذ آلایندههای سمی به سفرههای آب زیرزمینی در میانمدت هشدار داد و آن را نه یک حادثه، بلکه محصول دههها سوءمدیریت و حکمرانی بسته دانست. او با اشاره به محرمانه بودن آمارهای زیستمحیطی، فقدان آموزش همگانی و نابرابری در مواجهه با بحران، تأکید کرد که در شرایط کنونی، بار سنگین این فاجعه بیش از همه بر دوش اقشار آسیبپذیر فرود خواهد آمد و پیامدهای آن مانند افزایش سرطانها و ناهنجاریهای جنینی، در دهههای آینده گریبانگیر جامعه خواهد شد.
سعیده فتحی میگوید بیتفاوتی جامعه نسبت به سرنوشت تیم ملی، از هر جریمه مالی یا تنش سیاسی برای حکومت گرانتر تمام میشود؛ چون نشان میدهد فوتبال که زمانی مهمترین موضوع فرعی زندگی ایرانیها بود، حالا به نمادی از شکاف عمیق میان مردم و حاکمیت تبدیل شده است.
حسین نوشآذر - نخستین پیام مجتبی خامنهای بهعنوان رهبر جدید، با تأکیدی مکرر بر نام خاندان و ارجاع به پیشوایان پیشین، در چارچوب نظریههای کلاسیک قدرت، تلاشی برای کاهش هزینههای تثبیت در لحظه انتقال بود. اما پرسش اینجاست: آیا «نام» بهتنهایی میتواند سپری در برابر خلأ قدرت باشد، یا آنچنان که مهدی قدسی، اقتصاددان ارشد مؤسسه مطالعات اقتصاد وین معتقد است، این سرمایه نمادین برای بقا نیازمند بازتولید دائمی از طریق «نتایج ملموس» بهویژه مهار بحران معیشت است؟ در شرایطی که اکثریت جمعیت ایران زیر ۳۰ سال هستند و از نام خامنهای خاطره خوشی ندارند، تکرار این نام نه عامل ثبات، که خود به نماد تضاد طبقاتی تبدیل شده است. با قدسی درباره پیوند پیچیده «نام»، «معیشت» و سرنوشت جامعه مدنی ایران گفتوگو کردهایم.
حسین نوشآذر - در شرایطی که جنگ جاری جان هزاران زندانی را تهدید میکند، معین خزائلی، حقوقدان و پژوهشگر حقوق بشر در گفتوگو با ما هشدار میدهد که تعلل قوه قضائیه در اجرای مصوبه الزامآور شماره ۲۱۱ شورای عالی قضایی (مصوب ۱۳۶۵) نه تنها نقض قوانین داخلی است، بلکه میتواند مصداق مسئولیت بینالمللی ایران در قبال نقض حقوق بنیادین زندانیان، از جمله حق حیات و منع رفتار غیرانسانی، تلقی شود. خزائلی بر لزوم فوری اقدامات قانونی مانند آزادی مشروط، تبدیل قرار تأمین و کاهش جمعیت زندان تأکید کرده و عدم همکاری با نهادهایی چون کمیته بینالمللی صلیب سرخ را عامل تشدید بحران میداند.
حسین نوشآذر - حسین رزاق، تحلیلگر مسائل راهبردی بر آن است که مهندسی اپوزیسیون، بزرگترین پروژه موازی با جانشینی مجتبی خامنهای بود. به باور او، همزمان با پروژه بلندمدت انتقال قدرت به پسر خامنهای که از سالها پیش کلید خورده بود، دستگاه امنیتی جمهوری اسلامی با نفوذ در شبکههای مخالفان، ایجاد شکافهای قومی و سیاسی، و تخریب چهرههای تأثیرگذار از طریق جنگ روایتها، تلاش کرده است اپوزیسیونی بیخطر و فاقد توان سازماندهی واقعی بازتولید کند. با این حال، رزاق پیشبینی میکند که ظرف کمتر از یک سال آینده، مردم دوباره سازماندهی شده و به خیابان خواهند آمد؛ مشروط بر آنکه اپوزیسیون واقعی بتواند بر جریانهای انحرافی غلبه کرده و به اجماعی ملی برای گذاری مسالمتآمیز دست یابد.
حسین نوشآذر - شانزده فعال ایرانی در نامههایی به رهبری جمهوری اسلامی، رئیس جمهور آمریکا و سپاه پاسداران خواهان پایان جنگ خانمانسوز و گذار به دولت انتقالی شدهاند. رضا علیجانی با ترکیبی از صداقت، تحلیل تاریخی و پرهیز از شعارزدگی، در گفتوگو با زمانه نشان میدهد که این نامهها نه یک بیانیه سیاسی معمولی، که بخشی از یک پروژه بلندمدت برای «ایجاد زبان مشترک» در میان نیروهای منتقد است.
حسین نوشآذر - در شرایطی که جنگ دامنهدار علیه ایران، افق روشنی از آینده پیش روی جامعه مدنی باقی نگذاشته، انتخاب مجتبی خامنهای به رهبری، نه یک تغییر، بلکه به معنای «نهایی شدن» روندی است که به باور مهدیه گلرو از سال ۱۳۸۸ آغاز شده بود: انتقال کامل مرکز ثقل قدرت از حوزه به سپاه، و تکمیل پروژه «امنیتیسازی» تمام عرصههای زندگی. در این ساختار جدید، جنبشهای اجتماعی ممکن است در محاق قرار گیرند. با مهدیه گلرو گفتوگو کردهام.
گفتوگو با روزبه اسکندری درباره آلودگیهای ناشی از انفجار انبارهای نفت در جنگ by radiozamaneh
علی افشاری، فعال سیاسی جمهوریخواه، در گفتوگو با ما با تأکید بر حاکمیت ملی به عنوان خط قرمز نیروهای دموکراسیخواه، هرگونه مداخله خارجی در تعیین رهبر آینده ایران را نامشروع خواند و ضمن بیاثر خواندن تلاش اصلاحطلبان برای تأثیرگذاری بر فرآیند انتخاب خبرگان، برگزاری رفراندوم را تنها مسیر مشروع برای تعیین سرنوشت کشور دانست. افشاری با رد سناریوی ترامپ برای اعمال الگوی ونزوئلا در ایران تأکید کرد که تعیین سرنوشت ایران فقط در انحصار مردم این سرزمین است و دولتهای خارجی حداکثر میتوانند با خواست مردم خود را همسو کنند.
حسین نوشآذر - در روزهایی که آسمان ایران جولانگاه بمبافکنها شده است صدای نیما یوشیج طنینانداز است که هفتاد سال پیش سرود: «بچهها، زنها، مردها، آنها که در خانه بودند، دوست با من، آشنا با من درین ساعت سراسر کشته گشتند». شاعر اما این بار نه فقط راوی گذشته که بیانگر حال و روز اکنون ماست و چنین است که تاریخ دردناک یک ملت، در شعر او تکرار میشود.
رضا علیجانی، فعال سیاسی و تحلیلگر مقیم اروپا، در گفتوگو با ما با تحلیل ابعاد تازه جنگ روایتها بر سر جانشینی علی خامنهای هشدار داد که با تبدیل رهبری جمهوری اسلامی به «صندلی ریسکدار»، هر گزینهای که بر مسند قدرت بنشیند هدف بعدی ترور خواهد بود؛ او با اشاره به نقش متناقض قدرتهای جهانی، روسیه را خواهان تداوم قدرتی تندرو و همسو با خود (از جمله مجتبی خامنهای) دانست و در عین حال پروژه رضا پهلوی را به دلیل رابطه یکطرفه با ترامپ، فقدان مشاوران کارآمد و عدم پذیرش از سوی اقوام ایرانی، فاقد کفایت لازم برای ایجاد ثبات و نمایندگی جامعه متنوع ایران توصیف کرد.
معین خزائلی، کارشناس حقوقی و فعال حقوق بشر در گفتوگو با ما تأکید کرد که در شرایط جنگی کنونی، مسئولیت جان هزاران زندانی مستقیماً بر عهده قوه قضائیه و دادستانی کل کشور است. او هشدار داد که با اعلام «شرایط جنگی» توسط مقامات قضائی، بیقانونی در زندانها چند برابر شده و زندانیان سیاسی بیش از هر زمان دیگر در معرض خطر اعدامهای فراقانونی، بمباران و مرگ خاموش در سلولها قرار دارند.
تماس تلفنی دونالد ترامپ با رهبران دو حزب اصلی کردستان عراق، بار دیگر مسئله کردها را در مرکز منازعه ایران و غرب قرار داده است. حسن شمسی، عضو کمیته مرکزی کومله، در گفتوگو با ما این تحرکات را نه یک رویداد منفرد، که در ادامه پروژه «خاورمیانه بزرگ» به رهبری آمریکا و اسرائیل تحلیل میکند و هشدار میدهد که در سطح انسانی این مردم کرد هستند که بار سنگین این بازی خطرناک را به دوش میکشند. شمسی با تمایز قائل شدن میان جریانات ناسیونالیست کرد و جریان چپ، تأکید میکند که «امید ما به دخالتهای خارجی نیست، بلکه به رشد جنبشهای اجتماعی در داخل ایران و همبستگی طبقاتی با سایر مردم تحت ستم است.»
سوگواری جمعی؛ تبدیل رنج به یک کار سترگ، در گفتوگو با دکتر عباس آزادیان by radiozamaneh
در آستانه چهلم جانباختگان دی خونین - «عروسی بعد از آزادی» نوشته ریرا عباسی سوگی را به تصویر میکشد که جشن است، عزا که عروسی شده است، و مرگی که با رقص پاسخ داده میشود.
در پی خیزش دیماه ۱۴۰۴، آمارهای تکاندهندهای از موج بازداشتها در سراسر ایران به گوش میرسد. طبق گزارشهای تجمیعی، تا پایان روز چهل و هفتم اعتراضات، بیش از ۵۳ هزار مورد بازداشت و ۱۱ هزار مورد احضار ثبت شده است. در این میان، صدور احکام سنگینی با برچسبهای امنیتی همچون «محاربه» و «افساد فیالارض»، جامعه را در بهتی عمیق فرو برده است.اما در پسِ این اعداد و برچسبهای حقوقی، گروهی از آسیبپذیرترین قربانیان حضور دارند که صدایشان کمتر شنیده میشود: کودکانی که والدینشان بازداشت شده یا با خطر اعدام روبرو هستند.در این گفتگوی ویژه، با حامد فرمند، فعال حقوق کودکان و عضو شبکه جهانی مراکز نگهداری کودکان در زندانها، به بررسی ابعاد روانی و حقوقی زندگی این کودکان پرداختهایم. فرمند با تکیه بر تجربههای میدانی خود، از ضرورت شکستن تابوی آسیبهای روانی در خانوادههای زندانیان سیاسی میگوید و هشدارهای مهمی را درباره نحوه مواجهه با این کودکان مطرح میکند.
نشر آسمانا روز یکشنبه ۱۵ فوریه ۲۰۲۶ (۲۶ بهمن ۱۴۰۴) از ساعت ۱ تا ۳ بعدازظهر در سالن ملاقات ۱۰۱ کتابخانه مرکزی نورث یورک تورنتو، رویداد شب شعر «جایی که واژهها گلولهها را شکست میدهند» (Where Words Defeat Bullets) را با حضور شاعران برجسته انگلیسیزبان کانادایی برگزار میکند. این رویداد در همبستگی با جنبش مردم ایران، فراتر از ترجمه صرف صدای ایرانی، دعوتی است به شعر انگلیسی برای مواجهه مستقیم با فاجعه و سرکوب در ایران؛ جایی که واژه نه تنها روایت خشونت را تغییر میدهد، بلکه حافظه میسازد، روایت رسمی را به چالش میکشد و شکاف میان آنچه ایرانیان تجربه کردهاند و آنچه جهان درک کرده را انسانیتر میکند. در بخش ادبی رادیو زمانه، دکتر مهدی گنجوی، مدیر نشر آسمانا، به بررسی نقش «تخیل مسئولانه» و «ترجمه اخلاقی» در این اقدام ادبی پرداخته است.
حسین نوشآذر - فاجعهای اتفاق افتاده، شکافی وجود دارد بین آنچه که در خیابانها رخ داده و آنچه که جهان درک کرده. وظیفه دانشگاهیان ایرانی در دانشگاههای غرب چیست؟ فاطمه شمس میگوید: پذیرش نقش «شاهد اخلاقی» و اقدام برای انتقال روایت مردم، مقابله با «بیعدالتی معرفتی» و پافشاری بر یک «موضع سوم»: مخالفت همزمان با سرکوب داخلی و جنگ خارجی، بهعنوان تنها راهکار اخلاقی برای کاهش رنج بدون تکرار خشونت.
سیاهکل و ظهور مبارزه مسلحانه علیه شاه: حافظه گزینشی و آینده سیاسی ایران by radiozamaneh
بازداشت رهبران اصلاحطلب: گام نهایی به سوی دولت جنگی و حذف هر صدای منتقد by radiozamaneh
«من ایرانم» شروین حاجیپور: ترانهای که رنج فردی را به تابآوری جمعی پیوند میزند by radiozamaneh
سالومه رحیمی ـ حافظه تاریخی سرکوب نیروهای چپ در دوران پهلوی و جمهوری اسلامی، ناگزیر با تجربههایی چون مککارتیسم در ایالات متحده پیوند میخورد و یادآور این واقعیت است که بازتولید فاشیسمِ چپستیز و چپهراس، خطری محدود به یک جغرافیا یا مقطع تاریخی خاص نیست، بلکه پدیده و خطری جهانی است.اینجا بخوانید:https://www.radiozamaneh.com/876910/
حسین نوشآذر- اشعار علی صبوری بیانگر زوال انسانیت و زبان در جامعهایاند که از سوگواری محروم شده است. وقتی فاجعه از حدِ تابآوری فراتر رود، سازوکارهای طبیعیِ سوگ فلج میشوند؛ زبان از نامگذاری درد.
داستان سیاوش بی سوگ نوشته خانم فاطمه دریکوند که یک تراژدی خانوادگی را در بستر یک فاجعه جمعی که همانا کشتار دی ۱۴۰۴ است با تصاویری ماندگار روایت میکند و پرسشی اخلاقی درباره خشونت نظاممند و سلب حق سوگواری مطرح میکند. ین اثر، دقیقاً کاری است که ادبیات باید انجام دهد: تبدیل درد شخصی به بیانی جهانشمول که خواننده را در سکوت حیرتزده رها کند. در این پادکست نویسنده داستانش را با صدای خودش اجرا کرده است.
در روزهایی که جامعه ایران زیر ضربات سهمگین سرکوب اعتراضات ۱۴۰۴، شوکی بیسابقه و تروماهای عمیق جمعی را تجربه میکند، پرسش حیاتی این است: چگونه میتوان از فروپاشی عاطفی و انزوای تحمیلی جان به در برد؟ طوبی زکیپور در این نوشتار با نگاهی به مفهوم «مراقبت جمعی هدفمند»، به بررسی راهکارهایی میپردازد که نه برای تسکین آنی رنج، بلکه برای بقای جامعه در برابر خشونت عریان، زنده نگه داشتن یاد قربانیان و بازسازی پیوندهای گسسته میان داخل و خارج از مرزها طراحی شدهاند. اینجا بخوانید:https://www.radiozamaneh.com/876520
شعرِ «بگیر نگیر» علیرضا بهنام، عضو کانون نویسندگان ایران، فراتر از یک مرثیه ساده برای قربانیان اعتراضات عمل میکند و با زبانی کنایهآمیز و تلخ، مستقیماً خطاب به بازیگران سیاسیِ خارج از میدان، بهویژه رضا پهلوی به عنوان بخشی از اپوزیسیون موضع میگیرد. شعر، تردید مرگبارِ این چهره را در برخورد با اعتراضات افشا میکند: از یک سو انکار ضرورت مداخله خارجی و از سوی دیگر التماس به قدرت بیگانه برای حمله، که در نهایت به «پیروزی»ای پوچ بر «جمعیتی که دیگر نیست» و میدانی شستهشده از خون میانجامد. در این خوانش، شعر هشداری است علیه رهبرانی که شجاعتشان محدود به فراخوان از پشت دوربینهاست و استراتژیشان نه همراهی با مردم، بلکه انتظار کشیدن برای نجات از بیرون است.
این پادکست به چالش بنیادین داوری یکسان آثار ادبی تولیدشده در دو فضای کاملاً متفاوت میپردازد - از یک سو آثاری که زیر سقف سنگین سانسور در ایران با زبان ایهام و نماد خلق میشوند، و از سوی دیگر آثاری که در فضای آزاد خارج از ایران با صراحت و بیپروایی نوشته میشوند. پرسش محوری این است: چگونه میتوان این دو گونه ادبی متمایز را با معیارهای یکسان سنجید؟ این تحلیل با بررسی هزینههای پنهان هر دو فضا از خودسانسوری در داخل تا فشارهای اجتماعی در تبعید، پیشنهاد میکند که به جای جستجوی «برنده»، باید به اصالت اثر در بستر تولید آن توجه کرد، همانگونه که نهادهایی مانند انجمن بینالمللی قلم با ایجاد بخشهای جداگانه برای نویسندگان زندانی یا تبعیدی عمل میکنند.
در جهانی که زخمهای طبیعت هر روز آشکارتر میشود، شعر نهتنها تماشاگری منفعل نیست، بلکه گاه به میدان مبارزه میآید تا از حقوق پایمالشدهی زمین دفاع کند. صفا صفایی در شعرش با نگاهی دردمندانه و بدیع، فراتر از ستایش رمانتیک، رودهای خشکیده و درختان بریدهشده را به سوژههایی رنجکشیده بدل میکند که فریاد مظلومیتشان، بازتاب خشونتهای سیستماتیک علیه زیستبوم است. در این جستار جهانبینی اکولوژیک و رادیکال صفایی را کاوش میکنیم و نشان میدهیم که چگونه شعر او به بیانیهای انقلابی برای بقای طبیعت تبدیل میشود.
سهشنبه ۲۷ مه/ ۷ خرداد دومین و آخرین شب شعر «زندگی در برابر اعدام» در همراهی با کارزار سهشنبههای اعتراضی و فریاد نه به اعدام از زندانهای ایران، به همت کارزار شعر زندگی در برابراعدام و با همکاری رادیو زمانه در کلابهاوس برگزار شد. هادی ابراهیمی، بهار الماسی، فرشته اقبالی، پریماه اعوانی، مهناز بدیهیان، فانوس بهادروند، سجاد بهارلو، علیرضا بهنام، ساناز داوود زاده، سعید جهانپولاد، پویا خازنی اسکوئی، مینا خازنی اسکویی، پروشات کلامی، صحرا کلانتری، آزاده کاظمی، مهتاب قربانی، علی قنبری، میترا سرانیاصل، فروغ سجادی، فاطمه شمس، امید شمس، نیما صفار، وحید علیزاده رزازی، افسانه نجومی، سیما منصوری، ناهید موسوی و علی محمدی شعرهای تأثیرگذاری خواندند
در همراهی با «سهشنبههای اعتراضی» و فریاد «نه به اعدام» از دل زندانهای ایران، شب شعر مجازی کارزار «شعر زندگی در برابر اعدام» پنجشنبه ۲۵ اردیبهشت ۱۴۰۴ با همکاری رادیو زمانه برگزار شد. حاضران در این برنامه نقش شعر و ادبیات بهعنوان نیروی مؤثر در بیدارسازی وجدان عمومی، ساختن افقهای نو و تقویت جنبشهای اجتماعی علیه خشونت سیاسی را برجسته کردند. در شب شعر مجازی «زندگی در برابر اعدام» ابتدا دکتر محمود امیریمقدم، بنیانگذار سازمان حقوق بشر ایران، بر ضرورت فراگیر شدن جنبش «نه به اعدام» و تأثیر مهم کارزارهایی مانند «شعر زندگی در برابر اعدام» تأکید کرد. سپس دکتر سعید پیوندی، جامعهشناس، این کارزار را حرکتی اساسی در مقابله با گفتمان مرگمحور و تقویت فرهنگ زندگی توصیف کرد.دکتراسماعیل نوریعلا، شاعر و فعال سیاسی، مخالفت با اعدام را وظیفهای اخلاقی و شعر را نیرویی برای زیباییآفرینی در جامعه خواند. نسیم خاکسار، نویسنده و شاعر، بر سابقه کهن ادبیات متعهد در توجه به مسائل انسانی تأکید کرد و آتفه چهارمحالیان، شاعر و فعال حقوق بشر، ادبیات را یکی از تاریخیترین و موثرترین راههای جامعهسازی و تغییر دانست.شعرخوانی با اجرای فریدون فرخاندوز از شعری از بکتاش آبتین آغاز شد و سپس شاعران زیر آثار خود را خواندند:نسیم خاکسار، اسماعیل نوریعلا، نگین آرامش، فاطمه اختصاری، بهناز امانی، آسیه امینی، آرش چاکری، فرناز جعفرزادگان، مریم جعفری آذرمانی، شوکا حسینی، مهتاب قربانی، محمدرضا عالیپیام، داریوش معمار، بیتا ملکوتی، مهدی موسوی، آرش نصرتاللهی.مجری برنامه مهتاب وحیدیراد، روزنامهنگار بود.گروهی از شاعران سرشناس ایرانی در همراهی با کمپین سهشنبههای اعتراضی زندانیان، کارزار «شعر زندگی در برابر اعدام» را راه انداختهاند. این اشعار که در رادیو زمانه منتشر میشود، با هدف مقابله با سانسور و افشای موج جدید اعدامهای جمهوری اسلامی، از جامعه جهانی میخواهد در برابر این خشونت نظاممند سکوت نکند. شاعران در بیانیهای تأکید کردهاند که شعر را بهعنوان سلاحی برای مقاومت در برابر اعدام و بازتعریف عدالت بدون خشونت به کار میگیرند. این کارزار تا پایان کارزار دوازده سازمان حقوق بشری با شعار «نه به اعدام، آری به زندگی» (۱۷ تا ۲۷ مه) در پیوند با سه شنبههای اعتراضی #نه_به_اعدام درون زندانهای ایران همراه و همگام جامعهی مدنی ایران باقی خواهد ماند.
ایران قصد دارد دو میلیون افغانستانی را که در طرح سرشماری شرکت کردند، اخراج کند. سازمان بینالمللی مهاجرت میگوید در چهار ماه نخست سال ۲۰۲۵ بازگشت ۲۶۵ هزار افغانستانی را از ایران ثبت کرده است که ۷۵ درصد آنها، یعنی نزدیک به ۲۰۰ هزار نفر اخراج شدهاند. خشونت بر افغانستانیها در دو سطح حکومت و جامعه روز به روز بیشتر میشود تا آنجا که خشونت فیزیکی بر آنها به امری عادی و پذیرفته شده بدل شده است. دولت، مجلس، رسانهها و شبکههای اجتماعی به ماشین تولید نفرت از مهاجرانی که بسیاری از آنها متولد ایران هستند و بخشی از «جامعه ایران» بدل شدهاند و بدون توجه به وضعیت افغانستان تحت سلطه طالبان، اخراج افغانستانیها را یک «مطالبه ملی» بازنمایی میکنند. زمانه در گفتوگو با حمیدرضا واشقانی فراهانی که سالهای طولانی در حوزه حقوق کودکان و کودکان مهاجر فعالیت کرده است، موج بلند مهاجرستیزی و خشونت بر افغانستانی و همچنین انفعال «کنشگران ایرانی» در برابر این خشونت و مهاجرستیزی را بررسی کرده است.او معتقد است هدفگیری اصلی این موج مهاجرستیزانه زنان و کودکان افغانستانی هستند، چرا که مردان میتوانند درخواست ویزای کار بدهند و به ایران بازگردند.به گفته او در میان جناحهای سیاسی در ایران و بخشی از مخالفان حکومت در خارج از کشور توافقی بر سر قوانین مهاجرستیزانه و اخراج افغانستانیها وجود دارد.
این داستان کوتاه بیانگر درگیری عاطفی مهناز، زنی مهاجر و تنها با مردیست به نام امیر که ظاهراً، بر اساس گمانهزنیهای او به دلایل مرتبط با مشکلات ویزا و مهاجرت، در ترکیه گرفتار شده و نمیتواند به مهناز در آمریکا ملحق شود. آنچه که برای امیر اتفاق افتاده تا پایان داستان پوشیده میماند. اما همینقدر مشخص است که این جدایی فیزیکی و عاطفی، زندگی مهناز را تحت تأثیر قرار داده و او را درگیر احساسات عمیق و پیچیده تنهایی، انتظار و استیصال میکند. داستان را با صدا و اجرای باهار مومنی می شنوید.
در این پادکست زمانه با یکی از معترضین زن زندگی آزادی گفت و گو کردیم که خود در تظاهراتهای شبانه اکباتان مشارکت داشته است. از او درباره این موضوعات سؤال پرسیدیم: مبارازت و حالوهوای شهرک اکباتان در بحبوبحه اعتراضات زن زندگی آزادی؛ روایتهای متناقض از مرگ آرمان علیوردی و پروپاگاندای حکومتی حول شهیدپروری؛ روند دادرسی ناعادلانه بچههای اکباتان و نقش قضات مستشار.صدای این معترض را به دلایل امنیتی تغییر دادیم؛ نام او نزد زمانه محفوظ باقی میماند. صداهایی که در این پادکست میشنوید مربوط به اعتراضات زن زندگی آزادی در شهرک اکباتان است که به طور اختصاصی در اختیار زمانه گذاشته شده.
یک سال پس از حمله ۷ اکتبر حماس و نسلکشی اسرائیل در غزه، نه فقط هیچ افقی برای صلح در منطقه و آتشبس دیده نمیشود، بلکه همچنین جنگ به شکل هرروزه تعمیق و تشدید میشود. از یک سو جنگ تمامعیار و بیپایان ضامن بقای دولت نتانیاهو شده است و از سوی دیگر محور مقاومت به جنگ فرسایشی خود ادامه میدهد. درحالی که جنگ بر سر مردمان ایران سایه انداخته و به بازتولید اشکال مختلف ستم یاری رسانده، نیروهای راست گرا بر طبل جنگطلبی میکوبند و به حملات نظامی آری میگویند. برای فهم انتقادی وضعیت فعلی، «زمانه» با ع.ذ. از منتقدان داخل گفت و گو کرده است. نام او بنا به دلایل امنیتی محفوظ باقی میماند. ع.ذ. در این پادکست درباره شیوهای از حکمرانی سخن میگوید که با جنگ میانجیگری شده است: درهمتنیدگی جنگ خارجی جمهوری اسلامی و جنگ داخلی آن (اعمال سلطه به ستمدیدگان) که مدام در حال ترجمه شدن به یکدیگراند. بیثباتسازی و غارت اقتصادی فزاینده، جنگ علیه زنان، و امنیتیساختن حاشیههایی چون بلوچستان و کردستان را بهعنوان مصداقهایی از این وضعیت جنگی و حکمرانی میتوان نام برد. علاوه بر این، او به نقد جنگطلبی راست برانداز میپردازد و نشان میدهد چطور گفتارهای ناسیونالیستی اسطورهای نظیر آشتی «پارسیان» و «یهودیان» در وضعیت جنگی تقویت میشوند. در آخر او از موانع موجود بر سر «راه سوم» (نه به محور مقاومت، نه به اسرائیل و غرب) و همبستگی میان مبارزات متکثر و پیوندزدن مسئله جنگ با اشکال مختلف ستم و سلطه میگوید. به زعم او، «سرایتبخشی» امور مشترکِ جنبشهای اجتماعی ناهمگون و «ترجمه» این مبارزات به یکدیگر قادر است دربرابر سیاست اردوگاهی مقابله کند.
از پشتبام خانهای در مهاباد، جایی که فرشته احمدی، مادر دو کودک خردسال، با شلیک مستقیم نیروهای حکومتی جان باخت، صدای یک فریاد بلند شد؛ فریادی که هنوز در جانهای بسیاری از ما میپیچد. باوان و میران، کودکان او، هر روز صبح با جای خالی مادرشان از خواب بیدار میشوند، کودکانی که هنوز بهدرستی نمیدانند چه بر سر مادرشان آمده، اما در عمق چشمان براقشان، صدای بیپاسخ ماندهی این فریاد را میتوان دید. فرشته احمدی، زنی ۳۲ ساله که پنجشنبه، ۵ آبان ۱۴۰۱، به ضرب گلوله جنگی نیروهای امنیتی در خانهاش کشته شد، حالا نمادی از مقاومت و فریاد خاموش نشدهی این جنبش است؛ جنبشی که با هر قطره خون به زمین ریختهشده محکمتر و قدرتمندتر ادامه یافت. فرشته احمدی تنها یک نام نیست؛ او یک تصویر جاودان از «زن، زندگی، آزادی» است. در این گزارش اختصاصی با ابراهیم، برادر فرشته، گفتوگو کردهایم. او از روزی میگوید که خبر شلیک به خواهرش را شنید؛ از لحظهای که قلبش با هر ضربه بیامان خرد شد؛ از برخورد نیروهای امنیتی در مراسم خاکسپاری و فشارهایی که به خانوادهاش وارد شد. او داستان باوان و میران را روایت میکند، داستان کودکان بیگناهی که تصویر گریههایشان بر سر مزار مادر، جهانیان را متأثر کرد. این گزارش به زندگی، مرگ و نماد شدن فرشته احمدی در مسیر این جنبش میپردازد و به ما نشان میدهد که چگونه فرشته با وجود تمام رویدادها هنوز در آسمانِ آزادی میدرخشد.
گفتوگو با دکتر هما سعید: مساله عدالتخواهی در افغانستان و فرمها و امکانهای موجود آن by radiozamaneh
بیشترین آثاری که از ادبیات اسپانیا به سایر زبانها ترجمه شده به فدریکو گارسیا لورکا تعلق دارد. لورکا با اشعار و نمایشنامههایش ادبیات اسپانیا را وارد دوران تازهای کرد. او که همجنسگرا بود در جنگ داخلی اسپانیا توسط عوامل فرانکو به قتل رسید. اکنون، چند روزیست که «دیوان تاماریت و غزلوارههای عشق تاریک» لورکا به ترجمه علی اصغر فرداد در انتشارات پیام در آلمان به دو زبان فارسی و اسپانیایی در یک مجلد منتشر شده است. حسین نوشآذر با علی اصغر فرداد درباره اهمیت این کتاب در مجموعه آثار لورکا، دلیل محبوبیت لورکا در ایران و مسأله عشق و مرگ در آثار او گفتوگو کرده است.
سانسور مفهومیست که به جامعه تحمیل میشود و بعد اگر مراقب نباشیم، کمکم ریشه میدواند و درونی میشود. سانسور معمولاً در جوامعی شکل میگیرد که یک نفر به تنهایی یا به کمک دار و دستهاش برای جامعه تصمیم میگیرد.هر کلمه و هر جملهای که از یک اثر ادبی حذف شود، مثل آجریست که از یک بنا جدا شده باشد. آن بنا بدون آن آجر ناقص است. پس میتوانیم بگوییم سانسور در وهله نخست هویت فرد و اثرش را نشانه میرود با این هدف که او و اثر را بیشخصیت و بیهویت کند. گفتوگوی آرش دبستانی با فرهاد باباییر را میشنوید. این گفتوگو آخرین قسمت از فصل اول پادکستهای دبستانیست:فرهاد بابایی در گفتوگو با آرش دبستانی میگوید نویسندگان و هنرمندان مستقل دقیقاً به همین دلیل معمولاً در برابر سانسور مقاومت میکنند. آنها اگر همسو با صاحبان قدرت نباشند، تلاش میکنند که سانسور را کنار بزنند. کشش و کوششی درمیگیرد که ما به آن مقاومت مدنی میگوییم.فرهاد بابایی، متولد ۱۳۵۶ تهران است. گرافیک خوانده و از اواسط سالهای دهه ۱۳۷۰ شروع به داستاننویسی کرده است. کارگاه ادبیات خلاقه «کارنامه» فرصتی بود تا پنج سال زیر نظر محمد محمدعلی به کار ادبیات خلاقه بپردازد. در ایران رمان «پارازیت» او از سد سانسور عبور نکرد و او اکنون در خارح از ایران به سر میبرد.در مناظرههای انتخاباتی، برخی نامزدها اشاره کرده بودند که سانسور سلیقهای را جمع میکنند. فرهاد بابایی اما به درستی یادآوری میکند که سانسور نه بر مبنای سلیقههای اشخاص بلکه بر اساس یک ایدئولوژی و به طور آییننامهای و سامانمند اعمال میشود. بنابراین تا «نظام» برجاست سانسور هم باقی خواهد ماند. دولتها هم یکی از پس دیگری میآیند و میروند بدون آنکه گشایش چندانی اتفاق بیفتد.
هشدار: این پادکست شامل روایتی از خشونت جنسیست و شنیدن آن ممکن است بسیار آزاردهنده باشد. ----براساس برآوردها ۹۰ درصد موارد تعرض و تجاوز جنسی بهویژه به کودکان، از سوی اعضای خانواده یا آشنایان انجام میشود. آنچه در ادامه میشنوید روایت سیما، زنی ۳۹ ساله است که زمانی که تنها ۱۲ سال داشته، در خانه که امنترین جا برای کودکان فرض میشود، بهدست یک مرد بزرگسال مورد تعرض جنسی قرار گرفته است.او میگوید این شانس را داشته که این تعرض را با خواهرش درمیان بگذارد و بتواند در ادامه به او تکیه کند اما تظاهر آزارگر جنسی به اینکه اتفاقی رخ نداده و در واقع سلب مسئولیت از خود در مقابل تبعات عملی که انجام داده، همچنان سیما را آزار میدهد. به گفته سیما تأثیر دیگر تعرض جنسی برای او این بوده که مرد متعرض توان اعتماد به دیگران را نیز در سیما خدشهدار کرده است.اهمیت بازگو کردن روایتهای تجاوز جنسی از زبان زنان، مردان و افراد کوییر سیلی محکمی به به صورت جوامع مردسالار است؛ جوامعی که در آنها جامعه، قانون و عرف علیه فردی که به او تجاوز شده عمل میکند و بیش از آنکه از بازمانده تجاوز حمایت کند، فرد متجاوز را که تحت مصونیت قرار میدهد. این صداهای بلند، خشمگین، ترس خورده… ایستادن شجاعانهی آزاردیدگانی است که در مقابل تحجر، قدرت، مذهب و قوانین قد علم کرده اند. به امید روزی که با تکیه بر قانون هیچ انسانی به خود اجازه ندهد که بدن و تن دیگری را مورد تاخت و تاز و خشونت قرار دهد.
هشدار: این پادکست شامل روایتی از خشونت جنسیست و شنیدن آن ممکن است بسیار آزاردهنده باشد. --هنوز دستهایش موقع روایت اتفاق میلرزد. مردی که عاشقش بود، تجاوز را برنامهریزی کرده بود. او به عشق باور دارد، اما میگوید زخم آن اتفاق در سنین نوجوانی روح و روانش را در هم شکست؛ اتفاقی که نه برای خانواده و دوستانش توانست روایت کند و نه میتوانست به پلیس شکایت کند.از روی سختیها و ویرانی آن اتفاق به تنهایی عبور کرده و خوشحال است که امروز زنان می توانند حداقل بدون شرم حرف بزنند. گرچه به اعتقاد او هنوز راه زیادی برای آزادی و حقوق پایمال شده زنان پیش رو است اما قدم های نخست برداشته شده است. او امید آن روزی را دارد که هر کسی در ایران به راحتی بتواند به متجاوز بگوید «مملک قانون دارد و تو نمیتوانی هر کاری دلت خواست بکنی.»اهمیت بازگو کردن روایتهای تجاوز جنسی از زبان زنان، مردان و افراد کوییر سیلی محکمی به به صورت جوامع مرد سالار است. جوامعی که در آنها جامعه، قانون و عرف علیه فردی که به او تجاوز شده عمل میکند و بیش از آنکه از بازمانده تجاوز حمایت کند، فرد متجاوز را که تحت مصونیت قرار میدهد.این صداهای بلند، خشمگین، ترس خورده… ایستادن شجاعانهی آزاردیدگانی است که در مقابل تحجر، قدرت، مذهب و قوانین قد علم کرده اند. به امید روزی که با تکیه بر قانون هیچ انسانی به خود اجازه ندهد که بدن و تن دیگری را مورد تاخت و تاز و خشونت قرار دهد. برای حفظ حریم خصوصی راوی، کتایون حلاجان روایت او را بازخوانی کرده است.
مأموران امنیتی رضا، برادر فرزاد را در آبان ۹۸ در شهریار کشتند. خود او پس از بازداشت مجدد در فروردین سال جاری، کماکان در بلاتکلیفی در اوین به سر میبرد و از اتهامهایش اطلاعی در دست نیست. گفتوگوی روناک فرجی با رزیتا، خواهر فرزاد معظمی گودرزی را بشنوید.
مهدی اصلانی در آن تابستان شوم با دادیار سابق قضائی در گوهردشت مواجه شده بود. این بازمانده کشتار زندانیان سیاسی در ۱۳۶۷ میگوید محاکمه نوری، دستاوردی بزرگ بود و معامله بازگرداندن او به ایران نباید دادخواهان را نومید کند.
مبادله یک عامل کشتار تابستان ۶۷ با سعید عزیزی و یوهان فلودرس چه دلالتهایی دارد؟ آیا انتظارش میرفت؟ و بالاخره، آیا آزادی نوری شکستی برای جنبش دادخواهی ایران بود؟ «زمانه» این پرسشها را با منیره برادران، نویسنده و کنشگر دادخواه و نیز از زندانیان سیاسی دهه ۶۰ در میان گذاشت.
۵ آبان ۱۳۷۸ برابر با ۲۷ اکتبر ۱۹۹۹محمد خاتمی، رئیس دولت اصلاحات به دعوت ژاک شیراک، رئیس جمهوری وقت فرانسه برای ایراد سخنانی در یونسکو درباره «گفتوگوی تمدنها» به پاریس سفر کرد. یک سال قبل از آن تاریخ، در شهریور ۱۳۷۷ خاتمی در مجمع عمومی سازمان ملل درباره گفتوگوی تمدنها سخنرانی کرده بود. قدرتهای اروپایی در آن زمان با توجه به تحولات داخلی در ایران، در یک چرخش محتاطانه «سیاست موسوم به «گفتوگوی انتقادی» را به سیاست «گفتوگوی سازنده» تغییر داده بودند. در همان حال جناحی در وزارت اطلاعات بعد از پایان جنگ هشت ساله و کشتار زندانیان سیاسی، در بهار ۱۳۷۹ با قتلهای زنجیرهای، زمینههای توقیف روزنامهنگاران و سرکوب مطبوعات را فراهم آورده بود. در حالیکه سرکوب در داخل همچنان ادامه داشت و نظام در پی تنشزدایی با قدرتهای غربی بود، نیروهای اپوزیسیون در خارج از ایران نسبت به وعدههای دولت اصلاحات هشدار میدادند. همزمان با سفر خاتمی به پاریس، احسان منوچهری از صدای فرانسه در برنامه «زمینهها و زمانهها» با احسان نراقی، جامعهشناس و مشاور فرح پهلوی در سالهای قبل از انقلاب و مشاور وقت سازمان یونسکو (۲۲ شهریور ۱۳۰۵ – ۱۲ آذر ۱۳۹۱) و حسن حسام، نویسنده، شاعر و فعال سیاسی گفتوگویی در دو قسمت انجام داد. در بخش نخست این گفتوگو که اکنون از نظر شما میگذرد، نراقی حامی سیاستهای دولت خاتمیست و حسن حسام مطالبات انباشته شده مدنی و ناتوانی حکومت از برآوردن این مطالبات و تداوم سرکوبها در داخل را یادآوری میکند.
لیان درویش، زندانی سیاسی محبوس در بند زنان زندان اوین که دوران محکومیت خود را سپری میکند، از هشتم خردادماه سال جاری به دلیل اذیت و آزار و فشارهای وارده از سوی مسئولان زندان و همچنین عدم دسترسی به خدمات پزشکی دست به اعتصاب غذای تر زده است. «زمانه» با روبرت درویش، برادر او که ساکن آلمان است، گفت و گو کرده است.
دستفروشی یا به یک معنا «بساط کردن» در مفهوم گوشه خیابان بساطی گستردن با هدف عرضه مستقیم کالا به خریداران به ویژه در مشرقزمین قدمتی دراز دارد. با توجه به تورم مهارنشدنی و بحران معیشتی فراگیر، دستفروشی چند سالیست که دیگر مختص طبقات کمبرخوردار جامعه نیست، بلکه افرادی از جمله هنرمندانی که به طبقه متوسط نیمهمرفه تعلق دارند برای گذران زندگی یا برای غلبه پیدا کردن بر بحرانهای مالی به طور پیوسته یا مقطعی به دستفروشی روی آوردهاند. آرش دبستانی با دو هنرمند دستفروش از تهران و اصفهان گفتوگو کرده است.
در این پادکست حسین نوشآذر با دو تن از دانشجویان دانشگاه جندیشاپور اهواز گفتوگو میکند که شهادت میدهند که محمد مخبر جلودار صف قمهکشانی بود که در سال ۵۹ به دانشگاه جندیشاپور حمله کردند. یک تن از شاهدان تأیید میکند که او به یک قبضه سلاح کمری و مسلسل یوزی مسلح بود و از فاصله نزدیک به گروهی از دانشجویان شلیک کرد.
حملات اسرائیل به غزه و اعتراضات ضد جنگ دانشجویان در اروپا و آمریکا چگونه در رسانههای فارسیزبان داخل و خارج ایران بازنمایی شدند؟این پرسش را در میزگرد زمانه با حضور فاطمه شمس، نویسنده و استاد دانشگاه پنسیلوانیا، نگین شیرآقایی، روزنامهنگار سابق و بنیانگذار آزادی نتورک، سبا معمار، پژوهشگر فمینیست، روزنامهنگار و دانشجوی علوم سیاسی، و نینا وباب، پژوهشگر رسانه و دانشجوی دکترای مطالعات فرهنگی طرح کردیم.
ابراهیم رئیسی روز یکشنبه ٣٠ اردیبهشت بر اثر سقوط هلیکوپترش در جنگل دیزمار در استان آذربایجان شرقی کشته شد. ابراهیم رئیسی را عمدتا به عنوان رئیسجمهور و رئیس سابق قوه قضائیه جمهوری اسلامی میشناختند. اما او کارش در جمهوری اسلامی را در سال ١٣۵٩، وقتی که فقط ٢٠ سال داشت، با دادستانی کرج آغاز کرد. مشارکت او در صدور احکام مرگ برای مخالفان سیاسی جمهوری اسلامی در جریان کشتارهای تابستان ١٣٦٧ به اوج خود رسید. در آن زمان، او به همراه حسینعلی نیری، مرتضی اشراقی و مصطفی پورمحمدی عضو گروهی بود که به اعدام چند هزار نفر به اتهام ارتداد و یا نفاق حکم دادند؛ گروهی که به «هیئت مرگ» معروف شد.در رابطه با مرگ ابراهیم رئیسی و معنای آن برای جنبش دادخواهی ایران، با منیره برادران، نویسنده و کنشگر دادخواه گفتگو کردیم. برادران در سالهای دهه ١٣٦٠ در زندان جمهوری اسلامی مورد شکنجه قرارگرفته بود و پسازآن، فعالیتهای خود را به آگاهیرسانی درباره خشونت در زندانهای جمهوری اسلامی و پژوهش درباره دادخواهی اختصاص داده است. منیره برادران می گوید که در دادخواهی، مسئله اصلا انتقامجویی نیست؛ مسئله این است که جنایتکاران باید پاسخگوی اعمالشان باشند و به علاوه، فرهنگ مسئولیتپذیری باید در جامعه اشاعه داده شود.
۱۹ اردیبهشت ۱۳۸۹ قوه قضاییه ایران شیرین علم هولی، فرهاد وکیلی، علی حیدریان و فرزاد کمانگر را اعدام کرد. کمانگر معلمی بود که در روستاهای دور افتاده کامیاران به دانشآموزانش توصیه کرده بود: «به خوابها به لیلاهاتان پشت نکنید».نیروهای امنیتی او را به همراه وکیلی و حیدریان به همکاری با حزب حیات آزاد کردستان (پژاک) متهم کردند و مدعی شدند قصد انفجار داشتهاند. پرونده قوه قضاییه برای معلمی که ۱۵ سال سابقه تدریس داشت و عضو انجمن صنفی معلمان بود، آنقدر خالی از مستندات حقوقی بود که وکیل فرزاد گفت: «حتی یک سرسوزن مدرک ندارند. اگر ادعا کنند بیاورند پیش یک سری از قضات بی نظر و باشرف ایرانی که قضات دادگاهها بودهاند و قضات بینالمللی بگویند. اگر کوچکترین دلیلی علیه فرزاد دارند من علاوه براینکه حاضرم پروانه وکالتم را برای همیشه پاره کنم حاضرم هر گونه مجازاتی را تحمل کنم.»قوه قضاییه اما پس از اعتراضهای گسترده به نتیجه انتخابات آنها را به همراه شیرین علم هولی که خرداد ۱۳۸۷ در تهران بازداشت شده بود، اعدام کرد. علم هولی به روایت همبندانش در زندان شعار ژن، ژیان، ئازادی را بر کاغذی نوشته و بر تختش چسبانده بود. او گفته بود که در بازجوییها زبان فارسی را درست نمیفهمید و نمیتوانست پاسخ بدهد.۱۴ سال پس از آن واقعه، نگین شیخالاسلامی میگوید تصویر آنها قاب چهار نفره مقاومت را به یاد میآورد و راهی که آنها ترسیم کردند:
هنر موضوع و محتوای زندگی یک هنرمند است و به کنشهای روزانه او جهت میدهد. یکی از هدفهای هنرمند این است که چیزی به هنر اضافه کند و با اینحال او هم مانند دیگران به منبع درآمد ثابت و مطمئنی نیاز دارد. نخستین مهمان آرش یک عروسکساز است. دومین مهمان آرش یک سفالگر. هر دو این حرفهها از دوران باستان وجود داشتهاند. اما در زندگی امروز ما معناهای متفاوتی پیدا کردهاند. گفتوگوی آرش با این دو هنرمند را میشنوید:
در این پادکست روایت سحر، هنرمند جوانی را میشنوید که تجاوز جنسی یک کارگردان به او در حین تمرین، اولین تجربه جنسیاش را رقم زده و کابوس آن زندگی شخصی و حرفهای و سلامت جسمی و او را تحت تأثیر قرار داده است.
