Rev. Bidonbok Syiem: Recent Episodes
Bidonbok Syiem
This is a Daily Devotional to help us to step away from daily routine and focus on spiritual matters......
Devotional (4th April 2021) Topic (28th March – 4th April 2021) – “Ka jingiap ka jong U Khrist” (The death of Christ). “Wat sheptieng: phi wad ia U Jisu Uba na Nasaret, ia Uba la sahnarphna? U la mihpat, Um don hangne: ha khmih ka jaka ha kaba ki ia iabuh ia U.” (Markos 16:6)
Ha ka thma Waterloo (Battle of Waterloo) ha ka 18 tarik u bnai Jylliew 1815, ki Nong France hapoh ka jingialam jong U Napoleon uba khraw ki la ialeh pyrshah ia ka kynhun synrop (Allied Forces) jong ki lai tylli ki Ri, (England, Netherlands bad Germany) hapoh ka jingialam jong U Captain Wellington. Ki briew ha England ki shaniah ban tip ia ka jinglong jingman jong kata ka thma ha kita ki signals, bad uwei na kita ki tower udei ba la pynieng ha ka Winchester Cathedral. Ha kawei ka sngi kaba dum lyoh bha ka la mih kata ka signal bad haba ki briew ki la pyrshang ban pule ia kita ki jingthoh namar ka jingrben jong uta u lyoh ki la ioh ban pule byrngut byrnget ha kaba la thoh hangta “Wellington Defeated” (U Wellington u la shahjop), ka la long ka jingiam briew ha England ban tip ia kata ka khubor ba uta u captain uba ki la shaniah ban wanrah ia ka jingjop pynban u la shahjop noh. Ka la long ka jingsngewsih kaba khraw bad kata ka khubor jong ka jingshahjop ka la saphriang sha kylleng ban tip ba u Wellington u la shah jop ha ki nongshun. Hynrei kane ka khubor jong ka jingsngewsih ka la neh tang shipor, haba ia uta u lyoh la rong noh bad ki briew ki la iamih sa shisien ban pule biang ia kata ka khubor kaba mih hangta bad ki la iohi ia ka signal kaba shai bad ia ka khubor kaba shai kaba la thoh, “Wellington defeated the enemy” (U Wellington u la jop ia ki nongshun), hangta ka jingiam bad jingsngewsih ka la kylla long ka jingkmen ban tip ba uta u Captain jong ki ym dei ba ula shah jop hynrei u la jop ia u nongshun. Ka long kumjuh bad ka jingdon ka jong U Jisu hapoh jong ka jingtep ha kaba kata ka jingkyrmen jong kita kiba ngeit ha U ka la duh noh haba la sahnarphna ia U Jisu bad haba la tep ia U, u lyoh jong ka jingsngewsih u la tap ia ki haba ki ioh pule shiteng na kata ka khubor kaba ong, “Christ Defeated” (U Khrist U la shah jop), hynrei ha ka sngi kaba laik aba long ka sngi kaba nyngkong jong ka taiew ia uta u lyoh jong ka jingsngewsih bad jingduh jingkyrmen la rong noh ki briew ki la ioh ban pule ia ka khubor kaba pura ban tip ba U Khrist U la jop ia u nongshun (Christ Defeated the enemy), kumta ka jingsngewsih ka la long ka jingkmen. Jingduwai: - “Nga ianguh ia Me Ah Trai, bad nga ai ka burom sha Me U Blei uba la jop ia ka jingtep bad ia ka jigiap hi, uba da ka jingmihpat ka jong Me, ngi don ka jingkyrmen ia ka ban sa wan jong ka jingim ka jong ngi kiba ngeit ha Me.” -Amen
U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (3rd April 2021) Topic (28th March – 4th April 2021) – “Ka jingiap ka jong U Khrist” (The death of Christ). “Ah ka jingiap, hangno ka jingjop thiaw ka jong pha ? Ah ka jingiap, hangno ka sni ka jong pha?” (1 Korinth 15:55)
U Steve Jobs uba long u nongseng ia ka Apple company bad dei ma u ruh uba don sha lyndet ka jingwanrah ne jingpynmih ia ka iPhone, ha u snem 2005 u ai ia ka jingkren shaphang ka jingiap bad u ong ia kine ki kyntien, “No one wants to die. Even people who want to go to heaven don’t want to die to get there” (Ym don uwei ruh uba kwah ban iap. Wat ki briew kiba kwah ban leit sha bneng kim kwah ban iap ban leit shata). U Jobs u sngewthuh bha ia kaei kaba u kren namar ha kane ka por kaba u kren u la tip ba u la ioh ia ka jingpang cancer (pancreatic cancer) bad ki doctor ki la ong ia u ba u lah ban im tang haduh 6 bnai ei ei, bad U Steve Jobs u ong shuh shuh, “I lived with that diagnosis all day” (Nga im bad kata ka jingtip ia kata ka jingpang man ka sngi). Bad U Jobs u khlad noh na kane ka pyrthei ha u snem 2011. Ka jingiap ka dei kaba ngim lah ban lait baroh ngi hap ban iaid lyngba ha ka jingim. Ka don ka Chinese proberb kaba ong, “Life is like a mist that passes quickly by” (Ka jingim ka long kum u lyoh uba iai jah noh shen shen). Lada U Jisu ruh U don sah ha ka jingtep, ka jingim ka jong ngi ki briew kan long ka jingim kaba duh jingkyrmen bad ka bym don jingkyrmen ia ka lawei. Hynrei, namarba U Khrist U la mihpat kumta ngi don ka jingkyrmen ba wat lada ngi khlad noh ne ngi iap noh, ngi tip ba ha kawei ka sngi U Blei Un sa pynmihpat ia ngi ba ngin ioh ban iashem lem bad U Jisu. U Paul haba u thoh ia ka jingjop ka jong U Khrist ia ka jingiap u ong, (1 Korinth 15:55) “Ah ka jingiap, hangno ka jingjop thiaw ka jong pha? Ah ka jingiap, hangno ka sni ka jong pha?” Kynmaw ba da ka jingmihpat ka jong U Jisu U pynshisha ba ka jingiap kam lah ban bat ia U, bad ia kita kiba ngeit ha U ruh yn sa pynmihpat na ka jingiap. Kumta kum kiba ngeit ngim dei ban sheptieng ia ka jingiap namar ba ngi tip ba ka jingim ka jong ngi ha kane ka pyrthei ka long tang ka jingiaid lynti bad ka jingim kaba lyngkot, bad ngi tip ruh ba ngin nym lah ban lait na ka jingiap namar dei lyngba kata ruh ba ngin sa ioh ban mad ia ka jingmihpat.
Jingduwai: - “Ah Trai, ai bor ia nga ba ngan ym sheptieng ia ka jingiap namar ba nga tip ba kumba Me la mihpat na kiba iap Me don ka bor ban pynmihpat ia nga ruh ba ngan lah ban iashem bad Me.” -Amen
U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (2nd April 2021) Topic (28th March – 4th April 2021) – “Ka jingiap ka jong U Khrist” (The death of Christ). “Hynrei mynta tang shisien la pynpaw ia U ha kaba kut ki ïa, ia ka ban pyndam noh ia ka pop da kaba kñia ialade” (Hebru 9:26)
Kumba long ki briew ha ki por kiba mynshwa, ki khun Israel ruh ki ju leh ia ka jingkñia (blood sacrifice). Ka Testament kaba rim ka iathuh bñiah ha ngi ia ka rukom ba ki khun Israel ki ju leh ha kaba iadei bad ka jingkñia kaba da ki mrad. Ban pyndep ia ki jingknia ka long kaba ki dei ban bud pyrkhing bha, U Blei U ong (Lebitekos 17:11), “Te nga la ai ia ka ha phi halor ka duwan ban pynlong ka jingpyniasuk na ka bynta ki mynsiem jong phi: naba kane ka snam kaba pynlong ka jingpyniasuk na ka bynta ka mynsiem.” Kaba mut ba khlem ka jingkñia kaba da pynmih snam, yn ym don ka jingmap ia ki pop. Lada ngi peit lyngba ka Testament kaba thymmai ngi iohi ba ka jingkñia kaba ki briew ki leh ha ka Testament kaba rim kam long kaba janai hynrei ka long kaba tang shipor bad man ka por ki hap ban leh ia ki jingkñia na ka bynta ban ioh ia ka jingmap na ki pop, bad baroh ki jingthoh ha Ka Ktien ka jong U Blei ki ialam sha kata ka jingkñia kaba dap pura kaba U Jisu U la ai iala ka jingim kum ka jingkñia kaba tang shisien ban pyndam noh ia ki pop ki jong ngi baroh. U Nongthoh ia ka shithi sha ki Hebru u ong, (Hebru 9:26) “Hynrei mynta tang shisien la pynpaw ia U ha kaba kut ki ïa, ia ka ban pyndam noh ia ka pop da kaba kñia ia lade.” U Jisu u la ai iala ka jingim kum ka jingkñia kaba tang shisien na ka bynta ban pyndam noh ia ki pop ki jong ngi baroh namar ba ka snam ka jong ki mrad kam lah shuh ban pyndam ia ki pop ki jong ngi. Ha ka Jingrwai Khasi Hymn Book ka jingrwai kaba 563 u ong, Masi kyrtong mynhyndai U lang kit pop ki briew, Ka kuna Blei kim lah siew Ki long tang ka syrngiew. Da jingiap ba U la shah U Jisu Khrist U Trai, Ki pop jong ngi U la bah Ki jingkñia ki la wai.
