Zullen we over de dood praten?: Recent Episodes
Bureau MORBidee
Deze aflevering van de podcast Zullen we over de dood praten? is opgenomen op 11 november 2021, dertig jaar nadat Donny, de broer van Mariska Overman een dodelijk verkeersongeluk kreeg. Hij overleed twee dagen later aan de verwondingen. In deze podcast praat Mariska met Rob over 30 jaar rouw. Slijt het? Gaan de scherpste kantjes er vanaf? Kun je troost vinden in het feit dat hij in de herinnering voortleeft? Mariska merkt er niets van, maar vraagt zich af of ze daarmee afwijkt van de meerderheid van de rouwenden. Of zijn zij niet eerlijk over hun rouwgevoelens? Stof te over voor een gesprek van een klein half uur. Met meer traan dan lach deze keer.
De onlangs overleden journalist Ruud ten Wolde liet via tweets, maar ook via zijn boek Ziek gelukkig. Waarderen kun je leren zien dat er nog veel moois uit het het leven te halen valt, óók als je ernstig ziek bent. Zijn positivisme en veerkracht werd door velen als zeer inspirerend ervaren, ook door Mariska en Rob. Ruuds omgang met zijn ziekte toonde een totaal andere houding dan de copingstrategie die we de voorbije decennia zo vaak zagen: die van vechten en strijden en zeker niet opgeven. Nee, er valt waarschijnlijk niet te voorspellen hoe je zult reageren als je ongeneeslijk ziek blijkt te zijn. Maar de houding van Ruud - en eerder van Bob Fosko en Jeroen van Merwijk - is voor Mariska en Rob jaloersmakend te noemen. Valt dat aan te leren, zoals de ondertitel van het boek lijkt te suggereren?
Al zolang het begrip palliatieve zorg bestaat (sinds 1972), zolang wil het niet echt aarden bij het grote publiek. De overheid startte in 2018 een speciale campagne om de bekendheid te vergroten, maar die had nauwelijks effect. In deze podcast stellen Mariska en Rob van Bureau MORBidee de vraag of we dat eigenlijk wel moeten willen, streven naar die 'brede' bekendheid. Moeten eventuele campagnes zich niet vooral richten op zorgverleners? En zo ja, is er genoeg deskundigheid en bravour aanwezig in de palliatieve zorgwereld om dit voor elkaar te krijgen?
Waarom is er eigenlijk geen patiëntenorganisatie die de belangen van ongeneeslijk zieken vertegenwoordigt, vragen Mariska en Rob zich af in deze 11e aflevering van de podcast Zullen we over de dood praten? En wat is daar voor nodig, als je 'm zou willen oprichten? Daarnaast aandacht voor twee verrassingsvragen uit de Kaartjes van Betekenis: over het verlangen naar de dood, en over uitvaartmuziek.
Een bijzonder keukentafelgesprek dit keer, want de 10e aflevering van de Zullen we over de dood praten-podcast is speciaal gewijd aan 25 jaar palliatieve zorgjournalistiek. In 1996 schreef Rob Bruntink zijn eerste artikel over palliatieve zorg, en sindsdien is hij dat blijven doen. Bruntink is daarmee de enige journalist ter wereld met deze specialisatie. Mariska Overman vraagt hem naar zijn ervaringen. En of hij het ziet zitten om nóg eens 25 jaar over dit onderwerp te schrijven.
In deze negende aflevering van de Zullen we over de dood praten-podcast bespreken Mariska en Rob de vraag bij wie ze op grafbezoek gaan, en waarom ze dat zoal doen. Ook praten ze in dit keukentafelgesprek over de dood over de impact van - ogenschijnlijk onnadenkende - begraafplaatsbeheerders op het grafbezoek. In de rubriek 'Het nieuwtje van de week' gaat het over de Cemetery Clean Up die begin april voor het eerst in Dordrecht gehouden wordt. Hoe leuk is zo'n Ode aan de Doden? En waarom is dat nodig? In de rubriek 'De vraag van de week' bespreken Mariska en Rob twee vragen uit het spel Kaartjes van Betekenis: wat is een goede dood, en van wie wil je hulp in de laatste levensfase?