فرزاد مرادینیا پیش از آنکه در جریان قیام ژینا چشماش را از دست بدهد، به دلیل فعالیتهای کارگریاش زندانی و شکنجه شده بود. گفتوگوی روناک فرجی با او را میشنویم.
محمد مختاری، شاعر و نویسنده و پژوهشگر، در پاییز ۱۳۷۴ در ایالات متحده درباره شاهنامه و شیوهی مطالعه و تحقیق آن سخنرانی کرد. متن پیشرو عیناً از فایل صوتی برجایمانده از سخنرانی او پیادهسازی شده که چندان در دسترس مخاطبان نیست و به مناسبت سالروز تولد او بازنشر میشود. فایل صوتی این سخنرانی را نیز با هم میشنویم.
۲۸ اسفند ۱۴۰۲، نشست شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد در شهر ژنو، دربارۀ «وضعیت حقوق بشر در ایران» برگزار شد. در این نشست، جاوید رحمان، گزارشگر ویژۀ حقوق بشر سازمان ملل در امور ایران، گزارشی ۴۲ صفحهای در مورد ایران ارائه کرد که در بخشی از آن به تفصیل سرکوب گسترده علیه بهائیان در ایران مستند شده است. به فاصلۀ یک روز، ۲۹ اسفند ۱۴۰۲، جامعۀ جهانی بهائی بیانیهای مرتبط با گزارش جاوید رحمان منتشر کرد. رادیو زمانه، جهت کسب اطلاع بیشتر از نشست شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد و جزئیات گزارش جاوید رحمان پیرامون وضعیت بهائیان در ایران، با وثاق سنائی، از سخنگویان جامعۀ جهانی بهائی، گفتوگو کرده است:
پژوهش «یادگیری قابل مشاهده» که توسط جان هتی دانشمند نیوزلندی در سال ۲۰۱۳ انجام شد، ثابت کرد که اعتماد بین معلم و دانشآموزانش معیار تعیینکنندهای برای تدریس خوب است. اگر شرایط عمومی مساعد نباشد این رابطه ممکن است خدشهدار شود. بنابراین شرایط اجتماعی که در مدرسه و در جامعه حاکم است بر رابطه معلم با دانشآموزانش تأثیر غیرقابل انکاری دارد. آرش دبستانی در گفتوگو با دو معلم این موضوع را از دو زاویه مختلف بررسی کرده است: از زاویه رابطه معلم با دانشآموزانش و از زاویه جایگاه اجتماعی معلم و تأثیر آن بر کار تدریس.
آنچه در ادامه میشنوید، روایت فاطمه خوشرو از دستگیری در جریان اعتراضهای آبان ۱۳۹۸، حبس پس از آن، و دیگر فشارهای امنیتی پس از خروج از ایران است.
نقشهای جنسیتی ثابت در جامعه رو به زوال است. کمتر کسی از نسل جوان به کلیشههای جنسیتی مطابق عرف و سنت اهمیت میدهد. اما این کلیشهها همچنان وجود دارند و حکومت هم نه تنها در پی تقویت آنهاست، بلکه اصولاً علاقمند است زنان را با شعار «فرزندآوری» دوباره خانهنشین کند.با اینحال همچنان، حتی در کشورهای غربی برخی مشاغل را مردانه و برخی را زنانه میپندارند. در بین رشتههای دانشگاهی، ریاضیات، علوم کامپیوتر، انواع رشتههای مهندسی هنوز در اختیار مردان قرار دارد.در اغلب این رشتهها فرصتهای شغلی خوبی وجود دارد، شاغلان معمولاً درآمد خوبی دارند و میتوانند ترقی کنند و از احترام و تکریم اجتماعی هم برخوردارند. چرا زنان نباید از این فرصتها بهرهمند باشند؟آرش دبستانی ابعاد مختلف این موضوع را در گفتوگو با دو مهمان بررسی کرده است. این گفتوگو را میشنوید:تهدید کلیشهای قطعاً در کمبود نمایندگی زنان در رشتههای مهندسی مؤثر است. مهمان نخست آرش که در مقطع دکترا در یک رشته مهندسی تحصیل کرده و اکنون استاد یکی از دانشگاههای آمریکاست، میگوید از کودکی و نوجوانی پدرش او را تشویق میکرد که برخی وسایل خانگی را تعمیر کند. او میگوید:احساس میکردم دارم کار مهمی انجام میدهم. در ایران معمولاً روی بچهها فشاری هست که دکتر یا مهندس شوند من هم این فشار را احساس میکردم. رشتههای مهندسی مختص پسرها بود. اما من از خودم میپرسیدم چرا نه؟ چرا من نباید در رشتهای که دوست دارم تحصیل کنم؟اینطور بود که مهمان آرش راه خود را به رغم همه موانع اجتماعی انتخاب کرد. اما این راه دشواریهایی هم داشت. شواهد قابل توجهی مبنی بر وجود تعصب ضمنی باقیمانده در برابر مهندسان زن وجود دارد، زیرا این اعتقاد وجود دارد که مردان از نظر ریاضی برتری دارند و برای کارهای مهندسی مناسبترند. مهمان آرش میگوید آزمون دکترا مانند یک محاکمه بود: چرا میخواهی دکترا بخوانی؟ آیا بهتر نیست ازدواج کنی و بچهدار شوی؟ اگر به خاطر تحقیق و پژوهش تا نیمهشب در دانشگاه بمانی، چطور میخواهی به عنوان یک زن به خانه برگردی؟او که خود اکنون استاد دانشگاه است، میگوید مهمترین کاری که برای از بین بردن کلیشههای حنسیتی میتوان انجام داد این است که استادان با دانشجویان زن و مرد به طور مساوی رفتار کنند:آنها باید تفاوت را نه در روسری که در استعدادها و تلاشها ببینند. باید حامل این پیام باشند که همه در کلاس من مساویاند و من به همه شما خوشآمد میگویم. البته بسیاری از استادان چنین بودند. استادانی هم بودند که تبعیض جنسیتی اعمال میکردند. از آنجا که مهندسی یک رشته سنتی تحت سلطه مردان است، زنان حتی در هنگام عملکرد برابر نیز ممکن است از تواناییهای خود اطمینان کمتری داشته باشند. همسر مهمان دوم آرش مهندس است. او میگوید:همسرم کارش را دوست داشت. من از خودم میپرسیدم چرا باید او کاری را که دوست دارد کنار بگذارد چون جامعه دوست ندارد او را در آن نقش ببیند؟ این به معنای گرفتن حق زندگیست. بعد از مهاجرت یکی از خوشحالیهایم این بود که هر دو در یک سطح هستیم. این موضوع البته ابعاد مهم دیگری هم فراتر از دانشگاه و خانواده دارد. در محیط کار آیا زنانی که در رشتههای «مردانه» تحصیل کردهاند از امکانات برابر برخوردارند؟ این موضوع را که خاص جامعه ایران هم نیست، باید به طور جداگانه به بحث گذاشت.
جامعه جهانی بهائی سهشنبه ۱۵ اسفند ۱۴۰۲، با انتشار یک بیانیه مطبوعاتی از تخریب بیش از ۳۰ قبر جدید بهائیان در محل گور دستهجمعی خاوران تهران، توسط مقامهای حکومت ایران خبر داد. در این بیانیه آمده است که مسئولان «نشانههای روی قبرها را برداشته و با لودر و بولدوزر قبور را صاف کردهاند تا حالت قبر نداشته باشد.» در ادامه همچنین تاکید شده است که این کار به صورتی انجام شده است که «به نظر برسد هیچ قبری در آن محل وجود نداشته است.» فرهاد ثابتان، یکی از سخنگویان جامعه جهانی بهائی، در ارتباط با جزئیات بیشتر این خبر به «زمانه» میگوید: در این مقابر تخریب شده، در بیشتر موارد بیش از یک یا دو نفر از شهروندان بهائی دفن شده بودند. بنابراین اگر بخواهیم تعداد متوفیان را حساب کنیم قطعا بیش از ۳۰ درگذشته بهائی را شامل میشود. او در ادامه توضیح میدهد که تحقیق بیشتری برای دسترسی به آمار دقیق در حال انجام است.
در گزارش کمیته حقیقتیاب شورای حقوق بشر سازمان ملل در مورد سرکوب اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ در ایران که جمعه ۱۸ اسفند / ۸ مارس منتشر شد، خطاب به شورای حقوق بشر سازمان ملل آمده است جنایتهایی که در چهارچوب سرکوب اعتراضات «زن، زندگی، آزادی» صورت گرفت «شامل قتل، اعدامهای فراقضایی و مرگهای غیرقانونی، استفاده غیر ضروری و بیرویه از قوای قهریه، سلب خودسرانه حق آزادی، شکنجه، تجاوز، ناپدیدسازیهای قهری و تعقیب و آزار مبتنی بر جنسیت» است. یکی از داستانهای جانباختگان در قیام ژینا متعلق به پیمان منبری، ۲۵ ساله و اهل سنندج است. پیمان منبری در شب ۱۶ مهر در خیابان وکیل سنندج و محله قطارچیان با اصابت گلوله از پشت به قلبش جان باخت. در جریان اعتراضهای شنبه ۱۶ مهر ۱۴۰۱ در شهر سنندج دستکم چهار شهروند به نامهای داریوش علیزاده، یحیی رحیمی، پیمان منبری و محمد امینی بر اثر تیراندازی نیروهای امنیتی کشته شدند. بر اساس گزارش شبکه حقوق بشر کردستان در این روز دستکم ۶۵ نفر نیز زخمی شدند. هر کدام از کشتهشدگان قیام ژینا یک زندگی و داستان منحصر به فرد داشته اند. روناک فرجی در این پادکست با ندا، خواهرزاده پیمان منبری گفتوگو کرده تا تصویری از داستان زندگی یکی دیگر از قربانیان جمهوری اسلامی ثبت و در تاریخ ماندگار گردد. میشنوید:
در حالی که انسانها عمدتاً با چشمان خود جهت را تشخیص میدهند، سگها با حس بویایی محیط اطراف خود را درک میکنند. بسته به نژاد و شخصیت سگها، میتوان آنها را برای کارهای خاص آموزش داد. برخی برای شکار مناسبترند، برخی دیگر به عنوان سگ گله و برخی هم به عنوان سگ جستجوگر و موادیاب به کار گرفته میشوند. در مدارس و خانههای بازنشستگان، از حیوانات آموزش دیده به عنوان «مددکار اجتماعی» استفاده میشود. سگهای راهنما به افراد نابینا و افرادی با معلولیت تحرکی کمک میکنند تا بر موانع زندگی روزمره غلبه کنند. آرش دبستانی که خود نابیناست، این بار با سگ راهنمای خود به منهتن میرود و ما را با چالشهای یک نابینا و سگ راهنمایش آشنا میکند. این پادکست را میشنوید.
گفتوگو با فواد کیخسروی، رئیس هیات مدیره کنفدراسیون کار ایران – خارج از کشور by radiozamaneh
یک بازیگر تجربه یک انسان دیگر را برای ما بازی میکند. او میخواهد فاصله بین ما و دیگران را از میان بردارد. ما استقبال میکنیم زیرا امکان آن را نداریم که همه انسانها و شرایطشان را ملاحظه کنیم. وقتی بازیگر روی صحنه میرود، از خودش بیرون میآید و دیگری میشود. وقتی همان بازیگر مهاجرت میکند، از جایی که به او تعلق دارد، با همه خوبیها و بدیهایش دور میشود که با دیگرانی باشد که با او بیگانهاند. آرش دبستانی این بار در گفتوگو با دو بازیگر، دو تجربه متفاوت از مهاجرت را با ما در میان میگذارد. این پادکست را میشنوید:
گفتگو با دنیا احمدی، استادیار روابط بینالملل دانشگاه خرونینگن هلند و پژوهشگر تاریخ زنان، به مناسبت سالگرد انقلاب ۱۳۵۷
گفتگو با امیر کیانپور، دانشآموخته فلسفه در دانشگاه پاریس هشت و پژوهشگر تاریخ و اندیشه سیاسی، به مناسبت سالگرد انقلاب ۱۳۵۷
محمد حقیقت، سینماگر مقیم فرانسه روی نوار کاست سندی در اختیار داشت که تا پیش از این منتشر نشده بود: گفتوگویی مفصل با غلامحسین ساعدی، نویسنده فقید ایرانی که در پاریس انجام شده بود. شخص سومی هم در این مصاحبه حضور دارد که یکی دو پرسش هم مطرح میکند. اما نام او نامعلوم است و از قرار ساعدی هم میانه خوبی با او دارد و گاهی او را با نام «رضا» یا «آقا رضا» خطاب قرار میدهد. مصاحبه در منزل او انجام شده است.محمد حقیقت میگوید: اوایل دهه ۱۹۸۰، در پاریس سردبیر فصلنامه «سینمااکسیون» آقای گی هنبل از من خواسته بود درباره سینمای ایران مطلبی بنویسم. این مطلب را در شماره ژانویه ۱۹۸۲ در آن نشریه به چاپ رساند. در آن مطلب از فیلمهای «گاو»، و «دایره مینا» ساخته داریوش مهرجویی هم به خوبی صحبت کرده بودم، همان زمان، «دایره مینا» که از تلویزیون فرانسه پخش شد، بازتاب خوبی داشت. کمی بعد که زندهیاد غلامحسین ساعدی به پاریس پناهنده شده بود، سردبیر سینما اکسیون از من خواست با او به عنوان فیلمنامهنویس این فیلمها و از نویسندگان شاخص ادبیات معاصر ایران مصاحبهای انجام دهم. گفتوگوی حاضر را در منزل یکی از آشنایان به نام «رضا»، در تاریخ شنبه ۲۹ اکتبر ۱۹۸۳ انجام دادم. با محمد حقیقت در کافهای در سنمیشل پاریس به توافق رسیدم که این نوار را برای انتشار در اختیار «زمانه» بگذارد. در وهله نخست میبایست نوار کاست به فایل ام پی تری تبدیل میشد. این مهم را حقیقت خود به عهده گرفت و سپس آنچه را که به دست ما رسیده بود، بیکم و کاست برای انتشار به شکل کنونی تنظیم کردیم. متن پیاده شده از روی نوار، آن هم با ابزار ویژه، ویرایش نشده که زبان پرتصویر و پر از طنز ساعدی که گاهی دشنامهایی را هم چاشنی آن میکند، دستنخورده باقی بماند. ساعدی در مصاحبههایش از اصطلاحاتی که خود ساخته بود استفاده میکرد: «زرتیشن»، «سرویس کردن»، «استریپتیز»، «کاراته» و مانند آن. در اینجا بارها «زرتیشن» را به کار میبرد.بخوانید و بشنوید: https://www.radiozamaneh.com/803045
به بهانه انتشار دو بیانه از سوی تشکلهای صنفی و کارگری و گروهی از فمینیستها در باره لغو اعدام با شیوا عاملیراد، فعال صنفی معلمان و فمینیست گفتوگو کردهایم. او میگوید تفکیک اعدام به سیاسی و غیرسیاسی آسیبزا است و به نفع حاکمیت و قربانیان اعدام فرودستان و به حاشیهراندهشدگانند.
برای درک بهتر موضوعات و چالشها در محیط کار و برای حل سریعتر مشکلات نیاز داریم بدانیم که دیگری چگونه میاندیشد. حضور زن و مرد در کنار هم دیدگاه جدیدی را میسازد. با این حال همچنان در کشورهای در حال توسعه برخی مشاغل مردانه است، برخی مشاغل زنانه. در سالهای اخیر اما به ویژه در ایران حضور پررنگ زنان در برخی مشاغل مردانه این مرزبندیها را تغییر داده است. آرش دبستانی اینبار سراغ کسانی رفته است که محیط کار یکسر مردانه را تجربه کردهاند.
گفتوگو با یدالله صمدی سخنگوی کمیته دفاع از عثمان اسماعیلی در مورد وضعیت این کارگر زندانی by radiozamaneh
آرایشگری در ایران از حرفههاییست که شامل سختگیرانهترین تفکیکهای جنسیتی میشود. آرش دبستانی این بار سراغ دو آرایشگر زن رفته است که مهاجرت کردهاند. آنها تجربهشان را با او و با ما در میان میگذارند.
طناز کلاهچیان، وکیل دادگستری در مصاحبهای با کتایون حلاجان از تبعیض و نابرابری در اجرای قوانین برای زنان و مردان میگوید. صدور حکم اعدام برای زنانی مانند «میترا» نمونهای از این نابرابری و «نگاه خشونتآمیز قوانین ایران و مجریان آن نسبت به زنان» است.
یاسمین میظر در گفتوگو با زمانه حال و دورنمای وضعیت بحرانی در خاورمیانه را شرح میدهد. او میگوید خطر جنگ تنها وضعیت سرکوب در داخل ایران را شدیدتر میکند.
مصادره املاک و زمینهای بهائیان روستای احمدآباد - گفتوگو با پدیده ثابتی by radiozamaneh
آرش دبستانی با «اشلینگ» نخستین مهمان پادکستاش پرسش سادهای را در میان میگذارد. پاسخ به این پرسش به ناتوانی زبان فارسی در رویکرد به بیان جنسیت برای افراد ترنس راه میبرد. آرش این موضوع را با حسین سالمی، زبانشناس هم به بحث میگذارد.
در ماههای اخیر معلولان در شهرهای مختلف ایران بارها در مورد مشکلهای معیشتی و حقوق بنیادینشان، تجمعهای اعتراضی برگزار کردهاند. زهرا پورعزیزی در این پادکست نگاهی دارد به عوامل بهوجودآورنده این نارضایتی و خشم در جامعه معلولان ایران؛ به اقتصاد سیاسی ستمباری که زندگی آنها را دشوارتر از همیشه کرده است.
گزارش عفو بینالملل: تجاوز و خشونت جنسی ابزار سرکوب معترضان - گفتوگو با رها بحرینی by radiozamaneh
نمایش «رقص روی لیوانها» نوشتهی امیر رضا کوهستانی در یک عمارت متروکه در نقطهای از تهران به شکل زیرزمینی توسط چند جوان جسور و خلاق اجرا میشود. یک اجرای محیطی که از تمام فضای عمارت ویران بهره میگیرد. موضوع این نمایش رابطه عاشقانه یک ترنس و یک دختر لزبین است. یکی میخواهد خواسته خودش را به دیگری تحمیل کند و سرانجام که کار به بنبست می کشد، آنها مقابل ویرانههای رابطه شان قرار میگیرند که در آن عمارت متروکه تجسد بیرونیاش را میتوان سراغ گرفت. روژان کلهر بخشی از این نمایش را روخوانی کرده است.
حملات هکری به جامعه مدنی بعد از اعتراضات زن، زندگی، آزادی - گفتوگو با امیر رشیدی by radiozamaneh
یکی از نشانههای بیشفعالی این است که فرد مطابق دستورالعملها و شیوهها عمل نمیکند، نشانه دیگر دشواری در حفظ تمرکز است. اما اگر دستورالعملها بیش از حد متصلب باشد یا مطلبی بیش از حد کسالتآور باشد، میتوان به آن دستورالعمل توجه داشت یا روی آن مطلبکسالت آور متمرکز ماند؟ آیا بحث بر سر آستانه تحمل است؟ یا اینکه فرد درگیر با پدیده بیشفعالی به تفاهم نیاز دارد و به درک صحیح از شرایط ویژهاش؟ آرش دبستانی با اشخاصی که با این مشکل مواجهاند در گفتوگو قرار گرفته است.
یکی از مهمترین روشهای اعمال تبعیضهای اجتماعی منع تحصیلی برای یک گروه اجتماعی یا مذهبی است. بر اساس دستورالعمل محرمانه شورای عالی انقلاب فرهنگی به تاریخ ۶ اسفند ۱۳۶۹ بهائیان از تحصیل در دانشگاهها محروماند. اما منع تحصیل برای دانشآموزان بهایی هرچند رسمیت نیافت، با اینحال به روشهای مختلف دانشآموزان بهایی تحت فشار قرار میگیرند. آرش دبستانی با دو تن از بهائیانی که در سالهای دهه ۱۳۸۰ و ۱۳۶۰ در ایران تحصیل کردهاند درباره تبعیضهای اجتماعی گفتوگو کرده است. این پادکست را میشنوید:
در بحبوحهی اخبار و گزارشها از بهبود روابط دولتهای عربی با اسرائیل، کمتر کسی انتظار داشت حماس عملیات نظامی چنین گسترده و بیسابقهای را علیه اسرائیل آغاز کند. پاسخ اسرائیل به این عملیات، البته پیشبینیپذیرتر بود؛ به همان سیاق دههها خشونت نظامی علیه فلسطینیان، اسرائیل دست به «مجازات جمعی» ساکنان نوار غزه زده و فاجعهای انسانی پدید آورده است.جنگ اسرائیل و غزه اما به تنشهای سیاسی درون جامعه و اپوزیسیون ایران دامن زده است. قسمی گفتار ملیگرایانهی لیبرال و محافظهکار، بسان همیشه، مواضعی از بیتفاوتی مطلق تا حمایت سرسخت از اسرائیل را پیش گرفته است. اما در میان چپگرایان نیز موضعی یکسان نسبت به مسئلهی فلسطین و اسرائیل، و بهویژه این جنگ اخیر، وجود ندارد.«زمانه» در وبیناری با حضور یاسمین میظر و بهروز عارفی وجوه مختلف جنگ اخیر را در بستر تاریخ مسئلهی فلسطین و در نسبت با مبارزات دموکراتیک مردم ایران و منطقه به بحث گذاشت.یاسمین میظر، پژوهشگر و فعال سیاسی ایرانی، سردبیر نشریهی «کریتیک» و پژوهشگر ارشد دانشگاه آکسفورد است. بهروز عارفی، نویسنده، تحلیلگر مسائل خاورمیانه و مترجم کتاب «چگونه سرزمین اسرائیل اختراع شد: از سرزمین مقدس تا مام وطن» (نوشتهی شلومو ساند) است.در این بحث از میهمانان پرسیدیم:جنگ اخیر چه جایگاهی هم در تاریخ مبارزههای مردم فلسطین و هم در مناسبات ژئوپلیتیک امروز خاورمیانه دارد؟جایگاه تاریخی و سیاسی سازمانهای اسلامگرا در مبارزههای فلسطینیان کجاست؟ نیروهای دموکراتیک و مترقی کجای این منازعاتاند؟نسبت مسئلهی فلسطین با خواستههای مردم ایران در قیامهای پس از دی ماه ۱۳۹۶ و بهویژه جنبش زن، زندگی، آزادی چیست؟ نیروهای دموکراتیک و مترقی چه موضعی باید نسبت به مسئلهی فلسطین و سازمانهای سیاسی فلسطینی بگیرد؟
تخریب محل دفن زندانیان سیاسی اعدام شده دهه ۶۰ در گوردستان بهشت رضا مشهد - گفتوگو با فتان جوکار by radiozamaneh
تخریب محل دفن زندانیان سیاسی اعدام شده دهه ۶۰ در گوردستان بهشت رضا مشهد - گفتوگو با سعیده جابانی by radiozamaneh
تا یازدهم آذر ۱۴۰۱ در جریان قیام ژینا بیش از ۷۰ کودک دو تا هفده ساله به دست نیروهای سرکوبگر جمهوری اسلامی کشته شدند. نشریه ادبی بانگ در چارچوب یک کار کارگاهی در تلاش است زندگی و محیط زیست اجتماعی و چگونگی قتل جانباختگان کودک در قیام را با ابزارهایی که ادبیات خلاق در اختیار نویسندگان قرار میدهد و با توجه به مستندات موجود و گاه در گفتوگو با خانوادههای جانباختگان بارآفرینی کند. رادیو زمانه از این پروژه حمایت میکند. در اعتراض به قتل مهسا امینی و تجاوز به دختر پانزده سالهی بلوچ توسط فرمانده انتظامی چابهار، جمعه ۸ مهرماه ۱۴۰۱ تظاهراتی در زاهدان برپا شد. گروهی به سوی کلانتری ۱۶ زاهدان حرکت کردند. مأموران یگان ویژه به سوی اعتراضکنندگان شلیک کردند. لباسشخصیهایی که بالای ساختمانهای اطراف نمازگاه زاهدان مستقر شده بودند نیز شروع به شلیک به سمت نمازگزاران کردند.امید سارانی کودک سیزده ساله بلوچ بود که در آن روز با گلوله ماموران حکومتی کشته شد. داستان او را با اجرای زهرا پورعزیزی میشنوید.
ترکیه از ششم اکتبر/ ۱۴ مهر دور تازهای از حمله نظامی به شمال سوریه که در کنترل نیروهای سوریه دموکراتیک، ائتلافی متشکل از نیروهای کرد، عرب و آشوری است، و همچنین مناطقی از اقلیم کردستان عراق آغاز کرده است. وزارت دفاع ترکیه ادعا میکند این حملات را در واکنش به بمبگذاری در نزدیکی یک ساختمان دولتی در آنکارا که موجب مصدومیت دو نظامی شد و حزب کارگران کردستان ترکیه مسئولیت آن را پذیرفت، انجام میدهد تا آنچه را که «ریشه تروریسم در مبدا» میخواند، خنثی کند. ترکیه پیش از این نیز به همین بهانه چندین مرتبه مناطقی از اقلیم کردستان عراق و شمال سوریه را با پهپاد هدف قرار داده است؛ حملاتی که حتی موجب اعتراض حکومت اقلیم کردستان که روابط حسنهای با دولت ترکیه دارد و همینطور دولت عراق هم شد اما نتوانست از تداوم حملات جلوگیری کند. ادعای ترکیه این است که هدف این حملات پایگاههای نظامی حزب کارگران کردستان ترکیه و یگانهای مدافع خلق سوریه که ترکیه آن را وابسته به پ ک ک میداند، هستند و تنها «مواضع، انبارها و پناهگاههای آنها را هدف حمله قرار میدهد و نهایت دقت و حساسیت برای جلوگیری از آسیب به غیرنظامیان، زیرساختها و امکان فرهنگی به کار گرفته میشود».این ادعا اما از طرف مقامهای ارشد نیروهای سوریه دموکراتیک و یگانهای مدافع خلق رد شده است و آنها گفتهاند ترکیه به زیرساختها و تاسیسات عمومی در شمال و شرق سوریه حمله میکند و این یک جنایت جنگی است.مظلوم کوبانی، فرمانده نیروهای سوریه دموکراتیک حملات ترکیه را اشغالگرانه، وحشیانه و نقض آشکار حقوق بشر توصیف کرد و گفت که در جریان این حملات ۲۹ تن از نیروهای امنیت داخلی شمال شرق سوریه در دریک کشته شدهاند.
بنیاد فریدریش ابرت در برلین پنجشنبه ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۳/ ۶ مهر ۱۴۰۲ میزبان جمعی از ایرانیان مخالف جمهوری اسلامی در نشستی زیر نام «همگرایی برای زندگی» بود. در پنل اول این نشست پرستو فروهر، هنرمند و از فعالان جنبش دادخواهی، کاوه کرمانشاهی، فعال حقوق بشر از شبکه حقوق بشر کردستان، شورا مکارمی، پژوهشگر و مردمشناس حضور داشتند. امید رضایی، روزنامهنگار مستقل گرداننده این پنل بود.
تا یازدهم آذر ۱۴۰۱ در جریان قیام ژینا بیش از ۷۰ کودک دو تا هفده ساله به دست نیروهای سرکوبگر جمهوری اسلامی کشته شدند. سارینا اسماعیلزاده یکی از این کودکان بود. سارینا اسماعیلزاده جمعه اول مهر در اعتراضات مهرشهر کرج بر اثر ضربات باتوم به قتل رسید و در یک قبر دو طبقه در کنار پدرش در بهشت سکینه کرج به خاک سپرده شد. او دانشآموز دبیرستان فرزانگان کرج بود، نسبت به موضوعات اجتماعی حساس بود و اندیشههایش را در یوتیوب با مخاطبانش در میان میگذاشت. ۳۰ شهریور مصادف است با روز تولد سارینا. به این مناسبت زهرا پورعزیزی روایت قتل سارینا به قلم گلرخ آزاد را که پیش از این در رادیو زمانه با عنوان «پایانی که پایان ندارد» منتشر شده بود اجرا کرده است.
خبرگزاری رسمی دولت عراق (واع) از تخلیه پایگاههای احزاب کردستانی مخالف جمهوری اسلامی ایران در اقلیم کردستان عراق خبر داد.این خبرگزاری به نقل از کمیته عالی اجرای توافق امنیتی ایران و عراق گزارش کرد بر اساس تعهد ایران و عراق به مفاد توافقنامه مشترک و با تلاش مشترک دولت عراق، حکومت اقلیم کردستان و کمیته عالی مشترک ایران و عراق «مقرهای مستقر در نزدیکی مرز ایران تخلیه شده است».زمانه در این باره با عمار گلی، خبرنگار و عضو شواری سردبیری مجله خبریـتحلیلی روژ گفتوگو کرده است.
تاثیر این برنامه بر اقشار آسیب پذیر چه خواهد بود؟ چه تاثیری بر زنان، کارگران، معلولان و بازنشستگان خواهد گذاشت؟ دولت از چه هزینه هایی باید صرفنظر کند؟ آینده و سرنوشت صندوقهای تامین اجتماعی چه خواهد شد؟در جستجوی پاسخی برای این پرسشها زمانه مجموعه پادکستی را تهیه کرده است. لیلا محمودی از اعضای تحریریه زمانه و همچنین بهروز فراهانی از همبستگی با کارگران ایرانی در فرانسه مهمان قسمت نخست این پادکست هستند. در این قسمت به آینده و سرنوشت صندوقهای تامین اجتماعی خواهیم پرداخت. چرا مسئله صندوقهای بازنشستگی تا این حد حساسیت زاست؟
این پادکست به روایت ژاله، یکی از بازداشتشدگان اعتراضهای پاییز ۱۴۰۱ در اصفهان اختصاص دارد. آنچه میشنوید روایت او از بازداشتگاههای جمهوری اسلامی است.
فرشته نزاکتی - تلاشهای خانه سبنما و سینماگران مستقل ایران به نتیجه نرسید و حکم نوید میهندوست، کارگردان سینما که به به ۳ سال و ۶ ماه حبس تعزیری محکوم شده است به اجرا درآمد. اتهام میهندوست اقدام علی امنیت کشور عنوان شده اما در واقع او به خاطر ارتباط با برادر مسیح علینژاد زندانی شده است. پیش از اجرای حکم با این کارگردان سینما گفتوگو کرده بودیم. این گفتوگو را میشنوید: میهندوست در این گفتوگو به این نکته اشاره میکند که علاوه بر ساخت فیلمی درباره مسیح علینژاد که هرگز پخش نشد، یکی دیگر از اتهامات او «اقدام به ساخت فیلم درباره دختران انقلاب» است. این کارگردان سینما این پرسش را در مان میگذارد که با کدام منطق و چگونه ممکن است اقدام به ساخت یک اثر هنری جرمانگاری شود؟
فرزاد صیفیکاران، روزنامهنگار، در این گفتوگو از آخرین اطلاعات درباره قتل اسماعیل دهقانی به دست پلیس سخن میگوید. اسماعیل دهقانی از پرسنل اورژانس ۱۱۵ کاشان بود و اهل ابوزیدآباد، بخش کویرات استان اصفهان.
مرگ بر اثر مشروبات الکلی تقلبی و نگاههای جنسیتزده - گفتوگو با مهتاب قربانی by radiozamaneh
فرشته نزاکتی - هنر در ایران در طول حاکمیت جمهوری اسلامی هرگز آزاد نبوده است. با اینحال و شاید اتفاقاً به همن دلیل در حال حاضر هنر مقاومت با یک سویه فمینیستی برجسته در حال ظهور است. ما همه کنش انقلابی دانشجویان هنر و موسیقی در ایران را به یاد داریم. حوضهای به رنگ خون در میدانهای تهران، قایقهای کیان پیرفلک و دیوارنگارهها و پرفورمانسهای خیابانی در همراهی با قیام ملت ایران در صدر خبرها قرار داشت. چه کسی گمان میبرد که ناگهان هنر ایران که تا پیش از آن شخصی، تجملی و در گالریها و حراجیها در جهت پولشویی رانتخواران عرضه میشد، ناگهان از خمودگی بیرون بیاید و همراه و همگام با مردم به وظیفه خود عمل کند؟ «نام آن را بگو» برنامهای است که دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه وسترن سیدنی برای نمایش هنر مقاومت در ایران تدارک دیده است. در این برنامه نگاره آیت (پاریس)، سیمین کرامتی (تورنتو) و پانتهآ کریمی (سن خوزه، کالیفرنیا)، سه هنرمند فعال زن که در ایران و در دیاسپورا آثارشان را آفریده و عرضه کردهاند با هم و با دکتر پدرام خسرونژاد، انسانشناس درباره اهمیت هنرهای تجسمی و نقشی که هنر در جنبش انقلابی «زن، زندگی، آزادی ایفا میکند در گفتوگو قرار میگیرند. نگاره آیت در این برنامه تنها هنرمندی است که هنگام جنبش انقلابی «زن، زندگی، آزادی» در ایران حضور داشته و اکنون در خارج از ایران به سر میبرد. با او گفتوگو کردهایم.
از آغاز قیام ژینا در شهریور ۱۴۰۱ و دگرگونخواهی مردم ایران تا کنون اخبار تلخی از تجاوز به زنان در بازداشتگاههای جمهوری اسلامی شنیده میشود.
تجاوز سیستماتیک به زنان در ایران، توسط عوامل جمهوری اسلامی مسئلهی جدیدی نیست.
در جریان سرکوبهای دههی ۶۰ و خیزشهای مردمی در سالهای گذشته بارها گزارشهای هولناکی از تجاوز و آزار جنسی زندانیان منتشر شده است.
در این پادکست به روایت زینب، یکی از بازداشتشدگان در اعتراضات آبان ۱۴۰۱ پرداخته میشود.
در این مجموعه پادکست «من هم صدای تو هستم» تلاش میکنیم با جمعآوری و ثبت روایت افرادی که در معرض خشونت، تعرض و تجاوز جنسی در «قیام ژینا» قرار گرفتهاند را بازتاب دهیم.
در این روایتها برای حفظ حریم خصوصی و امنیت فرد قربانی، از نامهای مستعار استفاده میشود.
«از آمریکا به عنوان پزشک برگشتم در ایران خدمت کنم، ساواک من را بازداشت کرد» - گفتوگو با نسرین آزاد by radiozamaneh
گفتوگو با اعظم بهرامی درباره تنش میان دولت ایران و طالبان درباره حقابه هیرمند by radiozamaneh
گفتوگو با ارس امیری درباره رویداد روز جهانی محیط زیست و یادی از زندانیان محیط زیستی by radiozamaneh
اعترافات حسین مرتضوی زنجانی، چرا باید از او پرسشگری کرد؟ - گفتوگو با خاطره معینی by radiozamaneh
گفتگو با حامد حدیدیان/نقدی بر اصلاحیه لايحه حفاظت رودخانه ها و كاهش خطرات سيل به دست کارشناسان مجلس by radiozamaneh
من را مقابل چشمان برادرم شکنجه دادند تا از او اعتراف بگیرند- گفتوگو با ناهید افراخته by radiozamaneh
با توجه به ناکارآمدی و سودده نبودن بخش عظیمی از صنایع پتروشیمی موجود، چه سودی در راهاندازی مجتمعهای تازه وجود دارد؟ زندگی دامداران و روستاییان و صیادان ساکن در حاشیه که خاک و زمین و منبع درآمد خود را از دست میدهند چه خواهد شد؟ آلودگی و پساب و زباله این مجتمعهای صنعتی چطور مدیریت میشوند؟
از آغاز انقلاب ژینا بیش از شش ماه میگذرد. اگرچه در ظاهر حکومت همچون همیشه خیزش «زن، زندگی، آزادی» را به شکلی خونین سرکوب کرده است، مبارزه زنان و تلاش برابریطلبان و آزادیخواهان در این انقلاب ادامه دارد. زنان مقاومت مدنی خود را به شکلی آشکار و با انواع نمونههای نافرمانی مدنی چون امتناع از حجاب اجباری و مطلوب حکومت، و رویارویی مستقیم با نیروهای رسمی و غیررسمی سرکوب در عرصه عمومی ادامه میدهند.در این میان نسل تازهای از کودکان، کودکان خردسال و دبستانی، به عنوان شاهدان و ناظران این مبارزه، در حال یادگیری حقوقشان و آموختن شکلهای مبارزه و مقاومت هستند. آنها در عین حال به عنوان گروه آسیبپذیر هم شناخته میشوند.مبارزه، مقاومت و نافرمانی مدنی زنان و البته مردان در عرصه عمومی چه درسهایی برای کودکان دارد و آنها را با چه چالشهایی روبرو میکند؟ بزرگسالان، اطرافیان و جامعه برای حمایت از کودکان چه کارهایی میتوانند بکنند؟زمانه در وبیناری با حضور حامد فرمند، فعال حقوق کودک و بنیانگذار موسسه کودکان زندانیان (COIPI) درسها و چالشهای نافرمانی مدنی زنان برای کودکان را به بحث گذاشت.
محمد صفوی از اعضای سابق سنديكای كارگران پروژهای آبادان است. پس از ترک ناگزیر کشور به فعالیت سندیکایی خود ادامه داده و سالها نماینده کارگران در اتحادیه مواد غذایی UFCW در کانادا بوده است.او در این ویدئو از تجربیات مبارزاتی خود به عنوان فعال کارگری در سندیکای کارگران پروژهای خود روایت میکند.برای تشریح مبارزات کارگران جنوب از دهه ۱۳۴۰ شروع میکند، بر روی دوره انقلاب مکث میکند و سپس به وضعیت کنونی میپردازد.تأکید او برضرورت ترکیب مبارزه برای خواستههای اقتصادی با مبارزه برای آزادی عمومی و علیه تبعیض است.
«اول ماه مه» به عنوان روز جهانی طبقهی کارگری چه تاریخی پشت سر دارد؟از کی در ایران هم به عنوان روز کارگر مطرح شده و جایگاهی ویژه در تقویم مبارزهی کارگری یافته است؟ناصر مهاجر، نویسنده و پژوهشگر تاریخ اجتماعی، در گفتاری ویدئویی به این پرسشها پرداخته است.
جمعی از زنان زندانی سیاسی-عقیدتی در اوین شنبه ۱۲ فروردین ۱۴۰۲ در نامهای با ابراز نگرانی عمیق از شرایط اقلیمی و محیط زیستی در ایران، شش خواسته محوری را طرح کردند و از همه ایرانیان خواستهاند که در راستای تحقق آنها برای آینده بهتر کوشا باشند. از آنجا که دادخواهی زیستمحیطی مسئولیت جمعی شهروندان در مقابل بحرانهای زیستمحیطی است، این نامه دارای اهمیت دوچندان است.نوشته شدن این نامه توسط تعدادی از زنان زندانی و در تب و تاب جنبش «زن، زندگی، آزادی» سویه دیگر اهمیت این نامه است. نامهای که یک روز قبل از سیزده به در که در ایران روز طبیعت نامیده میشود، از اوین خارج شده و در زمانه انتشار یافته است. از این روی، دکتر الهام هومینفر، جامعهشناسی که محیطزیست و بلایای محیطزیستی را با رویکرد سیاسی مورد بررسی قرار میدهد، در وبیناری درباره اهمیت این نامه سخن گفت. الهام هومینفر هم اکنون استادیار دانشگاه نورث وسترن در ایالات متحده آمریکا است.هومینفر تغییرات اقلیمی و تخریب محیط زیست را جدا از بستر اقتصاد سیاسی حاکم ندید و آنها را در بستر جنبشهای اجتماعی و مقاومتهای مردمی بررسی کرد. او در رویکردش گرچه به ناکارآمدی مدیریت در منابع طبیعی صحه گذاشت اما تخریب گسترده در جهان و ایران را نتیجه ساختار نظام اقتصاد سیاسی حاکم و نقش سرمایه دانست. او با رویکرد بینا بخشی یا اینترسکشنال برای پایداری اقلیم منافع محیط زیستی و عدالت اجتماعی را محور مطالبات دانست.از منظر این متخصص، آسیبپذیری اجتماعی و تخریب محیطزیست یک روند تاریخی و چند متغیره است؛ مدل رشد اقتصادی امروز از نظر محیطزیستی ورشکسته و تخریب گسترده اقلیم و محیط زیست را در پی داشته است. امری که نتیجهاش افزایش نابرابری و خشونت محیطزیستی بوده است. راهکارهای هومینفر عمدتا از منظر بومشناسی فمینیستی بر تمرکززدایی از قدرت و مقاومتهای اجتماعی شکل میگیرد.الهام هومینفر، در این وبینار با بررسی رویکرد، مفاهیم و مواردی که در این نامه ذکر شده از منظر بومشناسی سیاسی - فمینیستی (ترکیبی از اکوفمنیسم و اکو سوسیالیسم) اهمیت این نامه و اهمیت مطالبات اقلیمی را در بستر جنبش «زن، زندگی ، آزادی» تحلیل کرد.
مبانی ستم بر زن، بررسی نظریههای بازتولید اجتماعی و بیگانگی، نظریهپردازی یک بدیل انسان باور سوسیالیست و فمینیست در برابر سرمایهداری، چیره شدن بر سلطه: باز مفهوم پردازی رابطه «خود» و «دیگری» مجموع سرفصلهایی است که در دو قسمت ارائه شده است.
فرشته نزاکتی - جشنواره بینالمللی فیلم زنان در «کرتی» در حومه پاریس با هدف برگزار کشف و معرفی زنان فیلمساز از سراسر جهان برگزار شد. در این جشنواره پنج فیلم از فیلمسازان زن ایرانی نیز به نمایش درآمد. در سال ۲۰۲۳ در بخش ویژه جشنواره ۵ فیلم از ایران پذیرفته شده است. «صدای سم اسبها» ساخته فرگل مسروریراد و حسین زیتونینژاد درباره زندگی کولبرها در کردستان ایران و آسمان بدون ماه ساخته هانیه بهرام درباره مصائب یک مادر است که فرزندش به دندان درد مبتلا شده.
سالها است یک جدل نظری بر سر اینکه اقتصاد سیاسی جمهوری اسلامی کدام است جریان دارد. گروهی بر این باورند که ایران یک نظام اقتصادی اسلامی دارد، گروهی هم اقتصاد ایران را اتحاد جماهیر شوروی مقایسه میکنند که همه امور در کنترل دولت است. یک گروه نیز نظام اقتصادی ایران را نئولیبرال میدانند. یاسمین میظر، پژوهشگر اقتصاد سیاسی در دانشگاه آکسفورد و سردبیر نشریه کریتیک جمهوری اسلامی را یک نظام اقتصادی سرمایه داری عقبمانده توصیف میکند و معتقد است مداخله شریعه در نظام اقتصادی یک عامل مؤثر در «عقب ماندگی» سرمایه داری در ایران است اما این مانع اجرای سیاستهای نئولیبرال در ایران نشده است. به باور او متون اقتصادی که در دانشگاه با حمایت حاکمیت تدریس و ترویج میشود تقلید صد درصد از سرمایه داری نئولیبرال است.
در این گفتگو، آریا یکتا، کنشگر حقوق جامعه الجیبیتی پلاس بخصوص در موضوع افراد ترنس نانباینری، از تیم اصلی «انجمن کینکی ایران» و یکی از اعضای «جبهه آزادی ایرانیان کوییر» در موضوع جامعه کوییر و انقلاب ژینا صحبت کردیم. در ادامه این گفتگو، او به ما در موضوع حق آدم بر بدنش، متمرکز افراد نانباینری گفت.
گفتار سوم به مختصات سرمایهداری سیاسی اسلامی میپردازد که مشتمل بر سه بخش است:نقش مسلط شیوه هماهنگی ویرانگر در سرمایهداری سیاسی اسلامی؛توسعه پاتریمونیال بر مبنای غارت داراییها و منابع عمومی؛فرار سرمایه، اقتصاد احتکار و گرایش به عدم انباشت سرمایه استوار.گفتار سوم چکیدهای از فصول هفتم و هشتم را انعکاس میدهد.در بخش نتیجهگیری عمومی، بر انسجام درونی سرمایهداری سیاسی اسلامی بر پایه سه رکن اساسی ولایت فقیه، انفال، و نهادهای موازی (هماهنگی اختلال زا و ویرانگر) تاکید بعمل آمده و از آنجا اصلاح ناپذیری نظام و لزوم انقلاب نتیجهگیری میشود. این بخش چکیدهای از فصل پایانی کتاب را در بر دارد.
در کتاب «رویکردی نوین به فمینیسم سوسیالیستی» فریدا آفاری، مترجم و نویسنده با به کارگیری درک حاصل از مطالعه فلسفه فمینیستی، فعالیتهای بینالمللی و تجربه کار بهعنوان کتابدار عمومی در آمریکا کوشیده است چشمانداز جدیدی از بدیل سرمایهداری، نژادپرستی، جنسیتگرایی، دگرجنسگرا سالاری و بیگانگی ارائه دهد.
یک شب هالووین در تهران، هوس یک عکس با لباس میهمانی روبهروی برج میلاد است که امیر (درگکویین ایرانی با نام هنری شیدا) را به ابتدا به بازداشتگاه و سپس به بند افراد ترنس در زندان اوین میرساند. نزدیک به سه سال پس از آزادی و حالا که امیر در بریتانیا زندگی میکند، مهسا امینی توسط گشت ارشاد بازداشت و سپس در شرایطی سوالبرانگیز کشته میشود. انقلاب ژینا تلنگری میشود برای امیر تا بالاخره با هراسهایش باری دیگر روبرو شود. عاقبت او جلوی دوربین مینشیند و آنچه بر او گذشته است، برای مخاطبانش باز میگوید.بیشتر درhttps://www.radiozamaneh.com/756294
گفتار دوم به جنبه اقتصادی اسلام سیاسی پرتو میافکند. در این بخش سه موضوع مطالعه خواهد شد:انفال در فقه شیعه بعنوان رکن اصلی مالیه عمومی در نظام مبتنی بر امامت؛انفال در قانون اساسی جمهوری اسلامی؛مراحل تحول سه گانه انفال در عملکرد نظام و پیدایش سرمایه داری سیاسی اسلامی.گفتار دوم چکیدهای از فصول پنجم و ششم کتاب را بدست میدهد.