U Jisu U la dei ban aiti ia la ka jingim bad ban iap halor ka diengphna kum ka jingkñia na ka bynta ban siewspah ia ki pop ki jong ngi namar ba ka snam ka jong ki mrad kam lah shuh ban siew ia ka ram jong ka pop kaba ngi ngi la leh. Kane ka sngi Good Friday ka pynkynmaw ha ngi ia kaei kaba U Jisu U la leh na ka bynta jong ngi ban aiti ia la ka jong ka jingim kum ka jingkñia na ka bynta ban siewspah ia ki pop ki jong ngi. Jingduwai: - “Trai Jisu, Me la ai iala ka jingim kum ka jingkñia na ka bynta ki pop ki jong nga, iarap ia nga ruh ah Trai ba nga lah ban aiti iala ka jingim ka jong nga sha Me” -Amen
U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (1st April 2021) Topic (28th March – 4th April 2021) – “Ka jingiap ka jong U Khrist” (The death of Christ). “U Jisu te U la ong ha u, shisha Nga ong ha me, ha kane ka sngi men long lem bad Nga ha ka paradais.” (Loukas 23:43)
Ka phlim kaba la ai kyrteng Paradise Now ka la ioh ia ka jingjop ha ka Golden Globe ha ka kyrdan best foreign-language, ha u snem 2005. Hooid, ngam pat iohi ia kane ka phim hynrei haba nga google nga iohi ia ka jingbatai lyngkot shaphang kane ka phlim, ka jingiathuhkhana kaba don ha kane ka phlim ka dei shaphang ki ar ngut shi paralok kiba la ia ieit paralok naduh ba ki dang rit kiba na ka Ri Palestine, ia kine baroh arngut la pynbeit ba kin leit ban pynbthei bomb (Suicide Bomber) ha Tel Aviv, Israel. Ka phlim ka pynleit jingmut ia kata ka khyllipmat kaba khatduh ka jong ki kaba ki iakynduh khatduh ha kata ka sngi. Nga pyrkhat ia ka kyrteng jong kane ka phlim, ka iadei bha bad ka jingsngewthuh bad ka jingngeit jong ki muslim kiba ia ka jingioh ia ka Paradais la thew da u dieng thew jong ka jingpynjot (destruction), ha ki ia ka paradais lah ban ioh da ka jigniap jong kiba bun, hynrei ha ngi ngi ngeit ba da ka jingiap ka jong Uwei ngin ioh ia ka paradias (Rom 5:15). U Jisu U la kular ia uto u dakaid halor ka diengphna ia ka paradais (Loukas 23:43) bad U kular ruh ha ngi (Jingpynpaw 2:7), “Ha uta uba jop ngan ai ha u ban bam na u dieng jong ka jingim. uba long ha ka Paradais U Blei.” Kumba long uto u dakaid uba U Jisu U la kular ba un long lem bad U Jisu ha paradais, kaba nyngkong kaba u la leh ka long ba u la sngewthuh ia la ki pop, ka long kaba donkam ia ngi ruh ban iohi ia la ki pop ki jong ngi kumba ki long. Ka jingeh bad kiba bun ka long ba ki pyrkhat eh ia ka jingim ka jong ki kaba ha kane ka pyrthei bad ki klet ban pyrkhat ia ka jingim kaba bymjukut. U Jisu U la iap halor ka diengphna na ka bynta ban map ia ki pop ki jong ngi, ba da ka jingmap ka jong U ia ki pop ngin ioh ban long lem bad U ha Paradias. U John Newton hashwa ba un dkut mynsiem, ki kyntien khatduh kiba u kren ki long, “I am still in the land of the dying; I shall be in the land of the living soon.” (Nga dang don ha ka ri jong ki ban nang iap; shen shen ngan ioh ban don ha ka ri jong kiba im). Ki ngeit ba kine ki kyntien ki jong u ki long kumba u la iohi ia kata ka jaka kaba U Jisu U la pynkhreh na ka bynta jong u ban don lem bad U Jisu ha kata ka jaka kaba u la khreh. U Voltaire uba dei u Historian bad u riewpyrkhat uba na France u ong, “Wherever my travels may lead, paradise is where I am.” (Kat shaba ka jingleit jong nga ka lam, dei sha Paradais ba ngan ioh long). Ka long kaba donkam ia ngi ruh ban thrang ban don lem bad U Jisu ha ka paradais bad da ka jingshahiap ka jong U halor ka diengphna U la plie ka lynti ia ngi ban don lem bad U junom la junom.
Jingduwai: - “Ah U Blei, nga ainguh ia Me ba Me la map ia ki pop ki jong nga, khnang ba ma nga u nongpop uba jot bad u barem ngan ioh bad long lem bad Me ha ka jaka kaba Me la khreh na ka bynta jong nga.” -Amen
U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (31st March 2021) Topic (28th March – 4th April 2021) – “Ka jingiap ka jong U Khrist” (The death of Christ). “Te da kaba U bah hi ia la ka diengphna, U la leit noh sha kata ka jaka ba la khot Maloi khlieh, ia kaba la khot ha ka Hebru, Golgotha; hangta ki la iasahnarphna ia U.” (Ioannis 19: 17-18)
U Rembrandt Harmenszoon uba na Netherlands u dei uwei na ki nongdro kiba pawnam, bad kawei na ki jingdro ki jong u ka dei kaba u ai kyrteng “The Three Crosses,” ka jingdro ia ki lai tylli ki diengphna, bad kiba bun ki sakhi ba haba peit ia ki jingdro jong U Rembrandt mar sienpeit ia kine ki lai tylli ki diengphna ka khmat kan shat beit sha ka diengphna kaba hapdeng kaba long ka diengphna kaba la sahnarphna ia U Jisu, nangta sa ia kita ki paitbah kiba bun kiba don hangta kiba U Rembrandt u la dro, bad ha lyndet jong uta u paitbah u don sa uwei pat u briew uba U Rembrandt u la dro, tangba u dro kum u briew uba la kah ia u da ka syrngiew ka jong u hi bad uba don lang hangta ha ka por ba la sahnarphna ia U Jisu. Ki art critics kiba peit bniah ia kata ka dur ki ong ba uta u briew uba kim ithuh bha ia u ki ngeit ba udei U Rembrandt hi, namar u sngewthuh ba dei ki pop ki jong u ruh kiba la pynlong ia U Jisu ban shah sahnarphna. Ha ka Our Daily Bread kaba 10 tarik u Iaiong 2009 U Henry G. Bosch u thoh ia kine ki kyntien, “It is a simple thing to say that Christ died for the sins of the world. It is quite another thing to say that Christ died for my sins. . . . It is a shocking thought that we can be as indifferent as Pilate, as scheming as Caiaphas, as callous as the soldiers, as ruthless as the mob, or as cowardly as the disciples. It wasn’t just what they did—it was I who nailed Him to the tree. I crucified the Son of God. I joined the mockery.” (Ka long kaba suk ban ong ba U Khrist U iap na ka bynta ka pop jong ka pyrthei. Ka long kaei kaei kaba kham pher pat ban ong ba U Khrist U iap na ka bynta ki pop jong nga... ka long ka rukom pyrkhat kaba pynkyndit ba ngi lah ban long ki bym don jingsngew kum u Pilat, kiba buittuh kum u Kaiaphas, kiba ehrang eh dohnud kum ki shipai, kiba khlemrain kum ki paidbhur lane kiba khaw pud kum ki synran. Kam dei tang kaei kaba ki la leh-dei ma nga uba la sahnar ia U halor u dieng. Nga la sahnarphna ia U Khun U Blei. Nga la ia snohkti lang ha ka jingiarkhie bein). Ka long kaba donkam ia ngi ba ngin tip ba dei ma ngi kiba la sahnarphna ia U Jisu lyngba ki pop jong ngi, dei ia ngi ruh ba U Jisu U la duwai ban ong (Loukas 23:34) “Ko Kpa, to map ia ki; naba kim tip kaei ba ki leh.” Jingduwai: - “Ah U Blei, nga sngewsih namarba nga tip ba dei da ki pop ki jong nga ba la sahnarphna ia U Khun jong Me U Jisu Khrist, iarap ia nga ba nga lah ban phai sha Me da kaba sngewsih namar la ki pop.” -Amen
U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (30th March 2021) Topic (28th March – 4th April 2021) – “Ka jingiap ka jong U Khrist” (The death of Christ). “Te ba u don ha ka jingpisa mynsiem bajur, u la duwai kham shitrhem shibun eh: te ka syep jong u ka la long kum ki jingjaw ka snam kaba lang, ki da hap ha ka khyndew.” (Loukas 22:44)
Ka jingshah shitom ka jong U Jisu Khrist ka sdang shen hadien jong ka Jingkhawai U Trai, ha kaba U Jisu bad ki lai ngut ki synran ki jong U ki la leit sha ka Kper Gethsemane. U Max Lucado uba dei u Pastor bad u nongthoh uba na ka Ri America u ong, “The Bible is the story of two gardens. Eden and Gethsemane. In the first, Adam took a fall. In the second, Jesus took a stand.” (Ka Bible ka dei ka khana jong ki ar tylli ki kper. Ka Kper Eden bad ka Kper Gethsemane. Ha kaba nyngkong, U Adam u la hap noh. Ha kaba ar, U Jisu U la jied ban ieng). Haba U Jisu U don ha ka Kper Gethsemane bad haba U la tip ba ka por jong ka jingiap ka jong U ka la jan, U la duwai da kaba jur, bad katkum ka jingbuh jingthoh ka jong U Loukas (Loukas 22:44), “Te ba U don ha ka jingpisa mynsiem bajur, U la duwai kham shitrhem shibun eh: te ka syep jong U ka la long kum ki jingjaw ka snam kaba lang, ki da hap ha ka khyndew.” Katkum ka Medical Literature Documents, ki ong kata ka syep kaba long ne lang kum ka snam ki khot ia ka ka HEMATIDROSIS, bad ki ong ba ka jingjia kaba kum kane kam ju kham jia koit, hynrei ka ju jia shisien lano eh, bad ki briew kiba ioh ia ka HEMATIDROSIS ki dei ki briew kiba don hapdeng ka jingbankhia jong ka jingmut jingpyrkhat jong ki, ne ka pyni ia ka, “Extreme Emotional Stress” (Ka jingban khia kaba jur ha ka jingmut ha ka jingpyrkhat), hooid ka jingmih jong ka snam kam dei kaba haduh katta katta hynrei ki ong ba ka jingmih jong kaba kum kane ka jait syep ka long kaba pang bad kaba pynpang ia ka sniehdoh, haduh katta U Jisu U la shah shitom hangta ha ka Kper Gethsemane hashwa ba Un shah iap halor jong ka Diengphna. U Leonard Ravenhill uba dei u nongialap, u nongthoh bad u revivalist u ong, “Gethsemane is where He died; the cross is only the evidence.” (Ka Gethsemane ka dei ha kaba U la iap; ka diengphna ka long tang ka jingpynshisha). Ka dei ha Gethsemane ba U Jisu U iasaid hapdeng ka jingim bad ka jingiap bad dei hangta ha Gethsemane ba U la pyndem ialade ha ka mon ka jong U Blei bad ban dih ia kata ka khuri, bad U leh ia kane baroh na ka bynta ban pynim ia ki nongpop kiba kum ma nga.