In de achtste aflevering van de podcastserie Zullen we over de dood praten? spreken Mariska en Rob onder meer over de regionale verschillen die er geconstateerd zijn in de toepassing van euthanasie. Hoe interessant is het om te weten of het aan de manier ligt waarop dokters over euthanasie praten? Ook gaat het over levenseindegesprekken die dokters met patiënten voeren: dit zijn gesprekken die veel verder reiken dan de medische onderwerpen. Maar worden die gesprekken wel in die breedte gevoerd? Tot slot staan we stil bij een klein en onvolledig nieuwsbericht dat we tegenkwamen over het hospice in Susteren dat een nieuwe kamer toevoegde, speciaal gericht op respijtzorg en het toepassen van euthanasie. Dat eerste snapten we nog wel, maar dat tweede riep vooral vragen op.
Eind 2020 verscheen ons boek 'Ik weet niet wat ik zeggen moet. Hoe praat je over dood, verlies en rouw?' In deze podcast praten we een maand na verschijnen over onder meer de eerste reacties, de ontwikkeling naar de uiteindelijke cover toe en de - voor ons - meest waardevolle onderdelen. Ook geven we aan welke keuzes we hebben gemaakt, en wat er dus ook níet in het boek is gekomen. En passant onthullen we waar ons volgende boek over gaat :-)
Negen studenten van Saxion Hogeschool verdiepen zich in opdracht van Bureau MORBidee in de digitale nalatenschap van jonge mensen. Staan ze er überhaupt bij stil dat zij een enorme hoeveelheid digitale bezittingen nalaten als zij plotseling komen te overlijden? Vragen ze zich af wat daarmee moet gebeuren? Bedenken ze dat sommige 'dingen' (foto's, tekstdocumenten e.d.) maar beter niet door hun nabestaanden gezien kunnen worden? In deze uitzending van Laatstgezien worden Bob en Janneke - broer en zus van elkaar - met dergelijke vragen geconfronteerd. Een open en eerlijke gesprek over digitale nalatenschap.
In de zesde aflevering van de Zullen we over de dood praten-podcast praten Mariska en Rob over resomeren, een derde vorm van lijkbezorging die vanaf volgend jaar mogelijk gaat worden. Deze week heeft het kabinet daarover een knoop doorgehakt. Verder, als Nieuwtje van de Week, aandacht voor de nieuwe Euthanasiecode van de Regionale Toetsingscommissies Euthanasie. Nieuw aan deze code is dat de waarde van een wilsverklaring dusdanig vergroot wordt dat iemand met dementie op moment van euthanasie niet meer hoeft te weten wat er gebeurt. De Vraag van de Week richt zich op levensvragen. Mariska en Rob vragen zich af met welke levensvraag zij zich mogelijk gaan bezighouden op hun sterfbed.
In deze aflevering van de Zullen we over de dood praten-podcast praten Mariska en Rob over de Dag van de Mantelzorg, de vraag wat een uitvaart tot een goede uitvaart maakt en het thema 'Contact met overledenen', waarbij overledenen al dan niet via signalen/tekens een (sic) teken van leven geven aan de nabestaanden.
In deze vierde aflevering van de podcast Zullen we over de dood praten? bespreken Mariska en Rob de medische beslissingen euthanasie en palliatieve sedatie. 'Wat denk je, zie je jezelf ooit voor euthanasie kiezen', is één van de vragen die zij aan de orde stellen. Ook is er aandacht voor Deep Fake Therapy, een mogelijk heilzame therapie voor rouwenden. 'Zou jij met een gefaked beeld van mij willen praten als ik al dood ben?'
In dit keukentafelgesprek over de dood is 'verdienen aan de dood' het thema. Waarom worden uitvaartondernemers lijkenpikkers genoemd, maar oncologen niet? Mariska en Rob buigen zich over die kwestie. Verder vragen ze zich - in het kader van de Vraag van de Week - af of ze in een hospice zouden willen overlijden (spoileralert... Mariska: lieve help, NEE! versus Rob: ja hoor, het liefst doe ik zelfs een tournee). Tot slot gaat het over schilder/cabaretier Jeroen van Merwijk, die in het TV-programma Volle zalen open over zijn aanstaande dood sprak en dit met de nodige berusting tegemoet treedt.
In dit keukentafelgesprek over de dood praten Mariska en Rob over de keuze van KWF om zich vanaf nu óók in te zetten voor mensen met kanker die níet meer zullen genezen, over uitvaartmuziek (inclusief tips voor urenlange Spotify-playlists) en over de waarde van ritueelbegeleiders voor nabestaanden bij de organisatie van een uitvaart.
Een eerste aflevering: over de makers (van Bureau MORBidee), over het boek Nu ik je zie van Merlijn Kamerling en over palliatieve zorg. Mariska Overman en Rob Bruntink bespreken deze onderwerpen, onder meer in de twee vaste rubrieken Nieuwtje van de Week en de Vraag van de Week.