اقتصاد سیاسی جمهوری اسلامی؛ چارچوب نظری عاماقتصاد سیاسی جمهوری اسلامی به مثابه سرمایهداری سیاسی اسلامی (بخش نخست)▫️ با حضور: مهرداد وهابی، استاد اقتصاد در دانشگاه سوربن شمالی (پاریس)گفتار نخست سه موضوع مطالعه خواهد شد:رابطه تولید و توزیع در ارتباط با نهادها؛هماهنگی ویرانگر؛سرمایهداری سیاسی.
گفتوگو با بهروز فراهانی، فعال کارگری درباره روز اقدام اتحادیههای کارگری by radiozamaneh
تازه دو هفته از انقلاب ملت ایران در سال ۵۷ گذشته بود که آیتالله خمینی اعلام کرد حجاب برای زنان ایرانی اجباری است. یک روز قبل از برگزاری روز جهانی زن هم خمینی کار را یکسره کرد و گفت کارمندان زن در ادارات و موسسات دولتی میبایست «برای حفظ آبرویشان» حجاب به سر کنند. لغو قانون حمایت از خانواده و حجاب اجباری، تظاهرات روز جهانی زن را به اعتراضات بزرگی بدل کرد که از ۸ تا ۱۴ مارس ۱۹۷۹ ادامه یافت. روزنامه کیهان نوشته بود: «گروهها و دستهجات مختلف زنان از صبح امروز در خیابانهای شمالی و مرکزی تهران به مناسبت روز جهانی زن و به خاطر ابراز نظریات خود دربارهٔ حجاب زنان دست به راهپیمایی زدند. در راهپیماییهای امروز زنان، تعداد زیادی از دانش آموزان مدارس دخترانه نیز شرکت داشتند. آنها ضمناً علیه کسانی که به زنان بیحجاب در روزهای اخیر حمله کردهاند، شعار میدادند… راهپیمایی امروز در حالی انجام شد که ریزش برف بیوقفه از اولین ساعات بامداد آغاز شدهاست.»مهناز متین و ناصر مهاجر در کتابی با عنوان «خیزش زنان ایران در اسفند ۵۷ کیفیت این حرکت اعتراضی به عنوان نخستین واکنش آزادیخواهانه بعد از انقلاب بررسی کردهاند. یک عکس تاریخی از این قیام برای ما به یادگار مانده است. الهام که نام خانوادگی او محفوظ است در آن زمان یک دختر نوجوان سیزده ساله بود. او هم در قاب این تصویر تاریخی حضور دارد. با او درباره آن روز گفت وگو کردهایم.الهام سالیان دراز است که در آلمان زندگی میکند و در این کشور تحصیل کرده و تشکیل خانواده داده. گفتوگو با او را میشنوید.
گفتوگو با غزل عبداللهی درباره نمایش نقاشیهای «زنان آزاده ایران» در هامبورگ by radiozamaneh
گفتوگو با غزل عبداللهی درباره نمایش نقاشیهای «زنان آزاده ایران» در هامبورگ by radiozamaneh
گفتوگو با فرح کریمی: ارائه طرحی در مجلس در حمایت از جنبش «زن، زندگی، آزادی» by radiozamaneh
اعتراضات ایران و اهمیت حمایت بینالمللی - گفتوگو با گلاله احمدی، عضو حزب سبزها در برلین by radiozamaneh
حسین نوشآذر - ظاهرا در بین معترضان، در خارج از ایران کشاکشی بین پرچمها و نشانها درگرفته است. وحدت به چه معناست؟ آیا میبایست مانند انقلاب بهمن ۵۷ همه زیر لوای یک پرچم و یک رنگ و یک رهبری واحد گرد بیایند و یا اینکه بنا بر حصلت تکثرگرای جنبش، هر کس میبایست با نام و نشان و پرچم خود در حرکتها حضور داشته باشد؟ چه نیروهایی از هماکنون در تلاشاند که دستاوردهای مردم را مصادره به مطلوب کنند؟ با بهروز فراهانی، عضو همبستگی سوسیالیستی با کارگران و فعال کارگری و حسن حسام، نویسنده، شاعر نامآشنا، از کوشندگان آزادی بیان و فعال چپ موضوع کشاکش بر سر پرچمها و نشانها را به بحث گذاشتیم.
گزارش رخدادهای ۴ آبان ۱۴۰۱ ــ چهلم ژینا (مهسا) امینی مردم را به خیابانها کشاند ـ اعتراضهای گسترده شبانه در سرتاسر ایران
https://www.radiozamaneh.com/737967 https://www.radiozamaneh.com/738113
مهسا_امینی
اعتراضات_سراسری
اعتصابات_سراسری
@RadioZamaneh | رادیو زمانه
گزارش رخدادهای سهشنبه سوم آبان ۱۴۰۱ ــ پیشروی دانشجویان و شیوههای تازه اعتراض در شب چهلمین روز قتل ژینا امینی
https://www.radiozamaneh.com/737853
مهسا_امینی
اعتراضات_سراسری
اعتصابات_سراسری
گزارش رخدادهای دوشنبه دوم آبان ۱۴۰۱ ــ مبارزه با جداسازی جنسیتی در غذاخوریهای دانشگاهها، ادامه سرکوب دانشآموزان انقلابی، و تداوم همبستگی مردم با نوجوانانشان
گزارش رخدادهای یکشنبه یکم آبان ۱۴۰۱ ــ درگیریهای خیابانی در سنندج و مهاباد by radiozamaneh
گزارش رخدادهای شنبه ۳۰ مهر ۱۴۰۱ ــ طنین جهانی فریاد آزادی در شنبه فراموشنشدنی by radiozamaneh
گزارش رخدادهای پنجشنبه ۲۸ مهر ۱۴۰۱ - تبریز و مشهد از کانونهای اعتراضات by radiozamaneh
صحبتهای صدرا عبداللهی درباره آخرین وضعیت عالیه مطلبزاده در زندان اوین by radiozamaneh
گفتوگو با آیسا، دانشجوی ایرانی ساکن کره جنوبی درباره حوادث پیرامون الناز رکابی by radiozamaneh
گزارش رخدادهای دوشنبه ۲۶ مهر ۱۴۰۱ - ادامه اعتراض دانشگاهها، تداوم قیام دانشآموزان by radiozamaneh
گزارش رخدادها ۲۵ مهر ۱۴۰۱ــ آغاز ماه دوم با نام اوین و به یاد همه زندانیان by radiozamaneh
گزارش رخدادها ۲۴ مهر ۱۴۰۱ ــ روز خشم در اردبیل، شبی پرالتهاب در زندان_اوین by radiozamaneh
گفتوگو با پدر میلان حقیقی، از جانباختههای اعتراضها به کشته شدن مهسا امینی در اشنویه by radiozamaneh
علی میرزایی، سردبیر "نگاه نو"، درباره کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان و برنامه برچیدن کتابخانههای آن و واگذاری آنها به نهاد کتابخانههای عمومی
گفتوگو با مارال شفافی درباره فیلم مستند «ویدا: عشق، امید و عدالت در تبعید» by radiozamaneh
گفتوگو با میثم آلمهدی درباره گردهمایی در مقابل نشست سالانه سازمان جهانی کار by radiozamaneh
گفتوگو با منیره برادران درباره گردهمایی حمایت از کارگران و معلمان زندانی در ژنو by radiozamaneh
مصاحبه با اصغر ایزدی درباره گردهمایی در مقابل نشست سالانه سازمان جهانی کار by radiozamaneh
در هر پادکست از مجموعه «من هم صدای تو هستم»، به یک رویداد واقعی پرداخته میشود که محدود به مساله زنان و آزارجنسی و تجاوز نیست، بلکه تجربیات مردان و کودکانی که به دلایل مختلف نمیتوانند خود راوی آنچه از سر گذراندهاند، باشند هم روایت میشود. با بهره گرفتن از روش روایتگری که جايگاه ويژهای نیز در فرهنگ و ادبيات ايرانی دارد، کوشیدهایم صدای قربانیانی باشیم. همه آزاردیدگان میتوانند در فضایی امن درباره تجارب تلخشان در زمینه آزار و خشونت جنسی صحبت کنند و امیدواریم همین که صداشان از طریق ما به گوش دیگران میرسد، التیامی برای روح رنجدیده و زخمخوردهشان باشد و به بالابردن آگاهی عمومی درباره خشونت مبتنی بر جنسیت کمک کنیم. در این مجموعه تلاش میشود به تعرض و تجاوز جنسی در محیطهایی به ظاهر امن مانند مدارس، سربازخانهها، مساجد و تکایای مذهبی و… پرداخته شود. در این روایتها برای حفظ حریم خصوصی فرد قربانی، از نامهای مستعار استفاده میشود. اگر شما هم تجربیات تلخی در زمینه خشونت، تعرض و تجاوز جنسی دارید و تمایل دارید آن را با ما در میان بگذارید، میتوانید از طریق ایمیل زیر با رادیو زمانه تماس برقرار کنید: contact@radiozamaneh.com
بازداشت نازنین زاغری-رتکلیف بر چه اساس گروگانگیری است؟ - گفتوگو با رها بحرینی by radiozamaneh
جمعه نهم خرداد، سالگرد شورش مشهد است، نخستین شورش گسترده حاشیهنشینان پس از انقلاب ۵۷. بسیاری از داستان آنچه خرداد ۷۱ در مشهد گذشت بی اطلاعند، آن روزها استفاده از اینترنت و تلفن همراه بسیار محدود بود و فراگیر نشده بود و از شبکههای خبری متعدد ماهوارهای هم خبری نبود. اگر سال ۱۳۷۱ ساکن مشهد نبودید، یا آن روزها از بستگان و یا دوستان کسی وقایع خرداد مشهد را برایتان نگفته باشد، شاید هنوز هم از گستردگی آن چیزی نشنیده باشید.
آزادسازی قیمت کالاها خشم عمومی را برانگیخته و در چندین شهر مردم به تنگ آمده از سیاستهای تهیدستسازی خشمگین به خیابان آمدهاند و حکومت نیز راهکار همیشگی را پیشه کرده است: سرکوب؛ سرکوبی که هدفمندانه فعالان صنفی، کارگری و مدافعان حقوق کارگران را نشانه گرفته است.
از آغاز اردیبهشت که معلمان در تداوم حق خواهیشان در سراسر ایران تجمع کردند، دهها عضو تشکلهای صنفی معلمان بازداشت شده و زیر فشار نیروهای امنیتی قرار گرفتهاند. فعالان سندیکایی و اعضای تشکلهای کارگری مستقل، مدافعان حقوق کارگران و پژوهشگرانی که اثر سیاستهای زیانبار حکومت بر توده مردم را رصد و تحلیل میکنند، بازداشت شدهاند.
نهادهای امنیتی و قضایی و بازوهای رسانهایشان برای سرکوب شدید بازداشت شدگان به سناریوی تکراری و نخنما شده و اتهامزنی متوسل شدهاند تا نهادهای صنفی مستقل و مدافع حقوق کارگران و ستمدیدگان را به همین بهانه «غیرقانونی» منحل اعلام کنند.
در خیابان نیز مردم جان به لب رسیده از تحمیل گرسنگی و ستم هدف شلیک و سرکوب ماموران حکومتی قرار دارند. هدف حکومت از سرکوب مشخص است: جلوگیری از پیوستن گروههای معترض که در یک دهه اخیر بارها در اعتراض به سیاستهای حکومت به شیوههای گوناگون شوریدهاند.
زمانه در روز پنجشنبه ۲۹ اردیبهشت ۱۴۰۱ (۱۹ مه ۲۰۲۲)جلسهای در کلابهاوس برگزار کرد، با حضور چند فعال عرصهی کارگری و دیگر مطلعان، و این موضوع را به بحث گذاشت: ارتباط میان سیاست آزادسازی نرخ کالاها و سرکوب هدفمند معلمان، کارگران و مدافعان حقوق آنها چیست و چرا حکومت بازهم به سناریوی تکراری و بیاعتبار پیگرد توسل جسته است؟
دادگاه حمید نوری، دادیار سابق قوه قضائیه چهارشنبه ۴ مه / ۱۴ اردیبهشت پس از ۹ ماه و برگزاری ۹۳ جلسه به پایان رسید. رضا حاجیحسینی به مناسبت پایان این محاکمه با عبدالکریم لاهیجی، حقوقدان و فعال برجسته حقوق بشر گفتوگو کرده است.
در هر پادکست از مجموعه «من هم صدای تو هستم»، به یک رویداد واقعی پرداخته میشود که محدود به مساله زنان و آزارجنسی و تجاوز نیست، بلکه تجربیات مردان و کودکانی که به دلایل مختلف نمیتوانند خود راوی آنچه از سر گذراندهاند، باشند هم روایت میشود. با بهره گرفتن از روش روایتگری که جايگاه ويژهای نیز در فرهنگ و ادبيات ايرانی دارد، کوشیدهایم صدای قربانیانی باشیم. همه آزاردیدگان میتوانند در فضایی امن درباره تجارب تلخشان در زمینه آزار و خشونت جنسی صحبت کنند و امیدواریم همین که صداشان از طریق ما به گوش دیگران میرسد، التیامی برای روح رنجدیده و زخمخوردهشان باشد و به بالابردن آگاهی عمومی درباره خشونت مبتنی بر جنسیت کمک کنیم. در این مجموعه تلاش میشود به تعرض و تجاوز جنسی در محیطهایی به ظاهر امن مانند مدارس، سربازخانهها، مساجد و تکایای مذهبی و… پرداخته شود. در این روایتها برای حفظ حریم خصوصی فرد قربانی، از نامهای مستعار استفاده میشود. اگر شما هم تجربیات تلخی در زمینه خشونت، تعرض و تجاوز جنسی دارید و تمایل دارید آن را با ما در میان بگذارید، میتوانید از طریق ایمیل زیر با رادیو زمانه تماس برقرار کنید: contact@radiozamaneh.com
سازمان عفو بینالملل در گزارش تحقیقیِ تازهای با نام «در اتاق انتظار مرگ: مرگهای در پی محرومیت از مراقبتهای پزشکی در زندانهای ایران»، موردهایی را مستند کرده است نمایانگر اینکه چگونه مقامهای زندانها با ممانعت از اعزام یا تأخیر در انتقال اورژانسی زندانیان به بیمارستان، در مرگ زندانیان نقش داشته یا حتا مسبب اصلی آن هستند.
بر اساس این گزارش که روز سهشنبه ۱۲ آوریل/ ۲۳ فروردین منتشر شده است، مقامهای زندانهای ایران با «ممانعت عامدانه» از دسترسی زندانیان بیمار به مراقبتهای پزشکی حیاتی و «امتناع از انجام تحقیقات» درباره مرگهای ناشی از اعمال غیرقانونی و جلوگیری از برقراری عدالت و پاسخگویی، در حال ارتکاب نقض تکان دهنده حق حیات هستند.
رضا یونسی برادر علی یونسی، دانشجوی دانشگاه صنعتی شریف که از جمعه ۲۲ فروردین ۱۳۹۹ به همراه امیرحسین مرادی در بازداشت بهسر میبرد، در گفتگو با زمانه از آخرین وضعیت پرونده برادر خود و آنچه در این مدت بر این خانواده گذشته سخن گفت.
صدای گلاله مرادی از زندان ارومیه که درباره شرایطش و شکنجههایی که شده توضیح میدهد by radiozamaneh
گفتوگو با حامد فرمند درباره تازهترین پژوهش موسسه بینالمللی کودکان زندانیان by radiozamaneh
گفتوگو با عبدالکریم لاهیجی - موارد نقض حقوق بینالملل در پی حمله روسیه به اوکراین by radiozamaneh
در مجموعه پادکستهای «من هم صدای تو هستم» تلاش شده با جمعآوری و ثبت تجربیات افرادی که در معرض خشونت، تعرض و تجاوز جنسی قرار گرفتهاند را بازتاب دهیم. در هر پادکست به یک رویداد واقعی پرداخته میشود و محدود به مساله زنان نخواهد شد، بلکه تجربیات مردان و کودکان هم در نظر گرفته میشود. با بهره گرفتن از روش روایتگری که جايگاه ويژهای نیز در فرهنگ و ادبيات ايرانی دارد، کوشیدهایم صدای قربانیانی باشیم که به دلایل مختلف نمیتوانند خود راوی آنچه از سر گذراندهاند، باشند. از این طریق قربانیان میتوانند در فضایی امن درباره تجارب تلخشان در زمینه آزار و خشونت جنسی صحبت کنند. امیدواریم همین که صداشان از طریق ما به گوش دیگران میرسد، التیامی برای روح رنجدیده و زخمخوردهشان باشد. در این مجموعه تلاش میشود به تعرض و تجاوز جنسی در محیطهایی به ظاهر امن مانند: مدارس، سربازخانهها، مساجد و تکایای مذهبی و… پرداخته شود. در این روایتها جهت حفظ حریم خصوصی فرد قربانی، از نامهای مستعار استفاده میشود. اگر شما هم دارای تجربیات تلخی در زمینه خشونت، تعرض و تجاوز جنسی هستید و تمایل دارید آن را با ما در میان بگذارید، میتوانید از طریق ایمیل با رادیو زمانه تماس برقرار کنید: contact@radiozamaneh.com
پرسش و پاسخهای وکیل مدافع حمید نوری، سیامک نادری و دادستان درباره اولین مواجهه با حمید نوری by radiozamaneh
توضیحات سیامک نادری، از شاکیان دادگاه حمید نوری درباره اولین مواجههاش با حمید نوری by radiozamaneh
گفتوگو با مختار شلالوند درباره ادعاهای قوه قضائیه پیرامون دادگاه حمید نوری by radiozamaneh
همزمان با ادامه مذاکرات احیای برجام در وین، پایتخت اتریش که میان جمهوری اسلامی و قدرتهای جهانی در جریان است، اعتصاب غذای اعتراضی در وین از سوی معترضان به سیاستهای جمهوری اسلامی به عنوان یک کنش مدنی ابتکاری شکل گرفته است. در تازهترین مورد، جمشید برزگر، شاعر، نویسنده و روزنامهنگار اعلام کرده است همزمان با این مذاکرات به مدت یک هفته در مقابل محل مذاکرات هستهای در وین تحصن و اعتصاب غذا میکند.
برزگر ضمن انتشار ویدئویی در توئیتر خود نوشته است که در اعتراض به «قتل بکتاش آبتین»، شاعر، نویسنده و فیلمساز که در زندان اوین به کووید-۱۹ مبتلا شد و به دنبال محروم ماندن از حق درمان، در نهایت در بیمارستان جان باخت و همچنین در اعتراض به ادامه «کشتار زندانیان» و در همراهی با زندانیان شجاعی که دست به اعتصاب غذا زدهاند، اعتصاب غذا میکند. رضا حاجیحسینی در همین ارتباط با او گفتوگو کرده است.
همزمان با ادامه مذاکرات احیای برجام در وین، پایتخت اتریش که میان جمهوری اسلامی و قدرتهای جهانی در جریان است، اعتصاب غذای اعتراضی در وین از سوی معترضان به سیاستهای جمهوری اسلامی به عنوان یک کنش مدنی ابتکاری شکل گرفته است. گفتوگوی رضا حاجیحسینی با دکتر حسن نایبهاشم، فعال حقوق بشر در همین ارتباط.
طاهره عبدلی، فرزند یکی از شهدای جنگ ایران و عراق است، او برای اولین از رنجهای زندگی یک فرزند شهید که زیر سیطره جمهوری اسلامی بزرگ شده سخن گفت. طاهره روایت کودکی خودش را بیان میکند که چگونه با تحقیر، تحمیل و تزریق ایدئولوژی و وادار کردن کودکان به انجام کارهای غیر نرمال گذشته است. او میگوید کودکیاش از او گرفته شده و همچنان با تراماها و آسیبهایی که در کودکی متحمل شده دست به گریبان است.
پیام صوتی آرش جوهری، فعال کارگری زندانی در بند ۸ زندان اوین و در خواست حمایت by radiozamaneh
بخشنامههای پنهانی شورای عالی امنیت ملی علیه زندانیان سیاسی - گفتوگو با امیرسالار داوودی by radiozamaneh
بخشنامههای پنهانی شورای عالی امنیت ملی علیه زندانیان سیاسی - گفتوگو با صدرا عبدالهی by radiozamaneh
بخشنامههای پنهانی شورای عالی امنیت ملی علیه زندانیان سیاسی - گفتوگو با مریم کلارن by radiozamaneh
گفتوگویی در کلابهاوس زمانه با حضور: صدرا عبداللهی، همسر عالیه مطلبزاده، رضا معینی، مسئول میز ایران و افغانستان در سازمان گزارشگران بدون مرز، گیتی پورفاضل، وکیل بازنشسته دادگستری و همبندی سابق عالیه مطلبزاده، امیرسالار داوودی، وکیل و همبندی سابق کیوان صمیمی، ضیا نبوی، فعال دانشجویی و زندانی سیاسی سابق، ژیلا بنییعقوب، روزنامهنگار و نویسنده، فرج سرکوهی، روزنامهنگار و نویسنده، فرشته قاضی، روزنامهنگار شاغل در رادیو فردا، تقی رحمانی، همسر نرگس محمدی و فعال سیاسی و مریم یحیوی، فعال سیاسی.
پرستو فروهر در گفتوگو با زمانه درباره تجربه دادخواهی قتلهای سیاسی-زنجیرهای، با ارجاع به جملهای از اسماعیل بخشی میگوید که خودش هم به دیوار چنگ زده است: «این تجربه زیستهایست که بسیاری از ما داشتهایم و این تجربه مسلما در درون آدمی تغییر به وجود میآورد.» https://www.radiozamaneh.com/695928/
محسن کدیور استاد علوم اسلامی در دپارتمان مطالعات دینی دانشگاه دوک، میگوید نامه منتسب به آذری قمی که در کتاب ری شهری منتشر شده جعلی است. کدیور در یک مقاله و همچنین در یک گفتار ویدیویی به شرح دلایل خود برای جعلی بودن این نامه پرداخته است.
صدای حمید نوری که نحوه گرفتن مصاحبه از زندانیان (برای آزادی یا پیش از آزادی) را شرح میدهد.
گفتوگو با ویدا رستمعلیپور از خانواده جانباختگان دهه ۶۰ و از شاکیان در دادگاه حمید نوری by radiozamaneh
گفتوگو با فرخنده آشنا درباره دادگاه حمید نوری و تجمع دادخواهی مقابل دادگاه حمید نور by radiozamaneh
مهدی برجسته گرمرودی، زندانی سیاسی سابق و از جانبهدربردگان کشتار زندانیان سیاسی در تابستان ۱۳۶۷در یازدهمین روز جلسه محاکمه دادیار سابق دستگاه قضائی جمهوری اسلامی شهادت خود را ارائه داده است. او چندین بار در دوران اسارت در گوهردشت، حمید نوری را ملاقات کرده بود. رضا حاجیحسینی، دبیر حقوق بشر زمانه با او گفتوگویی داشته است که در این فایل صوتی میشنوید.
«شهرداری دزد است، دزد است». این روایت رامین یکی از دو کودک کار افغانستانی سابق در ایران است که از کتک زدن مأموران شهرداری و ضبط وسایل کودکان کار به نفع خودشان پرده بر میدارد. روایت او برای ساکنان شهرهای بزرگ ایران غریبه نیست. راویان اصلی پادکست ما درباره «بیگاری کودکان افغانستانی در ایران»، رامین و راشد، دو کودک کار سابق افغانستانی در تهران و جوانهای ۲۰ ساله امروزی در برلین هستند. آنها در یک پادکست دو قسمتی با ما همراه شدند که قسمت نخست آن با زیرعنوان «مهرههای بیرونزده» تابستان گذشته منتشر شد. مهتاب دهقان و هما فریور روزنامهنگارانی هستند که این پادکست تحقیقی را تهیه کردند. پرنیان آن را بازخوانی کرد و علی فتوتی ادیت صوتی آن را برعهده داشت. به قسمت دوم پادکست در همین صفحه گوش دهید:
گفتوگو با رها بحرینی، حقوقدان و پژوهشگر سازمان عفو بینالملل به بهانه روز جهانی قربانیان ناپدیدسازی قهری
ایرج مصداقی، روایتی از اعدام کاوه نساری را با اشک تعریف میکند. به گفته مصداقی، کاوه نساری صرع داشت و بر اثر ضربه مغزی حافظهاش را از دست داده بود. در زمانی که مصداقی شهادتش را روایت میکرد، فضای دادگاه بسیار متاثر شده بوده، اما حمید نوری بدون کوچکترین واکنشی فقط به مصداقی نگاه میکرد.
دادگاه عادلانه برای فردی چون حمید نوری یک شکنجه است - گفتوگو با امیرحسین بهبودی by radiozamaneh
رهبر جمهوری اسلامی حق حیات شهروندان را نقض کرده است - گفتوگو با نرگس محمدی by radiozamaneh
شهلا شفیق، نویسنده و پژوهشگر مقیم فرانسه که برای بررسی روند دادگاه حمید نوری به استکهلم آمده است، از تأثیر ادبیات زندان بر جنبش دادخواهی در ایران و اهمیت “صدا” در این جریان میگوید.
این اولین بار است که طی بیش از سه دهه پس از کشتار جمعی زندانیان سیاسی در تابستان ۶۷، یکی از متهمان به دست داشتن در این جنایت در دادگاه محاکمه میشود. گزارش زمانه از روند دادگاه را دنبال کنید. به گفته حاجیحسینی، بحثهای روز دوم دادگاه همچون روز نخست به بحث تاریخی و تخصصی درباره درگیری ایران و سازمان مجاهدین خلق و جنگ عراق مربوط میشود.
دادستان به دنبال اثبات اتهام «جنایت جنگی» درباره اعدام زندانیان مجاهدین خلق و اتهام «قتل» درباره اعدام زندانیان کمونیست و چپگرا است.
در همین روند، دادستانی به فتوای روح الله خمینی، بنیانگذار جمهوری اسلامی پرداخت. در این فتوا خمینی فرمان کشتار زندانیان سیاسی را صادر کرده بود. رضا حاجیحسینی توضیح میدهد که فضای پرشور و اعتراضی در برابر دادگاه همچون روز قبل ادامه دارد. فعالان حقوق بشر و گروههای سیاسی مختلف و خانوادههای دادخواه قربانیان و بازماندگان همچنان در محل حاضر هستند و تصویر قربانیان اعدام دستهجمعی تابستان ۶۷ و نیز عکسهای «مادران خاوران» نیز به چشم میخورند.
لادن بازرگان: دادگاه حمید نوری به ما امید داد که عدالت قابل دستیابی است by radiozamaneh
راهپیمایی افتخار آمستردام ۲۰۲۱
پراید یا رژه غرور جامعه دگرباشان جنسی (شامل بر افراد همجنسگرای زن و مرد، دوجنسگراها، ترنسجندرها و تراجنسیتیها، میانجنسیها، کوییرها، اسکشوآلها و مانند آن) به یک روز یا هفته مشخص در تقویم شهرهای مختلف دنیا اطلاق میشود که در آن فستیوالی به پاسداشت این بخش از جامعه برگزار میشود.
شنبه ۷ اوت ۲۰۲۱/۱۶مرداد ۱۴۰۰ رژه جامعهی رنگین کمانیها در آمستردام برگزار شد. امشال جامعهی رنگین کمانی ایرانی ساکن هلند نیز در این رژهی افتخار با دعوت و سازماندهی «گروه آزاد» شرکت داشتند. آزاد، شبکهی حمایتی کوییرهای فارسیزبان هلند است که بهتازگی کار خود را آغاز کردهاند.
پراید یا رژه غرور جامعه دگرباشان جنسی (شامل بر افراد همجنسگرای زن و مرد، دوجنسگراها، ترنسجندرها و تراجنسیتیها، میانجنسیها، کوییرها، اسکشوآلها و مانند آن) به یک روز یا هفته مشخص در تقویم شهرهای مختلف دنیا اطلاق میشود که در آن فستیوالی به پاسداشت این بخش از جامعه برگزار میشود.
شنبه ۷ اوت ۲۰۲۱/۱۶مرداد ۱۴۰۰ رژه جامعهی رنگین کمانیها در آمستردام برگزار شد. امشال جامعهی رنگین کمانی ایرانی ساکن هلند نیز در این رژهی افتخار با دعوت و سازماندهی «گروه آزاد» شرکت داشتند. آزاد، شبکهی حمایتی کوییرهای فارسیزبان هلند است که بهتازگی کار خود را آغاز کردهاند.
گفتوگو با نرگس محمدی، فعال حقوق بشر و زندانی سیاسی سابق و حامد فرمند، فعال حقوق کودک و بنیانگدار موسسه کودکان زندانیان
صحبتهای عالیه مطلبزاده از زندان اوین درباره شرایط نامناسب زندانیان با شیوع کرونا by radiozamaneh
ولی فقیه از تنظیم نظام و مشکل اقتصاد سخن میگوید و بر اهمیت تولید اصرار دارد. آیا افزایش تولید و رشد اقتصادی در پرتو ازسرگیری مذاکرات برجام و ریاست جمهوری ابراهیم رئیسی (عضو هیئت مرگ) میسر است؟ آیا میتوان انتظار کاهش نرخ تورم، افزایش اشتغال و بهبود سطح رفاه اجتماعی را در چشم انداز پیش رو داشت؟ به بیان دیگر، آیا میتوان انتظار داشت که پس از شکست دولت «تدبیر و امید» و تعویض آن با یک دولت «حزب اللهی جوان و مقتدر» به مدد مهندسی انتخابات به افزایش اشتغال و رشد اقتصادی دست یافت؟ https://www.radiozamaneh.com/675500 برخی اين چشم انداز را محتمل می پندارند و بر این باورند که برنامه اقتصادی ابراهیم رئیسی در صورت موفقیت مذاکرات برجام، با درپیش گرفتن نئولیبرالیسم اقتصادی، سیاست خصوصیسازی، و مقررات زدایی قادر است به انباشت سرمایه، ظرفیت گسترش تولید و ایجاد شغل بیانجامد.
مهرداد وهابی، استاد اقتصاد دانشگاه سوربن شمالی و پژوهشگر چپ در این وبینار با ارزیابی از شرایط بینالمللی و منطقهای خاورميانه، و در پرتو اقتصاد سیاسی غارت به بررسی سنجشگرایانه نقاط قوت و ضعف چنین سناریوهایی پرداخت و نشان داد که چرا از نظر او خروج از بن بست اقتصادی کنونی در گرو یک تحول بنیادین نهادی-اقتصادی و یا یک انقلاب اجتماعیاست.
فهرست موضوعهای مطرح شده در این وبینار: طرح مسئله کرونا، پایان نئولیبرالیسم و رقابت آمریکا و چین تغییر جایگاه خاورمیانه در نظم جهانی و برجام دورهٔ پایانی ریاست جمهوری روحانی و سیکل سیاسی نقاط قوت وتنگناهای کابینهی جوان و نیرومند حزبالهی چشم اندازها: انقلاب آرام یا انقلاب اجتماعی؟
بررسی طرحهای جنجالی مجلس یازدهم در ارتباط با اینترنت و پیامرسانهای اجتماعی با کاوه آذرهوش، محقق سیاست اینترنت.
از تاریخ ۲۹ خرداد ۱۴۰۰ دوره تازهای از اعتصاب فراگیر کارگران پیمانی صنعت نفت آغاز شد. تاکنون کارگران بیش از ۷۰ مرکز نفتی، گازی و پتروشیمی در بیش از هشت استان به این اعتصابهای سراسری پیوستهاند. https://www.radiozamaneh.com/675132 واکنش حکومت و پیمانکاران تا کنون بیاعتنایی به خواستهای کارگران و کوشش برای درهم شکستن اعتصاب بوده است. صدها کارگر در مناطق مختلف از جمله در عسلویه اخراج شده اند. در نخستین روز اعتصاب در پالایشگاه تهران، ۷۰۰ کارگر بخش «اورهال» پالایشگاه، با توزیع فرم تسویه حساب میان کارگران به اخراج تهدید شدند.
بهروز فراهانی، عضو همبستگی سوسیالیستی با کارگران ایران-فرانسه، در وبیناری زیر عنوان «اعتصاب کارگران پیمانی نفت و ارتباط آن با کارکنان رسمی»، به زمینههای این اعتصاب و موضوع ارتباط کارگران پیمانی و کارکنان رسمی از زوایای مختلف پرداخت.
🔻 لیک ویدئوی وبینار: https://bit.ly/LaborWeb
اعتصاب جاری (اکنون: ۱۱ تیر ۱۴۰۰) در ادامه سلسله اعتصابهایی است که از دو سال قبل کارگران پروژهای صنایع نفت و گاز و نیروگاهی آغاز کرده بودند. این سلسله اعتصابها نشان داد که پیوند کارگران و کارفرماهای مختلف با یکدیگر نه تنها ناممکن نیست، بلکه با ابزارهای جدید و ترکیب وجه مخفی و علنی سازماندهی، همچنین با به حداقل رساندن هزینههای سرکوب، انجامپذیر است.
رئوس مطالبات کارگران پیمانی که در تاریخ ۳۰ خرداد ۱۴۰۰ در بیانیهای از سوی «شورای سازماندهی اعتراضات کارگران پیمانی نفت» اعلام شد، عبارتاند از:
مزد هیچ کارگر شاغل در نفت نباید کمتر از ۱۲ میلیون باشد. افزایش مزدها با بالا رفتن نرخ تورم، افزایش دستمزد سایر سطوح مزدی با توافق نمایندگان کارگران پرداخت به موقع مزدها کوتاه شدن دست پیمانکاران از صنعت نفت، قراردادهای مستقیم و دائم. ممنوعیت اخراج کارگران لغو قوانین برده وار مناطق آزاد اقتصادی رعایت استانداردهای بهداشتی، محیط زیستی و ایمنی محیط کار، بالابردن استانداردهای بهداشتی خوابگاهها و سرویسهای بهداشتی. پایان دادن به امنیتی سازی محیطهای کار، بهرسمیت شناختن حق تشکل، تجمع و اعتراض کارگران
خواست مدافعان حقوق بشر: تشکیل کمیسیون تحقیق مستقل در رسیدگی به جنایات هیئت مرگ by radiozamaneh
گقتوگویی در کلابهاوس با حضور: پروین محمدی، فعال کارگری و نائب دبیر اتحادیه آزاد کارگران میثم آلمهدی، فعال کارگری و کارگر سایق فولاد اهواز ستار رحمانی، فعال کارگری
جنایت اکباتان زمانه را بر آن داشت تا برای بررسی خشونت در ایران وبیناری برگزار کند و به این واقعه، تأثیرات اجتماعی آن، بحثهایی که حول آن درگرفته و شکنندگی و ضعفهای اجتماعی در ایران بپردازد. https://www.radiozamaneh.com/670095 در این وبینار رضا کاظمزاده، روانشناس و رواندرمانگر خانواده در گفتوگو با رضا حاجیحسینی، دبیر بخش حقوق بشر زمانه به این واقعه، تأثیرات اجتماعی آن، بحثهایی که حول این ماجرا درگرفته و شکنندگی و ضعفهای اجتماعی در جامعه ایران پرداخت.
در این گفتوگو فرزندکُشی به عنوان یک ترومای جمعی بررسی شد. مسألهای که همه افراد به نوعی تحت تأثیر آن قرار میگیرند و شاید ضروری باشد که واکنش به آن نیز شکلی جمعی داشته باشد؛ برآمده از نوعی اتحاد و همدلی.
افراد کوئیر - به ویژه آنهایی که اجراگری جنسیتی، گرایش جنسی، و یا هویت جنسیتیشان حدس زده میشود و یا شناسایی میشود به شکل مداوم با جنبه هایی از همجنسگراستیزی روبهرو هستند. زمانه در روز جهانی مبارزه با هموفوبیا، ترنسفوبیا و بایفوبیا با توجه به قتل علیرضا فاضلی مفرد، وبیناری با حضور هانا ارسطو، زینب پیغمبرزاده و نیما نیا برگزار کرد. https://www.radiozamaneh.com/669108
در وبیناری از مجموعه گردش قرن زمانه که مهدیس صادقی پویا آن را اجرا کرد، آزاده کیان در بررسی پیشینهی مبارزه فعالان حقوق زنان در ایران، به این پرسش اساسی پرداخت که مبارزات صد سالهی زنان در ایران با چه چالشهایی روبرو بوده و آیا توانسته خواستههای اکثریت جامعهی زنان را طرح و پیگیری کند یا خیر.
دلایل و عوامل متعدد در بررسی این پرسش کلیدی مورد بحث قرار گرفت و طی این بررسی وقایعشمارانه، به جوانب مختلف این مبارزهها بیشتر پرداخته شد. https://www.radiozamaneh.com/667335 آزاده کیان، استاد جامعهشناسی و مدیر مرکز آموزش، مستندسازی و مطالعات جنسیتی و فمینیستی در دانشگاه پاریس ۷ است. جنسیت، اسلام و نو/شرقشناسی، جنسیت و اینترسکشنالیستی، نظریههای پسا-استعماری جنسیت، فمینیسم و جهانی سازی در خاورمیانه و دولت-ملت و ساخت جنسیت در ایران از جمله حوزههای پژوهشی آزاده کیان است. میتوان از جمله به برخی آثار او در این زمینهها اشاره کرد: «دولت-ملت و ساخت جنسیت، بدن و سکسوالیته: ایران، ترکیه و افغانستان» (۲۰۱۹)، «زنان و قدرت در اسلام» (۲۰۱۹)، «اینترسکشنالیتی و استعمار بودگی: بحثهای معاصر» (۲۰۱۵) ، «زنان ایرانی میان اسلام، دولت و خانواده» (۲۰۰۲)
مهدیس صادقی پویا، محقق دوره دکترا در رشته مطالعات جنسیت و سکسوالیته/جامعهشناسی در دانشگاه پاریس ۸ است. مقالات، پژوهشها و ترجمههای او بر جنسیت، مهاجرت و نژادگرایی، جنبشهای فمینیستی آسیای غربی، و سیاستهای پسااستعماری جنسیت و سکسوالیته متمرکز است.
این برنامه ۶ مه ۲۰۲۱ در کلاب هاوس زمانه برگزار گردید. جنبشهای زنان در ایران و افغانستان با چه چالشهایی روبهرو هستند؟ آینده #زنان_افغانستان در چشمانداز گفتوگوهای صلح چگونه خواهد بود؟ آیا #زنان_ایران به دنبال انتخابات پیش رو، چشماندازی از تامین مطالباتشان پیش رو دارند؟ زنان #ایران و #افغانستان چه همکاریهایی میتوانند داشته باشند؟
نویسندگان و هنرمندان ایرانی چالشهای فکری و سیاسی و فرهنگی صد سالهی اخیر ایران را به آثار هنری و ادبی برکشیده و متاثر از بستر و تجربهی زیستهی اجتماعی و سیاسی فرهنگی خود و چالش قدرت و خلاقیت بر پسزمینه اجتماعی و سیاسی و فرهنگی آثار خود اثر نهادهاند. بر بستر همین کنشها و واکنشهای پیچیده است که ژانرها و گرایشهای گوناگون در ادبیات و هنر، در فرم و ساختار و زبان و مضامین، پدیده آمدهاند. فرج سرکوهی، نویسنده و روزنامهنویس در این وبینار گزارشی تحلیلی از این روندها به دست داده و در گفتوگو با شرکتکنندگان دربارهی برخی مضامین اصلی این روندها بحث کرد.
نویسندگان و هنرمندان ایرانی چالشهای فکری و سیاسی و فرهنگی صد سالهی اخیر ایران را به آثار هنری و ادبی برکشیده و متاثر از بستر و تجربهی زیستهی اجتماعی و سیاسی فرهنگی خود و چالش قدرت و خلاقیت بر پسزمینه اجتماعی و سیاسی و فرهنگی آثار خود اثر نهادهاند. بر بستر همین کنشها و واکنشهای پیچیده است که ژانرها و گرایشهای گوناگون در ادبیات و هنر، در فرم و ساختار و زبان و مضامین، پدیده آمدهاند. فرج سرکوهی، نویسنده و روزنامهنویس در این وبینار گزارشی تحلیلی از این روندها به دست داده و در گفتوگو با شرکتکنندگان دربارهی برخی مضامین اصلی این روندها بحث کرد. https://www.radiozamaneh.com/666604
زمانه برای بررسی مسئله «شکنجه سفید» و استفاده از آن علیه زندانیان سیاسی، سهشنبه هفتم اردیبهشت وبیناری با حضور نرگس محمدی فعال حقوق بشر، نایب رئیس کانون مدافعان حقوق بشر، زندانی سیاسی سابق و نویسنده کتاب "شکنجه سفید"، و ضیا نبوی فعال دانشجویی و زندانی سیاسی سابق برگزار کرد.
در این وبینار از مهمانانمان پرسیدیم: چرا حکومت ایران همچنان از شکنجه سفید علیه زندان سیاسی استفاده میکند؟ شکنجه سفید چه تاثیری بر هویت فردی زندانی خواهد گذاشت؟ چه راهکارهایی برای مقابله و اعتراض در راستای ممنوعیت اعمال شکنجه سفید وجود دارد؟
بیش از صد سال پیش، مقارن با تشکیل اولین مجلس شورای ملی، گروهی از زنان طبقه متوسط، در یکی از خیابان های تهران گرد آمدند، حجاب از سر بر گرفتند وخواستار آن شدند که حقوق شهروندی آنان به رسمیت شناخته شود. بعضی از نمایندگان مجلس آنان را «زنانِ بدکارهای» خواندند که از سوی دشمنان مشروطه برای بدنام کردن جنبش بسیج شده بودند.
صد و چند سال پس از این نمایش اعتراضی، زنان به جان آمده از محدودیتها و محرومیتهای از نو تحمیل شده در کشور، با برداشتن حجاب اجباری به نام آزادی و دموکراسی، در خیابانهای تهران و چند شهر عمده دیگر، به اتهامهای مشابه زندانی میشوند.
زمانه در وبیناری با حضور هایده مغیثی استاد بازنشسته جامعهشناسی و مطالعات زنان در دانشگاه یورک در تورنتو، به دشواریهای تحقق عدالت جنسیتی در ایران در بستر تاریخ پرداخت.
در این بحث پرسیدیم: به رغم گذشت بیش از یک قرن از تلاش پیگیرانه فعالین حقوق زنان و تغییر و تحولات مهم سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی در کشور، کدام عوامل مانع از تحقق تساوی حقوق و امتیازات زنان با مردان است؟
اگر به وجود جنبش زنان، به مثابه بخشی جداناپذیر از جنبش دموکراسی خواهی و عدالت طلبی مردم ایران، باور داریم، مهمترین مسائل امروزِ جنبش کدامند؟ اتخاذ و پیشبرد کدام استراتژی میتواند در جهتِ مقابله با سیاستها و فرهنگ زنستیز و جهانبینی جنسیت-محورِ موجود موثر افتد؟ https://www.radiozamaneh.com/665388
در این #وبینار محمد صفوی به مناسبت قرار گرفتن در آستانه گردش قرن به بیش از یک سده فعالیت #جنبش_کارگری پرداخت. او به طور خلاصه با ارجاع به پژوهشگران و تاریخنگاران جنبش #کارگری و با تکیه بر تجربه و مشاهدهها و آثار ثبت شده فعالان کارگری، در سه بخش فرازهایی از فعالیتهای جنبش کارگری برای پیشبرد عدالت اجتماعی – اقتصادی، قانونمندی و استقرار دموکراسی سیاسی در ایران را مرور کرد.
محمد صفوی در ادامه، به طور مشخص مبارزات کارگران نفت و کارگران فصلی پروژهای در آبادان را بررسی کرد.
او همچنین با اشاره به برخی دستاوردها و کاستیهای جنبش کارگری، نگاهی کرد به اوضاع کنونی جنبش و نهایتاً نکاتی را در مورد جنبش مستقل و خودسامانده کارگری طرح نمود. محمد صفوی متولد آبادان است. او در سال ۱۳۵۴ به صف کارگران پروژهای پیوست و در بخش ساختمانی و خانهسازی پتروشیمی ایران و ژاپن در شهرک جراحی (بعثت) مشغول بهکار شد. او عضو فعال «سندیکای مستقل کارگران پروژهای – فصلی آبادان و حومه» (۱۳۵۷-۱۳۵۹) بود و در زمان جنگ در بخش ساختمانی نیروگاه برق اصفهان مشغول به کار شد.
بعد از مهاجرت به کانادا نیز از سال ۱۳۶۷ بهعنوان کارگر نانپزی در شرکت (Canada Bread) مشغول به کار شد و به مدت ۱۵ سال بهعنوان نمایندهی کارگران در کمیتههای بهداشت و ایمنی و عضو اتحادیهی کارگران مواد غذایی (UFCW-1518) و اتحادیهی کارگران ماشینسازی (CAW) فعالیتهای سندیکایی انجام داد.
از او تاکنون مقالات متعددی به فارسی و انگلیسی دربارهی مسائل جنبش کارگری منتشر شده است. https://www.radiozamaneh.com/664347
در این #وبینار محمد صفوی به مناسبت قرار گرفتن در آستانه گردش قرن به بیش از یک سده فعالیت #جنبش_کارگری پرداخت. او به طور خلاصه با ارجاع به پژوهشگران و تاریخنگاران جنبش #کارگری و با تکیه بر تجربه و مشاهدهها و آثار ثبت شده فعالان کارگری، در سه بخش فرازهایی از فعالیتهای جنبش کارگری برای پیشبرد عدالت اجتماعی – اقتصادی، قانونمندی و استقرار دموکراسی سیاسی در ایران را مرور کرد. https://www.radiozamaneh.com/664347
محمد صفوی در ادامه، به طور مشخص مبارزات کارگران نفت و کارگران فصلی پروژهای در آبادان را بررسی کرد.