Jingduwai: - “Trai Jisu Me la shah shitom naduh ka Kper Gethsemane haduh ka Diengphna ha lum Kalbari na ka bynta u nongpop uba kum ma nga, iarap ia nga ba nga lah ban aiti ialade sha Me bad ban im na ka bynta jong Me.” -Amen
U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (29th March 2021) Topic (28th March – 4th April 2021) – “Ka jingiap ka jong U Khrist” (The death of Christ). “Te ha kata ka jingkhawai niam u lyngskor u ju pyllait ha ki paitbah ia uwei uba la set byndi kat uba ki iamon. Mynkata te ki la don uwei u koidi uba sniew eh ka nam, ia uba ki khot U Barabbas. Namar kata, haba ki la ialang, U Pilat u la ong ha ki, Phi mon ba ngan pyllait iano ha phi? Ia U Barabbas, ne ia U Jisu ia uba ki khot U Khrist?” (Mathaios 27:15-17)
Ka phang ia kaba ngin iapeit ha kane ka taiew (29th March – 4th April 2021) ka long shaphang, “Ka jingiap ka jong U Khrist” (The Death of Christ). Kane ka taiew ka dei ka taiew kaba ngin sa ioh ia ka sngi Good Friday, ka sngi kaba ngi kynmaw ia ka jingshah iap ka jong U Trai jong ngi U Jisu Khrist. Kumta lyngba kane ka phang kan iarap ia ngi ba ngin sngewthuh ia ka jingiap ka jong U Jisu Khrist kaba U la shah na ka bynta jong ngi. Kane ka text, ka iathuh ia ka jingpyllaitnoh ka jong U Pilat ia U Barabbas. Khyndiat eh ngi tip shaphang U Barabbas, ngi tip ba dei da ka jingkwah ki paitbah ban pyllait ia U Barabbas ba U Pilat u la hap ban pyllait noh ia u bad ban phah ia U Jisu sha ka Diengphna. Hynrei udei uei une U Barabbas? Bad ka jingiap ka jong U Jisu Khrist ka don jingktah aiu ha ka jingim ka jong u? Ha ka jingpyrshang ban ioh ka jubab ia kine ki jingkylli shaphang U Barabbas, U Pär Lagerkvist uba long u nongthoh novel uba la kha ha Sweden, uba la ioh ruh ia ka Nobel Prize na ka bynta ki jingthoh ki jong u, ka pynlong ia u ban pyrkhat bad ban iit jingtip shaphang U Barabbas, bad ka pynlong ia u ban thoh ia kawei ka novel kaba u la ai kyrteng Barabbas. Bad ha kane ka Novel, U Lagerkvist u pyrshang ban mutdur aiu kan jia ia U Barabbas lada un jin da la bud ia U Jisu sha Kalbari bad ban sakhi dala ki jong ki khmat ia ka jingshahnarphna ka jong U Jisu, U Lagerkvist u ngeit ba lada U Barabbas u bud ia U Jisu sha Kalbari un ioh ban ngeit ha U Jisu, bad un bud ia ki khristan bad un im bad ki, bad un iap da kaba shah pyniap kumba long kiwei pat ki khristan kiba nyngkong, bad ha ka jingpyrkhat ka jong U Lagerkvist u mutdur ba hashwa ba U Barabbas un iap un ong ia kine ki kyntien, “To thee I deliver up my soul” (Ha Me nga aiti noh iala ka mynsiem). Ngi ruh iwei pa iwei ngi lah ban buh ialade ha ka jaka U Barabbas, ngi lah ban pyrkhat kumno kan long ia ngi lada ngi ruh ngi don ha kata ka jaka kaba la sahnarphna ia U Jisu, ban iohi ba la pyllaitim ia ngi bad la sahnarphna ia U Jisu. Kumba long U Barabbas, ngi ruh ngi la leh shibun ki pop ha ka jingim ka jong ngi, ngi la dei ban iap namar ki pop ki jong ngi, hynrei U Jisu U la iap na ka bynta jong ngi ban pyllaitluid ia ngi. Father, I that You sent Jesus to die for me. I accept His finished work on the Cross. Thank You that my sins are forgiven. I dedicate my life to You. In Jesus’ name. Amen. Jingduwai: - “Ah U Blei, nga aiguh ia Me ba Me la phah ia la U Khun ban iap na ka bynta jong nga, nga pdiang ia kaei kaba Me la leh halor ka Diengphna na ka bynta ban pynim ia nga, nga ainguh ia Me ba Me map ia ki pop ki jong nga.” -Amen
U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (28th March 2021) Topic (22nd -28th March 2021) – “Ka jingkwah rhah” (Greed). “Uba khwan myntoi u pynshitom ia la ka jong ka ïng.” (Proberb 15:27)
Ha ka Film Wall Street kaba la shna ha u snem 1987, u Director jong kane ka Film U Oliver Stone u la pynlong briew ia ka jingkwah rhah (Personified) ha ka dur jong u Actor Michael Douglas uba ha kata ka film u act kum U Gordon Gekko. Ha kata ka Film ka jingkren kaba U Gordon Gekko u iaiban ka dei ka ktien kaba u ong, “Greed is Good” (Kaba kwah rhah ka long kaba bha). U nongshna ia kane ka film u shna ban pyni ia ka jinglong jong ki briew naduh kito ki snem ka jinglong kaba kwah rhah bad kaba kwah ban ioh ia ki jingmyntoi tang ialade bad ki bym pyrkhat shuh ia kiwei haba ki la ioh ia kaei kaba ki kwah. Kane ka Film watla ka dei ka Film bala shna da ka Hollywood hynrei ka ai jinghikai bad ka khot ia ngi baroh ba ngim dei ban long kiba kwah lalot hynrei ki ban pyrkhat lem ia kiwei bad ban hun ha kaei kaba ngi don, namarba kaba kwah lalot kan wanrah ia ka jingjot nyngkong ha la ka jong ka iing ka sem. U Nongthoh ia ka kitab ki proberb u ong (Proberb 15:27) “Uba khwan myntoi u pynshitom ia la ka jong ka ïng.” Kynmaw ba ka jingkwah rhah kan pynjot ialade bad kan pynjot ruh ia kiwei. Ka Eartha Kitt kaba dei ka nongrwai bad ka actress kaba na America ka ong ia kine ki kyntien, “Greed is so destructive. It destroys everything.” (Ka jingrhah ka pynjot haduh katta. Ka pynjot na dong shadong). Kumta ka Bible ka hikai ia ngi ba ngi dei ban long kiba lah ban synshar iala ki jingkwah bad ba ngi dei ban shaniah ha U Blei Uba long U Nongpyndap ia kiei kiei baroh. U nongthoh ia ka kitab ki proberb u ong shuh shuh (Proberb 28:22) “U briew uba sniew ka khmat u beh kyrkieh ia ka spah, bad um tip ba ka jingkyrduh kan wan lap ia u.” Ka jingkwah rhah khamtam ia ka spah kan wallam ia ka jingsniew ha u briew shimet, ha ka ïng ka sem ka jong u bad ka lah ban pynsniew wat ia kiwei ruh, ai namarkata ba ngin hun ha kaei kaba ngi don bad ngi ioh.
Jingduwai: - “Ah U Blei, iarap ia nga ba ngan iohi ba ka jingkwah rhah kan nym wanrah ia ka jingbha hynrei tang ia ka jingsniew, bad aibor ruh ia nga ba ngan sngewnguh ha kiba nga don namar kita kidei ki jingkyrkhu ki jong Me.” -Amen
U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (27th March 2021) Topic (22nd -28th March 2021) – “Ka jingkwah rhah” (Greed). “To sumar, to kiar ruh na ka jingkwah lalot baroh : namar ka jingim u briew kam shong satia ha ka jingdap kyrhai jong kiei kiei kiba u don”( Loukas 12:15)
Man ka sngi ha ka jingim ka jong ngi, ki don ki bor kiba tan kawei sha kawei ka phang, kawei pat ka bor sha kawei ka phang. Ngi don ka jingkitkhlieh na ka bynta ka iing ka sem, ngi don ka jingkitkhlieh na ka bynta ki kam Balang, bad ki paralok ki tan ia ngi sha kawei pat ka liang. Bad teng teng ngi kum pyrkhat, “kaei kaba donkam ha ka jingim kaba nga dei ban leh?” Kane ka bynta na kane Ka Ktien ka jong U Blei ha kane ka Gospel U Loukas, (Loukas 12:15) ka iathuh ia ngi halor ki rai kiba ngi lah ban shim ki ban batai ia ngi ia ka jingim kaba kumno ngi kwah? Ka jingim kaba bad ka pyrthei, ha ki jingkwah lalot jong ka? Ne ban im ka jingim kaba jan sha U Blei? Kane ka bynta na Ka Ktien ka jong U Blei ka iadei bad ka jingim ka jong ngi ha kine ki sngi ha kaba ki bun ki im ka jingim kaba kwah lalot bad kwah rhah. Ha ka dkhot kaba 15 U Jisu U ong, (Loukas 12:15) “To sumar, to kiar ruh na ka jingkwah lalot baroh : namar ka jingim u briew kam shong satia ha ka jingdap kyrhai jong kiei kiei kiba u don.” U Jisu U ong, “Sumar” “To kiar” kiar na ka jingkwah lalot, bad ia kane ka jingkwah lalot la ioh na ka ktien Greek, pleonexia ia kaba la shim na ka ktien, pleonektein, kaba ka jingmut jong ka ka mut, “wanting more of what you already have enough of!” (Kaba kwah shuh nalor kaba la