او همچنین با اشاره به برخی دستاوردها و کاستیهای جنبش کارگری، نگاهی کرد به اوضاع کنونی جنبش و نهایتاً نکاتی را در مورد جنبش مستقل و خودسامانده کارگری طرح نمود. محمد صفوی متولد آبادان است. او در سال ۱۳۵۴ به صف کارگران پروژهای پیوست و در بخش ساختمانی و خانهسازی پتروشیمی ایران و ژاپن در شهرک جراحی (بعثت) مشغول بهکار شد. او عضو فعال «سندیکای مستقل کارگران پروژهای – فصلی آبادان و حومه» (۱۳۵۷-۱۳۵۹) بود و در زمان جنگ در بخش ساختمانی نیروگاه برق اصفهان مشغول به کار شد.
بعد از مهاجرت به کانادا نیز از سال ۱۳۶۷ بهعنوان کارگر نانپزی در شرکت (Canada Bread) مشغول به کار شد و به مدت ۱۵ سال بهعنوان نمایندهی کارگران در کمیتههای بهداشت و ایمنی و عضو اتحادیهی کارگران مواد غذایی (UFCW-1518) و اتحادیهی کارگران ماشینسازی (CAW) فعالیتهای سندیکایی انجام داد.
از او تاکنون مقالات متعددی به فارسی و انگلیسی دربارهی مسائل جنبش کارگری منتشر شده است.
در ادامه سلسله وبینارهای زمانه، امید منتظری و ایمان گنجی سهشنبه ۱۳ آوریل/ ۲۴ فروردین وبیناری برگزار کردند با عنوان «چپ در پایان قرن چهاردهم؛ پارادوکس شکست و میراث آینده».
این دو پژوهشگر فلسفه در توضیح کوتاهی درباره وبینار مشترک خود نوشته بودند:
«در تاریخ شکستخوردگان و بهحاشیهراندهشدگان، آینده در گروی آن نظریهای است که تکلیف خود را با گذشته روشن سازد. شکست چپ در جغرافیای ایران چه معنا و ابعادی دارد؟ این شکست چه نسبتی با شکست همگانی دارد؟»
عنوان فرعی گفتار امید منتظری «ماخولیای چپ و پایان اتوپیا» بود و عنوان فرعی گفتار ایمان گنجی «چپ، بحران و تمنای امر محال».
امید منتظری در گفتار آغازینش از خلال مفهوم «ماخولیای چپ» به تاریخ چپ ایران در قرن چهاردهم شمسی پرداخت و نسبت چپ با فاجعه و برخوردش با شکست را به میانجی نگاهش به گذشته واکاوید. او توضیح داد که شکست چپ به یک معنا شکست همگان است.
ایمان گنجی از طریق توضیح مفهوم بحران و نشان دادن رابطه آن با عمل نقد، شکست در چپ را از زاویهای دیگر بررسی کرد ــ به ویژه آنجا که نقد بحران به نقد درونی خود گفتارهای چپ در قرن اخیر منجر نشده است.
هر دو سخنران سپس به ایده «میراث آینده» پرداختند: کشاندن آینده به حال از خلال بالقوگیهای تحققنیافته گذشته. https://www.radiozamaneh.com/664106
حامد سعیدی*، پژوهشگر اقتصاد سیاسی جمعه ۲۰ فروردین در وبیناری برای «زمانه» به مسأله نئولیبرالیسم در ایران و نقش دولت در آن پرداخت.
چرا دولت و انبوهی از سازمانها و نهادهای فرادولتی، بهرغم پیادهسازی برنامههای نولیبرالی در اقتصاد و دیگر حوزههای جامعه و برخلاف آنچه ظاهراً «توقع» میرود، همچنان کنترل بخش اعظم اقتصاد ایران را در کنترل دارند؟
با پاسخدادن به این پرسشها، سعیدی از خلال درک و شناخت نقش و جایگاه دولت در اجرای برنامههای اقتصاد نئولیبرالی، بهویژه اجرای خصوصیسازیها، خصیصههای تعیّنیافته و وجهممیزهی نولیبرالیسم در نظام جمهوری اسلامی را بازنمایی و تبیین میکند.
*حامد سعیدی، فارغالتحصیل کارشناسی ارشد علوم سیاسی (گرایش اقتصاد سیاسی) از دانشگاه آمستردام، کنشگر سیاسی و پژوهشگر در حوزهی اقتصاد سیاسی، روابط بینالمللی و مطالعات خاورمیانه. https://www.radiozamaneh.com/663492
چرا دولت و انبوهی از سازمانها و نهادهای فرادولتی، بهرغم پیادهسازی برنامههای نولیبرالی در اقتصاد و دیگر حوزههای جامعه و برخلاف آنچه ظاهراً «توقع» میرود، همچنان کنترل بخش اعظم اقتصاد ایران را در کنترل دارند؟ با پاسخدادن به این پرسشها، سعیدی از خلال درک و شناخت نقش و جایگاه دولت در اجرای برنامههای اقتصاد نئولیبرالی، بهویژه اجرای خصوصیسازیها، خصیصههای تعیّنیافته و وجهممیزهی نولیبرالیسم در نظام جمهوری اسلامی را بازنمایی و تبیین میکند. حامد سعیدی، فارغالتحصیل کارشناسی ارشد علوم سیاسی (گرایش اقتصاد سیاسی) از دانشگاه آمستردام، کنشگر سیاسی و پژوهشگر در حوزهی اقتصاد سیاسی، روابط بینالمللی و مطالعات خاورمیانه. https://www.radiozamaneh.com/663492
مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا، میتوان به احیای برجام امیدوار بود؟ گفتوگو با فرشته پزشک by radiozamaneh
مهرداد وهابی، استاد اقتصاد در دانشگاه سوربن شمالی به مناسبت ورود به سال پایانی قرن در دو جلسه وبینار، به بازبینی پیدایش و تحول اقتصاد مدرن ایران در صد سال اخیر خواهد پرداخت.
پا به سال ۱۴۰۰ گذاشتهایم. امسال در تقویم رسمی ایران، سال پایان قرن سیزدهم است. سال آینده شروع قرن تازه است. معمولا در این مناسبتها درباره این موضوع فکر و بحث میشود که بر ما در این دوره چه گذشته. زمانه هم فرصت را مغتنم شمرده و کوشش میکند در این هماندیشی شرکت کند: با مجموعهای از مقالهها و وبینارها. موضوع وبینار این بار اقتصاد است. اقتصاد ایران چه سیر و سرنوشتی داشته است؟ این یعنی پرداختن به تاریخنگاری اقتصادی ایران.
گفتار دوم: دینامیزم اقتصاد مدرن در ایران، از کومپانی خانگی تا شرکتهای سیاسی
مقدمه تاریخنگاری ضداستعماری و مغفول ماندن تمایز بزرگ دو نوع سرمایهداری سیاسی و بازار در فقدان تمایز بزرگ حکومت رضاخانی، آمریت متجدد، و سرمایهداری سیاسی سرمایهداری بازار، بازار جهانی و سرمایهداری سیاسی: صنعت قالیبافی (۱۹۲۵–۱۹۴۵) نتیجهگیری گفتار دوم نتیجهگیری کلی
www.radiozamaneh.com/626460
مهرداد وهابی، استاد اقتصاد در دانشگاه سوربن شمالی به مناسبت ورود به سال پایانی قرن در دو جلسه وبینار، به بازبینی پیدایش و تحول اقتصاد مدرن ایران در صد سال اخیر خواهد پرداخت.
پا به سال ۱۴۰۰ گذاشتهایم. امسال در تقویم رسمی ایران، سال پایان قرن سیزدهم است. سال آینده شروع قرن تازه است. معمولا در این مناسبتها درباره این موضوع فکر و بحث میشود که بر ما در این دوره چه گذشته. زمانه هم فرصت را مغتنم شمرده و کوشش میکند در این هماندیشی شرکت کند: با مجموعهای از مقالهها و وبینارها. موضوع وبینار این بار اقتصاد است. اقتصاد ایران چه سیر و سرنوشتی داشته است؟ این یعنی پرداختن به تاریخنگاری اقتصادی ایران.
گفتار دوم: دینامیزم اقتصاد مدرن در ایران، از کومپانی خانگی تا شرکتهای سیاسی
مقدمه تاریخنگاری ضداستعماری و مغفول ماندن تمایز بزرگ دو نوع سرمایهداری سیاسی و بازار در فقدان تمایز بزرگ حکومت رضاخانی، آمریت متجدد، و سرمایهداری سیاسی سرمایهداری بازار، بازار جهانی و سرمایهداری سیاسی: صنعت قالیبافی (۱۹۲۵–۱۹۴۵) نتیجهگیری گفتار دوم نتیجهگیری کلی
www.radiozamaneh.com/626460
مهرداد وهابی، استاد اقتصاد در دانشگاه سوربن شمالی به مناسبت ورود به سال پایانی قرن در دو جلسه وبینار، به بازبینی پیدایش و تحول اقتصاد مدرن ایران در صد سال اخیر خواهد پرداخت.
پا به سال ۱۴۰۰ گذاشتهایم. امسال در تقویم رسمی ایران، سال پایان قرن سیزدهم است. سال آینده شروع قرن تازه است. معمولا در این مناسبتها درباره این موضوع فکر و بحث میشود که بر ما در این دوره چه گذشته. زمانه هم فرصت را مغتنم شمرده و کوشش میکند در این هماندیشی شرکت کند: با مجموعهای از مقالهها و وبینارها. موضوع وبینار این بار اقتصاد است. اقتصاد ایران چه سیر و سرنوشتی داشته است؟ این یعنی پرداختن به تاریخنگاری اقتصادی ایران. گفتار نخست: تاريخ نگاری اقتصادی و سرآغاز اقتصاد مدرن در ایران
مقدمه مکاتب گوناگون تاریخ نگاری اقتصادی تمایزاقتصاد مبتنی بر سود (کرماتیستیک) از اقتصاد خانوار یا معیشتی (اویکونومیا) «کومپانی خانگی» در عصر سپهسالار تمایز حاکمیت از مالکیت در غرب (تمایز بزرگ) و مشروطه ایرانی نتیجهگیری گفتار نخست www.radiozamaneh.com/626460
مهرداد وهابی، استاد اقتصاد در دانشگاه سوربن شمالی به مناسبت ورود به سال پایانی قرن در دو جلسه وبینار، به بازبینی پیدایش و تحول اقتصاد مدرن ایران در صد سال اخیر خواهد پرداخت.
پا به سال ۱۴۰۰ گذاشتهایم. امسال در تقویم رسمی ایران، سال پایان قرن سیزدهم است. سال آینده شروع قرن تازه است. معمولا در این مناسبتها درباره این موضوع فکر و بحث میشود که بر ما در این دوره چه گذشته. زمانه هم فرصت را مغتنم شمرده و کوشش میکند در این هماندیشی شرکت کند: با مجموعهای از مقالهها و وبینارها. موضوع وبینار این بار اقتصاد است. اقتصاد ایران چه سیر و سرنوشتی داشته است؟ این یعنی پرداختن به تاریخنگاری اقتصادی ایران. گفتار نخست: تاريخ نگاری اقتصادی و سرآغاز اقتصاد مدرن در ایران
مقدمه مکاتب گوناگون تاریخ نگاری اقتصادی تمایزاقتصاد مبتنی بر سود (کرماتیستیک) از اقتصاد خانوار یا معیشتی (اویکونومیا) «کومپانی خانگی» در عصر سپهسالار تمایز حاکمیت از مالکیت در غرب (تمایز بزرگ) و مشروطه ایرانی نتیجهگیری گفتار نخست https://www.radiozamaneh.com/626460
وقتی به قرن چهاردهم شمسی که ۱۴۰۰ سال آخر آن است، واپس مینگریم، چه میبینیم؟ تا جایی که به قرن بیستم میلادی برمیگردد ـــ که حول و حوش انقلاب انقلاب مشروطه آغاز میشود و تا دورهی اول ریاستجمهوری خاتمی و اوج دورهی اصطلاحات به پایان میرسد ـــ بهگفتهی یرواند آبراهامیانِ تاریخنگار، ایران با گاو و خیشآهن قدم به آن گذاشت و با یک برنامهی هستهای پرمناقشه از آن خارج شد. اما همهی کودتاها و انقلابها و جنبشها و سرکوبها و تغییر دولتها و نظامها به کنار، یک راه دیگر برای نگاهکردن به این قرن رجوع به خودِ مسألههای گریبانگیر دورههای آن است.
در این وبینار به تاریخ مسألههایی میپردازیم که در هر دورهی خاص از صدر مشروطیت تا امروز در مرکز مباحثات فکری و نطقهای سیاسی و چه بسا علاقهی مردم در خیابان بوده است. اگر در مشروطیت، قانون مسأله بود و در انقلاب ایران، زمین، در دورهی اصلاحات، حق به مسأله بدل شد و کمی بعدتر مثلاً مهاجرت و انگار امروز مسألهی اصلی بقاست. همینطور، کار، زمین، نفت در دورههای دیگر.
وبینار را با مسألهی مسأله آغاز میکنیم و میپرسیم اهمیت آن و تفاوت آن با مفهوم، یا مُد روز، یا مطالبات، یا آمال و آروزهای یک عصر و موضوعات خویشاوند دیگر چیست. بعد به روشهای فهم مسألهی هر دوره رومیآوریم: باید به چه چیزی رجوع کنیم تا مسألهی یک دوره را بفهمیم؟ روزنامهها؟ کتابهای پرفروش؟ زبان مخفی کوچه و بازار؟ آگهیهای بازرگانی؟ شبنامهها؟ یا اصلاً ناگفتهها و میانسطورهای گفتههای یک عصر؟ سرانجام وقتی پای خود مسایل خاص قرن گذشته به میان میآید، میپرسیم دگرگونی مسایل، تبدیل مسألهی یک دوره به مسألهی متفاوتِ دورهی بعد به چه معناست. آیا مسألهی واحدی هست که در پس همهی مسائل باشد؟ مثلاً طبقه، استعمار، قانونگرایی، نان، شعور، بیفرهنگی یا فرهیختگی، نوستالژی، پیشرفت، غرب؟
هدف این وبینار برآورده خواهد شد اگر بتواند مسألهی مسألهداشتن را طرح کند و راههایی برای فهم تاریخ مسایل ایران در این صد سال اخیر بگشاید. وبینار را با پیشکشیدن این پرسش به پایان میبریم که آیا میتوان مسألهی دههی بعد را بهنحوی پیشبینی کرد یا نه. با حضور امید مهرگان، پژوهشگر مستقل https://www.radiozamaneh.com/611515
شناخت انواع سازوکارهای تصاحب بهمدد سلبمالکیت مشخصاً حلقهی مفقودهای در مطالعات انتقادی دربارهی اقتصاد و سیاست و جامعهی ایران معاصر است. محمد مالجو، اقتصاددان در این وبینار معرفی اجمالی از کلیات این مفهوم در ایران با تکیه بر سه نوع خاص از سازوکارهای آن ارائه میدهد.
نقش مجلس یازدهم در مدیریت بحران کرونا: سازنده یا مخرب؟ گفتوگو با محمد کاظم عطاری by radiozamaneh
در سرمایهداری ایران طی سالهای پس از انقلاب، مثل همهی سایر سرمایهداریها، دو نوع تصاحبگری همواره به موازات یکدیگر به وقوع پیوسته است: یکم، تصاحبگری با اتکا بر استثمار در محل کار؛ دوم، تصاحبگری با اتکا بر تعدی در سایر سپهرهای حیات شهروندی.
این دومین نوع از تصاحبگری طی سالهای اخیر در ایران مشخصاً «تصاحب بهمدد سلبمالکیت از تودهها» نامیده شده است: مجموعهی متنوعی از انواع سازوکارهایی که منابع اقتصادی را از راههایی غیر از تولید محصولات و خدمات به زیان اکثریت مردم در دستان اقلیتی از اعضای جامعه متمرکز میکردهاند.
شناخت انواع سازوکارهای تصاحب بهمدد سلبمالکیت مشخصاً حلقهی مفقودهای در مطالعات انتقادی دربارهی اقتصاد و سیاست و جامعهی ایران معاصر است.
بخشی از گفتمان مترقی در مطالعات انتقادی عمدتاً با تکیه بر خصلت سرمایهدارانهی جامعهی ایران فقط بر شناخت سازوکارهای سرمایهدارانه در جامعه متمرکز بوده است. بخش دیگری از گفتمان مترقی در مطالعات انتقادی اما با تکیه بر ایدههایی چون چپاول یا دولت رانتی میکوشیده است وجوهی از حیات اجتماعی و اقتصادی و سیاسی را که گویا بیارتباط با سازوکارهای سرمایهدارانهاند تبیین کند.
نخستین گرایش عملاً اقتصاد ایران را به حوزهی تولید ارزش تقلیل میداده است و دومین گرایش اما اصلاً حوزهی تولید ارزش در اقتصاد ایران را چندان به دیده نمیگرفته است. مفهوم تصاحب بهمدد سلبمالکیت، در این میان، مفهومی است که گفتمان مترقی در مطالعات انتقادی را توان میبخشد تا سازوکارهای غیرسرمایهدارانه را آنگونه صورتبندی کند که در خدمت سازوکارهای سرمایهدارانهی جامعهی ایرانی قرار میگیرند.
محمد مالجو، اقتصاددان در این وبینار معرفی اجمالی از کلیات این مفهوم در ایران با تکیه بر سه نوع خاص از سازوکارهای آن ارائه میدهد.
لغو سفر نتانیاهو در پسزمینه مناقشه هستهای ایران — گفتوگو با علی صدرزاده by radiozamaneh
شعله تنشها در خاورمیانه فروکش نمیکند و هنوز بنبست مذاکرات بین تهران و واشنگتن رفع نشده است. یاسمین میظر در گفتوگو با زمانه تداوم دورهای بحرانی در خاورمیانه را به دلیل رقابت دو ابرقدرت آمریکا و چین، تضعیف قدرت آمریکا در سطح جهانی، و تغییرات منطقهای پس از حمله ۲۰۰۳ به عراق پیشبینی میکند. او سیاست دولت بایدن را ادامه سیاستهای کلی حکومت آمریکا در قبال منطقه میداند و درباره مذاکرات احتمالی میگوید که احتمالاً در درازمدت مذاکره رخ میدهد اما سرنوشت آن به ارزیابی واشنگتن از ارزش رابطه با ایران، در زمین رقابت با چین گره خورده است.
مذاکرات احتمالی با آمریکا و تاثیر آن بر انتخابات ۱۴۰۰ - گفتوگو با امین سوفیامهر by radiozamaneh
توقف اجرای پروتکل الحاقی: دستیابی به توافقی جدید امکانپذیر است؟ گفتگو با جمشید برزگر by radiozamaneh
جهانشیر اهل آبادان است. او که سالها درگیر اعتیاد به موادمخدر بوده، اکنون از شر این بلای خانمانسوز نجات پیدا کرده است. روایت زندگی او ما را با دنیایی از ناشناختهها روبهرو میکند. او که روزی خیابان تنها سرپناهش بوده، اکنون در شهر آبادان پناهگاهی برای حیوانات شهری راهاندازی کرده است.
خروج ایران از پروتکل منع گسترش سلاحهای هستهای و تبعات آن - گفتوگو با مهران مصطفوی by radiozamaneh
پینوشت: اپراتور، در ۱۹ بخش قرار است ۱۹ ثانیه در فاصله بین شلیک اول سامانه پدافند هوایی پاسداران به هواپیمای مسافربری خطوط هوایی اوکراین تا قطع ارتباط خلبان با برج مراقبت را بازآفرینی کند. ونوس ترابی، شاعر و نویسنده مقیم کانادا با کمک ادبیات داستانی روایت خودش را از این فاجعه به دست داده است.
«هفت بيپ شنيدهام. يا زهرا پنج بار. دو بار چراغ قرمز. رمز عمليات است. نميدانم کي و کجا و براي چه بايد بروم اما ميدانم که بايد چار دانگ حواسم را بيندازم گِل انگشت. دو دانگش هم بماند سهم گوشها که تا فرمان بيايد نخ انگشت را بکشد هرجا که ميخواهد. يک ماه است که دوره ميگذارند اما شيرفهممان نميکنند. فقط ميگويند آماده باش است. دست و پايم بايد آماده باشد. بترکاند، فشار دهد، بسوزاند، نشانه بگيرد، تيررس را در هوا بزند.»
زنان و سقف شیشهای نامزدی در انتخابات ریاستجمهوری - گفتوگو با منصوره شجاعی by radiozamaneh
آیا لایحه دولت برای مقابله با خشونت علیه زنان کارساز خواهد بود؟ گفتوگو با نعیمه دوستدار by radiozamaneh
بودجه ۱۴۰۰ و چالشهای اقتصادی ایران در آغاز قرن جدید - گفتوگو با مهدی قدسی by radiozamaneh
به گفته ایمان گنجی طرح «ساماندهی اتباع بیگانه» که توسط مجلس شورای اسلامی به تصویب رسیده است، طرحی نژادپرستانه و دیگرهراسانه است که میکوشد با تبدیل کردن مهاجر و پناهجو به بلاگردان توضیحی برای بخشی از مشکلات داخل کشور ارائه دهد.
ایمان گنجی میگوید سالهاست به اشتباه ادعا میشود که پناهجویان شغل ایرانیها را تصاحب میکنند، در ایران از امکانات ما استفاده میکنند، سر بار هستند و غیره که هیچ کدام صحت ندارد و دست آخر هشتگ «پایان مهمانی» را باب شد، میخواهند تمام مشکلات و بحرانها به گردن پناهجو و مهاجر، یعنی همان دیگری بیاندازند.
مهدیه گلرو به زمانه میگوید مطرح شدن بحث امکان کاندیداتوری زنان در انتخابات ریاست جمهوری بیشتر جنبه تبلیغاتی دارد تا عملی، چرا که به گفته او همانگونه که طی انتخاباتهای گذشته جنسیت موجب عدم احراز صلاحیت از سوی شورای نگهبان شده، همین روند مجددا ادامه پیدا خواهد کرد. مهدیه گلرو در پاسخ به این پرسش که چرا مجلس شورای اسلامی در جریان طرح اصلاح موادی از قانون انتخابات ریاست جمهوری امکان حضور زنان همانند مردان و تفسیر واضحی از اصل ۱۱۵ قانون اساسی را مطرح نکرده، میگوید مجلسی دارد این اصلاح قانون انتخابات را انجام میدهد که موارد اصلاحی در راستای اهداف نظام است، برای مثال در صورت کاندید شدن رئیس مجلس برای انتخابات ریاست جمهوری، نیازی به استفعا از سمت فعلیاش نداشته باشد.
نهمران (زندهیادان)، پروژهای برای مستندسازی نقض حقوق بشر در کردستان - گفتوگو با دیاکو مرادی by radiozamaneh
ویروس کرونا و تجربه شکستخورده وفاداری به سبک سوئدی - گفتوگو با نعیمه دوستدار by radiozamaneh
فیلم مستند «نان مقدس» ساخته زنده یاد رحیم ذبیحی و به تهیهکنندگی تورج اصلانی در سی و سومین دوره جشنواره ایدفا در آمستردام به نمایش درآمد. این فیلم که به زندگی کولبران در کردستان پرداخته در بخش رقابتی مستندهای نیمهبلند جشنواره ایدفا حضور داشت. در این مستند گروه فیلمبرداری به مدت ۹ سال چند مرد کولبر و یک زن را دنبال کرده و اثرات این کار پرمخاطره و سنگین را بر زندگی آنها ثبت کردهاند.
دلایل مخالفت با طرح تفکیک استان سیستان و بلوچستان چیست؟ گفتوگو با حبیبالله سربازی by radiozamaneh
«بدون سانسور»، نام نمایشگاه کتابی است که توسط ناشران مستقل خارج از ایران، برای پنجمین سال متوالی در کشورهای مختلف اروپایی و آمریکای شمالی برگزار میشود. این نمایشگاه با هدف مقابله با سانسور، با حضور نویسندگان در تبعید و ناشران کتاب خارج از ایران هر سال و همزمان با نمایشگاه کتاب بینالمللی تهران در بیش از ۲۷ در نقاط مختلف جهان برپا میشد. امسال به دلیل همهگیری ویروس کرونا این نمایشگاه خارج از موعد همیشگی، در ماه دسامبر / آذر و به صورت مجازی برگزار میشود. زمانه به همین مناسبت با آزاده پارساپور، مدیر نشر نوگام در لندن و از برگزارکنندگان نمایشگاه کتاب بدون سانسور گفتوگو کرده و از او درباره اهمیت برگزاری این نمایشگاه و تفاوت دوره پنجم با دورههای پیشین پرسیده است.
فیلم مستند «الناز جان» به کارگردانی مانیا اکبری در سی و سومین دوره جشنواره بینالمللی فیلم مستند آمستردام ایدفا به نمایش درآمد. تهیهکننده این مستند جواد سلیمانی همسر الناز نبیی از مسافران پرواز پی اس ۷۵۲ است. هواپیمایی که در روز هشتم ژانویه بر اثر شلیک موشکهای پدافند سپاه پاسداران در تهران سرنگون شد. این مستند با پرداختن به زندگی جواد سلیمانی و همسرش الناز، ما را با ابعاد دیگری از این رویداد دردناک مواجه میکند.
سی و سومین جشنواره بینالمللی مستند آمستردام (ایدفا) از هجدهم نوامبر آغاز شده و تا ششم دسامبر ادامه خواهد داشت. امسال هم مانند سالهای گذشته فیلمسازان ایرانی در این جشنواره معتبر سینمایی شرکت کردهاند.
این دوره از جشنواره ایدفا تحت تاثیر همهگیری ویروس کرونا قرار گرفته و علاوه بر اکران محدود در سینما امکان نمایش آنلاین فیلمها را نیز فراهم کرده است.
فیلم مستند «هنر زندگی کردن در خطر» ساخته مینا کشاورز در روزهای گذشته به نمایش درآمد و مخاطبان توانستند به صورت آنلاین پرسشهایشان را با این فیلمساز جوان درمیان بگذارند.
در این فیلم نگاه ویژهای به مسایل حقوقی زنان ایرانی شده است و فیلمساز با دنبال کردن گروهی از فعالان حقوق زنان در ایران نشان میدهد که آنها برای دستیابی به حقوق برابر با چه چالشهایی روبرو هستند.
در این فیلم از لغو قانون حمایت از خانواده در سال ۵۷ گفته میشود.
قانونی که در سال ۱۳۴۶ در زمان پهلوی دوم تصویب و در سال ۱۳۵۳ ارتقا یافته بود.
این فیلم با درد دل فیلمساز با مادربزرگ از دست رفتهاش آغاز میشود. پیش از به دنیا آمدن مینا کشاورز مادربزرگ از دنیا رفته است. علت مرگ او مانند یک راز در خانواده باقی مانده. مادربزرگ که مینا نوری جان خطابش میکند سالها پیش از انقلاب ۵۷ درگذشته است. در فیلم نوری جان را با تنها عکسی که از خود به جا گذاشته می بینیم. او در کودکی ازدواج کرده و زندگی پررنجی را گذرانده است. مینا در درد و دلهایش با نوری جان از ظلمی که همواره به زن ایرانی میشود میگوید. که چگونه پس از چهار دهه هنوز نتوانستهاند به حقوق مسلمشان دست پیدا کنند.
خشونت در خانه یکی از مهمترین معضلاتی است که در این فیلم به آن پرداخته شده. گروهی از فعالان حقوق زنان با سرسختی کارگاههای متعدد برای زنان آسیبدیده برگزار میکنند و سعی در آگاهسازی آنها دارند.
در این میان ، از آنها می خواهند داستانهای تلخ زندگیشان را مکتوب کنند و در اختیارشان قرار دهند تا بتوانند از این طریق صدایشان را به مقامات در مجلس برسانند. آنها تلاش میکنند از این طریق به لایحه حقوق برابر دست پیدا کنند.
این فیلم بدین ترتیب به سندی مبنی بر ادامه مبارزه زنان ایرانی برای حمایت قانونی تبدیل می شود.
یک سال از سرکوب خونین اعتراضات سراسری ایران که در واکنش به افزایش ۲۰۰ درصدی نرخ بنزین آغاز شده بود گذشت. شامگاه جمعه ۲۴ آبان اعتراضاتی در شهرهای مختلف ایران شکل گرفت و به سرعت به تظاهرات علیه حکومت تبدیل شد. سرکوب شدید معترضان از سوی ماموران امنیتی فرجام خونینی را برای این اعتراضات رقم زد. در گیر و دار ناآرامیهای آبان ۹۸ برخی از هنرمندان ایرانی تحت تاثیر این رویداد خونین آثاری را خلق کردند. هنرمندانی چون سروش لشکری (هیچکس)، محسن نامجو، هانی نیرو و گروهی دیگر از هنرمندان با خواندن ترانههای اعتراضی با معترضان و آسیبدیدگان ابراز همدردی کردند. در اینجا مروری خواهیم داشت بر ترانههای اعتراضی آبان ۹۸
یکسال پس از آبان۹۸: صحبتهای عبدالرضا داستانخواه، پدر محمد داستانخواه by radiozamaneh
بیش از ۶۰۰ نفر از خانواده قربانیان اعدامهای دهه ۶۰ و فعالان سیاسی، در تاریخ ۱۶ مهر / ۷ اکتبر با انتشار نامهای سرگشاده خطاب به دانشگاه «اوبرلین» واقع در ایالت اوهایوی آمریکا، نسبت به استخدام «محمدجعفر محلاتی»، سفیر سابق ایران در سازمان ملل متحد بین سالهای ۱۳۶۷-۱۳۶۸ به علت «نقض حقوق بشر و انکار اعدامهای دسته جمعی سال ۶۷ در مجامع بینالمللی» اعتراض کردند. ایرح مصداقی، نویسنده و فعال سیاسی، در گفتوگو با زمانه از تلاشهای محمدجعفر محلاتی برای سرپوش نهادن بر واقعیت اعدامهای سال ۶۷ در سازمان ملل و مجامع بینالمللی میگوید.
گلزار شقایقها، ناگفتههای زنان مبارز کردستان ایران - گفتوگو با گلرخ قبادی by radiozamaneh
تلاشهای اصولگرایان از هماکنون برای رسیدن به ریاستجمهوری آغاز شده است. آیا حاکمیت در همه ارکان نظام قصد دارد قدرت را یکپارچه کند؟ چنانچه حاکمیت در پی یک دست کردن قدرت است، آینده دولت و نظام جمهوری اسلامی در چه مسیری خواهد بود؟ با توجه به استقابل بیرمق از انتخابات مجلس یازدهم، آیا باید شاهد انتخابات ریاست جمهوری با مشارکت پایین در سال ۱۴۰۰ باشیم یا حکومت سعی خواهد کرد با روشهای مختلف تنور انتخابات را داغ کند؟
«زندهباد زندگی»، آخرین اثر رعنا سلیمانی، روایت ۲۴ ساعت زندگی چهار شخصیت زن زندانی در اوین است که همگی به اعدام محکوم شده اند.
بهتازگی نمایشگاه نقاشی «بهار سبزواری» با عنوان «نگاه خیره و گذرا» (Gaze and Glance) در نیویورک برپا شده است. نمایشگاهی در «لیلا هلر گالری» (Leila Heller Gallery) نیویورک که از ۱۷ سپتامبر ۲۰۲۰ آغاز شده و تا ۱۴ اکتبر ادامه خواهد داشت. بهار سبزواری متولد ۱۳۵۹ در ایران است. او از نوجوانی نزد استاد «جلالالدین سلطان کاشفی» دانشآموختهی هنر در اتریش و پاریس٬ آموزش نقاشی دیده است. او با مهاجرت به کشور فرانسه نقاشی را در دانشگاههای فرانسه آموخت و با تاریخ هنر اروپا آشنا شد. سپس به آکادمی هنر نیویورک پیوست و پنجره تازهای از هنر به روی او گشوده شد. خودنگارههای این هنرمند که او از آنها به عنوان یادداشت روزانه یاد میکند در آغاز مهاجرتش به فرانسه وسیلهای بوده برای ارتباط برقرار کردن با محیط و آدمهای تازه.
حال با گذشت سالها این پرترهها در کارنامه هنری بهار جایگاه ویژهای پیدا کردهاند و بهنوعی میتوان گفت به اتوبیوگرافی تبدیل شدهاند.
بهار سبزواری مهمان ویژه زمانه س و درباره آثارش با او به گفتگو نشستهایم.
چهل سال از جنگ ایران و عراق میگذرد. در چهلمین سالگرد این رویداد خونین، پیامدهای جنگ را از پنجره ادبیات ضد جنگ تماشا میکنیم: ذهنیت آسیبدیده بسیجیها در رمانهای «پستی» و «وقت تقصیر» نوشته محمد رضا کاتب، تأثیر بمباران شهرها بر زندگی کارمندان در عطر مردگان ناصر شاهینپر، و تأثیر جنگ بر ذهنیت روشنفکران در رمان محاق منصور کوشان. در «از این نکان» قاضی ربیحاوی زندگی ردی از زندگی آورگان جنگی را جستجو میکنیم و در عقرب نوشته حسین مرتضائیان آبکنار شاهد هزیمت ارتش ایران هستیم که سرانجام که به پذیرش قطعنامه 598 انجامید و نوشیدن جام زهر انجامید.
«روایتهای از خاک برخاسته انقلاب» سفری است به چهل سال قبل، آن هم با تکیه بر گفتوگو با کنشگران و رهبران سیاسی ایران در نخستین سالهای پس از تشکیل حکومت اسلامی در ایران. این کتاب حاوی زندگینامه و گفتگوهایی با ۹ تن از چهرههای سرشناس سیاسی ایران که فرد هالیدی، روشنفکر و شرقشناس ایرلندی سه سال پس از وقوع انقلاب و استقرار نظام جمهوری اسلامی، انجام داده و در مجلهی MERIP Reports منتشر شده است. لیلا فغفوری آذر و شاهین نصیری گردآوری، ترجمه این مجموعه را انجام دادهاند و اکنون برای نخستین بار این مجموعه به زبان فارسی و توسط نشر باران منتشر شده است. زمانه به همین مناسبت با لیلا فغفوری آذر و شاهین نصیری گفتوگویی انجام داده است.
شورای نگهبان، از مهمترین موانع تحقق دموکراسی در ایران - گفتوگو با مصطفی خسروی by radiozamaneh
منتشر شد به زبان انگلیسی: «صداهای یک کشتار جمعی»، مجموعه مقاله با عنوان فرعی «روایتها و داستانهای ناگفته از زندگی و مرگ در ایران سال ۱۳۶۷»، گردآوری و تدوین از ناصر مهاجر. کتاب، علیه فراموشی است و برای گفتن داستانهای ناگفته زندگی و مرگ در ایران، اینک برای انگلیسیزبانان.
کتاب «صداهای یک کشتار جمعی» حاصل تلاش ۱۰ ساله ناصر مهاجر است.
ناصر مهاجر، پژوهشگر تاریخ معاصر است. کتابهایی که تألیف کرده، از آثار ممتاز مرجع در زمینه جنبش زنان، جنبش چپ، مهاجرت و تاریخنگاری زندان به شمار میآیند.
مقدمه کتاب را آنجلا دیویس، فعال سیاسی چپ و از مدافعان سرشناس حقوق کارگران، زنان، سیاهپوستان و مهاجران در آمریکا نوشته است.کتاب ۴۸۰ صفحهای را که میگشاییم با یادداشتهای تحسینآمیز جودیت باتلر، فیلسوف، یرواند آبراهیمیان، مورخ، لیزا گونتر، استاد فلسفه سیاسی، شهرزاد مجاب، استاد آموزش و مطالعات زنان و پیام اخوان، استاد حقوق بینالملل، مواجه میشویم. همه بر اهمیت کتاب برای یادآوری و دادخواهی تأکید کردهاند.به مناسبت انتشار کتاب «صداهای یک کشتار جمعی» با ناصر مهاجر گفتوگو کردهایم.
همزمان با اعلام خبر آغاز اعتصاب غذای نسرین ستوده در زندان، دکتر حسن نایبهاشم، پزشک و مدافع حقوق بشر مقیم اتریش، در حمایت از تصمیم خانم ستوده اعلام کرد که او نیز دست به اعتصاب غذا خواهد زد. حسن نایب هاشم در اینباره نوشت:
من نیز به امید استقرار عدالت در سرزمینام، ایران زمین و با خواست آزادی زندانیان سیاسی، از این لحظه به نسرین ستوده میپیوندم و اعتصاب غذایم را آغاز میکنم. حسن نایبهاشم پیش از این نیز در حمایت از کنشگران سیاسی و حقوق بشری ایرانی زندانی بارها دست به اعتصاب غذای طولانی مدت زده است. او در همین ارتباط به زمانه از دلایل خود برای همراهی با اعتصاب غذای نسرین ستوده گفته است. حسن نایبهاشم صدای نسرین سوده را پژواک صدای بی صدایان میخواند. او میگوید خواست آزادی زندانیان عقیدتی و سیاسی باید به یک خواست عمومی تبدیل شود، درست مانند خواست اعدام نکنید که این روزها به یک خواست عمومی تبدیل شد است. نایبهاشم همچنین به دیگر زندانیانی که اکنون در اعتصاب غذا به سر میبرند اشاره میکند و میگوید که نباید آنان را فراموش کرد. افرادی مثل زهرا صفایی، زرتشت احمدی راغب، حمزه درویش، مجید اسدی. حسن نایبهاشم به عنوان یک پزشک و فعال حقوق بشر به مسئولان جمهوری اسلامی توصیه میکند هر چه زودتر با کاستن از تراکم زندانها از طریق دادن مرخصی و آزاد کردن زندانیان سیاسی-عقیدتی از شیوع بیشتر کرونا در زندانها جلوگیری کند. او جمهوری اسلامی را دعوت میکند به تعهدات بینالمللی خود متعهد باشند.
وضعیت کایلی مور گیلبرت زندانی استرالیایی در ایران - گفتوگو با آژاده دواچی by radiozamaneh
مجلس یازدهم با شعار سر و سامان دادن به وضعیت اقتصادی به سر کار آمد و حتی قالیباف رئیس مجلس گفته بود رفع مشکلات اقتصادی، اولویت مجلس یازدهم است، چه مشکلات و چالشهایی برای سر و سامان دادن به وضعیت اقتصادی سر راه مجلس جدید است؟ آیا مجلسی که در تحت تسلط اصولگرایان است توانایی حل بحران اقتصادی ایران را دارد؟ زمانه در این رابطه با آرش حسننیا، روزنامهنگار حوزه اقتصاد گفتوگو کرده است.
مجلس یازدهم که در اختیار اصولگرایان قرار دارد، یکی از اهدافی که پیش گرفته راه اندازی شبکه ملی اینترنت (شما) است. آیا اینترنت ملی راه اندازی شده است؟ هدف نمایندگان از تسلط بر هر چه بیشتر بر اینترنت چیست؟
پنج سال پیش در چنین روزهایی در سوئیس تفاهم هستهای لوزان به دست آمد. این تفاهم مبنایی شد برای برنامه جامع اقدام مشترک یا همان برجام. کلمهای که بارها شنیدهایم و حالا در تاریخ معاصر ایران مانند بسیاری از قراردادهای سرنوشتساز این کلمه هم باقی مانده است. برنامه هستهی ایران چگونه آغاز شد و چگونه شکست خورد؟ دراین پادکست نگاهی داریم به پرونده هستهای ایران. برنامه هستهی چگونه آغاز شد و چگونه شکست خورد؟ در ابتدا نگاهی داریم به پیشینه برنامه هستهای ایران و سپس در گفتوگو با مهران مصطفوی، فرج سرکوهی، شهلا شفیق، منیره برادران هزینههای برنامه هستهای برای جامعه مدنی ایران را از جوانب مختلف بررسی میکنیم.
آیا خروج آمریکا از توافق هستهای سبب خیزشهای دی و آبان شد یا زمینه این خیزشها در جامعه وجود داشت؟ برنامه هستهای جمهوری اسلامی ایران چه تأثیری در اعتماد عمومی در جامعه به جای گذاشت؟ در گفتوگو با شهلا شفیق بشنوید.
برنامه جامع اقدام مشترک ( برجام) پنج سال پیش سهشنبه ۲۳ تیر ۱۳۹۴ (۱۴ ژوئیه ۲۰۱۵) در وین میان ایران و گروه پنج به علاوه یک (چین، فرانسه، بریتانیا، روسیه، آلمان و آمریکا) منعقد شد. سرنوشت برجام با خروج آمریکا از این پیمان در اردیبهشت ۱۳۹۷ تغییر کرد، تحریمهای آمریکا علیه ایران بازگشت و باردیگر برنامه هسته ای جمهوری اسلامی با بحران مواجه شد. برخی از صاحبنظران این سوال را مطرح میکنند که چرا و به چه قیمتی برنامه هستهای ایران باید ادامه یابد.
مهران مصطفوی فعال سیاسی، استاد و پژوهشگر در موسسۀ فیزیک و شیمی دانشگاه پاریس جنوبی و مرکز ملی تحقیقات علمی فرانسه، از جمله کسانی است که به تازگی در فراخوانی،خواهان توقف فوری و کامل غنیسازی اورانیوم و توقف هر گونه پروژه ساختن راکتور آب سنگین در ایران شده است.
کانی محمدی، خواهر زهرا محمدی، در گفتوگو با زمانه این حکم را ناعادلانه خواند و از تناقضهای موجود در پرونده زهرا محمدی و کشمکشهای سازمان اطلاعات سپاه و وزارت اطلاعات گفت.
با نگاهی به روند و اهدافی که جمهوری اسلامی برای برنامه هسته ای در پیش گرفته، دو پرسش اساسی را پیش روی ما قرار میدهد: آیا برنامه هستهای آنطور که مقامات جمهوری اسلامی ادعا میکنند یک برنامه ملی است؟ و دیگر اینکه چرا گروه بزرگی از روشنفکران ایرانی از بحث و گفتوگو درباره برنامه هستهای جمهوری اسلای خودداری میکنند؟ فرج سرکوهی، نویسنده و روزنامهنگار ساکن آلمان، در گفتوگو با زمانه به این پرسش ها پاسخ داد.
بازار سهام ایران فارق از رویدادهای روز اقتصادی در داخل و خارج از کشور هر روز بزرگ و بزرگتر میشود. همزمان با «تبلیغ» رونق بورس از سوی دولت و همفکرانش، ناظران و کارشناسان اقتصادی منتقد، رشد بورس را «حبابی» میدانند. دولت اما هر روز راه را برای حضور و ورود شرکتها و سرمایهداران تازه به بورس هموار و باز میکند. زیر پوست این بورس و بورسبازی چه خبر است و چه عواملی بر «رونق» و روند صعودی بورس تاثیر گذاشته است؟ گروهی اعتقاد دارند که «مردم» برای حفظ ارزش داراییهایشان به بازار سرمایه روی آوردهاند؛ آیا این تصور درست است و بورس واقعن میتواند ارزش داراییها را حفظ کند؟ نقش دولت و شرکتهای خصولتی در حبابی شدن بورس چیست و چگونه عمل میکند؟ زمانه در جستجوی پاسخی برای این پرسشها با احسان سلطانی، پژوهشگر اقتصادی در ایران گفتوگویی داشته است. او نیز وضعیت این روزهای بورس در ایران را «حبابی» میداند و نسبت به ترکیدن این حباب هشدار میدهد.
نسیم روشنایی در گفتوگو با زهرا باقریشاد در شبکههای اجتماعی مدتی است کمپینی به راه افتاده است علیه ناموسپرستی. این کمپین مردان را تشویق و دعوت میکند که برای مبارزه علیه ناموسپرستی و قتلهای ناموسی کنشگری کنند. زهرا باقریشاد، روزنامهنگار و فعال حوزه زنان یکی از آغازگران این کمپین است. زمانه با و درباره این کمپین، چرایی و ضرورت آن گفتوگو کرده است. https://www.radiozamaneh.com/518229 باقریشاد معتقد است حضور مردان در مبارزه علیه ناموسپرستی در فرآیند تغییر فرهنگ ناموسپرستی تأثیر بیشتری بر جامعه خواهد داشت.
رامین و راشد، دو کودک کار سابق افغانستانی در تهران، پایتخت ایران و جوانهای ۱۹ ساله امروزی در برلین، پایتخت آلمان در این پادکست دو قسمتی با ما همراه شدند تا از شرایط کار غیرقانونی کودکانی همچون آنها در ایران بگویند. تجربههای آنها بهویژه اکنون زاویه دیگری از وضعیت کلی پناهجویان و مهاجران افغانستانی در ایران را بازتاب میدهد. هفتههای گذشته چندین فاجعه حدود و ثغور این وضعیت را نشان دادند: شکنجه و غرقشدن پناهجویان افغان در رود مرزی هیرمند، آتشگرفتن یک خودرو حامل چند شهروند افغانستانی و واژگونی وانتی که بنا به گزارشها حامل ۶۷ مهاجر افغان بود.
گفتوگو با ناصر مهاجر، تاریخنگار- ۲ تیر، سالگرد به توپ بستن مجلس شورای ملی by radiozamaneh
محمدرضا شالگونی: اشتباه مجاهدین، خودکشی سازمان فدائی و تسریع روند سرکوب. by radiozamaneh
چرا ایران و ترکیه به مواضع حزب کارگران کردستان حمله کردند؟ - گفتوگو با عمار گلی by radiozamaneh
بحران جانشینی رهبر: آیا «غدیرسازی» جدیدی در راه است؟ گفتوگو با شیرین عبادی by radiozamaneh
مراد فرهادپور در گفتوگو با زمانه از نقش شورش و غارت در آشکارساختن زخمها و تناقضات نهفته در پس نظم طبیعی حاکم میگوید.
در روزهای گذشته، ابتلای شمار زیادی از پناهجویان ساکن کمپ اسنیک (Sneek) در شمال هلند واقع در استان فریسلند (Friesland) به بیماری کووید-۱۹، در این کشور خبر ساز شد. این کمپ به مدت سه روز در قرنطینه کامل قرار گرفت و ورود و خروج پناهجویان ممنوع شد، اما همچنان نگرانیهای زیادی در میان پناهجویان وجود دارد.
تاکنون طبق اعلام رسمی مرکز اسکان پناهجویان در هلند (COA) با انجام تست ویروس کرونا از همه پناهجویان ساکن در این کمپ، مشخص شد که ۲۸ نفر از آنها به ویروس کرونا مبتلا شدهاند و ژاکولینه انگبرس، مشاور ارتباطات و سخنگوی رسانهای مرکز اسکان پناهجویان در شمال هلند، در گفتوگو با زمانه این موضوع را تأیید کرد.
اجارهنشینی، زخمی که هر سال با نزدیک شدن به فصل گرما سر باز میزند بر طبق آخرین آمارها، ۳۷ درصد از شهروندان در ایران اجارهنشین هستند. در شرایطی که ویروس کرونا به شکل گسترده در ایران شیوع پیدا کرده، اجارهبها افزایش ۳۱.۶ درصدی یافت و مستاجران اکنون بر سر چند راهیِ چه کنم گیر افتادهاند! اجارهنشینها چه مشکلاتی دارند؟ این افزایش اجارهبها در شرایط کرونایی این روزهای ایران چه تاثیری بر زندگی آنها میگذارد؟ با چه چالشهایی روبهرو هستند؟ عوامل افزایش اجارهبها چیست و چگونه میتوان جلوی این افزایش افسارگسیخته را گرفت؟ نقش دولت در این میان به چه صروت است؟ اینها موضوعاتی هستند که در این پادکست با مهمان برنامه، آرش حسننیا بررسی خواهیم کرد و پای درد دل های اجارهنشینها خواهیم نشست تا با رنج خانه به دوشی این گروه بزرگ از جامعه بیشتر آشنا شویم.
چرا دولت در دوران بحران اقتصادی به واگذاری سهام عدالت در بورس پرداخته؟ دلیل رونق بازار بورس در عین بحران اقتصادی چیست؟ آیا رشد ارزش بازار بورس از حبابی است که به زودی خواهد ترکید؟ «زمانه» در گفتوگوی زیر این پرسشها را با مهدی قدسی، دکترای اقتصاد و پژوهشگر موسسه مطالعات اقتصاد بینالملل وین در میان گذاشت.
لیلا انصاری، پناهجوی ایران ساکن کمپ زوتفن در شرق هلند، به همراه همسرش و تعدادی دیگر از پناهجویان این کمپ، اقدام به تهیه ماسک برای پناهجویان کردهاند.
کبری قاسمی، از قدیمیترین اعضای زمانه بازنشسته میشود. او هم در بخش مدیریت همراه زمانه بود و هم در تحریریه. تعهد او به زمانه و به آرمانهای انسانی باعث شد تا لحظه بازنشستگی با زمانه همکاری کند.
کبری قاسمی در تحریریه در حوزه زنان، سیاست، روان شناسی و جامعه شناسی و فرهنگ فعال بود. او با جامعه ایرانیان هلند نیز رابطهای پویا داشت. کبری قاسمی برای ما همواره نماد مثبت اندیشی و امید بوده و هست. حال که بازنشسته میشود با او درباره تجربه همکاری اش با زمانه و بازنشستگی گفت و گویی خواهم داشت.
محمد نوریزاد، زندانی سیاسی پس از اینکه روز گذشته بهقصد خودکشی رگ دست خود را با شیشه یا تیغ برید، امروز ۱۳ اردیبهشتماه به بهداری زندان وکیلآباد مشهد منتقل شده است.
فاطمه ملکی همسر این زندان سیاسی در یک فایل صوتی ضمن تأیید این خبر اعلام کرده است که محمد نوریزاد انگیزه خود از این اقدام را «قرار گرفتن در تنگنا» عنوان کرده است.
ملکی گفته که همسرش پیامهای دوستان خود را مبنی بر انصراف از اقدام به خودکشی دریافت کرده است.
«زمانه» هر دو ماه یک بار یک خبرنامه کارگری به زبانهای فارسی و انگلیسی منتشر می کند. خبرنامه کارگری بر روی مسائلی از قبیل: امنیت و سلامت در محل کار، تبعیض در محل، قانون کار، زنان، کودکان کار، مسائل مربوط به قراردادها، بیکاری، تعویق و یا نپرداختن دستمزدها، و موضوع تشکل های کارگری تمرکز دارد.
سال گذشته تصمیم گرفتیم برای اینکه به نمایی از وضعیت کارگران ایران در یک بازه زمانی طولانیتر برسیم، فشردهای از رخدادها را در قالب یک سالنامه ارائه دهیم. به این ترتیب دومین گزارش سالانه کارگری زمانه است به مناسبت اول ماه مه، روز جهانی کارگر، به فارسی و انگلیسی منتشر شد و شما اکنون میتوانید شنونده پادکست این گزارش سالانه باشید. این گزارش حدوداً خبرهای میان اردیبشهت ۱۳۹۸ تا اوایل اردیبهشت ۱۳۹۹ را دربرمیگیرد.
نگار مشکینخط، فرزند روزبه مشکینخط، روزنامهنگار و فعال سیاسی محبوس در زندان اوین، در پیام صوتی که به دست زمانه رسیده است، نسبت به احکام ناعادلانه زندان علیه پدرش که صرفا به علت نوشنن مقاله اعتراضی بوده، اعتراض کرده است.
روزبه مشکینخط مشکینخط، سردبیر وبسایت توقیفشده «انتخاب خبر» و دبیرکل حزب «ایران سرافراز» است و مجموعاً به ۲۸ سال زندان محکوم شد. مشکینخط چهارشنبه ۱۷ مرداد ۱۳۹۷ و پس از مسدودشدن وبسایت «انتخاب خبر» بازداشت و به بند ۲۰۹ اوین منتقل شد.
در حالی که سرایت بیماری کووید ۱۹ به زندانها، نگرانی در باره جان #زندانیان_سیاسی و سایر #زندانیان را افزایش داده، دستگاههای قضایی و امنیتی اعمال فشار بر برخی زندانیان سیاسی از جمله #جعفر_عظیمزاده، #فعال_کارگری را افزایش دادهاند. رئیس قوه قضائیه بخشنامهای برای دادن مرخصی به زندانیان صادر کرده و گرچه جعفر عظیمزاده فعال کارگری و عضو #اتحادیه_آزاد_کارگران ایران مشمول ضوابط این بخشنامه میشود دادستانی با آزادی او مخالفت کرده است. اتحادیه آزاد کارگران ایران در بیانیهای به تاریخ سهشنبه ۲۶ فروردین نوشت نه تنها با آزادی عظیمزاده مخالفت شده بلکه برای محکمکاری پرونده جدیدی در شعبه دوم دادسرای اوین برای او گشوده شده است. همزمان دستگاه قضایی قصد دارد خانه #پروین_محمدی فعال کارگری که او هم عضو اتحادیه آزاد کارگران است را به حراج بگذارد. پروین محمدی خانه خود را برای آزادی جعفر عظیمزاده وثیقه گذاشته بود اما عظیمزاده ۱۵ ماه پس از بازداشت هنوز آزاد نشده است. در پی شیوع #کرونا_در_ایران سازمانهای بینالمللی مدافع حقوق بشر و فعالان اجتماعی ایران نسبت به جان زندانیان هشدار داده و خواستار آزادی فوری زندانیان سیاسی و عقیدتی شدهاند.
کودکان و مادران زندانی، موضوع پادکست جدید زمانه است که در دو قسمت برای شما شنوندگان گرامی، ارائه خواهد شد. حامد فرمند، فعال حقوق کودکان و بنیانگذار موسسه کودکان زندانیان، مهمان این برنامه است. کودکان و مادران زندانی، گروهی از شهروندان هستند که به دلیل شرایط خاصی که در آن به سر می برند و عدم شفافیت و اطلاع رسانی صحیح درباره آنها و شرایطشان، ممکن است کمتر درباره آنان شنیده باشیم. این گروه شامل مادرانی میشوند که به دلیل ارتکاب جرم در زندان به سر میبرند و فرزندان آنها نیز به دلایل مختلفی همچون شیرخوارگی و نداشتن سرپرست در بیرون از زندان، به ناچار با مادران خود در داخل زندان زندگی میکنند. زندانها در ایران، حتی بنا به اعتراف مقامات خود جمهوری اسلامی، فاقد شرایط مطلوب و استانداردهای لازم برای نگهداری زندانیان هستند و ایران جزو ۱۰ کشوریست که به نسبت جمعیت، بیشترین تعداد زندانی را در جهان دارند. کودکان و مادران زندانی شرایط ویژه و متفاوتی به نسبت زندانیان عادی نیاز دارند، اما چنین شرایطی که زندانهای ایران فاقد استانداردهای لازم است، این وضعیت میتوان برای این گروه خاص به مراتب آسیبهای بیشتری به همراه داشته باشد. اکنون شیوع گسترده ویروس کرونا در ایران و ورود آن به زندانها، شرایط کودکان و مادران زندانی بیش از هر زمان دیگری در معرض خطر دارد و کودکان علاوه اضطرابها و تروماهایی که تجربه میکنند، در چنین شرایطی متحمل اضطراب و ترومای مضاعف میشوند.
حمید حاج حعفر کاشانی، زندانی سیاسی که به تازگی از زندان آزاد شده، به دلیل یک پرونده مفتوح در دادسرای مقدس اوین، مجددا احضار شده است. او در گفتوگو با زمانه جزئیات بیشتری را از این پرونده میگوید.
کودکان و مادران زندانی، موضوع پادکست جدید زمانه است که در دو قسمت برای شما شنوندگان گرامی، ارائه خواهد شد. حامد فرمند، فعال حقوق کودکان و بنیانگذار موسسه کودکان زندانیان، مهمان این برنامه است. کودکان و مادران زندانی، گروهی از شهروندان هستند که به دلیل شرایط خاصی که در آن به سر می برند و عدم شفافیت و اطلاع رسانی صحیح درباره آنها و شرایطشان، ممکن است کمتر درباره آنان شنیده باشیم. این گروه شامل مادرانی میشوند که به دلیل ارتکاب جرم در زندان به سر میبرند و فرزندان آنها نیز به دلایل مختلفی همچون شیرخوارگی و نداشتن سرپرست در بیرون از زندان، به ناچار با مادران خود در داخل زندان زندگی میکنند. زندانها در ایران، حتی بنا به اعتراف مقامات خود جمهوری اسلامی، فاقد شرایط مطلوب و استانداردهای لازم برای نگهداری زندانیان هستند و ایران جزو ۱۰ کشوریست که به نسبت جمعیت، بیشترین تعداد زندانی را در جهان دارند. کودکان و مادران زندانی شرایط ویژه و متفاوتی به نسبت زندانیان عادی نیاز دارند، اما چنین شرایطی که زندانهای ایران فاقد استانداردهای لازم است، این وضعیت میتوان برای این گروه خاص به مراتب آسیبهای بیشتری به همراه داشته باشد. اکنون شیوع گسترده ویروس کرونا در ایران و ورود آن به زندانها، شرایط کودکان و مادران زندانی بیش از هر زمان دیگری در معرض خطر دارد و کودکان علاوه اضطرابها و تروماهایی که تجربه میکنند، در چنین شرایطی متحمل اضطراب و ترومای مضاعف میشوند.
سهیل عربی، عکاس و فعال سایبری در نامهای که شنبه ۱۶ فروردین منتشر شد، اعلام کرد به خاطر «نقض حقوق خود، ظلم مضاعف و بدعهدی مسئولان» اعتصاب غذای خود را از سر میگیرد.
سهیل عربی در بخشی از این نامه ضمن اشاره به اعمال شکنجه علیه او در هنگام بازجویی و تبعات شکنجه بر وضعیت جسمانی کنونیاش نوشته است:
«تمامی اتهامات مانند فعالیت تبلیغی علیه نظام و تشویش اذهان عمومی واهی بوده و توسط بازجوها تحت شکنجه و اکراه اخذ شده است. حتی اجازه دفاع در دادگاه به من داده نشده است. در بند الف ۱ قرارگاه ثارالله به شدت مورد ضرب و شتم قرار گرفته بودم و از ناحیه بیضه دچار تروما شدم و هنوز پس از گذشت ماهها درمان نشدهام و درد شدیدی را تحمل میکنم. […] نگهداری من در این زندان ظلم مضاعف است زیرا من به دلیل اتهامات سیاسی مانند فعالیت تبلیغی علیه نظام دستگیر شدهام و نگهداری من در کنار سارقان و اختلاس گران ظلمی مضاعف بر تمامی ظلمهایی است که طی این هفت سال به من شده است. ظلمهایی چون محرومیت از مرخصی. روزنامه نگاری جرم نیست!»
شاید بتوان چکیده یافتههای پژوهش نسیم روشنایی درباره شکنجه و آزار جسمی و روحی در کمپهای ترک اعتیاد در ایران را در این جملههای «رضا» خواند، یکی از کسانی که تجربههایش را با او در میان گذاشته بود:
«در کمپهایی که ماده شانزدهیها را میآورند ضرب و شتم شدید وجود دارد. خودم به چشم خودم دیدم که کسی را کشتند. حدود چهار سال پیش در کمپی اجباری در خاورشهر بودم. پسری برای فرار وایتکس خورده بود، ماده شوینده. کارمندهای کمپ یک روز بعدش فهمیدند و آنقدر کتکش زدند که معدهاش خونریزی داخلی کرد. قبل از کتک هنوز معدهاش خونریزی نکرده بود، اما از کتک شدیدی که خورد معدهاش خونریزی کرد و پسر مرد.»
به گفته امیر کیانپور بحران ویروس کرونا صرفا محدود به حوزه سلامت و درمان نمیشود، بلکه یک بحران چند وجهی است که ابعاد در هم تنیده سیاسی، اقتصادی و اجتماعی دارد. امیر کیانپور ریشه این بحران را صرفا به صورت ساده در طبیعت و یا عادات خاصِ فرهنگ غذایی یک کشور خاص نمیداند، بلکه او معتقد است ریشههای بحران را در باید تغییراتی جستجو کرد که نظام اقتصادی-اجتماعی حاکم، یعنی در سرمایهداری در اتباط با انسانها، فرآیند گسترش شهرها، جهانیسازی، طبیعت، کشاورزی، نحوه عرضه و توزیع کالاها و خدمات و غیره ایجاد کرده است.
«یک دست کردن مجلس بخشی از پروژه سیاسی برای عروج مجدد بنیاد گرائی اسلامی و تضمین ثبات حاکمیت است.» انتخابات مجلس یازدهم با سردی برگزار شد. هجوم خبرهای شیوع کرونا فرصت بررسی انتخابات این دور و مقایسه عملکرد حکومت و همچنین رفتار مردم با دورهای پیشین را گرفت. اما بررسی موضوع را نباید کنار گذشت و به ویژه لازم است آن را از زاویه توجه به روند تجدید سازمان در نظام برای برخورد با بحرانهای اجتماعی و اقتصادی و بحران رهبری دستگاه پیگرفت. این موضوع در عین حال موضوع چشمانداز آینده است، به ویژه در سال تازه. گفتوگو با مهرداد درویشپور، جامعهشناس و فعال سیاسی جمهوریخواه را بشنوید.
انتخابات مجلس یازدهم با سردی برگزار شد. هجوم خبرهای شیوع کرونا فرصت بررسی اتخابات این دور و مقایسه عملکرد حکومت و همچنین رفتار مردم با دورهای پیشین را گرفت. اما بررسی موضوع را نباید کنار گذشت و به ویژه لازم است آن را از زاویه توجه به روند تجدید سازمان در نظام برای برخورد با بحرانهای اجتماعی و اقتصادی و بحران رهبری دستگاه پیگرفت. این موضوع در عین حال موضوع چشمانداز آینده است، به ویژه در سال تازه.
■ نقشه تنظیم مجلس یازدهم به دست شورای نگهبان و طبعا با تأیید ولی فقیه پیش برده شد. این یک برنامه تکراری بود یا آن را باید حرکتی با کیفیتی ویژه برای تنظیم ساختار قدرت دید؟
■ این نظر مطرح شده بی آنکه به صورتی روشن مستند شود: رژیم وارد دوره گذار به مرحله پس از خامنهای شده است. شما چه فکر میکنید؟ آیا شما هم معتقدید که اکنون در چنین دورهای به سر میبریم؟
■ پیشبینیتان در مورد حرکتهای جامعه چیست؟ مردم منفعل و نظارهگر خواهند بود؟ به تغییرات واکنش نشان خواهند داد و به صورتی از آن برای ابراز تقابل خود با دستگاه بهره خواهند گرفت؟ طبقات مختلف چه واکنشهای متفاوتی خواهند داشت؟
■ رژیم روابط خود را با خارج، به ویژه با آمریکا، چگونه تنظیم خواهد کرد؟
با شیوع گسترده بیماری کرونا (کووید-۱۹) در ایران و سرایت آن به زندان، در هفتههای گذشته خانواده تعداد زیادی از زندانیان سیاسی-عقیدتی و سازمانهای حقوق بشری، خواستار آزادی فوری این زندانیان شدند. قوه قضائیه اعلام کرده تاکنون به ۸۳ هزار زندانی، از جمله زندانیان سیاسی مرخصی اعطا کرده است. اما تنها تعداد محدودی از زندانیان سیاسی تاکنون شامل مرخصی شدهاند. علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی به رسم هر سال در آستانه نوروز با صدور حکمی موسوم به «عفو رهبری»، با آزادی تعداد بیشتری از زندانیان سیاسی موافقت کرد. آیا رهبر جمهوری اسلامی در برابر فشارها و اعتراضهای گسترده جامعه برای آزادی زندانیان سیاسی، مجبور به عقبنشینی از مواضعش شده است؟
شیرین عبادی، حقوقدان و برنده جایزه صلح نوبل، در گفتوگو با زمانه میگوید پاسخ این پرسش هم بله است و هم خیر.
بیماری کرونا (کووید-19) در ایران به شکلی گسترده شیوع پیدا کرده و به کل کشور سرایت کرده است. در چنین شرایطی زندانها هم در امان نماندند و طبق گزارشهای منتشر شده، ویروس کرونا در به زندانها هم سرایت کرده است. خانواده زندانیان سیاسی و بسیاری از سازمانهای حقوق بشری، طی هفتههای گذشته خواستار آزادی یا مرخصی زندانیان سیاسی در چنین شرایطی شدند، اما قوه فضاییه تاکنون تنها با مرخصی تعداد محدودی از زندانیان سیاسی موافقت کرده است. نسرین ستوده، وکیل دادگستری و فعال حقوق بشر محبوس در زندان اوین، دوشنبه 26 اسفند با انتشار بیانیهای، در اعتراض به عدم موافقت با مرخصی تعداد زیادی از زندانیان سیاسی، از اعتصاب غذای دوباره خود خبر داد. رضا خندان، همسر نسرین ستوده در گفتوگو با زمانه از آخرین وضعیت همسرش، علت اعتصاب غذا و بررسی نکردن درخواستهای مکرر برای مرخصی او گفت.
– بیبیجون،
نف چه رنگه، نف کجاس؟»
«- رنگ نفت خیلی سیاس
تو دل خاک خداس
زیر پای مردم فقیر ماس
هی میگن مال شماس
ولی وختی بش رسیدن
دیگه مردومو ندیدن
همه هارت و پورتا آب شد
مثِ تابِ یه حباب شد
باغمون، بی باغبون
سرامون، بی سایبون
دسامون، تَرَک – تَرَک
چشامون، دو کاسه خون
وختی دلا از هم جداس
حتا، نه امید به خداس
جلیل روشندل معتقد است که شیوه اجرای طرح یکدستسازی مجلس و تصفیه کردن صداهای مخالف به شکلی که در جریان انتخابات یازدهمین دوره مجلس شورای اسلامی برگزار شد، تازگی دارد با دورههای پیشین متفاوت است. چرا که به گفته جلیل روشندل، اگرچه در گذشته هم صدای مخالف و یا نگرشهای خاص تصفیه می¬شدند، مانند طرفداران جنبش سبز، اما در عین حال نگرشی هم وجود داشته که یک تحمل مختصر و محدودی برای برخی صداهای مخالفت را وجود داشته باشد، به همان شیوه که در سطح جامعه برخی مخالفتهای فردی شهروندان نیز تحمل میشود: «اما پس از امضای بیانیهای که طی آن ۱۴ فعال سیاسی خواستار استعفای آقای خامنهای شدند، این تحمل تغییر کرد و ما شاهد دستگیری و محکومتهای بالای همین افراد بودیم. همین شیوه برخورد با مخالفین مجاز مجلس هم صورت گرفت و آنها را هم فیلتر کرد. بنابراین چینش جدید مجلس در سطحی که انجام شده، تکراری نیست، ولی شیوه عمل آن در اجزا شناخته شده و می¬توان گفت تکراری است.»
انتقال فاطمه سپهری به بند دیگری از زندان وکیلآباد - گفتوگو با فاطمه ملکی by radiozamaneh
زمانه برای گرامیداشت یاد و خاطره جانباختگان اعتراضهای آبانماه و تلاش در راستای تحقق دادخواهی برای جهت اجرای عدالت، اقدام به تهیه پادکستی به نام «خونیان» کرده که هر قسمت آن به روایت سرگذشت یکی از کشتهشدگان میپردازد.
اولین قسمت از پادکست «خونبان» به پوریا ناصریخواه اختصاص دارد. در هفتههای گذشته اخبار متناقض و غیرموثقی درباره این جانباخته اعتراضهای آبان در اسلامشهر منتشر شد که هیچکدام حقیقت ندارد.
مهدیه گلرو معتقد است انتخابات یازدهمین دوره مجلس به دلیل تفاوت آن با دورههای پیشین، علیالخصوص انتخابات دوره دهم از اهمیت بسیار بالایی برخوردار بود و از جمله تفاوتهای عمده آن با دورههای قبل را میزان پایین مشارکت و نبود مطالبهگری میداند. به گفته مهدیه گلرو، انتخابات مجلس معمولا انتخاباتی فرمایشی است که جریانهای سیاسی به طور جدی به آن ورود نمیکنند. اما انتخابات مجلس دهم را مهم میداند چرا که به گفته گلرو به اصرار افکار عمومی در لیست امید زنها حضور فعال و پررنگی در عرصه انتخابات داشتند و مطالبات آنها و جامعه مدنی به صورت جدی مطرح شد، در حالی که در انتخابات مجلس یازدهم فقدان مطالبهگری وجود داشت.
عباس زندی، مربی کونگفو و پناهنجوی کُرد ایرانی به همراه همسر و دو فرزندش نزدیک به شش است در ترکیه زندگی میکند. او در گفتوگو با زمانه از مشکلات زندگی پناهجویی در ترکیه و وضعیت حال حاضر پناهجویانی که در مرز یونان گیر افتادهاند میگوید.
گفتوگو با نیلوفر لنگر: «افکار طالبانی را هر قدری که لاپوشانی کنیم باز هم طالبانیست» by radiozamaneh
گفتوگو با زرقا یفتلی: انتظار داریم پنجاه درصد هیات مذاکره کننده با طالبان زنان باشند by radiozamaneh
رمان «سودای نسرین» سومین کتاب ناهید کشاورز درباره پیامدهای انقلاب بهمن در زندگی خانوادگی و اجتماعی زنان ایرانی را انتشارات فروغ در شهر کلن آلمان منتشر کرده. کانون «رهآورد» در آخن مدتی پیش جلسهای را با حضور رضا کاظمزاده، روانشناس ایرانی به داستانخوانی ناهید کشاورز اختصاص داد.
رمان «سودای نسرین» سومین کتاب ناهید کشاورز درباره پیامدهای انقلاب بهمن در زندگی خانوادگی و اجتماعی زنان ایرانی را انتشارات فروغ در شهر کلن آلمان منتشر کرده. کانون «رهآورد» در آخن مدتی پیش جلسهای را با حضور رضا کاظمزاده، روانشناس ایرانی به داستانخوانی ناهید کشاورز اختصاص داد.
گفتوگو با داریوش رجبیان در باره دریافت جایزه »قند پارسی» کانون همیاری فارسی زبانان بریتانیا by radiozamaneh
افشا شدن نامه نیلوفر بیانی در مورد شکنجهها و آزارهای جنسی تحمیل شده بر او در دستکم هزار و ۲۰۰ ساعت از دوران بازداشتش، واکنشهای گستردهای به دنبال داشته است. روایتهای نیلوفر بیانی، فعال محیط زیست، از شکنجه در زندانهای جمهوری اسلامی وحشتناک است: هدفِ خشونت فیزیکی قرار گرفته، تهدید به مرگ از جمله با آمپول هوا شده، عکس جنازه دکتر کاووس سید امامی را به او نشان دادهاند که «خودکشیات میدهیم»، او را ناچار کردهاند که با فانتزیهای جنسی بازجوها همراهی کند، با چندین مرد امنیتی او را به ویلایی فرستادهاند که در آن مردها لخت در استخر ویلا شناکرده و او را تهدید به تجاوز جنسی میکنند. بازجوی اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به او گفته است که برای انجام تمام این خشونتها اجازه مستقیم حسین طائب، مسئول اطلاعات سپاه پاسداران را دارد. کاظم حسینی، وکیل سپیده کاشانی، یکی دیگر از محیط زیستیهای بازداشتشده همراه با نیلوفر بیانی نیز پس از افشای شکنجهها به «انصافنیوز» گفت که موکل او هم موارد مشابهی را مکتوب و شفاهی به دادگاه منتقل کرده است. سام رجبی، هومن جوکار، نیلوفر بیانی، مراد طاهباز، سپیده کاشانی، عبدالرضا کوهپایه، طاهر قدیریان و امیرحسین خالقی اعضای این پرونده گروهی هستند که همگی در بهمن ماه ۱۳۹۶ توسط اطلاعات سپاه ثارالله به اتهام «جاسوسی» بازداشت شدند.
کاووس سیدامامی نیز از متهمان این پرونده بود که ۱۹ بهمن ماه ۱۳۹۶، یعنی دو هفته پس از بازداشت به شکل مشکوکی در بازداشتگاه اوین جان باخت.
علت مرگ او خودکشی اعلام شد. ادعایی که خانواده سیدامامی هرگز آن را قبول نکرده است.
بار دیگر در آستانه برگزاری دور اول انتخابات یازدهمین دوره مجلس شورای اسلامی، توجهها نسبت به بکارگیری پولهای کثیف در انتخابات توسط کاندیداها بالا گرفته است. زمانه در پادکستی به صورت اختصاصی به بررسی موضوع «ورود پولهای کثیف در انتخابات» پرداخته است. رضا دقتی، ناظر مستقل بینالمللی در انتخابات، مهمان این برنامه است.
پروین اردلان میگوید گرچه در طول چهل سال گذشته از حق رأی دادن یا رأی ندادن برخوردار بودهاند، اما این را همه ماجرا نمیداند، چرا که به گفته او این حق جمهوری اسلامی یک «تکلیف و وظیفه» است.. پروین اردلان میگوید نقش و نحوه مشارکت زنان در انتخابات بیشتر جنبه نمایش داشته است، چرا که اساسا مسئلهای به نام «مسئله زنان» هیچگاه از محورهای اصلی انتخابات در ایران نبوده است. او حضور زنان را در همه لایههای مختلف در جامعه را هر روز وسیعتر میداند، به گونهای که دیگر لازم نیست از حق آنها دفاع کردن، بلکه آنها خود به عنوان مدافع در همهجا حاضر میشوند. به باور پروین اردلان از آنجایی که مجلس به خواست و مطالبات زنان هیچ اهمیتی نمیدهد، اما همواره رأی زنان از لحاظ آماری و بالا بردن میزان مشارکت اهمیت داشته، نتیجتا باید مشروعیت رأی دادن را هم از آن گرفت تا نتواند بیش از این زنان بیشتری را تنها به عنوان عاملان و بدن¬های مشارکت وارد حوزه رأیگیری نماید.
به گفته محمدرضا سرداری، اگرچه اصلاحطلبان از همسویی با اپوزسیون در تحریم انتخابات حذر میکنند، اما رویکرد و برخورد حال حاضر آنها به «تحریم انتخابات» شباهتهایی دارد، البته تحریم به این معنا که میخواهند سیگنالی برای حاکمیت ارسال کنند مبنی بر این که اگر میزان مشارکت مردم در انتخابات پایان است، پس پیروزی با آنها است که انتخابات را تحریم کردهاند. به گفته آقای سرداری، یکی دیگر از علتهای رد صلاحیتهای گسترده اصلاحطلبان این است که حاکمیت دیگر قصد ایجاد رقابت را ندارد و نیازی به آن احساس نمیکند و میخواهد به سمت انحصاریتر کردن قدرت پیش برود.
به باور جلیل روشندل بعد از اعتراض¬های سراسری آبان و ساقط کردن هواپیمای مسافربری اوکراینی توسط سپاه پاسداران، حکومت جمهوری اسلامی تصمیم دارد ساختار قدرت را از همه جهت تصفیه کند و به یک قدرت یکدست تبدیل شود. به گفته جلیل روشندل، بعد از ۴۱ سال بازگشت به یک حکومت یکدست آنچه که به گفته ایشان خمینی به عنوان «ید واحده» از آن نام برده، عملی کردن آن میسر نیست و ممکن است عوارض بسیار غیرقابل پیشبینیای در پی داشته باشد.
رضا علامهزاده معتقد است هنرمندان ایرانی با تحریم جشنواره فجر پرداخت هزینه برای تولید آثار خود را بالا بردند، چرا که اگر کارگردانی به عنوان مثال قبلا از هر 5 فیلم تنها یک فیلم او مجوز میگرفت، اکنون با این اعتراض احتمال دارد که همان یک مجوز را هم دریافت نکند. به باور رضا علامهزاده، تحریم جشنواره حکومتی فجر با توجه به ریسک¬ها و عواقبی که برای هنرمندان ممکن است در پی داشته باشد، نشان از چرخش بسیار آشکار نحوه برخورد هنرمندان نسبت به اتفاقاتی است که در پیرامون آنها به وقوع میپیوندد.
فاطمه حقیقتجو معتقد از مجلس شورای اسلامی کارآمدی خود را از دست داده به یک مجلس گوش به فرمان بالا دستیها تبدیل شده است، از اینرو تفاوتی نخواهد داشت چه حناج اصولگرا به صورت یکدست آن را در اختیار بگیرند و یا دیگر جناحها همچون اصلاحطلبان. پیشبینی فاطمه حقیقتجو این است که مجلس آینده، یک مجلس به شدت ضعیف، فرمایشی، تندرو و سطحی خواهد بود.
شیرین عبادی، حقوقدان، فعال حقوق بشر و برنده جایزه صلح نوبل، چهارشنبه ۶ فوریه ۱۶ بهمن، طی یادداشتی در واکنش به انتخابات پیشروی مجلس، با انتقاد شدید شخص رهبر جمهوری اسلامی و شورای نگهبان، تأکید کرد «تنها راه رسیدن به دموکراسی، تغییر ساختار سیاسی و عبور از قانون اساسی فعلی» است. به گفته شیرین عبادی، تغییر ساختار سیاسی و عبور از قانون اساسی فعلی، در چهارچوب نظام جمهوری اسلامی امکانپذیر نیست. شیرین عبادی میگوید اگرچه حاکمیت تاکنون توانسته با سرکوب مردم را ساکت کند، اما این سکوت به معنای آرامش و امنیت نیست، بلکه فشرده شدن خشم و کینه مردم است: «هر روز فاصله مردم و با حکومت بیشتر میشود و این خشم انبوخته، روزی باعث انفجار این جامعه خواهد شد. در نتیجه امیدوارم که حکومت به این عقلانیت برسد قبل از اینکه انفجار بزرگ رخ بدهد و ایران را در معرض خطر قرار بدهد، خودشان رفراندومی انجام دهند برای اینکه آیا قانون اساسی فعلی به در میخورد یا اینکه کلا عوض بشود.»
به گفته قاسم شلعهسعدی در ۲۸ استان ایران اعتراضات گسترده مردمی در آبانماه صورت گرفت که نشان از نارضایتی عمومی داشت و مطالبات آنها همچنان برآورده نشده است، بر همین اساس معترضان در انتخابات پیشروی مجلس شورای اسلامی شرکت نخواهند کرد و پیشبینی میکنند حضور مردم در این انتخابات بسیار کمرنگ باشد.
گفتوگو با علی دلیری در باره اولویت یافتن دریافت پناهندگی مترجمان افغانستانی در هلند by radiozamaneh
به گفته رضا دقتی، وضعیت حاکمیت در حال حاضر به گونهای است که همه اجزای آن به معضلی به نام «پول کثیف» آلوده شدهاند: «این پدیده صرفا محدود به انتخابات و تبلیغات انتخاباتی کاندیداها برای راهیابی به مجلس نمیشود.» رضا دقتی میگوید وضعیت ایران به نسبت کشورهای دیگر کمی متفاوتتر است و تمام افرادی که در ساختار حکومت ایران هستند تماما غرق در پول کثیفند.
به گفته آقای حسن شریعتمداری این انتخابات در حال حاضر تنها یک نمایش از جانب ولی فقیه برای ایجاد یک پایگاه اجتماعی و بیعت با نظام است. به باور آقای شریعتمداری شرکت در این نمایش (انتخابات) شرکت نماید، به نوعی در قبال خون¬های رخته شده و آنچه که بر سر مردم می آید، مسئول است و رضایت داده تا آلت دست حاکمانی باشد که هیچ احترامی به آنها و خواسته های¬شان نخواهد گذاشت. حسن شریعتمداری برگزاری انتخابات و ایجاد دوباره صف رأی دهندگان را با وجود شرایط فعلی که حاکی از نارضایتی عمومی با توجه حوادث اخیر همانند اعتراضات آبان و دی ۹۸ و نیز سقوط هواپیمای مسافربری اوکراینی، با استفاده پایگاه چند درصدی ای که برای حاکمیت باقی مانده محتمل می داند.
۲۷ ژانویه / هفتم بهمن در تقویم بینالمللی به عنوان روز بینالمللی یادبود هولوکاست ثبت شده است. ۷۵ سال پیش در چنین روزی اردوگاه آشویتس، بزرگترین، مخوفترین و مجهزترین اردوگاه کار اجباری آلمان دوران نازی توسط سربازان اتحاد جماهیر شوروی آزاد شد. این اردوگاه در طول دوره اشغال لهستان توسط نازیها ساخته شد و پس از مدتی به عنوان یکی از چند اردوگاه مرگ آلمان نازی در نسل کشی ۹۰۰ هزار انسان مورد استفاده قرار گرفت. برخی آمار تعداد قربانیان این اردوگاه را تا یک و نیم میلیون تن ذکر کردهاند، به طور قطع آشویتس بزرگترین اردوگاه مرگ نازیهای آلمان در خلال جنگ جهانی دوم بوده است.
در سال ۱۹۷۹ میلادی، سازمان یونسکو، این اردوگاه را به عنوان «نماد بیرحمی انسانی نسبت به همنوعان خود در قرن بیستم»، در فهرست میراث جهانی یونسکو قرار داد. در اول نوامبر ۲۰۰۵ از سوی سازمان ملل سالروز آزادسازی آشویتس به عنوان روز بینالمللی یادبود هولوکاست انتخاب شد.
همه سال همزمان با این روز یادبودهای مختلفی در گرداگرد جهان در پاسداشت قربانیان هولوکاست برگزار میشود. از مهمترین این گردهمآییها در محل اردوگاه آشویتس است.
امسال در هفتاد و پنجمین سال آزادی آشویتس این مراسم با حضور مقامهای دولتهای مختلف و بازماندگان از هولوکاست برگزار شد. کامران اشتری از موسسه عرصه سوم نیز در این مراسم حاضر بودند. عرصه سوم تنها سازمان ایرانی دعوتشده به این مراسم بود.
یک هواپیمای مسافربری در ولایت غزنی سقوط کرد. منطقه سقوط در دست طالبان است. لایت کوهستانی غزنی در کوهپایه کوههای هندوکش قرار دارد و در زمستان به شدت سرد است. آخرین سقوط بزرگ هواپیما در افغانستان در سال ۲۰۰۵ اتفاق افتاد که یک هواپیمای شرکت هواپیمایی «کام ایر»، نخستین شرکت هواپیمایی خصوصی افغانستان، از غرب هرات به کابل پرواز میکرد و در حالی که سعی در فرود در هوای برفی داشت، در کوهستان سقوط کرد. در طول جنگ ۱۹ ساله، افغانستان شاهد سقوط مرگبار هواپیماهای نظامی نیز بوده است. یکی از این رویدادها در سال ۲۰۱۳ رخ داد که یک هواپیمای باری بوئینگ ۷۴۷ آمریکایی اندکی پس از برخاستن از پایگاه هوایی بگرام در شمال کابل در مسیر دبی به امارات متحده عربی سقوط کرد. همه هفت خدمه این هواپیما کشته شدند.
چهارم آذر ۱۳۸۶ - بخش دوم گفتوگوی اردوان روزبه و مرحوم نورعلی تابنده، قطب دراویش گنابادی با رادیو زمانه
در پی تخریب حسینیه دراویش گنابادی بروجرد در آبان ماه ۱۳۸۶، رادیو زمانه در گفتوگویی با نورعلی تابنده، قطب این طریقت، نظر وی را درباره این حادثه جویا شد. بیشتر بخوانید: http://zamaaneh.com/news/2007/11/post_3008.html
۴ آذر ۱۳۸۶ - بخش اول گفتوگوی اردوان روزبه و مرحوم نورعلی تابنده، قطب دراویش گنابادی با رادیو زمانه
در پی تخریب حسینیه دراویش گنابادی بروجرد در آبان ماه ۱۳۸۶، رادیو زمانه در گفتوگویی با نورعلی تابنده، قطب این طریقت، نظر وی را درباره این حادثه جویا شد. بیشتر بخوانید: http://zamaaneh.com/news/2007/11/post_3008.html
آقای مشکینخط، سردبیر وبسایت توقیفشده «انتخاب خبر» و دبیرکل حزب «ایران سرافراز» در این پیام صوتی میگوید: «آنچه امروز فعالین سیاسی به آن احتیاج دارند، شجاعت برای بیان واقعیت و ایستادگی در برابر جناح اقتدارگرا و جنگطلب است. حاکمیت برای اجتناب از جنگ باید اقدام به تشکیل کمیته نجات نماید که ذیل آن آشتی ملی، آزادی زندانیان سیاسی، رفراندوم و انتخابات آزاد و کوچکسازی حاکمیت اسلامی در چارچوبهای دموکراتیک است.»
پیام صوتی او از اوین را که در اختیار «زمانه» قرار گرفته است، در ادامه بشنوید:
روایتی مستند و دست اول از زندگی چریکها در ایران در سالهای قبل از انقلاب: رمان «مادی نمره بیست» نوشته مریم سطوت. این نویسنده در نشست ادبی کانون رهاورد آخن بخشی از رمانش را خواند و با مخاطبان این اثر در گفتوگو قرار گرفت.
به تازگی نشریه انآرسی (NRC) هلند گزارش داده که بیش از دو هزار و ۵۰۰ کودک در ۱۰ سال گذشته از اردوگاههای پناهندگی هلند بیهیچ نشانی ناپدید شدهاند. بر اساس گزارشهای سالانه مرکز اسکان پناهجویان هلند (COA)، در طی ده سال گذشته ۱۱ هزار و ۷۰۰ کودک زیر ۱۸ سال بدون والدین و یا با حداقل یکی از والدین خود در کشور هلند تقاضای پناهندگی کردهاند که دو هزار و ۵۵۶ نفر از این کودکان تا پایان سال ۲۰۱۹ بیهیچ نشانی ناپدید شدهاند.
سازمان حمایت از کودکانِ نیدوس (NIDOS) که مسئول پیگیری پرونده کودکان ناپدید شده است، آمار مربوط به سالهای ۲۰۱۱ و ۲۰۱۴ را در اختیار رسانهها قرار نداده است. به همین دلیل رسانههای هلند گمانهزنی میکنند که ممکن است آمار کودکان ناپدید شده بیشتر از تعداد اعلام شده در این گزارش باشد.
مسئولان نگهداری از پناهجویان نابالغ گفتهاند که راههای جلوگیری از ناپدید شدن کودکان محدود است. آنها همینطور اضافه کردهاند که بارها شاهد توقف مشکوک خودروهایی در اطراف کمپهای پناهجویان بودهاند و در این رابطه به پلیس محلی خبر دادهاند یا شماره این خودروها را یادداشت کرده و در اختیار پلیس قرار دادهاند. به گفته این مسئولان جلوگیری از این که کودکان سوار چنین خودروهای مشکوک یا ناآشنا شوند، تقریبا غیر ممکن است.
از سال ۲۰۰۶ و از هنگامی که مشخص گردید تعداد زیادی از دختران نابالغ الجزایری از مراکز پناهندگی به بازار سیاه تنفروشی جذب شدهاند، سازمانهای پناهندگی هلند برای جلوگیری از اتفاقهای مشابه در حال تقویت ساختار خود در مراکز پناهندگی هستند.
بنا بر گزارش موجود، ۲۵۵۶ کودک ناپدید شده در ده سال گذشته از کمپهای پناهندگی هلند بیشتر از کشورهای افغانستان، مراکش، الجزایر، اریتره، سوریه و ویتنام بودهاند. تحقیقات ویژه سازمانهای مسئول در رابطه با پرونده این کودکان ادامه دارد.
روز سهشنبه ۱۴ ژانویه سال ۲۰۲۰ (در حالیکه دقیقا چهار سال و نیم از امضای توافق برجام می گذشت)، فرانسه، بریتانیا و آلمان به اتحادیه اروپا اطلاع دادند که مکانیسم حل اختلاف در برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) را بهاجرا میگذارند.
در برجام یکی از پیچیدهترین و منحصر بفردترین توافقهای هستهای تاریخ بوده ، مکانیسمی برای حل اختلافات طرفین پیش بینی شده و چنانچه یکی از طرفهای توافق احساس کند که طرف دیگر به تعهداتش پایبند نیست، میتواند روند حل اختلاف را به راه اندازد. بخشی از توافق که مربوط به حل اختلاف است، در حقیقت همان پیچیدهترین بخش توافق است. برای روشن شدن وضعیت پرونده ایران در حال حاضر، روند مکانیسم حل اختلاف و سناریوهای پیش رو به سراغ سعید محمودی رفتیم.
سعید محمودی، ضمن تشریح مکانیسم ماشه و روند حل اختلاف در گفتوگویی به زمانه گفت: اگر طرفهای حل اختلاف موضوع را به شورای امنیت ارجاع دهند، شورای امنیت ظرف سی روز موظف است تصمیم بگکیرد که قطعنامهای صادر کند، موضوع این قطعنامه این است که تعلیق تحریمها بر ایران ادامه داشته باشد و به عبارتی وضع هیچ تغییری پیدا نکند.
در حالی که مذاکرات بین آمریکا و گروه مسلح طالبان حدود دو سال است که با آهستگی پیش می رود و در شهر دوحه بین نمایندگان سیاسی طالبان و گروهی از دیپلمات های ایالات متحده آمریکا ادامه دارد، گروهی از فعالان مدنی افغانستانی در سایت دادخواست کارزار یک میلیون یک صدا را راه اندازی کرده اند و از سازمان های دخیل خواستار توجه ویژه به حق و حقوق شهروندان افغانستان در جریان مذاکرات شده اند.
صدای یک شهروند از تهران که به دست زمانه رسیده است، در مورد حضور لباس شخصیها و آتش به اختیارها در میان معترضان و نحوه برخوردها آنها هشدا میدهد.
تهران یکسال پس از خروج دونالد ترامپ، رئیسجمهوری ایالات متحده از برجام صبر کرد و سپس تعهدات برجامی را پلهپله کاهش داد. اتحادیه اروپا پس از کاهش تعهدات، ایران را به فعال کردن «مکانیزم ماشه» و بازگرداندن تحریمهای شورای امنیت تهدید کرده اما هنوز این تهدید را عملی نکرده است. دورنمای واکنش اروپا چیست؟ آیا تهران به دنبال سلاح هستهای است و آیا خروج از برجام به مسابقه تسلیحاتی هستهای در منطقه خواهد انجامید؟ «زمانه» این پرسشها را با مهران مصطفوی، استاد شیمیفیزیک و متخصص اثرات تشعشعات هستهای در میان گذاشت.
تنشهای ایران و آمریکا روز به روز در حال افزایش است و در آخرین مورد آن سپاه پاسداران در واکنش به ترور «قاسم سلیمانی»، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران، دو پایگاه نظامی آمریکاییهای در عینالأسد و اربیل پابتخت اقلیم کردستان عراق را موشک باران کرد. پرسش اینجاست آیا موشک باران پایگاه اربیل حامل پیامی برای کردستان عراق است؟ چرا احزاب کُرد در رأی گیری پاربمان عراق برای اخراج نیروهای آمریکایی شرکت نکردند؟ زمانه برای بررسی این موضوعها با هیوا عثمان، روزنامهنگار و تحلیلگر مسائل سیاسی عراق گفتوگو کرده است.
سومین جلسه دادگاه حمید نوری (عباسی) برای تمدید قرار بازداشت این متهم به جنایت علیه بشریت از طریق مشارکت در کشتار ۶۷ در استکهلم برگزار شد.
چهارشنبه ۸ ژانویه/ ۱۸ دی دادگاه سوئد در حضور حمید نوری و وکیل او حکم به تمدید تمدید قرار بازداشت این متهم به مشارکت در کشتار ۶۷ زندانیان سیاسی در ایران تا ۵ فوریه/ ۱۶ بهمن داد.
مسعود بارزانی، رهبر حزب دموکرات اقلیم کردستان و رئیس پیشین دولت محلی سهشنبه ۱۷ دی / ۷ ژانویه در پیامی توئیتری گفته بود که خاک اقلیم نباید به صحنه جنگ نیابتی ایران و آمریکا بدل شود. با این وجود، ساعاتی بعد ایران به پایگاه نیروهای آمریکایی در پایتخت اقلیم حمله کرد. آیا حمله ایران پیامی به اقلیم کردستان بود؟ موضع دو حزب حاکم دموکرات و اتحادیه میهنی، احزاب اپوزیسیون و مردم عادی اقلیم در برابر تنشهای ایران و آمریکا چیست؟ آیا خروج آمریکا از عراق برای اقلیم خطرناک خواهد بود؟ زمانه این پرسشها را با عمار گلی، روزنامهنگار و عضو هیأت تحریریه پایگاه خبریـتحلیلی روژ در میان گذاشت.