ioh diang lypa kyrhai!). U Charles Swindoll uba dei u pastor, u nongthoh bad u nongkren ha ki program ha ki radio, haba u kren shaphang ka jingkwah rhah ne jingkwah lalot u buh ha ka rukom ba u thaw dur bad u ong, “Picture a shipwrecked sailor on a life raft in the middle of the ocean. His terrible thirst impels him to drink the salt water, but it only makes him thirstier. This causes him to drink even more, which makes him thirstier still. He consumes more and more of the salty water … until, paradoxically, he becomes dehydrated and dies.” (Mutdur ia u nongniah lieng uba don ha i lieng kynda hapdeng jong ka duriaw hadien ka jingpait lieng. Ka jingsliang ba shyrkhei ka pynbor ia u ban dih ia ka um mluh jong ka duriaw, hynrei ka nang pynsliang shuh shuh ia u. Kane ka pynlong ia u ban nang dih shuh khambun, kaba nang kham pynsliang shuh ia u. U la nang dih shi dih khambun ia kata ka um mluh...haduh, ba khongpong ia kaba u sngew, u la kylla tyrkhong sdot bad iap). Kaei kaba ngi don mynta ha kawei ka sngi ngi hap ban iehnoh ia kita baroh, bad kaei kaba ngi ioh mynta ngi lah ban pyndonkam ne ngi lah ban pyndonkam bakla, hynrei ha kawei ka sngi ngi tip ba kiei kiei kiba ngi don yn sa shim noh na ngi bad ngi hap ban ieng hakhmat U Blei U ban bishar ia ngi. Jingduwai: - “Ah U Blei, nga tip ba kumba nga wan thylli sha kane ka pyrthei ngan leit phai ruh thylli, iarap ia nga ba ngan nym kwah rhah ia kaei ka bym dei hok ka jong nga hynrei ba ngan hun ha kaba Me Me ai.” -Amen
U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (26th March 2021) Topic (22nd -28th March 2021) – “Ka jingkwah rhah” (Greed). “Pynkynriah shajngai na nga ia ka jingthala bad ki jinglamler: wat ai ia nga lymne ka jingkyrduh lymne spah; to bsa ia nga da ka jingbam kat ban biang ia nga.” (Proberb 30:8)
Ha ka Our Daily Bread kaba 12 tarik u Lber 2013, ki thoh ia kawei ka jingjia, ba ka don kawei ka jingpyniakhalai (jackpot) kaba ki tyrwa ia kiba jop haduh 640-Million-dollar bad yn don tang uwei u nongjop. Bad ha kane ka jingthoh ki thoh ba ki nong America ki pynlut haduh 1.5 billion-dollar, bad ki briew ki leit ban ieng lain ha ki jaka ba die ia ki ticket na ka bynta kane ka jackpot, ka daw ka long ba ki kwah ban ioh spah. U briew uba la tip kum U Agur ha ka Bible u don da kawei pat ka rukom pyrkhat shaphang ka spah bad kumta u la pan na U Blei tang ar tylli ki jingpan hashwa ba un iap. Kaba nyngkong, u la kyrpad na U Blei (Proberb 30:8) “Ba U Blei Un pynkynriah ia ka jingthala bad ia ka jinglamler na ka jingim ka jong u.” Ka jingim kaba hok kaba lait na ki jingthala bad jinglamler ka dei kata ka jingim kaba ngin lait na ki jingsngewsih bad jingkhuslai, namarba haba ngi im hok ngim donkam ban buhrieh ei ei bad ngim donkam ban sheptieng, hynrei ka jingshukor kan teh mraw ia u briew. Kaba ar, ka jingkyrpad ka jong U Agur na U Blei ka long, (Prob 30:8) “Ba U Blei Un bsa ia u kat ban biang ia u.” Ka jingkwah ka jong U Agur ka long ba un sngewhun ha kaei kaba U Blei U ai ha u, kynmaw ba ka jingsngewhun ha ka mynsiem ka mih haba ngi nang ban shaniah ha U Blei, bad ban shaniah ha ka jingpyndap ka jong U Blei. U Agur u nang ban shaniah ha U Blei namar ba u tip ba U Blei U long ka stieh ia kita kiba shaniah ha u bad u ong (Proberb 30:4-5) “Uei uba la kiew artet shabneng, bad ba la hiar? Uei ba la lum ia ka lyer ha la ki kti ba la kham? …Ka ktien baroh ka jong U Blei ka long ba la pynphrang: U long ka stieh ha kita kiba shaniah ha U.” U Dave Branon uba dei u Senior Editor jong ka Our Daily Bread u thoh kumne, “Contentment does not come from wealth—It’s not something you can buy; Contentment comes to give you peace When you depend on God’s supply.” (Ka jinghun mynsiem kam wan na ka spah- kam dei kaei kaei kaba phi lah ban thied; ka jinghun mynsiem ka wan ban ai ha phi ia ka jingsuk haba phi shaniah ha ka jingpyndap ka jong U Blei). Ngin ioh ia ka jinghun dei haba ngi hun ha ka jingyndap ka jong U Blei bad ngi shaniah ha U Uba lah ban pyndap ia ngi bad ia ki jingdonkam ki jong ngi. Jingduwai: - “Ah U Blei, iarap ia nga ba nga lah ban shaniah ha Me bad ha ki jingpyndap ki jong Me namarba Me tip ia kaba bha tam na ka bynta ka jingim ka jong nga.” -Amen
U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (25th March 2021) Topic (22nd -28th March 2021) – “Ka jingkwah rhah” (Greed). “To sumar, to kiar ruh na ka jingkwah lalot baroh : namar ka jingim u briew kam shong satia ha ka jingdap kyrhai jong kiei kiei kiba u don”( Loukas 12:15)
U Philip Parham uba dei u British diplomat, u iathuh ia kawei ka jingiathuhkhana shaphang uwei u briew uba riewspah ne u Industrialist ha ka jingiakren ka jong u bad uwei u nongtongdohkha. Uta u riewspah ula iwit bad um lah ban peit haba u iohi ia uwei u nongtong dohkha ba u shong hajan ka lieng ka jong u, bad ha ka jingpeit ka jong une u riewspah u iohi kumba une u nongtongdohkha u shu shong jaituh, bad kumta u la kylli, “Balei me shu shong mem leit tong dohkha?” “Oh,” ong u nongtongdohkha, “nga khlem leit namarba nga la ioh lypa shibun ki dohkha na ka bynta mynta ka sngi.” La kylli biang uta u briew uba riewspah, “Balei mem tong shuh ki dohkha bad ba me tong tang kat kiba me donkam, balei mem tong shibun nalor na kaei kaba me dokam?” “Ngan leh aiu ia kita ki dohkha lada nga kem shibun?” ong u nongtongdohkha, “Me lah ban kham ioh shibun ka pisa,” ong uta u riewspah, bad u ong shuh shuh, “Men ioh ban thied shuh shibun ki lieng, men ioh ban kham leit ban tong dohkha sha ki jaka kiba kham jylliew, men ioh shuh shuh shibun ki dohkha, men ioh ruh shibun ka spah, bad sa tang katno men sa long u briew uba riewspah.” “Da nga ioh kumta ngan leh aiu pat?” Kylli uta u nongtongdohkha. “Oh” ong uta u riewspah, “Lada me ioh shibun ka spah men shongkai bad men ioh lehkmen (enjoy) ha ka jingim.” Jubab uta u nongtongdohkha, “Me mut nga leh aiu mynta. Hato mem iohi ba nga shongkai bad nga kmen (enjoy) ia ka jingim?” Haba nga sngap ia kane ka khana, nga iohi ia kawei ka jingshisha ha ka, ba lada ngi ia beh shi iabeh ia ka spah pyrthei, kynmaw ba ngin nym ioh iaka jinghun. Namarba katba ngi dang ioh katta ngin dang kwah, bad kan pynlong ia ngi ba ngin beh shibeh haduh ba ngin da tlot bor bad ngin kyllon. Don ki briew kiba shu beh spah kat haduh ba kim pyrkhat shuh ia la ka jingim, kim pyrkhat shuh iala ka koit ka khiah. Kynmaw ba ka jingim ka kham kordor ban ia ka spah pyrthei, ngi donkam ban shah hikai kumno ba ngin iai shaniah ha U Blei bad ban hun ha kaei kaba U Blei u ai. U Jisu haba U kren shaphang ka pharshi u riewspah uba biej U ong, (Loukas 12:15) “To sumar, to kiar ruh na ka jingkwah lalot baroh : namar ka jingim u briew kam shong satia ha ka jingdap kyrhai jong kiei kiei kiba u don.” U Mahatma Gandhi ha kawei na ki jingkren ki jong u u ong, “Earth provides enough to satisfy every man's needs, but not every man's greed.” (Ka pyrthei ka la pynbiang lut ban pynhun ia ka jingdonkam ka jong u briew ym iaka jingkwah rhah ka jong u). U Blei Uba buh ia ngi ha kane ka pyrthei ula pynbiang lut ia kiei kiba ngi donkam watla ngim lah ban ioh pahuh kum kiwei, hynrei u la ai ia kaba ngi donkam bad ngi donkam ban sngewhun hangta ym ban kwah rhah namar ba ka jingim ka jong u briew kam shong satia ha ka jingdap kyrhai kiei kiei.
Jingduwai: - “Ah U Blei, iarap ia nga ba ngan leh kmen ha kane ka jingim bad ban sngewhun ha ki jingpyndap ki jong Me.” -Amen
U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (24th March 2021) Topic (22nd -28th March 2021) – “Ka jingkwah rhah” (Greed). “To phin mut brai ia kita kiei kiei ruh kiba ha neng, ym ia kita kiei kiei ruh kiba ha ka khyndew.” (Kolossai 3:2)
U Herbert Vander Lugt uba dei u Pastor bad u nongthoh, u la iathuh ha kawei na ki jingiathuhkhana ki jong u shaphang uwei u briew u ba sah tang bad ka kmie-nah (kaba shipara bad ka kmie ka jong u) kane ka kmie-nah ka don ki jaka bad ki pisa kiba ka la pynlang, bad ki ia shong hi tang ar ngut ma ka bad une u khunruit jong ka, une u khunruit jong ka namarba um lah ban ap ia ka ba kan iap hi da ka jingiap kaba long natural, bad namarba u la kwah noh ia kata ka spah ka jong ka, u la pyniap ia ka da kaba u ai tam ia ki dawai (overdose) nalor kaba ka dei ban dih, bad haba ki la iit bniah ki lap ba ka dei ka jingpyniap ka jong une u khunruit iala ka kmienah, bad ka jingim ka jong u ka kut ha ka along. Ha ka kitab 1 Ki Syiem 21, ngi pule shaphang U Syiem Ahab, uba kwah ia ka brisoh ka jong U Naboth bad U Ahab namar ka jingkwah palat ka jong u ia kata ka brisoh kat haduh ba u la shah ia ka lok jong u ba kan pyniap ia U Naboth. U Blei U la sngewsih ia ka jingleh ka jong U Ahab bad U la phah ia U Elijah ban kren pyrshah ia kaei kaba U Ahab u laleh. U Elijah u la ong ia U Ahab (1 Ki Syiem 21:19 ) “Kumne ong U Trai, ha ka jaka ha kaba ki ksew ki la jliah ia ka snam U Naboth ki ksew kin jliah ia ka snam jong me, ka jong me hi kein” ong shuh shuh U Elijah ia kaei kaba U Blei Un leh ia ka iing U Ahab, (1 Ki Syiem 21: 21) “bad ngan sar noh ia me baroh phar, bad ngan pynduh noh khoit na U Ahab ia u khun shynrang baroh, ia uta uba la set hapoh bad ia uta uba laitluid ha Israel.” Bad kane ka jingiathuhlypa ka jong U Elijah ia kaei kaba U Blei Un sa leh ia ka iing ka jong U Ahab ka la jia hadien 3 snem (2 Ki Syiem 9: 4-10:11). Kane ka jingjia kaba la wan hap ha U Ahab bad ha ka iing ka sem ka jong u ka dei ban long kum ka jingmaham ia ngi ban sheptieng bad ban kiar na ka pop jong ka jingkwah rhah, bad kumba ong U Paul ha ka shithi sha ki Kolossai (Kolossai 3:5), ba ngi dei ban pyniaptroin ia ka jingkwah lalot namar ba ka dei ka jingmane bleithaw. U Paul u pyniasyriem ia ka jingkwah lalot ne ka jingkwah rhah kum kaba mane bleithaw, bad u ong ba ngi dei ban pyniaptroin ia ka. U Paul ha kane kajuh ka shithi u iathuh ruh ba ngi lah ban lait na kata ka pop jong ka jingkwah rhah bad u ong, (Kolossai 3:2) “To phin mut brai ia kita kiei kiei ruh kiba ha neng, ym ia kita kiei kiei ruh kiba ha ka khyndew.” Lada ngi pyrkhat tang ia kiei kiei kiba iadei bad kaba kynja mynsiem dei hangta ba ngi lah ban jop ia ki jingpynshoi jong ka jingkwah rhah. Jingduwai: - “Ah U Blei, iarap ia nga ba nga lah ban iai pynleit jingmut ha kiei kiei kiba kynja mynsiem ba nga lah ban jop ia ki jingpynshoi jong ka jingkwah rhah ha ka jingim ka jong nga.” -Amen
U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (23rd March 2021) Topic (22nd -28th March 2021) – “Ka jingkwah rhah” (Greed). “Lah ka shikham da kaba suk, ban ia ka arkham da ka jingshitom bad kaba beh ia ka lyer” (Ekklesiastes 4:6)
Ha ka jingiathuhkhana lyngkot ha ki por kiba kham mynshwa ha ka jingiathuhkhana kaba la ai kyrteng, “The Boy and the Filberts (Nuts),” la iathuh shaphang u khynnah uba la shim ia kita ki soh kiba kum ki soh-ot (nuts) kiba la thep ha u kynja klong bad uta u khynnah namar ba u kwah ban shim shibun u la kham shibun ia kita ki nuts bad haba u mut ban sei ia ka kti um lah shuh ban sei bad ban pyllait ia kita ki nuts kiba u la bat ruh u sngewbynnud kumta u bat beit ia ki, bad haba um lah shuh ban sei ia ka kti u la sdang ban iam, bad haba ki briew ki iohi ia u ba u iam ki la ong ia u ba un pyllait noh khyndiat na kita kiba u bat khnang ba un sa lah ban sei ia ka kti. Ka jingkwah rhah ka lah ban pynlong ia ngi kum une u khynnah ban sahkut ha ki jingeh. U Ekklesiastes u ai ha ngi ia ka jinghikai ha kaba iadei bad ka jingkwah rhah, ha kaba ha kane ka lynnong kaba 4 u ianujor ia u briew uba jaituh bad u briew uba kwah rhah bad u ong, (Ekklesiastes 4:5-6) “Uba bieit u shu thain kti, te u bam ia la ka jong ka doh. Lah ka shikham da kaba suk, ban ia ka arkham da ka jingshitom bad kaba beh ia ka lyer.” Ka jingmut ka jong U Ekklesiastes nangne ka long ba ngi dei ban hun ha kaei kaba ngi don bad dei haba ngi don ka jingsngewhun ha kaba ngi don ne iohpdiang dei hangta ruh ba ngi suk. Namarba kata kaba khyndiat kaba ngi don ka iaisah bad ngi hynrei haba ngi shu kwah rhah wat ia kata ka bym dei ka jong ngi ngin ngat ha ki jingeh kiba khraw. Kumta U Jisu U ong (Markos 8:36), “Naba u briew un myntoi aiu; lada un ioh ia ka pyrthei baroh, bad un duh noh ia la ka mynsiem?” Bad dei haba ngi don ka jingrhah ba ngi duh noh wat ia ka jingsngewsynei ban iarap ne ban lehbha ia ki parabriew. U Rusty Eric uba dei u nongthoh u ong, “As long as greed is stronger than compassion, there will always be suffering” (Katba ka jingkwah rhah ka jur ban ia ka jingisynei, kan iai don beit ka jingjynjar). Ka jingkhot ia ngi ka long ba ngin ialeh ban teh lakam ia ka jingkwah rhah da kaba ngin don ka jingsngewsynei bad lehisnei ia ki briew kiba donkam ia ka jingiarap ka jong ngi. Jingduwai: - “Ah U Blei, nga ainguh ia Me namar ki jingpyndap ki jong Me ha ki jingdonkam jong nga baroh, iarap ia nga ba ngan sngewhun ha kata kaba Me Me ai, iarap ruh ba ngan iai pynpaw ia kata ka jingsngewnguh ka jong nga ia Me da kaba nga leh isynei lem ia ki briew kiba donkam kiba don sawdong jong nga.” -Amen
U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (22nd March 2021) Topic (22nd -28th March 2021) – “Ka jingkwah rhah” (Greed). “Men ym ikwah” (Eksodos 20:17)
Ka phang ia kaba ngin iapeit ha kane ka taiew (22nd -28th March 2021) ka long shaphang, “Ka jingkwah rhah” (Greed). Kane ka phang kan iarap ia ngi ba ngin sngewthuh ia ka jingdonkam ban sngewhun ha kaei kaei kaba U Blei U la ai ha ngi ym ban kwah rhah ia kaei kaei ka bym dei ka jong ngi, ne kaba U Blei U khlem ai ha ngi. Teng teng nga pyrkhat balei ba U Blei Um pynkylla ia kine ki shiphew hukum bad ban buh noh ia kane ka hukum kaba 10 kum ka hukum kaba nyngkong? Namar haba ngi peit ia ka pop kaba nyngkong eh kaba Ka Im bad U Adam ki la leh ka mih na ka jingikwah. Ka Im ka kwah ym dei ban bam ia uta u soh, hynrei ka jingkwah jong ka ka long ban ioh ia ka jingtip ba kan long kum U Blei (Jenesis 3:5), bad kadei kata ka jingikwah ban long kum U Blei kaba pynlong ia ka ba kan bam ia u soh ia uba U Blei U la adong ia ki ba kim dei ban bam. Bad kata ka jingkwah jong ka Im ka la pynlong ia ka ban pynkhein ia ka hukum kaba nyngkong bad kaba shiphew na ki shiphew hukum kiba U Blei U la ai hadien ha U Moses. Dei haba ngim don ka jingikwah ba ngi lah ban iada ialade na kaba ryngkang ia kiwei pat ki hukum kiba U Blei U la ai lyngba U Moses, kum kaba tuh, kaba shukor, kaba pyniap bad kiwei kiwei. Bunsien namar ka jingkwah rhah ka jong ngi ba ngim dap ia kaba ngi ioh nalor ba ngi la trei baroh 6 sngi ha ka taiew ngi kwah ruh ban trei sa ha ka sngi U Trai namar ba ngi kwah rhah, teng teng ngi pyndonkam bakla wat ia ka kyrteng U Blei tang ban ioh ia kaba ngi kwah, teng teng ngi pynlong blei noh ia ka spah namar ka jingkwah rhah ka jong ngi. Ka jingkhot ka jong U Blei ia ngi ka long ba ngim dei ban ikwah, teng teng ngi sngew, Oh! Ba ka dei ka hukum kaba 10 na kita ki 10 hukum da pynkhein ruh kam lei lei namar ngi la leh ia ki 9 tylli, hynrei kynmaw ba kane ka long ka tynrai ba ngi dei ban leh namar dei na ka jingikwah lalot ka jong ngi ba ngi pynkhein ia kiwei pat ki hukum kiba U Blei U la ai. Jingduwai: - “Ah U Blei, ai hapoh jong nga ia ka mynsiem ba nga lah ban sngewhun ha kiei kiei kiba Me Me ai ha nga.” -Amen
U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (21st March 2021) Topic (15th – 21st March 2021) – “Ka jingduk ne ka jinglong duk” (Poverty). “Hynrei tang ba ngin kynmaw ia kiba duk; ia kata kajuh hi nga ruh nga la sngew shitrhem ban leh.” (Galatia 2:10)
U Jakob u para jong U Jisu Khrist u la don lang bad U Petros bad U Ioannis ha ka jingiakynduh ia U Barnabas, U Titos bad U Paul ha Jerusalem ha kaba iadei bad ka jingialap ia ka Gospel (Galatia 2:1-10). Une u juh U Jakob udei ruh uba thoh ia ka shithi ka jong U Jakob, ia kaba la tip da kiba bun ia kane ka shithi kum ka shithi kaba kren ia ka jingeh jong ki briew kiba duk bad kaba khot ia ka Balang ban iarap ia ki briew kiba kum kine (Jakob 1:27; 2:1-7; 2:14-17; 5:1-6), kumta kam long kaba sngewphylla ba kane ka phang shaphang kaba kynmaw ia kiba duk ka mih hadien ba U Jakob u leit ban iakynduh ia U Paul ha Jerusalem. Ha kane ka bynta na ka Ktien ka jong U Blei U Paul u pynkut ia kane ka jingiathuh ka jong u ha kaba iadei bad ka jingleit kiew ka jong u sha Jerusalem ban iakynduh bad ki Apostol, u thoh ba dei hadien ka jingiakynduh bad ki ba u sngewthuh ba udei ban kynmaw ia kiba duk bad u pynpaw ruh ia ka jingshitrhem ba udei ban leh kumta (Galatia 2:10). U Paul haba u kren ia kiba duk hangne, u thew ia kito kiba duk kiba don ha Judia ha ka spah snem kaba nyngkong kiba mad ia ka jingduk namar ka khlam, namar ki thma bad kiwei kiwei ki jingjia kiba pynlong ia ki ban kylla duk, bad U Paul u ioh ia ka jingshitrhem ban iarap ia ki briew kiba duk dei hadien ba u la iakynduh ia kine ki Apostol kumba u la iathuh ha kane ka shithi (Galatia 2:10). Ym dei ba U Paul um don ka mynsiem ban iarap ia kiba duk hashwa jong kata ka jingiakynduh bad ki Apostol, hynrei ngi iohi haba ngi pule ia Ka Ktien ka jong U Blei ba U Paul u ju iaroh ia ki Jentil Khristan kiba kloi ban iarap ia ki briew kiba duk (1 Korinth 16:1-4). Baroh kiba ngeit ha U Jisu Khrist ki don ka kamram ban iarap lem ia ki briew kiba donkam kiba don sawdong jong ki, to ngin pynlong ia ki balang ki jong ngi kiba nyngkong eh ha ka ban ai ka kti jong ka jingiarap na ka bynta ki briew kiba duk kiba kyrduh. U Martin Luther u ong, “After the preaching of the gospel, the office and charge of a true and faithful pastor is to be mindful of the poor.” (Hadien ka jingialap ia ka gospel, ka office bad ka kamram jong u pastor uba iaineh ka long ba u dei ban pyrkhat ia ki briew kiba duk). Ka dei ka kamram jong ngi kum ki nongialam balang ba ngin ialam lang ruh ia kiwei ha kaba leh isnei na ka bynta kiwei kiba don ha ka jingduk jingkyrduh jong ka jingim.