گفتوگو با حسن مکارمی، روانشناس اجتماعی در ارتباط با مراسم تشیع قاسم سلیمانی در ایران by radiozamaneh
قاسم سلیمانی، فرمانده سپاه قدس بامداد جمعه سوم ژانویه / ۱۳ دی در حمله هوایی ایالات متحده در نزدیکی فرودگاه بغداد، پایتخت عراق کشته شد. همراه با فرمانده شاخه برونمرزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی کسان دیگری همچون ابومهدی المهندس، جانشین فرمانده حشد الشعبی عراق نیز کشته شدند. تنشهای رو به افزایش بین ایران و ایالات متحده پس از این اتفاق به نقطه جوش رسیده است. زمانه درباره کشته شدن قاسم سلیمانی، پاسخ احتمالی جمهوری اسلامی به ایران، سرنوشت عراق و دورنمای جنگ منطقهای با علی صدرزاده، تحلیلگر مسائل خاورمیانه گفتوگو کرد.
روزبه مشکینخط، روزنامهنگار و فعال سیاسی از زندان پیامی صوتی درباره اعتراضهای سراسری آبان ۹۸ فرستاده است. مشکینخط، سردبیر وبسایت توقیفشده «انتخاب خبر» و دبیرکل حزب «ایران سرافراز» است و مجموعاً به ۲۸ سال زندان محکوم شده. پیام صوتی او از اوین را به صورت اختصاصی در اختیار «زمانه» قرار گرفته است، در ادامه بشنوید
محمد نوریزاد، فعال مدنی و از امضاءکنندگان بیانیه استفعای رهبر حمهوری اسلامی ایران موسوم به بیانیه ۱۴ نفر بیش از ۵ ماه است که به صورت بلاتکلیف در بازداشت به سر میبرد.
«زمانه» درباره اینترنت ملی، امکان طرح شناسایی کاربران فیلترشکنها و ویپیانها و استفاده امن از این ابزارهای دسترسی آزاد به اینترنت با امیر رشیدی، پژوهشگر دسترسی و امنیت اینترنت در کمپین بینالمللی حقوق بشر گفتوگو کرد.
پویا بختیاری، هنگامی که نیروهای امنیتی سرش را هدف گلوله های قهرآمیزشان قرار دادند، تنها ۲۷ سال داشت. او روز شنبه ۲۵ آبان در اولین روز اعتراض های سراسری که ابتدا نسبت به گرانی بنزین آغاز شده بود، شرکت کرد و جزو اولین افرادی بود که در جریان این اعتراضات جان باخت. خانواده پویا بختیاری هیچ گاه در مورد کشته شدن فرزندشان سکوت نکردند، بلکه از همان زمان که پویا کشته شد، برای تحقق عدالت و دادخواهی صدایش را بلند کردند. ۵ دی ماه، مراسم چهلم پویا بختیاری است که با سومین سالگرد اعتراضات سراسری دی ۹۶ نیز هم زمان شده است. منوچهر بختیاری، پدر پویا بختیاری، طی فراخواهی عمومی از همه مردم، از جمله خبرنگاران خواسته تا در مراسم چهلم فرزندش شرکت نمایند. با توجه به اینکه پیگیری های خانواده پویا بختیاری برای یافتن قاتل فرزندشان به نتیجه نرسیده است، آنها با این اقدام به شکلی نمادین مردم را در مرجع دادخواهی قرار داده اند.
ارشاد رحمانیان از جمله بازداشت شدگان اعتراضات سراسری آبان ۹۸ در شهر مریوان بود که از وضعیت او اطلاعی در دست نبود، اما جنازه او روز ۲۴ اذر در حاشیه سد گاران در نزدیکی شهر مریوان پیدا شد.
علی ستوده، جوان ۲۵ ساله اهل روستای «قلعه» از توابع شهرستان قروه در استان کردستان، یکی از همین زندانیان گمنام است که نهم آذر ۹۸ به دلیل پخش اعلامیه بازداشت و در دادگاه به تحمل پنج ماه زندان محکوم شد.
عدهای میزان خشونتها را در این اعتراضها برجسته کرده اند. حکومت با اشاره به آن معترضان را بار دیگر «اغتشاشگر» یا «اشرار» خوانده.
منتقدان اما توجهها را خشونت ساختاری جلب میکنند. خشونت انواع دارد: خشونت ساختاری یا سیستماتیک که شاید عامل فردی مشخصی نداشته باشد، اما به طور روزانه بر افراد وارد میآید. این خشونت حاصل حکومتداری و نظام غالب است و عموماً خشونتهای سوبژکتیو در واکنش به آن رخ میدهند.
یکی از کسانی که درباره این موضوع تحقیق کرده، مسعود باستانی، روزنامهنگار و زندانی سیاسی سابق در ایران است. آقای باستانی با جمعآوری آمار و گفتوگو با مردم معترض به این پژوهش اجتماعی پرداخته است.
فرزاد صیفیکاران، خبرنگار زمانه نیز از ابتدای اعتراضها به پوشش اخبار مربوط به کشتهشدگان اعتراضها پرداخته است.
در برنامه صوتی زیر، ابتدا از آقای صیفیکاران درباره آمار کشتهشدگان و وضعیت طبقاتی آنها میپرسیم و سپس در مصاحبهای تفصیلی با آقای باستانی به بحث درباره خشونت در آبان ۹۸ خواهیم پرداخت.
گفتوگو با کاملیا کبیری خواهر امیرحسین کبیری از جان باختگان اعتراض های آبان ۹۸ by radiozamaneh
محمد داستانخواه متولد ۲۰ مرداد ۱۳۸۳، تنها ۱۵ سال سن داشت، نه معترض بود و نه اغتشاشگر که توسط نیروهای یگان ویژه هدف اصابت گلوله قرار گرفت و کشته شد.محمد داستانخواه، دانش آموز مدرسه «فردوسی» و ساکن شهرک صدرا در شیراز، روز شنبه ۲۵ آبان در حالی داشت از مدرسه به خانه باز می گشت، در میان شلوغی اعتراضات در خیابان مولانا نزدیک به چهار راه پمپ گاز (مولانا) گلوله به قلبش برخورد می کند و جانش را از دست میدهد.
«زمانه» درباره شباهتهای وضعیت کنونی با وضعیت در دهه ۶۰، شدت سرکوبها، و ممکنبودن یا نبودن بازگشت به دهه نخست جمهوری اسلامی برای حاکمان با منیره برادران، فعال و نویسنده چپگرا و از زندانیان سیاسی پیشین در دهه ۶۰ گفتوگو کرد. منیره برادران در گفتوگو با زمانه هشدار میدهد که به فرجام نرسیدن دادخواهی دهه ۶۰ و مجازات آمران و عاملان جنایتها، امکان تکرار فاجعه را به ما گوشزد میکند. هر چند به گفته او، بازگشت به دهه نخست جمهوری اسلامی به دلیل تغییر بسیاری از شرایط مادی امکانپذیر نیست.
«پدرش آن روز ساعت ۳ بعد از ظهر به نوید زنگ زد و به او گفت که برای ناهار به خانه برگردد، اما به پدرش گفته بود میخواهم شهید شوم بابا. پدرش از پشت تلفن با او دعوا کرد و ازش خواسته بود که حتما به خانه برگردد، اما فایدهای نداشت. همین حرف را به یکی از دوستانش هم زده بود. دوستی که همراهش بود گفت از ماشین پیاده شد و گفته بود میخواهم امروز شهید شوم. مدت زیادی از این ماجرا نمیگذرد که یک فرد لباس شخصی از بالای پشت بام یک ساختمان به مردم شلیک میکند. یک گلوله از پشت سر به نوید برخورد کرد و کشته شد.» این روایتی است از لحظه کشته شدن «نوید بهبودی مهویزانی» در شهر قدس (قلعه حسن خان). نوید بهبودی بعد از ظهر یکشنبه ۲۶ آبان ۹۸ در جریان اعتراضات مردمی که به دلیل گرانی بنزین در سراسر ایران آغاز شده بود، در شهر قدس استان تهران از ناحیه سر مورد اصابت گلوله قرار گرفت و جان باخت. بشنوید صدای یکی از نزدیکان او در گفتوگو با زمانه.
یاسمین میظر، سردبیر نشریه «کریتیک» در گفتوگو با «زمانه» اعتراضهای اخیر را از یک سو در چارچوب اعتراضهای جهانی علیه نولیبرالیسم میبیند، اما از سوی دیگر معتقد است شرایط خاص ایران، آبان ۹۸ را از دیگر اعتراضها مجزا میکند. به گفته این پژوهشگر دانشگاه آکسفورد بریتانیا، قشرهای فقیرتر جامعه شرکت گستردهای در اعتراضهای آبان داشته اند.
شورای عالی اقتصادی سران سه قوه و اقدامات فراقانونی -گفتگو با پگاه بنیهاشمی by radiozamaneh
وبسایت «دادخواست» با پشتیبانی بنیاد رسانهای «زمانه» راهاندازی شده است، اما «زمانه» آن را متعلق به همگان میداند و امیدوار است این وبسایت در آینده زیر نظر یک هیئت مدیره مستقل قرار گیرد. همچنانکه پیشتر توضیح دادهایم ایده سایت دادخواست در “تریبون زمانه” شکل گرفت که یک مجمع رسانهای شهروندی است که “زمانه” به آن سامان داده است. فراوانی فراخوانها، نامههای جمعی و مطالبی با محتوای دادخواهی که در “تریبون زمانه” منتشر میشوند، انگیزه ایجاد سرویسی ویژه را ایجاد کرد که نوشتن اطلاعیهها و دادخواستهای جمعی را آسانتر کند و به نتیجهمندی آنها یاری رساند. در این مورد ما هم به تجربههای عریضهنویسی در میان ایرانیان و هم به سایتهایی چون change.org توجه داشتهایم.
از اینرو به مناسبت راهانداری پروژه «دادخواست»، با رضا حاجیحسینی، دبیر این وبسایت جهت آشنایی هرچه بیشتر با این پروژه گفتوگویی داشتیم.
حمید نوری، یک دادیار قضایی سابق جمهوری اسلامی و از عاملان قتل عام زندانیان سیاسی در تابستان ۶۷ به محض ورود به خاک سوئد بازداشت شد. ایرج مصداقی، نویسنده و فعال حقوق بشر که خود از جانبهدربردگان تابستان ۶۷ است، در گفتوگو با «زمانه» نوری (با اسم مستعار حمید عباسی) را یکی از فعالترین مجریان اعدامها در زندان گوهردشت کرج معرفی کرد.
اسماعیل بخشی نماینده کارگران نیشکر هفتتپه رور چهارشنبه هشتم آبان پس از تحمل ماهها زندان به قید وثیقه سنگین و به صورت موقت آزاد شد. شنبه چهارم آبان تعداد دیگری از متهمان پرونده نیشکر هفتتپه و دستگیر شدگان روز جهانی کارگر مرضیه امیری، عاطفه رنگریز، سپیده قلیان، ساناز الهیاری، امیر امیرقلی، امیرحسین محمدی فرد به همین روش آزاد شده بودند. آزادی اسماعیل بخشی و سایر فعالان کارگری نتیجه اعتراض فعالان کارگری و سازمانهای کارگری و مدافع حقوق بشر است یا یک مانور سیاسی از سوی حکومت؟
انتشار نامه عیسی کلانتری، رئیس سازمان حفاظت محیط زیست به رضا اردکانیان، وزیر نیرو در موافقت با انتقال آب خزر به کویر مرکزی ایران به سرعت با انتقادهای گسترده رویارو شد. علت این مخالفتها چیست؟ آیا دریای خزر در معرض خطر قرار دارد؟ آیا چنین طرحی اساساً پایدار و منطقی است؟ «زمانه» این پرسشها را با اردلان توتچی، پژوهشگر آبهای زیرزمینی دانشگاه سوربن پاریس در میان گذاشت.
گفتو گو با بهروز فراهانی فعال کارگری در ارتباط با دستگیری فلهای کارگران اعتصابی- اکتبر ۲۰۱۹
وضعیت سلامت آرش صادقی، فعال مدنی محبوس در زندان رجاییشهر کرج مناسب نیست. در روزهای گذشته، خبرهایی از گسترش عفونت و از کار افتادن دست این زندانی سیاسی منتشر شد. گلرخ ابراهیمی ایرایی، همسر آرش صادقی و فعال مدنی و حقوق بشر که صبح سهشنبه یکم آبان با او ملاقات کرده است، در گفتوگو با «زمانه» با تأیید ازکارافتادگی دست او به شرح وضعیت سلامت این زندانی سیاسی پرداخت.
آیا ترکیه به هدف خود که خروج نیروهای سوریه دموکراتیک از به اصطلاح «منطقه امن» است، میرسد؟ آیا احتمال وقوع درگیریهای نظامی وسیعتر وجود دارد؟ و سرنوشت آینده سیاسی کردها و همکاری آنها با ایالات متحده چه خواهد بود؟
برای پاسخ به این پرسشها با عمار گلی، روزنامهنگار و عضو هیأت تحریریه پایگاه خبریـتحلیلی روژ گفتوگو کردیم.
درباره مشکلات عمده ساختاری اقتصاد ایران با مهدی قدسی، دکترای اقتصاد و پژوهشگر موسسه مطالعات اقتصاد بینالملل وین به گفتوگو نشستیم.
حسین دهلوی، یکی از موسیقیدانان نامدار ایران و از آهنگسازان و رهبران برجسته ارکستر در بیمارستانی در تهران درگذشت. او صبح سهشنبه ۲۳ مهر پس از تحمل یک دوره طولانی بیماری آلزایمر و بیماری ریوی در بیمارستان شریعتی تهران در سن ۹۲ سالگی دیده از جهان فروبست. حسین دهلوی، در سالهای پایانی عمر خود مورد بیلطفی و بیتوجهی مسئولان فرهنگی قرار گرفت. حسین دهلوی از یازدهسالگی آموزش موسیقی را نزد پدرش آغاز کرد. پدر او از شاگردان علی اکبر شهنازی بوده و در کلاس ابوالحسن صبا، آموزگار بزرگ موسیقی ملی ایران هم شرکت کرده است. او از آهنگسازانی بود که علاوه بر موازین علمی موسیقی بینالمللی با موسیقی سنتی و کیفیتهایش آشنایی کافی داشت و توانسته بود توازنی بین تکنیک و محتوا ایجاد کند.
زهرا (زارا) محمدی، فعال مدنی، مدرس زبان و ادبیات کُردی و از اعضای انجمن مردم نهاد فرهنگی-اجتماعی نوژین، در تاریخ دوم خرداد ماه ۹۸، بازداشت شد و همچنان بعد از گذشت بیش از چهار ماه، بدون تفهیم اتهام در کانون اصلاح و تربیت شهر سنندج، در بازداشت موقت به سر میبرد. زهرا محمدی هنگامی که به همراه دو تن دیگر از اعضای انجمن نوژین به نامهای ادریس منبری و ریبوار منبری درمنزل پدرش مشغول صرف نهار بودند، با یورش چند فرد لباس شخصی به خانه آنها و بدون ارائه هیچگونه حکمی بازداشت شدند.
احکام صادر شده برای متهمان پرونده نیشکر هفتتپه شوکآور بود و واکنشهای زیادی را به همراه داشت. خانوادههای متهمان نیز دچار بهت و حیرت شدهاند. سپیده قُلیان یکی از متهمان بالاترین حکم را گرفته و به ۱۹ سال و نیم زندان محکوم شده است. پدر سپیده قلیان در گفتوگو با زمانه میگوید:«خبر همه ما را شوکه کرد. همهمان داریم از بین میرویم.»
سخنگوی دولت در گفتوگو با «باشگاه خبرنگاران جوان»، وابسته به صدا و سیما، کارنامه اقتصادی دولت حسن روحانی را قابل قبول خواند و از کنترل تورم و دستیابی به «شرایط پایدار» تا پایان این دوره ریاستجمهوری خبر داد.
ژاله وفا، اقتصاددان در گفتوگو با زمانه سخنان علی ربیعی را به انتخابات آتی و تبلیغات برای دولت مربوط دانست. به گفته او، حتی دیگر وزیران کابینه دولت آمار متفاوتی ارائه میدهند. این گفتوگو را در زمانه بشنوید
پیام روزبه مشکینخط، زندانی سیاسی از زندان حکم دادگاه بدوی روزبه مشکینخط، روزنامهنگار و فعال سیاسی به مجموعاً ۲۸ سال زندان در شعبه ۳۶ دادگاه تجدید نظر استان تهران مورد تأیید قرار گرفته است. مشکینخط سردبیر وبسایت توقیفشده «انتخاب خبر» و دبیرکل حزب «ایران سرافراز» است.
این روزها به دلایل مختلف، تنها تعداد محدودی از نشریات و مجلات ادبی در خارج از ایران منتشر می-شوند. علاوه بر این که تنها تعداد محدودی نشریه و مجله منتشر میشود، اغلب این نشریات به دلایلی هم-چون مخاطب کم و پراکنده و نیز تأمین هزینههای مورد نیاز برای انتشار یک نشریه، به روشهای آنلاین که عمدتا به صورت رایگان در اختیار مخاطب قرار داده میشود، روی آوردهاند. با پیشرفت تکنولوژی و شیوههای نوین و پرمخاطبتر ارائه مطالب در دنیای دیجیتال، سوالی که پیش روی ما قرار میگیرد این است: جایگاه نشریات و مجلات کاغذی ولو در صورت تأمین هزینههای مالی و دیگر مشکلات، در این میان کجاست و چه آیندهای برای آن میتوان متصور شد؟
در میانه دنیایی که با سرعت به سمت روشهای گوناگون آنلاین برای عرضه سریعتر مطالب به مخاطب پیش میرود، به تازگی در شهر مونترال کانادا، ماهنامهای ادبی-هنری به نام «عصر جمعه» که به صورت چاپ کاغذی منتشر میشود، شروع به کار کرده است. این ماهنامه با نگاهی نوستالژیک به نشریات و مجلات کاغذی، میکوشد تا بازتابی از دنیای کلاسیک در جهان مدرن باشد.
تاکنون ۶ شماره از ماهنامه عصر جمعه منتشر شده است. عصر جمعه با انتشار مطالبی در حوزه ادبیات از جمله شعر، داستان، نقد ادبی، گفتوگو و در حوزه هنر با نگاهی به انواع مختلف حوزههای هنری مانند سینما، کاریکاتور، عکاسی و غیره سعی دارد راهش را به سوی مخاطبانش باز کند.
ماهنامه عصرجمعه علاوه بر کانادا و برخی کشورهای اروپایی، به صورت زیر زمینی در ایران نیز منتشر میشود و به دست مخاطبان و علاقهمندان به ادبیات و هنر میرسد.
رضا کاظمی، شاعر، نویسنده و هنرمند ساکن کانادا سردبیر ماهنامه عصر جمعه است و زمانه برای آشنایی هر چه بیشتر با این ماهنامه ادبی-هنری، با او گفتوگو کرده است.
رضا کاظمی در گفتوگو با زمانه درباره چگونگی شکلگیری این ماهنامه، مشکلات و چالشهای انتشار نشریه ادبی-هنری به صورت چاپ کاغذی در خارج از کشور، نحوه ارائه و رساندن آن به دست مخاطب و برخی مطالب دیگر میگوید.
رضا کاظمی درباره علت انتشار ماهنامه به صورت چاپ کاغذی میگوید: «انتشار ماهنامه عصر جمعه علتهای مختلفی دارد. در خارج از ایران متأسفانه سالهاست که دیگر نشریه کاغذی و جدیای منتشر نمی-شود و خلأ آن را احساس میکردم. نشریه آنلاین به نظرم اشباع شده و همه سعی میکنند به صورت آنلاین نشریات را منتشر کنند. شاید بتوان اینگونه پرسید که چرا نباید نشریه کاغذی منتشر کرد؟ علاوه بر اینها مجلات و نشریات کاغذی برای من و هم نسلان من یک نوستالژی خاصی دارد.»
رضا کاظمی مهمترین مسئله برای انتشار یک ماهنامه به صورت چاپ کاغذی را مشکلات مادی میداند و در این باره میگوید:
«عمدهترین چالش برای انتشار نشریه کاغذی، تأمین هزینههای چاپ و پخش آن است. دوم پیدا کردن مخاطب و مخاطبی که از آن استقبال بکند و حاضر شود بابت آن هزینهای پرداخت کند. به همین خاطر این مجله با تیراژ بالا چاپ نمیشود، بنا به درخواست متقاضیان ماهنامه منتشر میشود و تعداد محدودی را به صورت چاپ دیجیتال منتشر میکنیم.»
رضا کاظمی معتقد است در خارج از ایران استقبال از نشریات و مجلات کاغذی بسیار پایین است و این مسئله نیازمند یک آسیبشناسی است.
در ادامه گفتوگوی زمانه با رضا کاظمی را بشنوید.
۱۴ فعال مدنی زن در ایران روز دوشنبه ۱۴ مرداد با انتشار بیانیهای خواستار «استعفای خامنهای» و «گذار از جمهوری اسلامی» شدند. گیتی پورفاضل، وکیل بازنشسته دادگستری و یکی از امضاکنندگان این نامه در گفتوگو با «زمانه» این بیانیه را تجلی خواست گذار مسالمتآمیز به نظامی دموکراتیک توصیف میکند؛ آن هم برای جامعهای که سالها سرکوب آن را از «آشوب پنهان» انباشته است.
گیتی پورفاضل مجوز وکالت را ۱۳۵۶، پیش از پیروزی انقلاب کسب کرده بود. او در گفتوگوی زیر به نامهای دیگر به بیت رهبری همراه با دیگر وکیلان جوان در ابتدای انقلاب اشاره میکند که به تناقض «جمهوری» و «اسلامی» در ترکیب جمهوری اسلامی اشاره، و از آن انتقاد کرده بودند. هرچند پورفاضل با از دست دادن پروانه کارش هزینه این کار را داد، به گفته خود هرگز از انتقاد دست نشسته است.
سه روزی که چهره آمریکا و دنیای غرب را تغییر داد. در اصل اتفاق مهمی هم نیفتاد: یک فستیوال موسیقی در مزرعهای در یک بتل نیویورک برگزار شد. مردم و به ویژه جوانان اما در تمنای صلح و رهایی بودند. ۵۰ سال از برگزاری فستیوال ووداستاک میگذرد. سالهای دهه ۶۰ میلادی مملو از وقایع تلخ و شیرین بود. سالهایی که پدیدههای سیاسی و فرهنگی را در سراسر جهان به هم آمیخت و برای این سالها هویتی خاص ساخت.
در این دهه در آمریکا، زمان تظاهرات صلحآمیز، ظهور چهرههای ماندگار دنیای موسیقی، سیاست و ورزش، سالهای هنر پاپ، ترورهای سیاسی، مبارزات مدنی، شورشهای شهری و تظاهرات عظیم ضد جنگ بود. این دهه، سالهای جنبشهای حقوق همجنسگرایان، انقلابهای اجتماعی و ضد فرهنگ، پیشرفتهای علمی و سالهای شکوفایی موسیقی راک و مصرف مواد مخدر بود.
تابستان سال ۱۹۶۹، اما تابستان دیگری بود، در میانه جنگ سرد و جنگ ویتنام دو واقعه مهم رخ داد یکی در فضا و بر روی کره ماه و دیگری در مزرعه لبنیاتی در ایالت نیویورک آمریکا.
در آن تابستان نیل آرمسترانگ نخستین انسانی بود که قدم بر روی کره ماه گذاشت و کمتراز یک ماه بعد در وود استاک یکی از ماندگارترین وقایع فرهنگ پاپ رخ داد: وود استاک ۶۹
دادگاه تجدیدنظر بعد از گذشت یک سال و بدون برگزاری جلسه رسیدگی به پرونده، حکم ۶ سال زندان که از سوی شعبه ۲۸ دادگاه انقلاب به ریاست قاضی مقیسه علیه حامد آیینهوند صادر شده بود را عینا تأیید کرد.
حامد آیینهوند، روزنامهنگار، فعال سیاسی و دانشجوی دکتری روابط بینالملل، هفتم تیرماه ۹۷ توسط نیروهای حفاظت اطلاعات سپاه بازداشت و ۴۵ روز را در سلول انفرادی گذراند. حامد آیینهوند به اتهام «تبلیغ علیه نظام»، «اجتماع و تبانی جهت ارتکاب جرم علیه امنیت ملی» و «توهین به مقام معظم رهبری» در مدت زمان کوتاهی تفهیم اتهام شد. اما اتهام «توهین به رهبری» در احکام مورد اشاره قرار نمیگیرد.
به گفته حسین بیات، وکیل مدافع حامد آیینهوند، پرونده وی پس از ۴۵ روز به مرحله تکمیل تحقیقات میرسد و از آن زمان تاکنون آیینهوند به صورت غیرقانونی در بازداشت موقت به سر میبرد.
رضا کاظمی (شاعر، نویسنده؛ هنرمند)، متولد ۴ آذر ۱۳۴۹، تهران. تحصیلکردهی دو رشتهی دانشگاهی، "عمران" در دانشگاه گیلان، و "طراحیِ دکوراسیونِ داخلی" در واحد هنر دانشگاه تهران. رضا کاظمی فعالیتهای ادبی خود را در دو زمینهی شعر و داستان از سال ۷۴ آغاز کرده و به زعم خود از سال ۷۸ بهطور جدیتری پی گرفته است. او اولین کتاب خود را در سال ۷۹ در ژانرِ ادبیات عاشقانهی جنگ منتشر کرد. کاظمی بعد از چندین سال تجربهی سُرایشِ شعر کوتاه و بلندِ عاشقانه در فضای ادبیاتِ جنگ و انتشار مجموعههایی در همان فضا، اکنون سالهاست که دیگر به صورت اختصاصی در حیطهی شعر کوتاهِ آزاد - خاصّه شعرِ کوتاهِ کوتاهِ عاشقانه - فعالیتِ حرفهای میکند. و در زمینهی ادبیات داستانی، به نوشتنِ داستان کوتاه علاقهمند بوده و نیز به آن میپردازد. در ۹ سالِ اخیر هم، دبیر بخشِ داستانِ سایتِ دو زبانهی فارسی - آلمانیِ "اثر" بوده و هست. همچنین خبرنگار بینالمللیِ مجلهی مذکوراست. دو مجموعه شعر از میان کتابهایش بهعنوان "کتاب سال" (سالهای ۸۵ و ۸۷) در ادبیات جنگ برگزیده شده است. تعدادی از داستانهایش در مسابقات و جشنوارههای داستانیِ مطرح، رتبههای قابل توجهیی آوردهاند. تا کنون چهار کتاب از او به زبانهای انگلیسی، فرانسه و کُردیِ عراقی ترجمه و منتشر شدهاند. و نیز تعداد بسیاری از شعرهای رضا کاظمی تا به حال به زبانهای انگلیسی، آلمانی، روسی، فرانسوی، ارمنی، کُردیِ عراق، عربی و آذری ترجمه شده است. از او تاکنون بالغ بر ۲۰ کتاب (شعر، داستان، تحقیق ادبی) در ایران و خارج منتشر شده است. آخرین کتاب رضا کاظمی به نام «مرا ببوس! بگذار جهان شعر تازه¬ای بخواند» توسط انتشارات روناک در هلند منتشر شده است.
علی ربیعی، سخنگوی دولت چهارشنبه ۹ مرداد از حذف چهار صفر پول ملی ایران خبر داد. او اعلام کرد که لایحه حذف چهار صفر از پول ملی ایران در جلسه هیئت وزیران تصویب شده و بهزودی به مجلس شورای اسلامی تقدیم میشود.
پیمان یاریان، نویسنده ایرانی ساکن هلند، در سال ۱۳۵۰ در شهر سنندج به دنیا آمده است. او به عنوان روزنامهنگار در هفته نامههای محلی چون کرفتو، گروس و دیدگاه در بخش فرهنگ و ادب فعالیت داشته است و همچنین در ویژهنامههای روزنامههایی از جمله شرق، جام جم و نیز اعتماد در ارتباط با ادبیات و تاریخ همکاری میکرده است. از او تا پیش از مهاجرت پنج عنوان کتاب در ایران به چاپ رسیده است.
در چهارمین دوره از «نمایشگاه کتاب تهران بدون سانسور» در آمستردام، مجموعه داستان «کلاغها»، رمان «کتاب سوزان» و یک مجموعه داستان هلندی از پیمان یاریان رونمایی شد. او اکنون در هفتهنامه شهر «زایست» هلند فعالیت دارد و به سه زبان، کردی، فارسی و هلندی قلم میزند.
انتشار ویدئوی مصاحبه مصطفی پورمحمدی با نشریه مثلث باعث شده باردیگر نقش او در کشتار زندانیان سیاسی در تابستان ۶۷ مورد توجه قرار گیرد. در همین رابطه گفتوگویی داریم با ایرج مصداقی، پژوهشگر سیاسی و یکی از جانبهدربردگان دهه ۶۰.
پیمان یاریان، نویسنده ایرانی ساکن هلند، در سال ۱۳۵۰ در شهر سنندج به دنیا آمده است. او به عنوان روزنامهنگار در هفته نامههای محلی چون کرفتو، گروس و دیدگاه در بخش فرهنگ و ادب فعالیت داشته است و همچنین در ویژهنامههای روزنامههایی از جمله شرق، جام جم و نیز اعتماد در ارتباط با ادبیات و تاریخ همکاری میکرده است. از او تا پیش از مهاجرت پنج عنوان کتاب در ایران به چاپ رسیده است.
در چهارمین دوره از «نمایشگاه کتاب تهران بدون سانسور» در آمستردام، مجموعه داستان «کلاغها»، رمان «کتاب سوزان» و یک مجموعه داستان هلندی از پیمان یاریان رونمایی شد. او اکنون در هفتهنامه شهر «زایست» هلند فعالیت دارد و به سه زبان، کردی، فارسی و هلندی قلم میزند.
«پیش از تردید» نام تازهترین کتاب فهیمه فرسایی، نویسنده و روزنامهنگار ایرانی ساکن شهر کلن در آلمان است. این کتاب یک ترجمه آزاد از رمان آلمانی « Hüte dich vor der männern mein sohn – از مردها حذر کن، پسرم» نوشته خود ایشان است که سال ۱۹۸۸ توسط انتشارات «دیتریش» در آلمان منتشر شد. نسخه فارسی این رمان به تازگی و بعد از وقفهای ۲۱ ساله، توسط نشر مهری در لندن منتشر شده است.
گفتوگو با محبوبه عباسقلی زاده درباره سی سالگی کنفرانس پژوهشهای زنان ایران by radiozamaneh
«خوزستان استان بحرانها است». این جمله را کیامرث حاجیزاده، معاون توسعه منابع انسانی استانداری خوزستان چهارشنبه ۱۹ تیر در افتتاحیه یک جشنواره در این استان بر زبان آورد. در همین روز غلامرضا شریعتی، استاندار خوزستان اعلام کرد که در سیل ابتدای سال جاری شمسی بیش از ۲۱۰ هزار هکتار از مجموع ۲۱۳ هزار هکتار زمین کشاورزی به زیر آب رفته بود. همزمان سازمان هواشناسی از بروز ریزگرد و تندبادهای شدید و افزایش دما در روزهای آینده در این استان خبر داد. ناصر کرمی، اقلیمشناس و کارشناس محیط زیست در گفتوگو با «زمانه» میگوید که خوزستان «دوران نرمال اقلیمی» را دیگر سپری کرده و به یک دوران اقلیمی «پسانرمال» وارد شده که باید با آن تطبیق بیابد.
با وجود چنین شرایطی، عیسی کلانتری چهارشنبه ۱۲ تیر گفته بود که «میتوان خوزستان را به یک دسته گل تبدیل کرد» و آن را تنها استانی خوانده بود که بر خلاف دیگر نقاط ایران «حداقل تا ۵۰ سال آینده هرگز مشکل آب پیدا نخواهد کرد.»
فرزاد صیفیکاران - مسئله ادبیات و تبعید، مدتهاست که درهم آمیخته شده و شاعران و نویسندگان بسیاری، به واسطه تبعید، ادبیات دیگری را شکل دادهاند که ادبیات در تبعید شناخته میشود. از ادبیات تبعید گاهی به عنوان ادبیات غربت و مهاجرت هم نام برده میشود، که در واقع تبعید بخشی از مهاجرت است و ادبیات مهاجرت به درستی می-تواند همه جنبههای تبعید و غربت را در خود به نمایش بگذارد. ادبیات تبعید رفتهرفته به بخشی از ادبیات جهان تبدیل شد و با وامگیری از ادبیات کشورهای دیگر و نیز تجربههای جدید بشری در بیان احساسات از طریق زبان، مفاهیم فرهنگی-اجتماعی این کشورها که تا قبل از آن ناشناخته بودند را وارد زبان میزبان کرد. شعر کُردی نیز از دیرباز از این قاعده مستثنی نبوده، و ادبیات و شعر کُردی همواره با اشکال گوناگونی با تبعید، غربت و مهاجرت در پیوند بوده و بازتاب این مفاهیم در ادبیات کُردی به وفور به چشم میخورد. شاعرانی که در این زمینه بسیار تأثیرگذار بوده و آثار ماندگاری را که در تبعید خلق و از به جای گذاشتهاند. از جمله به نامترین این شاعران میتوان شیرکو بیکس و عبدالله پشیو را نام برد. زمانه در همین زمینه با ارسلان چلبی، شاعر و نویسنده کُرد گفتوگویی انجام داده است. ارسلان چلبی متولد ۱۳۶۵ در شهر بوکان است. او اکنون مقیم دانمارک و عضو سازمان قلم این کشور (Danish PEN) است. دو مجموعه شعر از او در ایران چاپ شده است. شعرهای این شاعر علاوه بر فارسی و کُردی به زبانهای انگلیسی، فرانسوی، دانمارکی نیز چاپ و منتشر شدهاند.
فرزاد صیفیکاران گفتوگویی داشته با آوات رستمیانی، بازرس انجمن دفاع از حقوق مصدومین شیمیایی سردشت - سیودو سال بعد از فاجعه بمباران شیمیایی سردشت
تظاهرات و درگیریهای ۳۰ خرداد ۱۳۶۰ یکی از نقاط عطف روند سیاست و قدرت پس از پیروزی انقلاب ۱۳۵۷ معرفی میشود؛ و البته یکی از روزهای خونین تهران پس از انقلاب. به گفته مقامهای قضائی وقت، حدود ۴۵۰ تن دستگیر، و در همان چند روز اول شماری از آنها و برخی دیگر از بازداشتشدگان قبلی (از جمله سعید سلطانپور، شاعر و نمایشنامه نویس و چریک فدائی خلق) اعدام شدند. اسدالله لاجوردی، دادستان وقت دادگاههای انقلاب نقش اصلی را در این اعدامها و توجیه آنها ایفا کرد. بازماندگان خشونتهای دهه ۶۰ و فعالان حقوق بشر او را یکی از مجریان نقض گسترده و هولناک حقوق بشر معرفی میکنند. گفتوگو با مهدی اصلانی در این باره
«زمانه» در گفتوگو با سه خواننده و نوازنده ایرانی در استانبول ترکیه به چگونگی فعالیت آنها در زمینه اجرای موسیقی و زندگی در ترکیه پرداخته است.
تهمینه میلانی من را به همان دادگاههایی کشاند که خودش به آنها اعتراض دارد.
تهمینه میلانی، فیلمساز نام آشنای ایرانی، تابستان سال گذشته در تاریخ ۱۶ شهریور ۹۷ در گالری «ایوان» مجموعهای از نقاشیهایش را در نمایشگاهی به نام «فیلمهایی که نساختم»، به نمایش عمومی گذاشت. در همان اولین روزهای معرفی و تبلیغ نمایشگاه، تعدادی از هنرمندان و نقاشان آن را به باد انتقاد گرفته و با هشتگ «گالری جای شما نیست» نسبت به برگزاری نمایشگاه اعتراض کردند. در نهایت تنها دو روز گشایش نمایشگاه نگذشته بود که به اتهام نسخهبرداری از آثار دیگر هنرمندان، نماشگاه بسته شد. همچنین در همان روز افتتاحیه نمایشگاه، تعدادی از دانشجویان رشته هنر در نمایشگاه شرکت کرده و از کپیبرداری نقاشیهای تهمینه میلامی از آثار هنرمندان دیگر انتقاد کردند. یکی از این دانشجویان به نام مهیار بهراماصل در مصاحبهای که از لایو اینتساگرامش برای دیگر دوستانش پخش میشد، از تهمینه میلانی در مورد دغدغهاش برای ورود به دنیای نقاشی پرسید که با واکنش تهمینه میلانی روبهرو شد. مهیار بهراماصل دانشجوی کارشناسی ارشد رشته نقاشی است و در این مورد به زمانه میگوید: «من برای افتتاحیه نمایشگاه خانم میلانی رفته بودم و تعدادی از دوستان و دانشجویان رشته هنر از من خواسته بودند تا سوالات آنها در مورد نمایشگاه و نقاشیها را از خانم میلانی بپرسم و من هم سعی کردم به صورت لایو اینستاگرامی با ایشان گفتوگو کنم. از ایشان پرسیدم دغدغه شما برای آمدن به عرصه نقاشی چیست. چطور است که شما یک سال فیلم میسازید، سال دیگر نمایشگاه عکاسی برگزار میکنید و سال بعدش هم نمایشگاه نقاشی برگزار میکنید؟ کسی که این کار را انجام میدهد میداند که یک مشکلی این وسط هست. اما جوابی که شنیدم "برو بابا" بود.»
دو تظاهرات با خواست برابری و رفع تبعیض در ژنو؛ - گفتوگو با علیرضا (بهروز) نوایی by radiozamaneh
در رابطه با قتل علیرضا شیرمحمدعلی، شرایط وقوع آن و مسئولیتاش با مسعود باستانی، روزنامهنگار و زندانی سیاسی پیشین به گفتوگو نشستیم. مسعود باستانی تا کنون چند بار به دلیل فعالیتهای حرفهایاش بازداشت شده است. او آخرین بار پس از اعتراضهای مردمی به نتایج انتخابات ۱۳۸۸ بازداشت و پس از گذراندن شش سال زندان در تبعید، یکشنبه ۲۸ تیر آزاد شد. او بخش اعظم حبساش را در زندان رجاییشهر کرج گذراند.
جمعه ۱۴ ژوئن ۲۰۱۹/ ۲۴ خرداد ۹۸، زنان سوئیس با خواست برابری جنسیتی و پایان خشونت علیه زنان، اعتصاب و تظاهرات کردند. جمشید پورانپیر فعال سندیکایی که از محل تظاهرات در ژنو با زمانه گفتوگو کرد، گفت: «امروز صدها هزار زن در سوئیس اعتصاب کردند. زنان در بسیاری از بخشهای اقتصاد به سر کار نرفتند. در بسیاری از شهرها از جمله زوریخ، ژنو، برن و لوزان شهرها کاملا بلوکه و راهها مسدود شدند».
۱۴ تن از فعالین سیاسی-مدنی داخل ایران، روز سهشنبه ۲۱ خرداد طی بیانیهای در اعتراض به اوضاع نابهسامان کشور و استبداد حاکم بر آن، خواستار استعفای رهبر جمهوری اسلامی و تغییر قانون اساسی ایران شدند. آنها در این بیانیه مشخصا رهبر جمهوری اسلامی و سردارهای حامی او را باعث ویرانی و واپسگرایی کشور میدانند: «آگاهان ایرانی پیوسته از نظام خواستند به پاکسازی بسترهای سخیف و ناکارآمد جمهوری اسلامی اقدام کنند و با اتخاذ و بهره برداری از الگوهای دموکراتیک، از واپسگرائی و سقوط کشور به دام ویرانگریهای سیدعلی خامنهای و سردارانش بپرهیزند. اما دری!» عباس واحدیان شاهرودی، نویسنده و فعال مدنی و از امضاکنندگان این بیانیه، معتقد است با توجه شرایط موجود، هر گونه تغییر و اصلاحی در چهارچوب نظام جمهوری اسلامی و وجود رهبر که عامل استبداد و دیکتاتوری است، امکانپذیر نیست. او در گفتوگو با زمانه در این باره میگوید: «بعضی از اصول قانون اساسی الیالابد هستند و اینها غیر قابل تغییر هستند. در بطن قانون اساسی وقتی که سررشته همه امور را در اختیار یک فرد قرار داد و فردمحوری و استبداد و دیکتاتوری را بر مردم ایران دیکته کرد و در سال ۶۸ تمام و کمال قوام پیدا کرد و پایههای خودش را در قلب مردم ایران فرو کرد. اما اینها باز آمدند برای این که استبدادشان کوچکترین غدشهای به آن وارد نشود، متممی در قانون اساسی قرار دادند. اصل ۱۷۷ را شما وقتی که بازبینی میکنید، می-بینید که در هیچ مقامی، هیچ کسی حق اینکه بخواهد بازنگری در برخی موارد قانون اساسی داشته باشد را ندارد.» امضاکنندگان این بیانیه این اقدام خود را یک حرکت ملی و فراجناحی میدانند و امیدوارند مردم ایران فارغ از اختلافات سیاسی و گروهی، به جمع حامیان آنها بپیوندند و با خیزش و مطالبهگری آگاهانه از استبداد سیستماتیک و غیرمسئول حاکم بر ایران گذر نمایند.
برای آشنایی با دو ترانه «یار دبستانی» و «آهای جوون» میتوانید دومین برنامه رادیویی «ترانههای سبز» را بشنوید.
در آستانه انتخابات سال ۱۳۹۲ و سالگرد جنبش سبز در سال ۱۳۸۸، محمود خوشنام، منقد موسیقی، در یک سری چهار قسمتی مروری دارد بر تاریخچه موسیقی اعتراضی ایران و موسیقی سبز. این هفته او به آثار ابوالقاسم عارفقزوینی، محمدتقی بهار و محمدعلی امیرجاهد میپردازد.
ترانههای سبز آن چنان نیروی فراگیری داشت که حوزههای سنتی موسیقی را نیز که معمولاً جز به ردیفهای آوازی نمیاندیشند زیر تأثیر قرار داد.
در این میان شیوه برخورد محمد رضا شجریان با رویدادهای جاری غافلگیرکننده بود. نه کارگزاران فرهنگی رژیم اسلامی گرایش او را به سوی جنبش سبز درک میکردند و نه انبوه معترضان سبز چنین حرکت دلاورانهای را از او انتظار داشتند.
جنبش سبز از موسیقی رپ که چندیست در میان جوانان اهل موسیقی ایران نیز باب شده، بیشترین بهره را گرفت.
گمان میکنیم در شعر ایران نزدیکترین فرم به رپ بحر طویل باشد.
در جنبش سبز، کارگزاران امنیتی از هر وسیلهای استفاده کردند تا جوانان را بترسانند و از پیوستن به جنبش برحذر دارند. اما آنچه که برخاسته بود با شگردهایی مانند ایجاد ترس و هراس و بگیر و ببند و شکنجه فرونمینشست. جوانان در تظاهرات میلیونی علیه خودکامگی شعار میدادند و ترانه میخواندند. از جمله در ترانهای با متن ایرج جنتی عطایی و با صدای داریوش پاسخ تهدیدها و هشدارهای امنیتیها را میدادند.
در میان نامیافتگان رپ ایرانی در چند سال اخیر، شاهین نجفی به نام برجستهای تبدیل شده است. اولاً صدای او سخت برای رپخوانی مساعد است و ثانیاً محتوای بحر طویلهای او حرفهایی است که به گفتنش میارزد و به ویژه غلظت انتقادی و تهاجمی بیانش جاذبه فراخوری برای رپ فراهم میآورد.
شاهین نجفی که در آغاز از اهالی زیر زمین بود و با گروههای دیگر از جمله با گروه «تپش» کار میکرد، حالا مدتی است که به طور مستقل کار میکند. او در جریان جنبش سبز فرصتی تازه برای حرفهای تازهتر پیدا کرد.
شاهین نجفی مسائل ایران را ریشهای میبیند و در ترانههایش ساختارها و سنتهای ناهنجار را نقد میکند.
نجفی در یکی از ترانههایش به یاد رستم دستان میافتد و اینکه اگر امروز با ما زندگی میکرد، برایش جرمی دست و پا میکردند تا آفتابه و لگن به گردنش بیاویزند و او را در شهر دور بگردانند. ولی اگر میرفت جنگ، برمیگشت، رییس سپاه میشد و در دوبی سهام میخرید.
گوگوش، از نخستین خوانندگان پاپ ایرانی پس از ۲۰ سال حصر خانگی، حدود ۱۵ سال پیش توانست خود را به دنیای آزاد برساند. با چگونگی این توانستن کاری نداریم. از هر امکانی میتوان برای رسیدن به آرزو استفاده کرد. ارزشش را دارد. به هر حال مهمتر این است که گوگوش در این سالهای پس از آزادی، ایران را فراموش نکرده و همچنان به همان روش نرم همیشگی در جبهه مبارزه با استبداد ایستاده است.
ترانه – سرودی که بر روی غزلی از فرخی یزدی در پیوند با موسیقی محمد رضا لطفی ساخته شده، بازتابدهنده اشتیاق ایرانیان برای رسیدن به آزادی است.
این ترانه را میتوانید در پنجمین برنامه از مجموعه برنامههای ترانههای سبز بشنوید.
در برپایی نهضت سبز، فرآوردههای موسیقی که با شتاب و هیجان ساخته و پرداخته شده بود اگر هم لنگیهایی داشت، در زیر پوشش شعرهای برانگیزاننده پنهان میماند. در جمع این سهگانه، یعنی شعر و شعار و موسیقی، درست همانند دوره مشروطیت نقشی سازنده در جنبش ایفا میکرد.