Jingduwai: - “Ah U Blei, ai hapoh jong nga ia ka mynsiem ka jong Me ba nga lah ban iohi ia ki briew bad ia ki jingdonkam jong ki kumba ki long bad ba nga lah ban kner ia ka kti jong ka jingiarap na ka bynta jong ki.” - Amen
U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (20th March 2021) Topic (15th – 21st March 2021) – “Ka jingduk ne ka jinglong duk” (Poverty). “Wat leh ka bym hok ha ka jingbishar: wat shah shiliang ia uba duk, lymne burom ia ka khmat uba donbor: hynrei men bishar ia u paramarjan jong me ha ka hok.” (Lebitekos 19:15)
Ka jinglong nongsumar (stewardship) bad ka ioh ka kot la buh ha Ka Ktien ka jong U Blei ban batai ia ka spah bad ia ka jinglongduk. Ka Bible kam shym hikai ba kaba riewspah ka dei kaba pop bad kaba duk ka dei kaba pynpaw ia ka jinglong hok, hynrei ka ong ba ka jingieit sbai kata ka dei ka tynrai jong baroh ki jingsniew (1 Timothy 6:10). U briew u lah ban don shibun ka spah ha kajuh ka por u dei ruh u briew uba hok haba um pat buh ia ka jingieit ia ka spah nyngkong ha ka jingim ka jong u, kumba long U Abraham, ong ka Bible ba u don shibun ka spah (Jenesis 13: 2), bad ngi shah hikai na U Abraham kumno ban im da ka jingngeit (Hebru 11:8-9). Ka long kumjuh ia ki briew kiba duk ki lah ban long ruh ki nongpop kiba khraw, kum U Judas u ba long u synran u jong U Jisu, um dei u briew uba riewspah hynrei Ka Ktien ka jong U Blei ka ong ba u long u briew uba ieit ia ka spah bad u la pynpaw ia kata ha ki ar tylli ki jingjia (Mathaios 26.14-16 & Ioannis 12:1-8). Ngi im ha ka pyrthei kaba don ka jingiapher kaba khraw hapdeng uba riewspah bad uba duk, hynrei Ka Ktien ka jong U Blei ka hikai ia ngi ba U Blei U don ka jingsngewkhia na ka bynta ki briew kiba duk, bad ka jingiarap ka jong ngi na ka bynta ki briew kiba duk dei ban thew na ka daw kaba pynlong ia ki kiba duk. Don ki briew kiba mad ia ka jingduk namar ki jingjia kiba ki ki iashem ha ka jingim bad kam dei ka jingleh ka jong ki, ka balang ka dei ban peit ia kiba kum kita, kumba thoh U Jakob ha ka shithi ka jong u haba u kren shaphang ka jingduk u ong ruh ba ka kamram ka jong ka Balang ka long ban leit jngoh ia ki khunswet, ki riewkynthei (Jakob 1:27), namar kine ki kylla duk ymdei ka jingleh jong ki, ki kylla duk lehse ba u kpa ka iing u khlad noh. Kawei pat ka daw ba ki briew ki kylla duk ka long namar ka jingban bein ka jong ki briew kiba sniew, kum ia kita ruh ka dei ka kamram jong ngi ban kren ban pynsngew wat sha ki bor synshar ban wanrah ia ka jingbishar hok ia kiba duk bad kane ka long katkum Ka Ktien ka jong U Blei (Lebitekos 19:15) “Wat leh ka bym hok ha ka jingbishar: wat shah shiliang ia uba duk, lymne burom ia ka khmat uba donbor: hynrei men bishar ia u paramarjan jong me ha ka hok.” Kiwei pat ki kylla duk namar ka jingjaituh jong ki bad kim treh ban trei shitom, hooid kane kam long naka bynta baroh, hynrei don kiba long kumta, bad U Paul u ong (2 Thessaloni 3:10) “Lada uno uno ruh um mon ban trei, te wat ai ba un bam ruh.” Kumta ka long kaba donkam ia ngi kum kiba ngeit ban iarap khamtam ia kito kiba ngi tip bad sngewthuh shai ia ki daw kiba pynlong ia ki ban iashem ban iakynduh ia ka jingduk bad ka jingkyrduh ha ka jingim.
Jingduwai: - “Ah U Blei, ai hapoh jong ngi ba ngi lah ban iohi ia ki briew kiba don sawdong jong ngi kiba shitom, kiba duk, kiba kyrduh, bad iarap ia ngi ba ngin ioh ia ka mynsiem jong ka jingsngewlem na ka bynta jong ki.” - Amen
U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (19th March 2021) Topic (15th – 21st March 2021) – “Ka jingduk ne ka jinglong duk” (Poverty). “Te baroh kiba la ngeit ki la long hajuh, bad ia kiei kiei baroh ki la ialeh lang, bad ki la iadie noh ia la ki bri, ia la ki iing, bad ia la ki mar bad ki la iasam ia ki ha baroh, kat ha kiba donkam.” (Ki Kam 2:44-45)
U Tertullian uba long u Nongialam Balang (Church leader) jong ka spah snem kaba 2, haba u peit ia ka jinglong jong kiba ngeit ha ka spah snem kaba nyngkong, u la ong, “The unbelievers would say, after observing the lives of Christians, ‘See how they love each other.’" (Ki bymngeit kin ong, haba ki la peit ia ka jingim jong ki Khristan, ‘Peit haduh katno ki ia ieit iwei ia iwei pat’). Haba ngi pule ia Ka Kitab Ki Kam ki Apostol, ki Khristan jong ka Balang kaba nyngkong ki pynpaw ia ka jingieit ka jong ki ia U Khrist da kaba ki peit, “ba yn ym don uwei ruh u ban kyrduh hapdeng jong ki” (Ki Kam 4:34). Kine kiba ngeit ki sakhi ia U Jisu Khrist ha ka jingim ka jong ki da kaba ki iasam lem ia kaei kaba ki ki don khnang ban nym don uba kyrduh hapdeng jong ki. Ka jingsbun mynsiem ka jong ki bad ka jinglehisynei ka jong ki ia ki briew kiba duk ka pyni ba ki long ki nongbud kiba shisha ki jong U Jisu Khrist Uba Ka Ktien ka jong U Blei ka ong (2 Korinth 8:9) “Ba U long Uba riewspah pynban U la wan long duk n aka bynta jong ngi, ba lyngba ka jingduk ka jong U ngin ioh long kiba riewspah.” Kine kiba ngeit haka Balang kaba nyngkong ki sngewthuh bha ruh ia kaei kaba U Jakob u thoh (Jakob 2:20) “ba ka jingleh ka pynjanai ia kata ka jingngeit.” Don ki Khristan kiba mutdur ba ka jingsakhi ka jong ngi ia U Jisu Khrist ka long tang da kaba ngi kren ia Ka Ktien ka jong U Blei na ki jaka kyntang, hynrei kynmaw ba ka jingsakhi kaba shisha ia U Jisu Khrist ka dei kaba ngi pynpaw ia ka jingieit bad ia ka jingisynei ka jong U Khirst lyngba ka jingiasam lem ka jong ngi ia kiei kiei kiba ngi don na ka bynta ki briew kiba duk bad kiba kyrduh kiba don sawdong jong ngi. Ngi kum ki nongbud ki jong U Jisu Uba la mihpat na ka jingiap, ngi lah ban iarap ia ki briew kiba thngan bad ngi lah ruh ban kner ia la ki kti sha ki briew kiba donkam, phi lah ban kylli ialade, kumno nga lah ban iasam lem? Kumno ngan im kum u sakhi u jong U Jisu Khrist? Kumno nga lah ban pynpaw ia ka jingieit bad ia ka jingisynei ka jong U Khirst sha kiwei pat? Kynmaw ba ka donkam ia ngi ban leh ei ei, namar ba ka kam ka kren khamjam ban ia ka Ktien.
Jingduwai: - “Ah U Blei, iarap ia nga ba nga lah ban long u sakhi u jong Me lyngba ki kam ki jong nga kiba nga leh, khamtam da kaba nga iasam lem ia kata kaba nga nga don na ka bynta kiwei pat kiba donkam kiba don sawdong jong nga.” - Amen
U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (18th March 2021) Topic (15th – 21st March 2021) – “Ka jingduk ne ka jinglong duk” (Poverty). “Uba hok u pyrkhat ia ka kam jong uba duk.” (Proberb 29:7)
Ha u snem 1780 U Robert Raikes u don ka jingsngewkhia na ka bynta ki briew kiba duk, na ka bynta ki khynnah kiba don ha London kiba sah sawdong ia ki jaka kiba U Robert Raikes u sah, ki khynnah ki bym ioh ka lad ban pule, kiba wan na ki longiing longsem kiba duk, kiba ha ki sngi pohïa ki ju leit trei bad ha ka sngi U Trai namarba ka dei ka sngi shuti ia ki kumta ki ju pynlutkai ia ka por ha ki kam sniew kiba har rukom. U Robert Raikes u iohi ruh ba ym don mano mano ban leh ei ei na ka bynta ban pynkylla ia ka jingim ka jong kine ki khynnah, kumta u la buh ia ki katto katne ki briew ki ban iarap ia u ban pynlong da ka skul ha ka sngi U Trai, bad ki la pyndonkam ia ka Bible kum ka kot pule, kine ki la hikai ia kine ki khynnah kiba duk ia ka jingstad kaba ki lah ban ioh na Ka Ktien ka jong U Blei. La ong ba hadien katto katne por ba ki plie ia kata ka skul ha ka sngi U Trai kumba 100 ngut ki khynnah ki la wan ban pule ha kata ka skul, kine ki khynnah nalor ba ki ioh ia ki jinghikai na ka Ka Ktien ka jong U Blei, ki ioh ruh ia ki jingbam sngi bad ia ki jinghikai kumno ba kin im ka jingim kaba lehkhuid. Lyngba kine ki skul kiba la tip kum ki “Sunday Schools” la lah shisha ban pynkylla ia kiba bun ki khynnah, kynthei bad shynrang. Ha u snem 1831, kine ki Sunday School tang ha Ri England ki la lah ban kynthup haduh palat ia ka shi million ki khynnah. Kine ki khynnah baroh ki mad ia ka jingkylla ha ka jingim ka jong ki namar ka jingsngewthuh jong uwei u briew ia kane ka jingshisha ba “Uba hok u pyrkhat ia ka kam jong uba duk” (Prob 29:7). Haba ngi Pule ia Ka Ktien ka jong U Blei ngi iohi haduh katno ba U Jisu U sngewkhia na ka bynta ki briew kiba duk, kiba kyrduh, kiba mad ia ki jingeh ha ka jingim namar ka jingduk ka jingkyrduh ka jong ki. Ha ka Gospel ka jong U Mathaios 25, U Jisu U hikai ia kiba ngeit kiba long ki nongbud ki jong U ba ki dei ban long kiba la pynkhreh ia ka jingwan ka jong U da kaba ki leh isnei ia kiba duk, kiba shitom, ban ai bam ia ki bym don jingbam, ban pynkup jain ia kiba lyngkhuid, ban leit jngoh ia kiba shitom (Mathaios 25:35-36). Kumta kum ki nongbud ki jong U Jisu Khrist ka dei ia ngi ruh ba ngin kup ia kane ka jinglong ka jong U Jisu Khrist ban don ia ka mynsiem jong ka jingsngewsynei ia kiwei pat.
Jingduwai: - “Ah U Blei, buh hapoh jong nga ia ka mynsiem jong ka jingsngewsynei ba nga lah ban iarap lem ia kito kiba donkam ia ka jingiarap ka jong nga.” - Amen
U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (17th March 2021) Topic (15th – 21st March 2021) – “Ka jingduk ne ka jinglong duk” (Poverty). “Naba kita baroh ki la noh na kaba sah tam ia ki hynrei kane na ka jingkyrduh jong ka ka la noh baroh, katba ka don.” (Markos 12:44)
U Warren Buffett, U Bill Gates bad Ka Melinda Gates ki la pynlong kaei kaei ka ban sah jingkynmaw haba ki pynmih ia ka Giving Pledge ne ka jingkular kaba iadei bad ka jingai, bad ki kular ban ai shiteng na ka pisa kaba ki don. Bad ha U snem 2018, kane ka jingkular ka jong ki ka thew haduh 92 billion dollars. Kane ka jingkular ka jong ki ka pynlong ia U Paul Piff uba dei u Psychologist ban leh ia ka jingiit bniah ha kaba iadei bad ka jingai ka jong ki briew, bad lyngba ka jingiit bniah ka jong u u shem ba kiba duk ki ai haduh 44% tam ia kiwei pat ki briew kiba kham riewspah na kaei kaba ki ki don bad ha ki kyntien ki jong U Paul Piff u ong, “Those who’ve felt their own poverty are often moved to greater generosity.” (Kito kiba la mad ia ka jingduk halade bunsien ki kham kylluid mynsiem ha ka jingaisbun). U Jisu U tip ia kane, kumta haba U leit sha ka temple, U peit ia ki paitbah kiba noh sha ka jingkynshew (Markos 12:41), kiba riewspah kila noh shikatdei hynrei ka riewkynthei kaba duk ka la noh tang ar damli kaba la jan shi pisa (Markos 12:42), U Jisu Um kwah ba ki synran kin ym iohi ia kata, kumta U la khot ia ki synran ba kin peit ia kata bad U la ong ha ki, (Markos 12:43) “Shisha Nga ong ha phi, ba kane ka riewkynthei kaba duk ka la noh kham bun ia kita baroh kiba la noh sha kata ka jingkynshew.” Nga ngeit ba ki synran ha kata ka por ki la iapeit iwei ia iwei bad ki la ia kylli, kumno kane ka lah ban long ba kane ka riewkynthei kaba noh tang ar damli ka la noh kham bun? Kumta U Jisu ban ai ka jingshai ia ki synran U la ong ia ki, (Markos 12:44) “Naba kita baroh ki la noh na kaba sah tam ia ki hynrei kane na ka jingkyrduh jong ka ka la noh baroh, katba ka don.” Ngi ruh ngi lah ban don khyndiat eh, hynrei kaba U Jisu U kwah na ngi ka long ba ngin ai na kata kaba ngi don wat ha ka jinglong duk ka jong ngi namarba U Blei Um peit katno ngi ai hynrei U peit katno ngi pynsah. U George Mueller u ong, "God judges what we give by what we keep." (U Blei U bishar ia ki jingai jong ngi da kaei kaba ngi buh ialade). Jingduwai: - “Ah U Blei, ngam don shibun ban ai sha ka kam ka jong Me, hynrei nga ngeit ba Men pdiang ia ki jingai kiba la noh naduh ka dohnud ka jong nga baroh.” -Amen
U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (16th March 2021) Topic (15th – 21st March 2021) – “Ka jingduk ne ka jinglong duk” (Poverty). “Ka jinglong riewblei kaba sngur bad bymtngit hakhmat U Blei bad U Kpa ka long kane kein, ban leit khmih ia ki khunswet bad ia ki riewkynthei ha ka jingshitom jong ki” (Jakob 1:27)
Ha ka Report jong U Jacob Riis u ai ia ka dur kaba shai bha jong ka jingduk ka jong ki briew ha ka Nongbah New York ha ka spah snem kaba 19, bad haba u la pynmih ia kata ka report ka la pynlyngngoh ia kiba bun ban iohi ia ka jingduk ki briew ha ka Nongbah New York. Ha ka kot, “How the Other Half Lives,” U Jacob Riis u thoh ia ki jingiohi ki jong u ia ka jingduk ka jingkyrduh ka jong ki briew ha kito ki por, bad ha kane ka kot u buh ruh ia ki dur ban pynshisha ia ka jinglong duk ka jong ki briew ha kato ka por. U Jacob Riis u thoh ha kane ka kot ia ka jinglong jong kine ki briew kiba duk kiba kyrduh, ka daw ba u thoh ia kane ka kot bad ia kiwei ruh ki jingthoh ki jong u namarba u kwah ban wanrah ia ka jingkylla ha ka jingim jong kine ki briew. Hadien katto katne por ba U Jacob Riis u la pyllait paitbah ia kane ka kot, u la ioh ia kawei ka card na uwei u briew uba dang shu sdang ban rung sha ka kam sain hima (Politics) bad ha ita i card la thoh kumne, “I have read your book, and I have come to help. Theodore Roosevelt.” (Nga la pule ia ka kot jong phi, bad nga la wan ban iarap. Na U Theodore Roosevelt), bad une u politician u long ruh hadien u President jong ka Ri America. Bad ha ka por jong u kum u president u pyrshang ban leh ei ei na ka bynta ki briew kiba duk ha kato ka por, bad u pyrshang ban wanrah ia ka jingkylla. U Jacob Riis um shim poi pyrkhat ba kata ka jingpyrshang ka jong u lyngba kita ki jingthoh ki jong u un iohi ia ka jingiarap ba kan wan, hynrei kata ka jingpyrshang ka jong u ka la long kaba seisoh. Ka long ka jingkhot ia ngi ruh ba ngin leh ei ei na ka bynta ki briew kiba duk kiba jynjar kiba don sawdong jong ngi, bad da ka jingngeit ha U Blei Uba ngi shakri, ngi ngeit ba Un plie ia ki lad ki lynti ban lah ban iarap lem ia ki briew kiba donkam ia ka jingiarap. Ka jingkhot ia ngi ruh ka long ba ngim dei ban sngapjar na ka bynta jong ki . U Jakob u pynkynmaw ha ngi ba ka jinglong riewblei kaba shisha kam dei tang kato kaba ngi shu shakri ia U Blei ha ki jaka mane Blei, hynrei kaba leit ban khmih ia ki khunswet bad ki riewkynthei ha ka por ka jingshitom ka jong ki bad ban leh ei ei na ka bynta jong ki (Jakob 1:27).