همان شباهتی که در جنبشها وجود دارد سبب شده بود که ترانههای زمان انقلاب ۵۷ که بیجا و به خطا به کار رفته بود، اینک در جای درست خود مورد استفاده قرار گیرد. یکی از مشهورترین این ترانهها که با سرود پهلو میزند، بازتاب واقعه خیابان ژاله در ۱۵ شهریور ۱۳۵۷ است. این ترانه نتیجه پیوند شعری است برانگیزاننده از سیاوش کسرایی و آهنگسازی حسین علیزاده. جمهوری اسلامی بیشترین استفاده تبلیغاتی را از این ترانه کرد، ولی در جنبش سبز بود که جایگاه واقعی خود را بهدست آورد.
ترانههای اعتراضی را که به سبب همراهی با جنبش سبز، «سبز» نام گرفته است، از نظر محتوایی میتوان عمدتاً به دو گروه تقسیم کرد: آنها که چشم حسرت به گذشته دارند و به آنچه که از دست دادهاند و آنها که آرزومندانه به آینده مینگرند و جهان آرزویی که در آن آسوده نفس بکشند.
در میان شاعران نوآور چند تنی به عرصه ترانهپردازی نیز روی آوردهاند و الحق که شیرین کاشتهاند و اعتباری تازه برای ترانههای اعتراض فراهم ساختهاند. نامدارترین آنها عبارتاند از: هوشنگ ابتهاج، سیاوش کسرایی و فریدون مشیری. «ای شادی آزادی» سروده هوشنگ ابتهاج با آهنگی از کیوان ساکت، با صدای محمد رضا شجریان انتشار یافته است. شعر برای همین روزگار ما سروده شده و تاریخ ۱۳۵۸ را دارد. یعنی شاعر ۳۴ پیش حدس میزده که آخرین مقصد این انقلاب واپسگرا به دوزخی است که اکنون در آن بهسر میبریم.
سراغ وطنیهای میرویم که در تهران انتشار یافته و با ارکستر بزرگ اجرا شده است.
این وطنیه پیشینهای بلند دارد. میگویند سازنده ملودیهایش موسیو لومر فرانسوی است که چهل سالی سرپرست موسیقی نظام در دارالفنون بود و درباره موسیقی بومی و ملی ایران هم مطالعاتی کرده است.
و اما تنظیم این قطعه از آن کیست مورد اختلاف میان دو سه تن از موسیقیدانان ایرانی است. به هر حال آنچه از تنظیم آهنگ پدید آمده با صدای دو خواننده گویا به اجرا درآمده است: شهرام ناظری و سالار عقیلی. کدام بهتر خواندهاند کار ما نیست. کار سالار را که ما شنیدیم تر و تمیز و تأثیرگذار بود. این نیز گفتنیست که متن وطنیه را بیژن ترقی سروده است. نیروی برانگیختنی که در این ترانه – سرود هست باعث شد که در ایام جنبش سبز پیاپی در رسانههای برونمرزی پخش شود.
در میان شاعران معاصر فریدون مشیری بیشتر با ترانه سازگاری پیدا کرده و آهنگسازان رغبت بیشتری به کار روی اشعار او پیدا کردهاند. مهمتر از همه پیامهای انسانی مشیری است که تقریباً تمامی اشعاری را که او در سالهای پایانی زندگیاش سروده، به خود اختصاص داده. پیام انسانی مشیری – شجریان در جریان جنبش سبز طرفداران بسیار داشت و زیر لب زمزمه میشد.
بهروز اللهیاری، پدر ساناز اللهیاری، فعال مدنی زندانی در گفتوگو با «زمانه» از آخرین وضعیت او خبر داد. به گفته آقای اللهیاری، وضعیت سلامتی ساناز نگرانکننده است اما مسئولان زندان او را به بیمارستان اعزام نکردهاند. ساناز اللهیاری در سههفته اخیر موفق به تماس تلفنی با خانواده خود نشده و مسئولان زندان گفتهاند که تلفنهای بند خراب است. آقای اللهیاری در این گفتوگو شرح میدهد که چگونه مسئولان قضایی از صدور وثیقه برای دخترش امتناع کردهاند و چهطور مراجعه او و همسرش به مراجع مختلف بیجواب مانده است.
«زمانه» در گفتوگو با سه خواننده و نوازنده ایرانی در استانبول ترکیه به چگونگی فعالیت آنها در زمینه اجرای موسیقی و زندگی در ترکیه پرداخته است.
در نخستین قسمت از این مجموعه با «سارای»، خواننده و نوازنده گیتار آشنا خواهیم شد. سارای به مدت چهار سال است که در ترکیه زندگی میکند و اجرای موسیقی مهمترین منبع درآمدش محسوب میشود.
فرزاد صیفیکاران - رضا طالشیان جلودارزاده، روزنامهنگار و جامعهشناس ساکن تهران، یکی از همین موارد اعمال فشار بر روزنامهنگاران است که در سکوت خبری روز سهشنبه ۱۰ اردیبهشت ماه، هنگامی که از محل کارش، دفتر مجله «نور آزادی» عازم یک جلسه کاری بود، بازداشت و به زندان اوین منتقل شد. او پس از گذشت نزدیک به یک ماه در تاریخ ۷ خرداد با تودیع وثیقه سنگین ۳ میلیارد ریالی (۳۰۰ میلیون تومان)، آزاد شد. رضا جلودارزاده، مدیر مسئول مجله «نور آزادی» است که پیش-تر با اسم «صبح آزادی» فعالیت میکرد که در سال ۱۳۸۹ فعالیتش را آغاز کرد. این هفتهنامه پس از انتشار ۱۴ شماره، در تاریخ ۲۷ مهرماه ۱۳۹۰ در شب افتتاح نمایشگاه مطبوعات و در آستانه انتشار شماره پانزدهم، از سوی معاونت مطبوعات به دلیل «تخلف از حدود مطبوعات و اصرار بر آن»، توقیف شد. بعدها این مجله در سال ۱۳۹۶ مجددا با اخذ مجوز و با نام نور آزادی فعالیت خود را از سر گرفت. تاکنون از نور آزادی یک پیش شماره و یک شماره در سال ۱۳۹۷ منتشر شده است و به دلیل گرانی کاغذ و فقدان حمایت مالی، در حال حاضر منتشر نمیشود. جلودارزاده عضو فدراسیون بینالمللی روزنامهنگاران است و نیز دبیر بخش سیاسی روزنامه توسعه بود. رضا جلودارزاده طی گفتوگویی که با زمانه داشت، نحوه بازداشت خود را اینگونه بیان کرد: «روز سهشنبه دهم اردیبهشت توی دفتر مجلهام بودم و حوالی ساعت ۱۰ بیرون آمدم تا به یک جلسه در میدان رسالت بروم. نزدیک خیابان کرمانجنوبی در مقابل یک بانک صادرات ایستادم تا مبلغی را به صورت کارت به کارت انتقال بدهم. هنگامی که پارک کردم، یک خودروی سمند در جلوی من ایستاد و سه نفر از آن پیاده شدند و دو نفر به سمت در راننده آمدند و یک نفر به سمت در شاگرد. هنگامی که خواستم از ماشین پیاده بشوم، آنها به من گفتند که آقای جلودارزاده شما بازداشت هستید. پرسیدم از کدام نهاد؟ گفتند حالا بعدا برای شما توضیح میدهیم. آنها لباس شخصی بودند و حکمی به من نشان دادند و من را بازداشت کردند و گفتند که باید منزل هم بازرسی شود. در نهایت من را به پلیس امنیت گیشا بردند.» جلودارزاده عصر همان روز به زندان اوین منتقل و پرونده او به دادگاه انقلاب ارجاع داده میشود. او در طول مدت بازداشت و دادرسی از حق داشتن وکیل برخوردار نبود. او میگوید در زمان بازپرسی دکتر نعمت احمدی را به عنوان وکیل معرفی کرده اما به او گفته شده در زمان بازپرسی نمیتواند وکیل معرفی کند و از او خواسته شد تا در دادگاه انقلاب وکیلش را معرفی کند. اما در دادگاه نیز این امکان به ایشان داده نشد و مجددا به او گفتند بعد از صدور حکم برای درخواست تجدید نظر میتواند وکیل معرفی کند.
روز جهانی آزادی مطبوعات سوم مه / ۱۳ اردیبهشت در زمانهای فرا میرسد که روزنامهنگاران در بسیاری از نقاط جهان تحت فشار قرار دارند. ایران نیز در میان یکی از دشوارترین کشورها برای روزنامهنگاربودن است. رضا معینی، مسئول میز افغانستان و ایران گزارشگران بدون مرز در گفتوگو با «زمانه» وضعیت آزادی مطبوعات و اطلاعرسانی در جهان را به طور کلی «رو به وخامت» توصیف میکند و درباره ایران نیز میگوید: «وضعیت آزادی اطلاعرسانی در ایران روز به روز بدتر میشود.»
-
چشماندازتان از آینده برنامه هستهای ایران با توجه به نظامیسازی روزافزون جامعه به دست سپاه پاسداران چیست؟ آیا تصور میکنید ممکن است ایران به توسعه سلاح اتمی بیندیشد؟
-
آیا راهاندازی سانتریفیوژهای جدید معنای خاصی دارند؟ آیا آنطور که مقامهای جمهوری اسلامی میگویند، این سانتریفیوژها بسیار پیشرفته و پربازده هستند؟
-
آیا ایران برای تأمین نیاز آینده به انرژی و نیز تولید داروهای پیشرفته ناگزیر به توسعه انرژی هستهای است؟ آیا این کار صرفهی اقتصادی دارد؟
«رقص ذرهها» یک رمان عاشقانه است که با همکاری نشر گردون (برلین) در پاییز ۱۳۹۷ به چاپ رسیده است .
در این رمان نویسنده کوشیده است با مدد شعری از مولانا برداشت حسی و تجربه شخصی خودش از عشق را با خوانندگان به اشتراک بگذارد.
کتاب داستان عاشقانهای است از آتش و حسرت و درد بیقراری.
بیقراری که دوای دردش در طلب است در جستن و رفتن تا مرگ.
برای قهرمان داستان عشق تنها علت پایداری و معنا بخشی به زندگی است که تمام میشود و مرگ که ادامه دارد .
او در وضعیت غریب و دشواری که برایش پیش میآید در یک آشفته حالی و بیقراری در سکوت و تنهایی، در رخداد نادری، ناگهان ترنم راز آلود و هسته پنهان عشق را کشف میکند و بعد خود را ول میدهد در وسعت بیکران عشق و میرسد به امکان یک پرنده شدن تا در پروازی عاشقانه خلاص گردد از زندان پوست و دار بست استخوان، و رها شود مثل ذرهها در چرخ و هوا و بشتابد به سوی آن گوهر خوشِ بی همتا در رقصی بی پروا، دیوانه و شیدا پیدا و نا پیدا …
♦ برای تهیه این کتاب با ایمیل ba.ebadi@gmail.com مکاتبه کنید.
گفتوگو با محمد حقیقت درباره مسابقه فیلمنامهنویسی انجمن سینمایی دیدگاه by radiozamaneh
تاثیر قرارگرفتن نام سپاه پاسداران در فهرست تروریستی آمریکا بر سیاست خارجی و داخلی ایران
انتقاد و اعتراض نسبت به کندی و یا فقدان امدادرسانی نهادهای حکومتی به سیلزدگان روزافزون است. رسول بداقی بازرس کانون صنفی معلمان تهران که به تازگی از معمولان بازگشته میگوید: «در ساعتها و روزهای اول فاجعه هیچ خبری از مسئولان نبود و حالا هم نیست...
اجرای مجازات مرگ در سال ۲۰۱۸ در سراسر جهان به شکل چشمگیری کمتر شده است. در نتیجه این تحول، تعداد اعدامها در سطح جهان از حداقل ۹۹۳ مورد در سال ۲۰۱۷ به حداقل ۶۹۰ مورد در سال ۲۰۱۸ کاهش یافته است. بر اساس گزارش سالانه مجازات مرگ سازمان عفو بینالملل که روز چهارشنبه ۱۰ آوریل/ ۲۱ فروردین ماه منتشر شد، تعداد اعدامها در سال گذشته میلادی ۳۱ درصد کاهش یافته و به پایینترین میزان ثبت شده از سوی این سازمان در ۱۰ سال گذشته رسیده است. ایران اما همچنان در میان کشورهاییست که بیشترین اعدامها را داشتهاند: بیش از یک سوم کل اعدامهای ثبت شده در سطح جهان در ایران به اجرا درآمده است: ۲۵۳ مورد در سال ۲۰۱۸.
گفتوگو با علی صدرزاده، تحلیلگر مسائل خاورمیانه - سپاه پاسداران و لیست تروریستی آمریکا by radiozamaneh
سال گذشته بیش از ۱۷۰۰ اعتراض کارگری در ایران صورت گرفته که نسبت به سال ۹۶ افزایش ۲۷ درصدی نشان میدهد. رشد اعتراضات اما تنها کیفی نیست. نسل جدیدی از پیشروان کارگری در صحنه اعتراضات کارگری ظاهر شدند. کارگران در سال ۹۷ با برپایی اعتصابهای طولانیمدت، و همزمان (نمونه مجتمع نیشکر هفتتپه و گروه ملی فولاد اهواز)، اعتصابهای سراسری (نمونه اعتصابهای سراسری معلمان و بازنشستگان)، اعتصاب کارگران یک رشته (کارگران ابنیه راهآهن) سطح نوینی از همبستگی مبارزاتی را به نمایش گذاشتند.
همبستگی اجتماعی با کارگران و مبارزاتشان نیز افزایش یافت و توجه رسانهها به مطالبات و مبارزات کارگران افزایش یافت. بهروز (علیرضا) نوایی از اتحاد بینالمللی در حمایت از کارگران ایران، در گفتوگو با زمانه علاوه بر برشمردن این نکات مثبت، کاستیها و عوامل منفی را نیز مورد تاکید قرار داده و میگوید:
توجه جامعه و رسانهها به مسائل کارگری بیشتر بود. نیروهای حامی طبقه کارگر هم بیشتر از گذشته روی اعتراضات کارگری متمرکز شدند. اما یک نکته منفی این که در رابطه به نهادها و تشکلهای مستقل کارگری کماکان اختلافات روند تشدید را طی میکند و شاهد گفتگوها و همکاریها و هماهنگیها نبودیم.
او به نکات دیگری از جمله «جلب شدن نظر نیروهای ارتجاعی به اعتراضات کارگری» اشاره کرده و تلاش بسیج دانشجویی برای زدن ماسک هواداری از کارگران و مخدو شکردن مرز اخبار واقعی و جعلی اعتراضات کارگری از سوی «اپوزیسیون ارتجاعی» را مثال میزد.
چشمانداز اعتراضات کارگری در سال جدید چگونه است؟
«شواهد نشان میدهد اعتراضات کارگری سال آینده با کمیت و کیفیت بالاتری ادامه خواهد یافت و همچنین با توجه بحران ساختاری حکومت، بروز اعتراضاتی مانند دیماه ۹۶ دور از انتظار نیست.»
با دعوت کمیته مبارزه برای آزادی زندانیان سیاسی و با حضور تعدادی از فعالان حقوق بشر ایرانی و نمایندگان مجلس هلند ۱۴ فروردین ۹۸ / سوم آوریل ۲۰۱۹ نشست علنی در کمیسیون امور خارجه پارلمان هلند برگزار شد. در این نشست در ارتباط با وضعیت وخیم زندانیان سیاسی و نقض مستمر حقوق انسانی در ایران بحث و تبادل نظر شد. سادت کارابولوت (Sadet Karabulut)، نماینده حزب سوسیالیست (SP) در پارلمان کشور هلند مدیریت این نشست را بر عهده داشت. شعله پاکروان مادر ریحانه جباری و فعال ضدمجازات مرگ در این نشست شرکت داشت و در ارتباط با نقض حقوق بشر در ایران سخن گفت.
با دعوت کمیته مبارزه برای آزادی زندانیان سیاسی و با حضور تعدادی از فعالان حقوق بشر ایرانی و نمایندگان مجلس هلند ۱۴ فروردین ۹۸ / سوم آوریل ۲۰۱۹ نشست علنی در کمیسیون امور خارجه پارلمان هلند برگزار شد. در این نشست در ارتباط با وضعیت وخیم زندانیان سیاسی و نقض مستمر حقوق انسانی در ایران بحث و تبادل نظر شد. سادت کارابولوت (Sadet Karabulut)، نماینده حزب سوسیالیست (SP) در پارلمان کشور هلند مدیریت این نشست را بر عهده داشت. حسین احمدی نیاز وکیل دادگستری و زندانی سابق سیاسی در این نشست شرکت داشت و در ارتباط با نقض حقوق بشر در ایران سخن گفت.
با دعوت کمیته مبارزه برای آزادی زندانیان سیاسی و با حضور تعدادی از فعالان حقوق بشر ایرانی و نمایندگان مجلس هلند ۱۴ فروردین ۹۸ / سوم آوریل ۲۰۱۹ نشست علنی در کمیسیون امور خارجه پارلمان هلند برگزار شد. در این نشست در ارتباط با وضعیت وخیم زندانیان سیاسی و نقض مستمر حقوق انسانی در ایران بحث و تبادل نظر شد. سادت کارابولوت (Sadet Karabulut)، نماینده حزب سوسیالیست (SP) در پارلمان کشور هلند مدیریت این نشست را بر عهده داشت. پریسا پوینده، مسئول کمیته مبارزه برای آزادی زندانیان سیاسی در این نشست شرکت داشت و در ارتباط با نقض حقوق بشر در ایران سخن گفت.
با دعوت کمیته مبارزه برای آزادی زندانیان سیاسی و با حضور تعدادی از فعالان حقوق بشر ایرانی و نمایندگان مجلس هلند ۱۴ فروردین ۹۸ / سوم آوریل ۲۰۱۹ نشست علنی در کمیسیون امور خارجه پارلمان هلند برگزار شد. در این نشست در ارتباط با وضعیت وخیم زندانیان سیاسی و نقض مستمر حقوق انسانی در ایران بحث و تبادل نظر شد. سادت کارابولوت (Sadet Karabulut)، نماینده حزب سوسیالیست (SP) در پارلمان کشور هلند مدیریت این نشست را بر عهده داشت. شیوا محبوبی، سخنگوی کمیته مبارزه برای آزادی زندانیان سیاسی در این نشست شرکت داشت و در ارتباط با نقض حقوق بشر در ایران سخن گفت.
گفتوگو با یاسمین میظر، کارشناس روابط بینالملل - مساله جولان و فلسطین by radiozamaneh
عبدالکریم لاهیجی در بررسی وضعیت حقوق بشر ایران در سال ۹۷: نقض حق زندگی، همچنان برقرار by radiozamaneh
اعتراضهای الجزایر این کشور را در راستای اصلاح نظام حاکم حکومت الجزایر اعلام کرد که برای مذاکره با معترضان جهت تغییرات سیاسی شتابان برای حرکت به سوی یک نظام سیاسی مبتنی بر «اراده مردم» آماده است. گروههای اپوزیسیون اصلاحات پیشنهادشده پیشین را ناکافی خوانده بودند. امیر کیانپور، پژوهشگر فلسفه سیاسی به «زمانه» میگوید اصلاحات اساسی در الجزایر با توجه به فساد و نرخ بیکاری بالا در شرایط کنونی و تجربه فاجعهبار جنگ داخلی در گذشته ناگزیر است.
گفتوگو با حسن نایب هاشم: نشست شورای حقوق بشر سازمان ملل درباره وضعیت حقوق بشر ایران by radiozamaneh
طرح رجیستری گوشیهای موبایل در ماههای اخیر جنجالی شد. پس از اجرای این طرح قیمت گوشیها افزایش یافت و فروشندگان گوشی همراه معترض شدند. عدهای نیز دولت را به تلاش برای امنیتیکردن فضا با اجرای این طرح متهم کردند. دولت اما گفته است که دلیل اجرای طرح رجیستری مقابله با قاچاق گوشی است. اجرای این طرح باعث افزایش قابل توجه واردات رسمی گوشی به ایران به بیش از ۱۵۰ درصد میزان پیش از آن شده بود.
گفتوگو با رضا خندان همسر نسرین ستوده - حکمی بر اساس هفت عنوان اتهامی برای همسرم صادر شده است by radiozamaneh
شکوفه منتظری، از سازماندهندگان تظاهرات ائتلاف فمینیستهای بینالملل برلین در ۸ مارس در گفتوگو با زمانه از مبارزه زنان علیه نظام مردسالار سخن میگوید: «شعار سالهای قبل این بود: قدرت را پس میگیریم».
شمیلا کوهستانی، فعال حقوق زنان و کاپیتان سابق تیم ملی فوتبال زنان افغانستان، از جمله افرادی است که روزهای سیاه زندگی در سایه حکومت طالبان را تجربه کرده و بعد از فروپاشی طالبان، جزو زنان پیشرویی بود که در حوزه ورزش دستاوردهای موفق و متعددی را برای زنان افغانستان کسب کرد. او برای اولین بار ورزش فوتبال را که پیش از آن تماما در اختیار و زیر سلطه مردان بود و زنان به صورت محدود و در محیطهای بسته می-توانستند به آن بپردازند را وارد پهنهی فضای عمومی و میدانهای فوتبال کرد.
کاظم دارابی، که بههمراه دو شهروند لبنانی در جریان ترور میکونوس مجرم شناخته شدند، کتاب خاطرات خود را با عنوان «نقاشی قهوهخانه» منتشر کرده است. این کتاب توسط محسن کاظمی، «پژوهشگر حوزه تاریخ» نوشته شده است.
اعضای حزب «وحدت ملی» (شاخه کردستان)٬ فعالان محیط زیست و سازماندهندگان مراسم نوروز سه طیف عمده از فعالان کرد هستند که در هفتههای اخیر بازداشت یا احضار شدهاند. یک تن نیز پس از بازگشت از آمریکا دستگیر شده است.
گزارش رضا حاجی حسینی، دبیر بخش حقوق بشر زمانه از هفتمین کنگره جهانی مبارزه با مجازات مرگ در بروکسل by radiozamaneh
گفتوگو با حسن نایب هاشم، فعال حقوق بشر در آستانه نشست چهلم شورای حقوق بشر در ژنو by radiozamaneh
گفتوگو با اعظم بهرامی، پژوهشگر و کنشگر محیط زیست - ادامه برخورد امنیتی با فعالان محیط زیست در ایران by radiozamaneh
کبری قاسمی، از اعضای نخستین شورای کارکنان شرکت نفت در اهواز در جریان انقلاب ۵۷ است. او پس از انقلاب به دلیل فعالیت در مقام نماینده کارگران و کارمندان زن شرکت نفت و هواداری از سازمان فدائیان خلق در همان ۱۳۵۸ به زندان افتاد. احمد جنتی، دبیر فعلی شورای نگهبان و حاکم شرع وقت خوزستان از بازجویان او در دوران زندان بود. کبری که از ابتدای راهاندازی «رادیو زمانه» با این رسانه همراه بوده است، در گفتوگویی خاطراتش از دوران انقلاب و پس از آن را ــ که خود آغاز بر سر کار آمدن «جمهوری دیوار» میخواند ــ با ما در میان گذاشت.
یاسمین_میظر، سردبیر نشریه کریتیک اهداف نشست لهستان را چنین برمیشمارد: «هدف این اجلاس از قرار معلوم منزویکردن بیشتر ایران در منطقه است اما به خاطر اعتراض وزیران خارجه اروپایی عنوان کنفرانس تغییر کرد... همزمان ناظران از هدف دیگر دولت ترامپ سخن میگویند که جدا کردن اروپا است ــ جداکردن کشورهایی مثل مجارستان و لهستان در اروپای شرقی که رویهمرفته در بخش راست جدول سیاسی قرار میگیرند از کشورهای بزرگتری مثل فرانسه و آلمان که در صفبندی سیاسی وسطتر قرار میگیرند».
پیمان جعفری اهدافی چهارگانه برای اجلاس لهستان قائل است: «افزایش فشار بر ایران و شکل دادن یک گفتمان جهانی؛ تحکیم اتحاد آمریکا، عربستان و اسرائیل؛ گسترش شکاف بین کشورهای اروپایی؛ و تضعیف سازوکار مالی ویژه اروپا با ایران».
فروغ تاجبخش که در میان بازماندگان اعدامشدگان دهه ۶۰ به مادر لطفی مشهور بود، در ۹۰ سالگی درگذشت. مادر لطفی، از مادرانِ خاوران، پس از بهزندانافتادن فرزندش در دوران شاه دادخواهی را آغاز کرد. بیش از یک دهه بعد، انوشیروان لطفی در جریان قتلعام زندانیان سیاسی در ۱۳۶۷ اعدام شد اما مادر لطفی از دادخواهی دست نکشید.
پروین محمدی نایب رئیس اتحادیه آزاد کارگران روز سهشنبه ۹ بهمن ۱۳۹۷ در خانهاش توسط ماموران کلانتری یازده فردیس کرج دستگیر شد. ماموران نه حکمی در دست داشتند و نه درباره دستگیری او به خانواده و دوستانش اطلاعرسانی کردند. آنها وسایل شخصی او مانند گوشی تلفن همراه و لپتاب را ضبط کردند و او را به بازداشتگاه منتقل کردند؛ جایی که یک ساعت پیش از آن جعفر عظیمی رئیس اتحادیه آزاد کارگران ایران را نیز پس از دستگیری به آن جا منتقل کرده بودند. ابتدا برای پروین محمدی قرار وثیقه صادر شد، اما دستگاه قضائی جمهوری اسلامی از آزادی او امتناع کرد و حکم باداشت یک ماهه برایش صادر کرد. محمدعلی جداری فروغی، وکیل عظیمزاده و محمدی صبح پنجشنبه ۱۱ بهمن اعلام کرد که چهارشنبه برای محمدی در شعبه ۱۱ دادیاری دادسرای پردیس کرج قرار وثیقه ۳۰۰ میلیون تومانی صادر شد اما صبح پنجشنبه (امروز) پرونده به شعبه ۱۲ ارجاع داده شد و دادگاه از آزادی پروین محمدی جلوگیری کرد. این فعال کارگری را با قرار بازداشت یکماهه به زندان «شهید کچوئی» کرج منتقل کردهاند. قرار بود سهشنبه هفته گذشته ملاقات داشته باشد ولی دوشنبه نیمه شب او را از بازداشتگاه کچویی به زندان اوین منتقل کردند. از آن زمان هیچ اطلاعی از او در دست نیست. به وکیلش اجازه دیدار و تماس ندادهاند. زندان اوین تائید کرده است که او در این زندان است. ظاهرا در بند 209 زندانی است و ممنوعالملاقات است.
شامگاه گذشته بیتوجهی مسئولان زندان به حال بد یک زندانی در زندان زنان قرچک ورامین، اعتراض دیگر زندانیان بند یک و دو را برانگیخت. مسئولان با نیروی قهرآمیز پاسخ معترضان را دادند.
در چهلمین سالگرد انقلاب ۱۳۵۷، سازمان گزارشگران بدون مرز (RSF) از یک پرونده رایانهای فاششده با عنوان «دادههای دستگاه قضائی ایران» رونمایی کرد که حاوی اطلاعات مربوط به یک میلیون و ۷۰۰ هزار نام ثبتشده، از جمله بیش از ۶۰ هزار زندانی سیاسی است.
در چهلمین سالگرد انقلاب ۱۳۵۷، سازمان گزارشگران بدون مرز (RSF) از یک پرونده رایانهای فاششده با عنوان «دادههای دستگاه قضائی ایران» رونمایی کرد که حاوی اطلاعات مربوط به یک میلیون و ۷۰۰ هزار نام ثبتشده، از جمله بیش از ۶۰ هزار زندانی سیاسی است.
گفتوگو با رضا کاظمزاده، روان درمانگر - شکنجه و اعترافهای اجباری در زندانهای ایران by radiozamaneh
گفتوگو با فرشته قاضی، روزنامهنگار درباره طرح و لایحه نظام رسانهای که منتقدان آن را میراث سعید امامی توصیف میکنند.
پورعبدلله کارزاری را به نام «#اعترافات_اجباری_مرا_نیز_پخش_کنید» آغاز کرده است. او درباره انگیزه او درباره راهاندازی این کارزار به زمانه میگوید: «مبارزه بخشی از یک زندگی آدم است و مبارزان قهرمان نیستند و هرکسی محدودیت هایی دارد و اشکالی ندارد اگر زندانی سیاسی مجبور شد اعتراف اجباری دهد... اصلاً به دنبال توجیه مقاومتنکردن نیستم و ندادن اعتراف اجباری قطعاً چیز خوبی است. اما مبارزه دشوار است و همزمان آدمهایی عادی با پوست و گوشت و استخوان درگیرش هستند. آدمهای عادی ممکن است نتوانند تا ابد مقاومت کنند و راضی به اعتراف اجباری شوند و این نباید باعث رنج یک مبارز سیاسی شود.»
اسماعیل بخشی و سپیده قلیان، الهامبخش کارزار دادخواهی «#من_هم_شکنجه_شدم»، پس از پخش اعترافهای اجباریشان از تلویزیون دولتی جمهوری اسلامی بار دیگر به زندان افتادهاند. مهدی موسوی، شاعر و زندانی سابق در گفتوگو با «زمانه» درباره کارزار لغو شکنجه روایت میکند که او را هم تحت شکنجه وادار به اعتراف کردند. موسوی به مقامهای مسئول از جمله محمد مقیسه، قاضی شعبه ۲۸ دادگاه انقلاب اعتراض میکند اما پاسخ مقیسه به این اعتراض «فحش رکیک» است.
گفتوگو با شیوا محبوبی، سخنگوی کمیته مبارزه برای آزادی زندانیان سیاسی درباره شکنجه by radiozamaneh
اسماعیل بخشی، کارگر مجتمع صنعتی نیشکر هفتتپه و سپیده قلیان، فعال مدنی به خاطر افشاگری درباره شکنجه در دوران بازداشت بار دیگر به زندان افتادهاند. اما پیش از آن، کارزاری آنلاین با هشتگ «#من_هم_شکنجه_شدم» با الهام از افشاگری بخشی به وجود آمد و هنوز هم ادامه دارد. مهدی اصلانی، نویسنده و زندانی سیاسی دهه ۱۳۶۰ در گفتوگو با «زمانه» به زندانهای هولناک ابتدای جمهوری اسلامی میپردازد و میگوید آزادی مشروط به اعتراف اجباری در برابر دوربینها بود.
به تازگی دو بیانیه از سوی جبهه ملی ایران منتشر شده که در آن از تاسیس جبهه ملی ششم سخن گفته شده شده است. هرمیداس باوند، عضو هیئت رهبری جبهه ملی ایران، در گفتوگو با زمانه از لزوم تغییرات و چرایی تشکیل جبهه ملی ششم سخن میگوید. به گفته او جبهه ملی در دور تازه فعالیت خود «با هیچ گروهی در مقام تضاد نیست.»
پس از افشاگری اسماعیل بخشی، دیگر قربانیان شکنجه در ایران در کارزار «#من_هم_شکنجه_شدم» به روایت تجربههایشان از زندانهای جمهوری اسلامی پرداختند. دادخواهی کارگر معترض نیشکر هفتتپه باعث شد نسلهای متفاوت زندانیان سیاسی در چهار دهه اخیر بر تداوم شکنجه در نظام کیفری جمهوری اسلامی شهادت دهند. ایرج مصداقی، پژوهشگر و یکی از جانبهدربردگان دهه ۶۰ در گفتوگو با «زمانه» شکنجه را یکی از «ارکان مهم دستگاه قضایی و امنیتی جمهوری اسلامی» میخواند و میگوید شکنجهگران در دهه ۶۰ با خنده و شوخی اتاق شکنجه را «سیسییو» نامگذاری کرده بودند.
اسماعیل بخشی، کارگر نیشکر هفتتپه پس از آزادی درباره شکنجههایی که بر او رفت، افشاگری کرد. در پی آن دیگر قربانیان شکنجه در زندانهای جمهوری اسلامی در کارزار آنلاین «#من_هم_شکنجه_شدم» به شرح روایتهای خودشان پرداختند. در همین راستا عفت ماهباز، زندانی سیاسی در دهه ۱۳۶۰ در گفتوگو با «زمانه» شکستن سکوت درباره شکنجه را یک «وظیفه» در مسیر دادخواهی میداند و روایت میکند که چگونه شکنجهگران در ۱۳۶۷ برای واداشتن زنان زندانی چپگرا به نماز خواندن آنها را شلاق میزدند.
منیره برادران، فعال سیاسی و از زندانیان دهه ۱۳۶۰ شمسی در اینباره در گفتوگو با «زمانه» به تناقض قانونی نهفته در نظام کیفری ایران اشاره میکند؛ قانونی که به گفته او شکنجه را با لفظ دینی «تعزیر» عادیسازی کرده است.
اسماعیل بخشی، کارگر نیشکر هفتتپه پس از آزادی درباره شکنجههایی که مأموران امنیتی بر او تحمیل کردند، افشاگری کرد. پس از آن، دیگر قربانیان شکنجه در زندانهای جمهوری اسلامی کارزاری آنلاین با هشتگ «#من_هم_شکنجه_شدم» به راه انداختهاند و در آن شرح میدهند که در زندانهای ایران چه بر سرشان رفته است. در همین راستا، علیرضا روشن، یکی از زندانیان سیاسی پیشین و فعال حقوق درویشان گنابادی در گفتوگو با «زمانه» از تجربه شکنجه در زندان جمهوری اسلامی گفت. به گفته این شاعر نخستین دستاورد شکنجه برای حاکم، نومیدکردن زندانی از زندگی است.
شهلا شفیق در یکسالگی دی ۹۶ به زمانه میگوید: «در دیماه ۹۶ شعارها تعیینکننده بود. شعارها نشان میدادند مسئله بر خلاف نظرات برخی تحلیلگران دیگر، فقط اقتصادی نیست بلکه دقیقاً رابطه بین اقتصاد و سیاست را آشکار میکنند؛ به ویژه، به چالشکشیدن ترکیب مذهب و قدرت، یا ایدئولوژی نظام حاکم که اسلامگرایی است.»
یکسال از دی ۱۳۹۶ میگذرد اما هنوز مسئولان ارشد جمهوری اسلامی و گروههای ناهمگون مخالف این نظام از اعتراضهای خیابانی آن ماه حرف میزنند. اکثر مخالفان خیزش دی را نقطه عطفی در حیات سیاسی چهار دهه اخیر ایران میدانند، هرچند اقلیت اندکی نیز اعتراضهای آن ماه را «واپسگرایانه» یا «ارتجاعی» توصیف میکنند. مهرداد درویشپور، جامعهشناس و فعال جمهوریخواه در گفتوگو با «زمانه» تأکید میکند که آن اعتراضها «بیمانند» و «ساختارشکن» بود و «قطعاً نقطهعطفی در چهاردهه عمر جمهوری اسلامی است».
مسعود فیروزآبادی از ۴۴ سال پیش ساکن کشور سوئد است و ۳۸ سال پیش انتشارات آرش، که یکی از اولین انتشارات ایرانی خارج از کشور بود را در این کشور بنیان نهاد. ایشان دو سال بعد از راهاندازی انتشارات آرش، به همراه آقای سهراب علیآبادی مدیر انتشارت نوید در آلمان و بهمن امینی مدیر انتشارات خاوران، با برگزاری جلسات مختلف، در سدد یافتن راهی برای پخش و توزیع کتابهای فارسی بودند و ایشان معتقدند که در این زمینه چندان موفق نبودند. در ادامه گفتوگوی فرزاد صیفیکاران با ایشان را میشنوید.
بار دیگر فعالان محیط زیست نگران اجرای بیسروصدای طرح انتقال آب دریای خزر (کاسپین) به استان سمنان در سال آینده هستند. حسن روحانی، رئیس جمهوری اسلامی ایران تا کنون در چند سخنرانی از این طرح دفاع کرده و گفته است اجرای آن به بخش خصوصی سپرده خواهد شد. اما دو تن از کارشناسان و فعالان محیط زیست در گفتوگو با «زمانه» این طرح را در ادامه سیاستهای نادرست مدیریت و بهرهبرداری از منابع آبی، با پیامدهای زیستمحیطی توصیف میکنند.
بار دیگر فعالان محیط زیست نگران اجرای بیسروصدای طرح انتقال آب دریای خزر (کاسپین) به استان سمنان در سال آینده هستند. حسن روحانی، رئیس جمهوری اسلامی ایران تا کنون در چند سخنرانی از این طرح دفاع کرده و گفته است اجرای آن به بخش خصوصی سپرده خواهد شد. اما دو تن از کارشناسان و فعالان محیط زیست در گفتوگو با «زمانه» این طرح را در ادامه سیاستهای نادرست مدیریت و بهرهبرداری از منابع آبی، با پیامدهای زیستمحیطی توصیف میکنند.
حمید مهدیپور مدیر انتشارات و کتابفروشی «فروغ» در کلن آلمان است. ایشان از دوستان و همکاران نزدیک مرحوم بهمن امینی هستند. آقای مهدیپور، بهمن امینی و آثاری که توسط انتشارات خاوران منتشر شد را یکی از پایهگذاران هویت نشر کتاب در تبعید میداند. در ادامه گفتوگوی فرزاد صیفیکاران با حمید مهدیپور را خواهید شنید.
سازمان عفو بینالملل چهارم دسامبر گزارش «اسرار به خون آغشته: چرا کشتار ۶۷ جنایت ادامهدار علیه بشریت است؟» را منتشر کرد. برخی بازماندگان و جانبهدربردگان آن فاجعه انتقادهایی به این گزارش وارد کردند و بحث درباره شیوه دادخواهی بالا گرفت. اما جعفر بهکیش، یکی از بازماندگان جنایتهای حکومتی دهه ۶۰ و آن تابستان در گفتوگو با «زمانه» میگوید گزارش عفو بینالملل یکی از بهترین گزارشها دراینباره است.
گزارش جدید عفو بینالملل سهشنبه ۱۳ آذر/ ۴ دسامبر با عنوان «اسرار به خون آغشته: چرا کشتار ۶۷ جنایت ادامهدار علیه بشریت است؟» در ۲۰۰ صفحه منتشر شد. این گزارش تازه تأکید کرده است که فعالان سیاسی کشتهشده در تابستان آن سال به صورت قهری ناپدید شده و در رویهای فراقضایی در زندانها اعدام شدهاند. این گزارش اما با انتقادهایی از سوی برخی جانبهدربردگان و بازماندگان مواجه شد. مهدی اصلانی که ۶۷ در زندان گوهردشت کرج زندانی بود، از جمله منتقدانی است که استفاده از اصطلاحات «اعدام فراقضایی» و «ناپدیدشده قهری» درباره کشتار زندانیان در ۳۰ سال پیش را درست نمیداند. او همچنین به برخی دیگر از موارد مطرح در این گزارش از جمله صلحآمیز دانستن فعالیت اعدامیان، شمار آنها و درخواستهای مطرحشده در گزارش انتقاد میکند. این شاهد زنده فاجعه ۶۷ در ادامه گفتوگو ایده خود را درباره دادخواهی تابستان ۶۷، تاریخ آن و شیوه تحققاش نیز سخن میگوید.
آمریکا اخیراً ایران را به آزمایش موشکی بالستیک با قابلیت کلاهک هستهای متهم کرده. ایران مدعی است هرچند قطعنامه ۲۲۳۱ صرفاً درباره موشکهای با قابلیت حمل کلاهک هستهای است اما آنها را ممنوع نکرده و به علاوه موشکهای ایران نقطهزن و برای کلاهک متعارف طراحی شده اند. همزمان اروپا به عنوان حامی برجام در انتقاد از برنامه موشکی ایران با آمریکا همصداست. ایران نیروی هوایی نیرومندی ندارد و میگوید موشکها را برای دفاع هوایی در برابر تهاجم احتمالی طراحی میکند. اما کشورهای غربی، اسرائیل و عربستان آن را بخشی از برنامه تهاجمی ایران در خاورمیانه میدانند. در این دعوا، استدلال کدام طرف به حقیقت نزدیکتر است؟
در شرایط بحران اقتصادی کنونی و فشارهای بینالمللی و تحریمها، آیا پیگیری برنامه موشکی برای ایران عاقلانه است؟ این برنامه چه تأثیری بر زندگی و رفاه روزمره مردم خواهد گذاشت؟
گفتوگو با نعیمه دوستدار - اهدا جایزه صلح نوبل به نادیا مراد و دنیس موکویگی by radiozamaneh
گفتوگو با الهام هومینفر -دستگیری اصغر فیروزی و ۹ روز بیخبری از وضعیت او by radiozamaneh
ابراهیم مهتری عکاس و خبرنگار ساکن فرانسه پس از برگزاری نمایشگاه عکس «خاک و چهره افغانستان» در پاریس، به دنبال برپایی این نمایشگاه در شهرهای دیگر است.
او تلاش میکند بار دیگر این نمایشگاه را در شهرهایی که میزبان پناهندهها به ویژه پناهندههای افغان هستند برگزار کند. این عکسها طی سه سال، از ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۸ در نقاط مختلف افغانستان گرفته شدهاند.
در این نمایشگاه ۶۰ عکس از فرهنگ، طبیعت و مردم افغانستان به نمایش گذاشته شده است.
ابراهیم مهتری کوشش کرده است تصویری بهدور از آنچه معمولا رسانهها از افغانستان بازتاب میدهند را نشان دهد. در عکسهای او زندگی به دور از جنگ، ترور و خشونت جریان دارد.
ابراهیم مهتری مهمان زمانه است و درباره تجربیاتش در افغانستان با او گفتوگویی انجام شده است.
سرپرست جدید معاونت امور فضای مجازی دادستانی کل ایران در گفتوگو با خبرگزاری ایسنا ادعا کرد که بسیاری از علما و اساتید دانشگاه و دانشجویان خواهان فیلترینگ اینستاگرام هستند. جواد جاویدنیا گفت: «من به عنوان مسئول نظام اسلامی بر صندلی خود تکیه دادهام و میبینم که چه فجایعی در این شبکه در حال وقوع است و اقدامی که میتوانم انجام دهم را انجام ندهم و به جای وظایف شرعی و قانونی ملاحظات سیاسی را بهانه کنم آیا خداوند متعال و شهدا از من خواهند پذیرفت؟» این مقام مسئول گفته است علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی بارها «وضعیت نامطلوب» اینستاگرام به عنوان «قتلگاه جوانان» را یادآوری کرده. جاویدنیا گفته است: «آیا من با ادعای ولایتمداری و سرباز ولایت بودن رواست که بی تفاوت باشم و بهانههای مختلف بیاورم؟» سرپرست جدید معاونت امور فضای مجازی دادستانی کل ایران اعلام کرده که قوه قضائیه بنا دارد «محکم و استوار پیگیر اجرای قانون» در این زمینهها باشد. در همین ارتباط با علی نیکویی، کارشناس امنیت و اینترنت گفتوگو کردیم.
گفتوگو با سهراب مختاری در ارتباط با مراسم بیستمین سالگرد محمد مختاری و محمدجعفر پوینده by radiozamaneh
مهناز افشار، بازیگر سرشناس ایرانی در پیامی ویدئویی از معتادان به مواد مخدر خواسته است که خود با تزریق آمپول نالوکسان جانشان را نجات دهند. او ادعا کرده که این آمپول با قیمت ارزان در داروخانهها بدون نیاز به نسخه پزشک در دسترس است. کمی بعد انجمن داروسازان ایران هشدار داد که این توصیه نادرست است و استفاده خودسرانه از نالوکسان میتواند خطر مرگ به همراه داشته باشد. دکتر کامیار علایی، رئیس انستیتوی بهداشت جهانی و آموزش بین الملل و استاد مهمان دانشگاه آکسفورد در همین ارتباط با زمانه گفتوگو کرده و از داروی نالوکسان و نقش حیاتی این این دارو در نجات جان معتادانی که بر اثر سومصرف مواد مخدر جانشان به خطر افتاده سخن گفته است.
Гуфтугӯи Шаҳзодаи Самарқандӣ бо Мино Бобоёрова, нависандаи румони "Рақси Зиндагӣ" барои Замона Тоҷикистон
جنبش «جلیقه زردها» جنبشی خودجوش در فرانسه است که از نیمه ماه نوامبر از طریق شبکههای اجتماعی علیه افزایش قیمت سوخت شکل گرفت. این جنبش به سرعت گسترش یافت و بخشهای مختلف جامعه همچون دانشآموزان و دانشجویان نیز به آن پیوستند. اکنون خواستههای معترضان استعفای امانوئل مکرون، رئیسجمهوری فرانسه، افزایش قدرت خرید و افزایش دستمزدها را نیز در برمیگیرد. علیرغم توقف طرح افزایش قیمت سوخت، معترضان قرار است شنبه نیز راهپیمایی بزرگی برپا کنند. درباره این جنبش، سابقه و وضعیت فعلیاش و سرنوشت مکرون در مواجهه با آن با امیر کیانپور، پژوهشگر و تحلیلگر سیاسی در پاریس گفتوگو کردیم.
۱۵ آذر ۱۳۹۷ یک عامل انتحاری خود را در نزدیکی ستاد فرماندهی انتظامی چابهار منفجر کرده است. صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران از وقوع تیراندازی پس از این انفجار خبر داده. این حمله تروریستی دستکم ۲۹ کشته و زخمی بر جای گذاشته. بر اساس برخی گزارشها، گروه «انصار الفرقان» مسئولیت این حمله را برعهده گرفته است. در همین زمینه با عبدالستار دوشوکی، تحلیلگر سیاسی و رئیس مرکز مطالعات بلوچستان در لندن گفتوگو کردیم.
از ۱۹ نماینده استان اصفهان در مجلس شورای اسلامی، ۱۸ نماینده در اعتراض به بحران آب در این استان استعفای خود را تقدیم هیأت رئیسه مجلس شورای اسلامی کردند. علی لاریجانی، رئیس مجلس شورای اسلامی هنوز استعفای این نمایندگان را نپذیرفته است. نمایندگان مستعفی میگویند نه تنها وعده دولت برای احیای زایندهرود تحقق نیافته، بلکه حتی دولت در لایحه بودجه ۹۸ برای حل بحران آب آشامیدنی استان نیز ردیف مجزایی در نظر نگرفته است. در همین ارتباط با ناصر کرمی، کارشناس محیط زیست گفتوگو کردهایم.
مهناز افشار بازیگر ایرانی با انتشار پیامی ویدیویی در شبکههای اجتماعی از معتادان به مواد مخدر خواسته است با تزریق آمپول نالوکسان خود به تنهایی از مرگ ناشی از سوءمصرف مواد مخدر جلوگیری کنند. مهناز افشار ادعا کرده که نالوکسان بدون تجویز پزشک در داروخانههای ایران توزیع میشود. انجمن داروسازان ایران چهارشنبه ۱۴ آذر هشدار داده که تزریق خودسرانه این دارو ممکن است بسیار خطرناک باشد: «نالوکسان جزو داروهای بدون نسخه یا OTC نیست که مردم بتوانند آن را راحت از داروخانهها تهیه کنند، بلکه حتماً به تجویز پزشک نیاز دارد و باید تزریق آن زیر نظر پزشک انجام شود. زیرا استفاده از این دارو میتواند باعث بروز علایم سندرم شدید قطع مصرف مواد مخدر و تشنج در فرد معتاد شود.» در همین ارتباط دکتر نادر فاتحی با زمانه گفتوگو کرده است.
فرنگیس مظلوم، مادر سهیل عربی زندانی عقیدتی و سیاسی از آخرین وضعیت این زندانی با زمانه سخن می گوید.
فرزاد صیفیکاران - اصلان اصلانیان، شاعر، نویسنده و از اعضای باسابقه کانون نویسندگان ایران، دوشنبه ۲۸ آبان ماه ۱۳۹۷ در تنهایی و در سکوت خبری درگذشت. او را با شعر «شبنورد» (با صدای محمدرضا شجریان و با آهنگسازی محمدرضا لطفی در آلبوم چاووش ۲) میشناسند. او این شعر را به یاد امیر پرویز پویان سروده است. اصلانیان مدتی را هم همراه باسعید سلطانپور در زندان شاه گذراند. با روزبه، فرزند او گفتوگو کردهایم. روزبه اصلانیان ۳۳ سال تمام از دیدن پدرش محروم بود. او ساکن سوئد و دانش آموخته علوم سیاسی است. روزبه اصلانیان هم مانند پدرش به نوشتن علاقه زیادی دارد. دو هفته قبل از فوت پدرش اولین کتاب او به زبان سوئدی و با نام «روز بهتر» که در واقع اشاره ایست به خود روزبه و وقایعی که در کودکی و مهاجرت بر او گذشت، منتشر شد.
گفتوگو با یکی از اعضای تیم واکنس سریع همدان در روستای چم امام حسن درباره زمین لرزهی ۶.۴ ریشتری چهارم آذر ماه استان کرمانشاه - گزارشی از فرزاد صیفی کاران
به همت پرستو فروهر بعداز ظهر پنجشنبه یکم آذر / ۲۲ نوامبر در خانه و قتلگاه فروهرها در تهران، مراسم بزرگداشت بیستمین سالگرد قتل داریوش فروهر و پروانه اسکندری با حضور گروه قابل توجهای از مردم برگزار شد. پرستو فروهر در گفتوگو با زمانه گزارشی کوتاه از مراسم دیروز داده است. او به زمانه میگوید آنچه که در مراسم دیروز کاملا مشهود بود، روحیه ایستادگی و ایستادگی بر خواست دادخواهی جمعی بود. پرستو فروهر گوناگونی طیفهای حاضر در مراسم دیروز را چشمگیر خواند. بنا به گزارش خانم فروهر حضور سنگین دوربین به دستان در بیرون از منزل و تصویربرداری از شرکتکنندگان در این مراسم از نکات حاشیهای این مراسم بوده است.
پرستو فروهر در ادامه صحبتهای خود پایداری و پافشاری روی خواستهها و پافشاری بر حق بزرگداشت را عاملی میداند که طرف مقابل را وادار به پاسخگویی میکند.
از پرستو فروهر پرسیدیم که آیا مراسم بزرگداشت اینچنینی میتواند پیوندی داشته باشد با دادخواهی برای پرونده قتلهای زنجیرهای پاییز بیست سال پیش؟ پاسخ او را در ادامه بشنوید:
گفتوگو با حامد نیکپی و حبیب مفتاح بوشهری در رابطه با حضورشان در فیلم «ساعت پنج صبح بود»، تازهترین ساخته مصطفی هروی، کارگردان ساکن هلند
در گفتوگوی شاهد علوی با کیانوش رزاقی، حقوقدان و وکیل امور مهاجرت، او از لاتاری دریافت گرین کارت آمریکا و چالش های آن برای ایرانیان سخن می گوید
تحلیل عبدالکریم لاهیجی، حقوقدان از حکم موقت دیوان بینالمللی دادگستری در مورد تحریمهای آمریکا علیه ایران و خروج احتمالی آمریکا از پیمان مودت
سازمان گزارشگران بدون مرز (RSF) هفتاد سال پس از اعلامیه جهانی حقوق بشر، تلاش برای تهیه پیشنویس «اعلامیه جهانی اطلاعات و دموکراسی» را آغاز میکند. هفتاد سال پس از صدور اعلامیه جهانی حقوق بشر در پاریس، توسط مجمع عمومی سازمان ملل متحد،گزارشگران بدون مرز، سازمان جهانی مدافع آزادی رسانهها، تشکیل کمیسیون مستقل ۲۴ نفرهای از شخصیتهای برجسته جهانی را با هدف تهیه اعلامیه جهانی درباره اطلاعات و دموکراسی اعلام میکند. شیرین عبادی برنده ایرانی جایزه نوبل صلح و کریستف دولوار دبیر کل سازمان گزارشگران بدون مرز مشترکاً ریاست این کمیسیون را به عهده دارند.
امیدوارم آرش کیخسروی و همه زندانیان سیاسی هر چه زودتر آزاد شوند - گفتوگو با پرستو فروهر by radiozamaneh
فرزاد صیفیکاران - همزمان با ارسال این آثار از ایران به هلند، شایعاتی مبنی بر فروش آنها و بازنگرداندنشان به ایران بالا گرفت، در حالی که موزهی ملی ایران و موزهی «درنتس» پیشتر اعلام کرده بودند که همهی آثار به نمایش درآمده بعد از اتمام نمایشگاه به ایران بازگردانده خواهد شد. «جبرئیل نوکنده» مدیر موزهی ملی ایران برای افتتاحیهی این نمایشگاه به هلند آمده بود و در گفتوگویی که دو روز قبل افتتاحیهی رسمی نمایشگاه (در روز نشست خبری با حضور رئیس موزهی درنتس) با او انجام شد، اظهار داشت که طی رایزنیهای انجام شده، «در نظر داریم تا آثاری از موزهی «درنتس» نیز جهت نمایش به ایران فرستاده شود.»
هم اکنون وبسایت موزهی «درنتس» در گزارشی اعلام کرده آثار تاریخی و باستانی این موزه جهت نمایش به موزهی ملی ایران فرستاده خواهند شد. این موزه قرار است به صورت موقت و برای مدت زمانی محدود که هنوز طول آن اعلام نشده، از تاریخ دوم اکتبر ۲۰۱۸ مجموعهای متشکل از ۳۲۰ اثر تاریخی و تابلوی نقاشی را جهت نمایش به موزهی ملی ایران ارسال نماید.
گفتوگو با مرجان مهاجر: ۱۱۵ روز پس از اعتصاب غذای ظفرعلی مقیمی همسر او میگوید وضعیتش بحرانی است by radiozamaneh
با خانم شیرین عبادی به مناسبت انتشار کتاب «تا آزادی» به فارسی گفتوگو کردهام. با پرسشهایی از این دست:
کتاب شما به زبانهای دیگر منتشر شده بود، اما نه به فارسی. چه شد که تصمیم به انتشار متن فارسی آن گرفتید؟ برای تربیت نسل جدیدی از وکلای عدالتخواه و شجاع چه کردهاید؟ در برخورد با یک حکومت مستبد و سرکوبگر چاره چیست؟
گرانی ایجاد شده در ایران به دلیل افت ارزش تومان در برابر دلار، به وضعیت مهاجران افغانستانی داخل ایران نیز بی تاثیر نبوده. مشاهدان داخلی در گفتوگو با زمانه از آن میگویند که کاهش تقاضای ویزا برای سفر به ایران نیز در صف ویزای سفارتخانه ایران در کابل نیز احساس میشود. صفها به مراتب کوتاهتر از چند ماه پیش شده اند. از سوی دیگر شاهدان داخلی در ایران از آن میگویند که موج مهاجرانی که ایران را ترک میکنند روز تا روز افزایش مییابد. گفتوگو با کارشناس:
وکیل مدافع اولیای دم کاووس سید امامی، استاد دانشگاه و فعال محیط زیستی که پس از بازداشت در زندان اوین جان باخت، از شکایت موکلانش علیه رئیس، معاون سیاسی و مدیر شبکه دو و همچنین تهیهکننده خبر ۲۰:۳۰ و عوامل تولید برنامه «منطقه ممنوعه» خبر داده است. پیام درفشان گفته است مهران و رامین سید امامی به عنوان اولیای دم کاووس سید امامی شکایتی را علیه این افراد در دادسرای فرهنگ و رسانه مطرح کردهاند.
به گفته این وکیل دادگستری شکایت انجام شده با عناوین اتهامی نشر اکاذیب به قصد تشویش اذهان عمومی، افترا، توهین و اقدام علیه امنیت ملی، برای رسیدگی به شعبه نهم دادسرای فرهنگ و رسانه ارجاع شده است.
زمانه برای بررسی بیشتر وجه حقوقی این شکایت و اعتبار آن به عنوان یک دادخواهی، با شادی صدر، حقوقدان و فعال حقوق بشر مقیم لندن گفتوگو کرده است.
او در پاسخ به این سوال که شکایت از صداوسیما در ماجرای پرونده کاووس سید امامی از منظر دادخواهی چه وجهی دارد، به زمانه میگوید: «به نظر من مهم است که این پرونده همچنان زنده بماند و برعکس اینکه مقامات میخواهند این پرونده هم مثل سایر پروندههای مرگهای مشکوک یا قتلهای داخل زندان به فراموشی سپرده بشود، لازم است که موضوع در صدر اخبار باقی بماند و همچنان کسانی که در این پرونده دخیل بودهاند، حداقل از سوی افکار عمومی مورد بازخواست و پاسخگویی قرار بگیرند.»
شادی صدر بر این باور است که این شکایت میتواند برای دیگر کسانی که قربانی اعترافات اجباری هستند و همچنین وکلایشان، تشویقکننده باشد به این معنا که آنها هم دست به طرح شکایت بزنند: «آنها با طرح شکایتهای مشابه میتوانند تلاش کنند که این قضیه پخش اعترافات اجباری یا پخش گزارشها و موارد غیر مستند و اتهامهای مختلف علیه فعالان حوزههای مختلف یا زندانیان سیاسی در صداوسیما پایان بپذیرد.»
عباس امیر انتظام، سخنگوی دولت مهندس مهدی بازرگان و یکی از اعضای جبهه ملی که در طول سالهای گذشته همواره از او به عنوان «قدیمیترین زندانی سیاسی در ایران» یاد میشد، صبح روز پنجشنبه ۲۱ تیر ماه در اثر ایست قلبی در سن ۸۶ سالگی درگذشت.
امیر انتظام که با پروندهسازی پروندهسازی «طرفداران ولایت فقیه» به اتهام همدستی با آمریکا بازداشت و محاکمه شد، ابتدا در دادگاه انقلاب به اعدام محکوم شده بود اما با تلاشهای مهندس بازرگان، حکم اعدام او به حبس ابد تقلیل یافت.
یکی از مدارکی که در دادگاه علیه عباس امیر انتظام ارائه شده بود، نامه سفیر وقت آمریکا در ایران بود که در آن، امیر انتظام با عنوان «عزیز» خطاب شده بود. او در کتاب خاطرات خود نوشته است که قبل از محاکمه، ۴۵۴ روز حبس انفرادی کشیده است.
عباس امیر انتظام اما تا پایان عمر در تلاش برای دادخواهی و اعاده حیثیت بود. او بارها از مقامهای قضایی خواسته بود در دادگاهی عادلانه و به شکل علنی محاکمهاش کنند تا بیگناهی یا گناهکار بودنش بر همگان آشکار شود اما دستگاه قضایی جمهوری اسلامی هرگز به این خواسته تن نداد و در مقابل، زمانی که امیر انتظام در حبس بود از او میخواست درخواست عفو یا آزادی مشروط کند که این خواسته نیز هیچوقت مورد قبول امیر انتظام واقع نشد.
با درگذشت عباس امیر انتظام اما، آیا پرونده دادخواهی او بسته میشود؟ امیر انتظام چگونه قربانی شد، پرونده او چه سیری را طی کرد و جمهوری اسلامی چه بر سر او آورد؟
زمانه این پرسشها را با عبدالکریم لاهیجی، حقوقدان و مدافع حقوق بشر مقیم پاریس که وکالت عباس امیر انتظام را بر عهده داشته در میان گذاشته است.
لاهیجی درباره آینده دادخواهی در مورد عباس امیر انتظام به زمانه میگوید: «نه تنها این مورد، بلکه تمام فجایعی که در دوران جمهوری اسلامی و در زمان خلخالیها و محمدی گیلانیها و … رخ داده باید دادخواهی بشوند. مساله دادخواهی که الان خوشبختانه تبدیل شده است به یک جنبش دادخواهی، برای این است که در وهله اول حقیقت کشف شود و بعد اگر قربانی زنده است، خسارتهای مادی و معنویای که به او وارد شده، از طریق آن دولتی که امکان دادخواهی را فراهم آورده تامین شود و از همه مهمتر از او اعاده حیثیت شود.»
این مدافع حقوق بشر با تاکید بر ضرورت اعاده حیثیت از قربانیان بیعدالتی، تلاشها و کوششهای انجام شده در طی سالهای اخیر برای پیشبرد جنبش دادخواهی را به همین منظور میداند و میگوید: «باید به مردم ایران، مردم دنیا و تاریخ ثابت بشود که امیر انتظام و امیر انتظامها قربانی بودند. قربانی دستگاهی جهنمی که در طی دوران حکومت خود هزاران نفر از نوع عباس امیر انتظام را لابهلای چرخدندههایش خرد کرده است و حتی نگذاشته صدای فریاد آنها به گوش مردم برسد.»
صحبتهای عبدالکریم لاهیجی درباره عباس امیر انتظام و پرونده او را از اینجا بشنوید:
پخش یک مستند ۳۰ دقیقهای از تلویزیون جمهوری اسلامی با عنوان «بیراهه» توجه دوباره جامعه ایران را به موضوع اعتراف زیر فشار جلب کرده است. در این مستند که جمعه ۱۵ تیرماه پخش شد، بینندگان شاهد صحبتهای چند جوان و نوجوان هستند که با چهرههای محوشده در آن درباره فعالیتهایشان در اینستاگرام صحبت میکنند. این اولین بار نیست که دستگاه تبلیغاتی حکومت اینچنین مستندهایی را به نمایش میگذارد. در نمونهای دیگر در اردیبهشت ماه ۹۵، انتشار فیلمی از یک مدل ایرانی که در مقابل دادستان تهران به اعتراف میپرداخت خبرساز شد. در این فیلم هم عباس جعفری دولتآبادی، دادستان تهران از الهام عرب، زن مدل بازپرسی میکند.
در سالهای گذشته سپاه پاسداران و بخش سایبری آن دهها نفر از کاربران شبکههای اجتماعی را در قالب طرحهای امنیتی با عناوینی چون «عنکبوت ۱» و «عنکبوت ۲» بازداشت کرده است که برخی از آنها در زمینه «مدلینگ» فعال بودند.
فرناز عبدلی یکی از این بازداشت شدگان است که حکم سنگینی نیز برای او صادر شده است.
فرناز عبدلی، طراح لباس و مُد با برند «پوش» یا «پوشِ ما» شناخته میشد. از او به عنوان یکی از طراحان سبک مدرن پوشش جوانان در ایران نام میبرند. نام او در برخی از سایتهای ایرانی مرتبط با صنعت پوشاک و مد در فهرست ۷۰ طراح برتر نام دار ایرانی قرار دارد و همچنین CNN او را جزو ۱۰ زن رؤیایی جهان در سال ۲۰۱۳ معرفی کرده است.
فرناز عبدلی به همراه تعدادی دیگر از فعالان عرصه مد در اسفندماه ۹۴ توسط اطلاعات سپاه فارس بازداشت شد. او مدت یک ماه در بازداشت این نهاد امنیتی بود. تمام طول بارداشت او در انفرادی سپری شد. فرناز عبدلی در گفتگو با زمانه از شرایط خود در مدت بازداشت سخن گفته است. نیروهای امنیتی برای وارد کردن فشار به او حتی خواهرش را بازداشت میکنند و تهدیدش میکنند که خواهرش را در بازداشت طولانی نگه خواهند داشت. فرناز عبدلی مجبور شده است در جلوی دوربین و در سناریویی مشابه آنچه در مستند «بیراهه» شاهدش بودیم، متن تهیه شده توسط کارشناس پرونده (بازجو) خود را بخواند. این شرط آزادی او بوده است و فرناز پس از مقاومت در نهایت قسمتی از متن تهیه شده را روبروی دوربین بازگو میکند. این فیلم هنوز پخش نشده اما فرناز به زمانه میگوید خودش را برای پخش آن آماده کرده است.
گفتوگوی زمانه با فرناز عبدلی را در ادامه بشنوید:
بر چهره جهان رنگ نهادن - گزارشی از یک نمایشگاه نقاشی در هلند - گفتوگو با میترا جشنی by radiozamaneh
در جریان برگزاری دومین روز بیست و نهمین کنفرانس بنیاد پژوهشهای زنان در استکهلم، منیره برادران، فعال حقوق زنان، نویسنده و زندانی سیاسی سابق مقالهای با عنوان “جایگاه حرکتهای «مادران دادخواه» در جنبش زنان کجاست؟ “ ارائه کرد. در نشست ارائه این مقاله که روز شنبه ۹ ژوئن/ ۱۹ خرداد برگزار شد، خانم برادران به تفاوتها و شباهتهای جنبشهای «مادران میدان مایو»، «مادران شنبه استانبول» و «مادران خاوران» پرداخت.
او این سوالها را با مخاطبان خود در میان گذاشت که آیا دادخواهی امری زنانه است و چرا در این حرکتها زنان پایه و اساس قرار گرفتند؟
نویسنده کتاب «حقیقت ساده، تجربه ۹ سال زندگی در زندانهای جمهوری اسلامی» که از مهمترین سندها درباره وضعیت زندانهای جمهوری اسلامی در دهه ۶۰ است، همچنین بر این نکته تاکید کرد که در حرکتهای دادخواهانه مورد اشاره در مقالهاش، نگاه سنتی به زن تغییر یافته و بحث دادخواهی و نگاه به آن در جامعه زنده نگاه داشته شده است.
زمانه به بهانه ارائه این مقاله در گفتوگویی کوتاه با منیره براداران از او پرسیده است اساسا چرا باید دادخواهی کرد و تاثیر زنانه شدن دادخواهی چه میتواند باشد؟
منیره برادران در آغاز این گفتوگو میگوید: «دادخواهی یک حق است. یعنی کسی که ظلم و بیدادی بر او شده باید بتواند از طریق ساختاری که جامعه را اداره میکند، دادخواهی کند. البته روشن است که دادخواهی در یک پرونده خصوصی متفاوت است با دادخواهی در یک حوزه سیاسی-عمومی که متهم خود آن ساختار حکومتی است. بحث ما هم در همین حوزه است.»
گفتوگوی زمانه با منیره برادران را از اینجا بشنوید:
ایمیلی از حبیب آمده. مردد است بین اینکه موضوع سریال فرار رضاشاه از مملکت باشد یا به توپ بسته شدن مجلس. برای کدام پول بیشتری میدهند؟ چند جلسه مهم دارد.
بهرام مرادی رمان تازهای منتشر کرده درباره فعالیتهای اقتصادی باندهای حکومتی و مشارکت در ترور در قلب اروپا در سالهای دهه ۱۹۹۰. چکیدهای از داستان:
«مرد جوانی بعد از انقلاب ۱۳۵۷، واردِ فعالیتهای اقتصادی غیرقانونی باندهای حکومتی میشود. کشمکش بر سر سودهای کلان، جنگی پنهان را شکل میدهد. او در پی پروندهسازی یکی از باندهای رقیب، به زندان میافتد و اموالش مصادره میشود. دستگاه قضایی از ترس افشای نقش مقامهای حکومتی در این فعالیتها، متقبل میشود به شرطی که او سکوت کند و از کشور خارج شود، اموالش را رفتهرفته آزاد کند. او در سال ۱۹۹۱میلادی با تهیه گذرنامه جعلی، با نامِ مسعود مسعود، به آلمان پناهنده میشود. در برلین با زنی آلمانی ازدواج میکند و برای پسگیری اموالش نقشی کوچک در عملیات ترور رستورانِ میکونوس ایفا میکند و به شبکه خبرچینهای حکومت در اروپا میپیوندد و…»
ایرانیان هلند - بخش بیست و ششم - هاله قرشی، متخصص در رشته جامعه شناسی و استاد دانشگاه آزاد آمستردام by radiozamaneh
عباس عطار که در خارج از ایران او را به نام «عباس» میشناسند، یکی از نامآورترین عکاس خبرنگار ایرانی بود که ۵ اردیبهشت در هفتاد و شش سالگی درگذشت. حسین سربخشیان در گفتوگو با زمانه میگوید او در تعریفهای رایج از عکاسی هنری یا فوتو ژرونالیسم نمیگنجید. عباس عطار یک انسان جهانوطن و یک «عکاس» در مفهوم جهانشمول آن بود.
برگزاری شبهای انستیتو گوته، دیدار با آیتالله خمینی، تشکیل جمعهای مشورتی در سالهای دهه ۱۳۶۰ تا ۱۳۷۰، بیانیه ۱۳۴ نفر در مخالفت با سانسور و قتلهای زنجیرهای و ماجرای اتوبوس ارمنستان از بزنگاههای تاریخی کانون نویسندگان ایران در نیم قرن گذشته است. به مناسبت پنجاهمین سالگرد تأسیس این تنها نهاد صنفی نویسندگان ایرانی در ادامه مجموعهای از مصاحبهها با سه نسل از اعضای کانون نویسندگان ایران، با رضا خندان مهابادی گفتوگو کردهایم. با او این پرسشها را در میان گذاشتیم: آیا جلسات هیأت دبیران کانون نویسندگان ایران به طور منظم برگزار میشود؟ دولت روحانی پیشنهاد داده بود که اگر کانون از گذشته خودش برائت کند، آن را به رسمیت میشناسد. از کدام گذشته؟ برنامه کانون نویسندگان ایران برای مبارزه با سانسور چیست؟ چه راهکارهایی وجود دارد؟ آیا کانون نویسندگان ایران یک نهاد صرفا صننفیست؟ آیا اصولاً میتوان نویسنده را در زمره یک صنف به شمار آورد؟ آزادی بیان به تعبیر شما به چه معناست؟
محمد تنگستانی - نیم قرن از تأسیس کانون نویسندگان ایران میگذرد. با مسعود نقرهکار درباره مبارزه شجاعانه تنها تشکل اهل قلم در ایران در تاریخ معاصر گفتوگو کردیم.
برگزاری شبهای انستیتو گوته، دیدار با آیتالله خمینی، تشکیل جمعهای مشورتی در سالهای دهه ۱۳۶۰ تا ۱۳۷۰، بیانیه ۱۳۴ نفر در مخالفت با سانسور و قتلهای زنجیرهای و ماجرای اتوبوس ارمنستان از بزنگاههای تاریخی کانون نویسندگان ایران در نیم قرن گذشته است. به مناسبت پنجاهمین سالگرد تأسیس این تنها نهاد صنفی نویسندگان ایرانی با اسماعیل نوریعلا، یکی از بنیانگذاران کانون گفتوگو کردهایم. با او این پرسشها را در میان گذاشتیم: در سال ۴۶ چگونه فکر تأسیس کانون نویسندگان ایران شکل گرفت؟ چگونه کانون موفق شد نویسندگان را گرد بیاورد. آیا بودند نویسندگانی که با کانون مخالف بودند؟ آیا اندیشه چپ در شکلگیری کانون نویسندگان ایران مؤثر بود؟ شبهای انستیتو گوته چه تأثیری در شتاب بخشیدن به انقلاب ۵۷ داشت؟ آیا دیدار با آیتالله خمینی کار درستی بود؟ پس از آن چه بحثهایی داشت و پیامدهای دیدار چه بود؟ چه اتفاقی افتاد که مهمترین خواست نویسندههای ایران یعنی آزادی بیان، بدون سانسور، تحقق نیافت؟ گفتوگو با اسماعیل نوریعلا را میشنوید
مکانی دیگر رمانی علمی تخیّلی است در چهار جلد که جلد سومش هم در ماه دسامبر در نشر آیدا بوخوم زیر چاپ رفته ودر دسترس عموم قرار گرفته است. کتاب اول در سال ۲۰۱۵ و کتاب دوم درسال ۲۰۱۶. پارهای از این رمان با صدای مهناز صالحی، نویسنده کتاب.
صفر عبدالله: فرهنگستان ایران میتواند به فارسیزبانان آسیای میانه کمک کند by radiozamaneh
حکیم ربیمپور: پیکره رودکی با سرمایه مردم سمرقند ساخته شده بود، چرا غیب زد by radiozamaneh
۱۹ بهمن ۱۳۴۹، یادآور اولین مبارزه مسلحانه چریکی در تاریخ نوین ایران و برعلیه حکومت شاه بود. ۱۷ سال از برکناری مصدق گذشته بود، تعداد زیادی از مخالفین اعدام و یا زندانی شده بودند. رهبران حزب توده که بزرگترین حزب سیاسی چپ بود، تحت پیگرد بوده و کشور را ترک کرده بودند. شاه سازمان امنیت و اطلاعات کشور (ساواک) را پی ریزی کرد که هرحرکت سیاسی و هرگونه صدای اعتراض یا مخالفتی را به شدت سرکوب می کرد، حتی خواندن برخی کتاب ها جرم محسوب می شد. چه بسیار دانش آموزان دبیرستانی و دانشجویانی که به جرم تشکیل گروه های کتاب خوانی به زندان افتاده بودند. شدت یافتن جو اختناق و دیکتاتوری، سرخوردگی از مبارزات سیاسی و محافظه کارانه گذشته، تاثیر پیروزی جنبش های رهایی بخش در کوبا و الجزایر و تشدید جنگ ویتنام، زمینه هایی شدند که بخشی از نیروهای جوان، مبارزه چریکی و مسلحانه را تنها راه رهایی از این وضعیت بدانند. سازمان چریک های فدایی خلق ایران با آرمان های رهایی بخش خلقی، با حمله به پاسگاه سیاهکل، در دل جنگل های شمال کشور مبارزه مسلحانه خود را شروع کردند که منجر به دستگیری و کشته شدن بسیاری از آنها چه در حین عملیات و چه در زندان شد. جنبش چریکی موفق نشد به آرمان های رهایی بخشی که درنظر داشت برسد و دراین راه بسیاری از نیروهایش کشته و یا به زندان افتادند، ولی خاطره و اثر آن بر بخشی بزرگ از جوانان نسل انقلاب انکارناپذیر است. ناصرمهاجر، نویسنده و پژوهشگر تاریخ معاصر ایران در پاریس و تورج اتابکی، پژوهشگر مدیر بخش خاورمیانه و آسیای مرکزی را در پژوهشکده بینالمللی تاریخ اجتماعی در آمستردام، اخیرا کتابی در دو دفتر به نام «راهی دیگر»، روایت هایی در بود و باش چریک های فدایی خلق ایران تهیه و انتشار داده اند تا آنطور که در پیشگفتار کتاب نوشته اند نیاز به پژوهشی جامع، همه سویه و سنجش گرایانه درباره ی سازمان چریک های فدایی خلق را، پاسخ گویند.
به همین دلیل با این دو پژوهشگر گفت و گوئی انجام داده ام که می شنوید:
نعمت سمرقندی: مرکزهای فرهنگی شهر سمرقند و بخارا را میشود دوباره فعال کرد by radiozamaneh
گفتوگو با اصلالدین قمرزاده، شاعر، نویسنده و روزنامه نگار تاجیک از اولین همایش سراسری تاجیکان در تاشکند می گوید: https://www.tribunezamaneh.com/archives/144662
اصل الدین قمرزاده، شاعر و نویسنده سمرقندی: فضای فرهنگی ازبکستان کاملا تغییر کرده است by radiozamaneh
دلشاد فرهادزاد، شاعر و استاد ادبیات فارسی در سمرقند از اولین همایش فارسی زبانان ازبکستان می گوید by radiozamaneh
رضا امیر، فعال اجتماعی از وضعیت و نیازهای آسیبدیدگان زلزله در سرپل و اطراف آن میگوید by radiozamaneh
ازمجموعه «ایرانیان هلند» «حق انتخاب زنان برای سقط جنین ایمن و آزاد» گفت و گو با سولماز محمودی، دانشجوی علوم سیاسی و فعال حقوق زنان
کبری قاسمی - سولماز محمودی درکودکی به همراه خانواده اش به هلند آمد. پس از پایان دبیرستان به دانشگاه رفت و ابتدا رشته حقوق را انتخاب کرد ولی پس از مدتی تغییر رشته داد و اکنون در دانشگاه آمستردام علوم سیاسی می خواند. درکنار درس فعالیت های اجتماعی هم دارد، با سازمان عفو بین الملل و نیز سازمان «زنان برامواج» همکاری دارد که در رابطه با حق سقط جنین برای زنان فعالیت می کند. سولماز بنیانگزار سازمانی به نام «سازمان به اعتبارتقاضا» است که در جهت حمایت از حقوق زنان ازجمله حق انتخاب سقط جنین فعالیت می کند و درباره روش های پیشگیری از بارداری، بهداشت بارداری و بهداشت زایمان اطلاع رسانی می کند. سولماز همچنین به کارهای هنری علاقمند است. از کودکی یادگیری سنتور را شروع کرد و هم اکنون نیز با یک گروه هنری درهلند همکاری دارد و تنبک می نوازد. بیشتر از زبان خودش بشنویم.
احمد کمین: اولین جشنواره زنان موفق افغانستان با استقبال گشترده زنان روبهرو شد by radiozamaneh
داستان کوتاه "فانوس یاد" با صدای سلیم ایوبزاد، نویسنده و روزنامهنگار بنام تاجیک by radiozamaneh
گیسو جهانگیری: دادگاه لاهه قول داده است که به جنایتهای جنگی در افغانستان رسیدگی کند by radiozamaneh
گفتوگوی اختصاصی با امید کشتکار، نویسنده رمان "کسی که عضو پینک فلوید نبود" by radiozamaneh
برای اولین بار در تاریخ افغانستان فیلمی از یک فیلمساز زن نامزد اسکار میشود. رویا سادات، اولین زن فیلمساز افغانستان است که به شهرت جهانی دست یافته است و اخیرا فیلم داستانی او با عنوان “نامه به رئیسجمهور” نامزد بخش فیلمهای خارجی اسکار شده است. رویا سادات، کارگردان این فیلم، در گفتوگو با رادیو زمانه گفت که از سال ۲۰۰۹ روی داستان فیلم کار میکرده و تازه سال گذشته فرصت و امکان به دست آورده که با همکاری تنگاتنگ عزیز دلدار، فیلمنامهنویس معروف افغانستان و همسر رویا سادات، آن را به فیلمنامه برگرداند و پس از آن کار فیلمبرداری آن را انجام دهد.
فیلم “نامه به رئیسجمهور” هشتاد و پنج دقیقه است و با تهیهکنندگی “خانه فیلم رویا”، “موبی گروپ” و هنرپیشگان و سینماگرانی که در این فیلم نقش بازی کردند ساخته شده است.
این فیلم داستان ثریا، زن جوانی را به تصویر میکشد که مدیر یکی از بخشهای پلیس محلیست و بر خلاف فیلمهای دیگر ساخت فیلمسازان افغانستان، شخصیت آرام و سر به زیری ندارد. ثریا زنی جسور و فعال و تحصیلکرده است. اما تضادی که در این فیلم دیده میشود بیننده را به فکر فرو میبرد. با وجود زندگانی و شرایط مدرن و امروزی ثریا مورد آزار و خشونت خانوادگی قرار میگیرد و نهایتا هم برای دفاع از جان خود مرتکب قتل همسر خود، کریم میشود. در رسانهها یکی از صحنههای این فیلم برجسته شده است که در آن ثریا در پاسخ به سیلی ای که از همسر خود دریافت میکند سیلی محکمی بر صورت کریم، همسرش، میزند. این صحنه در فضای تنگ راه پله اتفاق میافتد که ثریا در نیمراه پلهها بین شوهر و پدرشوهر خود قرار دارد. پدرشوهر پلهای پایینتر از ثریا و شوهر او پلهای بالاتر از او ایستاده است و بین آنها بحث تندی مطرح است. ثریا نه تنها از خوردن سیلی از جانب شوهر خود عقب نشینی نمیکند، بلکه با برگرداندن سیلی به صورت شوهرش از پلهها بالا میرود.
این صحنه در بسیاری از رسانههای بینالمللی به عنوان نقطه قوت داستان و تصویر فیلم مطرح شده است و آن را سیلی زنان افغانستان بر صورت ظلم و بی عدالتی جامعه پدرسالار معنا میکنند.
رویا سادات در گفتوگو با زمانه گفت که این فیلم بیش از تصویر حقایق در جامعه امروز افغانستان است و نه تنها فضای امروز سیاسی و اجتماعی کشور بلکه فضا و زمینههای فجیع تاریخ گذشته آن را نیز به تصویر میکشد. بسادات میگوید نامه ثریا در واقع برای رئیس جمهور نیست، بلکه برای نسل آینده افغانستان است.
شرکت سینمایی “خانه سینمای رویا” که با همراهی عزیز دلدار، نمایشنامهنویس و همسر ریا سادات و الکا سادات، خواهر رویا سادات، فعالیت دارد، از تجربههای نادر در افغانستان است که به این فیلمسازان چنین شرایطی را فراهم کرده در کنار ساختن فیلمهای کوتاه مستند و سپارشی و هم سریالهای تلویزونی بودجه مورد نظر خود را به دست بیاورند تا برای ساختن فیلمهای هنری مثل “نامه به رئیسجمهور” استفاده کنند. با این حال رویا سادات میگوید مرحله نهایی به دست آوردن جایزه اسکار بدون تبلغات گسترده و هزینههای هنگفت ممکن است امکانپذیر نباشد. هرچند او میگوید اگر چنین بودجهای به دست او برسد آن را هزینه ساخت فیلم بعدی خود خواهد کرد.
به این گفتوگو میتوانید در این اینجا گوش دهید: https://www.radiozamaneh.com/369625
گفتوگوی کبری قاسمی با علی کشتگر درباره زلزله، مشکل مدیریت بحران و بحران اعتماد در هر دو دوره شاهی و ولایی
گفتوگوی کبری قاسمی با اصغر سلیمی درباره زلزله، مشکل مدیریت بحران و بحران اعتماد در هر دو دوره شاهی و ولایی
گفتوگوی کبری قاسمی با رضا علیجانی درباره زلزله، مشکل مدیریت بحران و بحران اعتماد در هر دو دوره شاهی و ولایی
گفتوگوی کبری قاسمی با بهزاد کریمی درباره زلزله، مشکل مدیریت بحران و بحران اعتماد در هر دو دوره شاهی و ولایی
https://www.radiozamaneh.com/369059
نوامبر، نیویورک تایمز مقالهای منتشر کرد با عنوان «خطر ابلاغ اجباری برابری جنسی در افغانستان». سوفیا جونز (Sophia Jones)، نویسنده این مقاله، مینویسد بودجههای خارجی که بر علاوه بودجه دولتی به افغانستان وارد میشود همه سودمندانه خرج نمیشوند و در جامعهای که امنیت تامین نیست، زنان را به جامعه خشن و ناآماده کشاندن، ممکن است باعث به خطر افتادن جان آنها شود.
در این مقاله، به ویژه بر شیوه مصرف بودجههایی تاکید شده که در عرصه تربیت زنان برای استخدام در نیروهای نظامی هزینه میشود. تنها در سال گذشته مالی، آمریکا ۹۳ میلیون دلار برای این حوزه مصرف کرده است. نویسنده برای مثال از روزگار نیلوفر رحمانی، اولین زن خلبان افغانستان، نمونه میآورد که دقیقا در پایان دوره آموزشی خود تقاضای پناهندگی در آمریکا کرد.
بیشتر در لینک بالا بخوانید
https://www.radiozamaneh.com/369059
نوامبر، نیویورک تایمز مقالهای منتشر کرد با عنوان «خطر ابلاغ اجباری برابری جنسی در افغانستان». سوفیا جونز (Sophia Jones)، نویسنده این مقاله، مینویسد بودجههای خارجی که بر علاوه بودجه دولتی به افغانستان وارد میشود همه سودمندانه خرج نمیشوند و در جامعهای که امنیت تامین نیست، زنان را به جامعه خشن و ناآماده کشاندن، ممکن است باعث به خطر افتادن جان آنها شود.
در این مقاله، به ویژه بر شیوه مصرف بودجههایی تاکید شده که در عرصه تربیت زنان برای استخدام در نیروهای نظامی هزینه میشود. تنها در سال گذشته مالی، آمریکا ۹۳ میلیون دلار برای این حوزه مصرف کرده است. نویسنده برای مثال از روزگار نیلوفر رحمانی، اولین زن خلبان افغانستان، نمونه میآورد که دقیقا در پایان دوره آموزشی خود تقاضای پناهندگی در آمریکا کرد.
بیشتر در لینک بالا بخوانید
جشنواره بینالمللی اروآسیا در استکهلم: گفتوگو با شهزاده نظروا(سمرقندی) by radiozamaneh
شهرام ناظری، موسیقیدان، آهنگساز و خواننده برجسته بر اساس شعری از م. آزاد ترانهای اجرا کرده. او این ترانه را برای گوشزد به «نظام» به زلزلهزدگان پیشکش کرده.
بیست و چهارمین دوره فستیوال تئاتر ایرانی کلن از پنجشنبه ۱۶ نوامبر کار خود را آغاز کرده است. نیلوفر بیضایی که با نمایش تازهای بر اساس چند داستان از مهشید امیرشاهی در این جشنواره حضور دارد میگوید فستیوال تئاتر کلن یک مرکز مهم برای گروههای ایرانی تئاتر در کشورهای اروپایی و یکی از مهمترین رویدادهای تئاتری است.
کبری قاسمی – بیست و چهارمین دوره نخستین جشنواره تئاتر ایرانی در خارج از ایران آغاز میشود. سودابه فرخنیا میگوید این جشنواره ایرانیان مهاجر را با تئاتر آشنا کرد.
پنجشنبه ۱۶ نوامبر بیست و چهارمین دوره فستیوال تئاتر ایرانی کلن کار خود را با هنرنمایی مریم آخوندی و با نمایش کلاژی از نمایشهای مجید فلاحزاده، استاد و هنرمند فقید تئاتر ایران آغاز میکند. در این دوره نیز برخی از گروههای هنرمندان تبعیدی تئاتر ایران از آلمان، بریتانیا و هلند در این فستیوال شرکت دارند. بهمن فـُرسی، هنرمند سرشناس ایرانی درباره اهمیت فستیوال تئاتر ایرانی کلن به زمانه میگوید: «فستیوال تئاتر کلن به عنوان فصلی از یک کوشش پایدار، بیتردید در تاریخ مهاجرت تئاتر ایرانی برقرار و درخشان خواهد بود. مجید فلاحزاده هم ناخدا و هم ملاح کشتی طوفانی کلن بود. امیدوار باشیم حرکت او همچنان ادامه یابد و بتواند در فاصلههای زمانی کوتاهتر هم در چشمانداز ایرانیان و غیرایرانیان جلوه کند. تذکراین حقیقت بسیار لازم است که بیپشتیبانی فداکارانه بهرخ همسر سختکوش مجید و فرزند پر شورش در این سالهای اخیر، این جریان هنری آنی نمیبود که شده بود و میبود و هست.» با بهرخ بابایی گفتوگو کردهایم. میشنوید:
در همان روزی که علی اشرف درویشیان درگذشت در سرخط خبرها آمده بود که در خانههایی که کارگاههای تفکیک زباله در اختیار کودکان زبالهگرد در تهران قرار دادهاند از کودکان زبالهگرد سوءاستفاده جنسی میشود. الهام فخاری، یکی از اعضای شورای شهر تهران جمعه ۵ آبان به خبرگزاری ایلنا گفته بود کودکان زبالهگرد «بدترین نوع زندگی را تجربه میکنند.» علی اشرف درویشیان در «از این ولایت» و «آبشوران» نویسنده چنین انسانهاییست: کودکانی که «بدترین نوع زندگی» را از سر میگذرانند. نام علی اشرف درویشیان و منصور یاقوتی به عنوان نویسندگانی که تحت تأثیر صمد بهرنگی دست به قلم بردند ثبت شده است. منصور یاقوتی در ویژهنامه روزنامه شرق درباره علی اشرف درویشیان این پرسش را مطرح میکند: «اين روزها اين طرف و آن طرف میشنويم که دوران ادبيات «متعهد» تمام شده. بايد پرسيد چه چيزی جای آن را گرفته است؟» علی اشرف درویشیان در مصاحبهای با صداقت و فروتنی گفته است: «من تمام فکر و ذکرم این بود که فضای بین صمد بهرنگی و مثلا آثار زنده یاد هوشنگ گلشیری که سطحِ بالا بود و مدرن بود را با نوشتههایم پر بکنم. این فضا را پر کنم که مردم از اینجا برسند به آنجا.» داستانی که علی اشرف درویشیان در گلزار خاوران برای مادران اعدامیان میخواند، چنین داستانیست. هم در متن جنبش عدالتخواهی ایران شکل گرفته و هم اینکه داستانیست خوشساخت. این داستان را با صدای نویسندهاش میشنوید:
گاهی به پیشینه روابط ایران و تاجیکستان نشان میدهد که این سردی روابط بین آنها قبل از سازمان همکاری شانگهای و موضوع عضویت ایران در آن شروع شده بوده است. در طول دو سال گذشته با درخواست دولت تاجیکستان یک سری از فعالیتهای فرهنگی، سیاسی و تجاری دولت ایران در شهرهای تاجیکستان متوقف شدهاند. به این نمونهها میتوان اشاره کرد:
بسته شدن دفتر نمایندگی کمیته امداد خمینی در شهر دوشنبه منع صدور روادید برای شهروندان ایران در فرودگاه دوشنبه منع واردات برخی از مواد غذایی ایران به تاجیکستان تعطیلی دفتر رایزنی فرهنگی ایران در تاجیکستان تعطیلی دفتر رایزنی تجاری ایران در تاجیکستان ممنوعیت فروش آثار آیت الله خمینی در تاجیکستان
اعمال این محدودیتها در حالیست که از زمان فروپاشی شوروی تا کنون ایران یکی از کشورهای سرمایه گذار در تاجیکستان بوده و سرمایههای کلانی به تاجیکستان وارد کرده است. در قبال این سرمایهگذاریهاو فعالیت در جادهسازی و بهویژه ساختن تونل “استقلال” پاسخ سرد تاجیکستان به چه معناست؟ چه عواملی بر روابط دو کشور سنگینی میکنند؟ پروندهای از مطالب در این باره. پرونده سردی روابط ایران و تاجیکستان در زمانه را در لینک زیر میتوانید ببینید:
https://www.radiozamaneh.com/355567
آزاده پورزند: بنیاد سیامک پورزند و کمک به هنرمندان زیرزمینی در داخل و خارج از ایران by radiozamaneh
رضا دقتی، عکاس – خبرنگار سرشناس ایرانی در کانون دو بحران تازه حضور دارد: کردستان و کاتالونیا. دو حرکت تازه استقلالخواهانه در جهان برای جایگزینی مرزهای فرهنگی با مرزهای سیاسی. رضا دقتی در گفتوگو با رادیو زمانه معتقد است که مرزها مدام در حال تغییرند. او میگوید حرکتی که در کردستان و در کاتالونیا انجام شده، در جهت تاریخ است در این معنا که مردمانی که تاریخ و زبان و فرهنگ مشترک دارند، مایلاند از مرزهای سیاسی صد سال گذشته عبور کنند و با همزبانان خودشان در ارتباط باشند. با او گفتوگویی انجام دادهایم درباره همهپرسی استقلال کردستان عراق و همهپرسی استقلال کاتالونیا. خواست مردم چیست؟ چه چیزی چه چیزی کاتالونیا را به کردستان پیوند میدهد؟ چشمانداز تحولات آتی چیست؟
با آقای لاهیجی گفتوگو کردهایم تا بدانیم مقاله “میثاق ملی لغو اعدام” در چه دورهای نوشته شده و آن هنگام نگرش عمومی در مورد اعدام در میان ایرانیان به ویژه بخش آزادیخواه و روشنفکر آن چه گونه بوده است. و نیز از ایشان پرسیدهایم که اکنون کیفیت آگاهی حقوقی چگونه است و به ویژه چه پیشرفتی در مورد مخالفت با مجازات اعدام میبیند.
دکتر لاهیجی در این گفتوگو نسبت به پیشرفت آگاهی برای مخالفت با مجازات اعدام ابراز امیدواری کرده و توضیح میدهد چرا حق زندگی بایستی بنیاد همه قوانین باشد. حق زندگی نافی مجازات اعدام است.
به نظر رئیس دایمی و افتخاری فدراسیون جهانی جامعههای حقوق بشر و نایبرئیس پیشین آن، برای رشد آگاهی به منظور دفاع پیگیر از حق زندگی و بر این پایه مخالفت با مجازات اعدام، باید کار فرهنگی کرد. دکتر لاهیجی در این مصاحبه، از جمله “زمانه” را مثال میزند و از کارزار رسانهای آن با عنوان “حق زندگی” پشتیبانی میکند.
گفتوگو با لطیف پدرام، رهبر حزب کنگره افغانستان و نماینده مردم بدخشاد در پارلمان افغانستان by radiozamaneh