Jingduwai: - “Ah U Blei, hapdeng ka jingsngewkutlad ka jong ngi ban ai ka jingiarap ia ki briew kiba duk kiba kyrduh iarap ia ngi ba ngi lah ban shaniah tang ha Me.” -Amen
U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (15th March 2021) Topic (15th - 21st March 2021) – “Ka jingduk ne ka jinglong duk” (Poverty). “Shisha nga ong ha phi, Ha kaba phi la leh ia ka ha uwei uba rit tam na kine ki para jong Nga, phi la leh kein ha Nga.” (Mathaios 25:40)
Ka phang ia kaba ngin iapeit ha kane ka taiew (15th – 21st March 2021) ka long shaphang, “Ka jingduk ne ka jinglong duk” (Poverty). Kane ka phang kan iarap ia ngi ba ngin sngewthuh ia ka kamram ka jong ngi ha kaba iadei bad ka kam ka jong U Blei, watla ngi long kiba duk hynrei ngi dei ban ai sha ka kam ka jong U Blei. Kane ka phang kan iarap ruh ia ngi ba ngin iohi lem ia ki briew kiba duk kiba kyrduh kiba don sawdong jong ngi bad ban iarap lem ia ki. Ha u bnai Lber 2015 ka Time Magazine ka pynmih ia kawei ka jingthoh (article) kaba ki ai kyrteng, “How to End Poverty.” Bad hapoh kita ki jingthoh ki don ruh ki dur jong ki khynnah kiba thiah ha ki jaka iaid kjat ha ki surok jong ki nongbah, bad ki dur jong ki briew kiba dang wad jingbam na ki jaka bretniut, bad katkum kane ka article ki ong ba don haduh palat 20,000 ngut ki briew kiba iap man ka sngi namar ka jingbymdon ka jingbam ban bam, bad ki thoh ruh ba don kumba 1.1. billion ki briew ha ka pyrthei kiba don hapdeng ka jingduk bad jingkyrduh. Haba nga pule ia kane ka jingthoh ka pynlong ia nga ban phai sha ka Gospel u Mathaios 25, kaba nga mutdur ia U Jisu ba Un ong, ‘ba kita kiba da ki billion kiba don ha ka jingduk jingkyrduh kiba ngim tip ia ka kyrteng ka jong ki ki ieng na ka bynta jong Nga,’ U Jisu U ong (Mathaios 25:40) “Shisha nga ong ha phi, Ha kaba phi la leh ia ka ha uwei uba rit tam na kine ki para jong nga, phi la leh kein ha nga.” U Jisu U lah ban wan ha nga bad ha phi ha ka dur jong kine ki billion ki briew kiba duk kiba kyrduh, hato kam dei ia ngi ban iarap ne leh ei ei na ka bynta jong ki? Ngam ong eh tang ban iarap pisa ne jingbam ia ki, hynrei ban iarap ban kren na ka bynta jong ki, ban long u tyndong na ka bynta jong ki. Ka jingkylli kaba nga ju buh ialade kum u pastor, ‘hato ka kamram ka jong nga ka dei tang ban sam ia Ka Ktien U Blei na ka pulpit? Haba kiba bun ki dei ki briew kiba donkam ia ka jingiarap jong ngi, ba ngin leh ei ei ba ngin ieng na ka bynta jong ki.’ Ha kane ka juh ka article, la thoh ruh ba ki daw ki long kiba bun na ka bynta ka jingduk ka jong ki briew, ka lah ban long ba ki kylla duk namar ka jingnion beiñ jongno re jongno, kam dei mo ka kamram jong ngi ka Balang ban kren ia ka jingshisha ba ma ki kin lait na kane ka jingshahteh shahkhum. Ban leh ei ei ia kiba duk kiba kyrduh kam dei kaba ngi lah ban jied ka dei ka jingangnud ka jong U Trai jong ngi U Jisu Khrist, namar lada ngi lah ban leh ei ei na ka bynta jong ki ngi leh ia U Jisu kein. Jingduwai: - “Ah U Blei, pynpeit ia ki khmat ki jong nga ba ngan iohi ia ki briew kiba donkam iaka jingiarap ka jong nga.” -Amen
U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (14th March 2021) Topic (8th – 14th March 2021) – “Ka jinglong hok/ ka jinglong ba lah ban shaniah” (Integrity)
“Jar uba ju tuh, to wat tuh shuh, hynrei to un da trei shitom, da kaba trei da la ki kti ia kata kaba bha, ba un ioh ei ei ban ia ai ha uta uba kyrduh” (Ephesos 4:28)
Kum kiba la ioh mad ia ka jingpynksan da ka hok ka jong U Jisu Khrist lyngba ka jingngeit ka jong ngi, la phah ia ngi ban leh ia ki kam kiba bha bad ban im na ka bynta ka burom ka jong U Blei (Ephesos 2:8-10), U Paul ban bteng shuh shuh ia ka jingbatai ka jong u ia kiba ngeit ha Ephesos shaphang ka jingim kaba pyndonburom ia U Blei u ong (Ephesos 4:28) ba ka jingtrei hok, ka jingsbun ban iarap ia kiba kyrduh bad ka bym shim ia ka jong kiwei kata ka dei ka jingim kaba pyndonburom ia U Blei. U Apostol Paul u kyntu ia ki parabangeit ha Ephesos bad u ong, ba kiba ju tuh kim dei ban tuh shuh (Eph 4:28) kaba mut ba ki don kiba ngeit ha ka Balang ha Ephesos kiba ju mlien ia ka kam ban tuh. Ki nongthoh commentary ki ong ba U Paul u kren ia ki nongtrei kiba bylla sngi (day laborers) ha kato ka por, ki dei ki nongtrei kiba la pyntbit ha ki kam jong ki (skilled laborers) kiba trei hapoh ka Hima Rom, namar ba ka kam jong ki kam da la long kaba tikna bad ka long katkum ki por (Seasonal) kumta kito ki nongtrei ban pyndap ia ki jingdonkam ki jong ki kiba manla ka sngi, ki im ka jingim ban shah pynshoi ban tuh, kumta ka long kaba donkam ia U Paul ban pynkynmaw ia kiba ngeit ha Ephesos ba ki dei ban trei da ka hok ym da kaba tuh, namarba U Blei U ieit bad U burom ia kiba im da kaba trei shitom, kumba U la buh ia U Adam ha ka kper Eden ban trei (Jenesis 2:15) bad U isih ia kiba im da ka jingtuh ba U hukum ba kim dei ban tuh (Eksodos 20:15), bad U Blei Um sngewbha ba ki briew kin shah shitom kum ki nongtuh (1 Petros 4:15). Hooid, ym don na ngi lehse ki ban tuh ia ka pisa ne ia ki tiar jong kiwei ha ki por kiba la leit, hynrei ki don shibun ki jingtuh kiba ki briew ki tuh kiba kim sngewthuh ba ki tuh, kum kaba tuh ia ka por, kiba trei ia ki kam la jong ki tarajur jong ki ki noh shilliang (Lebitekos 19:36), kaba tuh ia ka burom kaba kiwei kidei ban ioh ngi shim ia ka burom sha lade, ne ngi tuh ia ka burom kaba ngi dei ban ai sha U Blei (Isaiah 48:11), bad ia kine ki jinglong la khang pyrshah ha Ka Ktien ka jogn U Blei. U Paul u khlem pynkut tang hangta, ban ong uta uba tuh un nym tuh shuh, hynrei kaba donkam ha ka jingim ka jong ngi ki khristan hi ka long ban treihok ha kano kano ka kam kaba ngi trei, ba ngin don ia ka integrity ha ka kam kaba ngi trei bad kata kaba ngi ngi trei hok kam dei eh tang ka jingmyntoi ia ngi hi hynrei haba ngi treihok ia ki kam ki jong ngi ngin ioh ban kyrshan lem ia ki briew kiba kyrduh (Ephesos 4:28). Jingduwai: - “Ah U Blei, iarap ia nga ba nga lah ban trei hok ha ki kam ki jong nga ba ngan ai ka burom sha Me bad ba ngan kloi ruh ban iarap ia kiba kyrduh.” -Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (11th March 2021) Topic (8th – 14th March 2021) – “Ka jinglong hok/ ka jinglong ba lah ban shaniah” (Integrity) “Hynrei nga te, ngan iaid ha la ka jingshisha: to pynim ia nga, bad to isynei ia nga.” (Salm 26:11)
Ha kawei na ka liang jong ka visiting card jong U Harry Elder ka don ka dur kaba phuh samrkhie ka jong u bad ha kawei pat ka liang u thoh ia ka motto ka jong u kaba ong, “Integrity can be communicated.” (Ia ka jinglong hok lah ban pyni ia ka). Kumba 50 snem ei ei U Harry Elder u trei kum u nongkren (Narrator) bad u actor ha ki program ha ki Radio bad Television. Bad kawei na ki program kiba pawnam bha kiba pynmih ha Radio ka dei kaba la ai kyrteng “Unshackled,” ka dei ka program kaba ki leh ha Chicago, ka program kaba ki shna halor ka jingkylla ka jong ki briew sha ka jingngeit kaba ha U Jisu Khrist (Conversion to Christ). Bad la ong ba ki program kiba U Harry u leh la ki long kiba u kren (narrate) ia kino kino ki program kiba iadei bad ka jingtrei Mission jong ki Balang ne ki program kiba u leh ban ai ki kynja advertisement na ka bynta ki bank, ka jinglong hok bad ka jinglong ba shisha ka jong u ka paw. Kam don kano kano ka jingiatyngkhuh ha ka iaid ka ieng bad ka kren ka khana ka jong u, kumba u kren kumta u im ruh. Hadien ba U Harry u la iap, kawei na ki kotkhubor ha kawei na ki sla ha kata ka kotkhubor ki la ai ia ki jingthoh ba kyrpang shaphang U Harry kum ka jingburom ia ka jingshakri ka jong u bad ki la ai kyrteng ia kata ka jingthoh, “A voice of integrity is silenced, but its messages will live on.” (Ka sur kaba ju kren ia ka jingshisha ka la sngap jar, hynrei ki khubor jong ka kin iai sawa). Ki briew kum ki jong U Harry ki pynkynmaw ha ngi ia kaei kaba U Dabid u thoh ha ka jingrwai Salm 26, kane ka Salm ka sdang bad ka kut da ki jingthoh shaphang ka Integrity ne ka jinglong hok. Ha ka dkhot kaba 1 (Salm 26:1), ka sdang da kaba thoh, “nga la iaid ha la ka jingshisha” bad ha ka dkhot kaba 11, (Salm 26:11) ka thoh pat, “ngan iaid ha la ka jingshisha” bad hapdeng jong kine ki kyntien U Dabid u thoh ha ka dkhot kaba 2, (Salm 26:2) “To khmih thuh ia nga, Ah Trai, bad to tynjuh ia nga.” Ka jingmut ka jong U Dabid nangne ka long, Uba lah ban bishar ia u hapdeng ka jingiaid ka jong u ha ka jingshisha bad ka jingkut jingmut jong u ban nang iaid ha ka jingshisha dei tang U Blei, bad ha kane ka Salm U Dabid u iathuh ruh ia ka jingthmu ka jong u ban im ka jingim kaba shisha, ka daw ka long ba un ioh pynpaw bad iathuh sha kiwei ia ki kam phylla ki jong U Blei. Kynmaw ba ia ka jinglong hok bad ia ka jinglong kaba lah ban shaniah (Integrity) lah ban pyni ne pynpaw ia ka, da kaba ngi im ka jingim kaba beit bad U Blei. Jingduwai: - “Ah U Blei, ai bor ia nga ba nga lah ban iaid ha ka jingshisha ha ki por bad ki khyllipmat baroh, namar kata kan long ka jingphla bad ka jingiathuh ka jong nga sha kiwei pat ia ki kam kiba phylla ki jong Me.” -Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (12th March 2021) Topic (8th – 14th March 2021) – “Ka jinglong hok/ ka jinglong ba lah ban shaniah” (Integrity) “U Hananiah …… u long u briew uba iaineh, bad uba kham sheptieng ia U Blei ban ia kiba bun.” (Nehemiah 7:2)
Haba nga pule ia ki khubor bapher bapher, nga iohi ia ki media ba ki thoh bad iathuh ia ki nongsynshar ba ki long kiba bamsap, ki thoh shaphang kita ki lyngdoh niam (priest) ba ki leh khlem akor (abuse) ia ki khynnah. Ka wan ka jingkylli ha nga, hato ngi dang lah ban shem ia ki briew kiba don ia ka jinglong ba lah ban shaniah (integrity)? Uba kumno u briew ne ka briew kiba don ia ka jinglong kaba lah ban shaniah? Kumno ngin ithuh ia kiba kum kita? Ha Ka Kitab U Nehemiah, U Nehemiah u shem ia u briew ha uba u lah ban shaniah ban leh ia kiei kiei, U Nehemiah u la peit ia U Hananiah ha ka por ba u long u nongsynshar (commander) uba peit ia kata iingsynshar, U Nehemiah u iohi ba U Hananiah u don ia ka jinglong mynsiem, u im ka jingim kaba kham sheptieng ia U Blei ban ia kiba bun ki briew (Nehemiah 7:2), U Hananiah u don ka jinglong kaba bha bad kaba kloi ban shakri ia U Blei. Ha kiwei ki kyntien, ha kaei kaei kaba u leh man ka sngi u burom ia U Blei kumba u burom ia U Syiem, U Hananiah u pdiang ba u long uba rit bad ba U Blei U long Uba khraw bad kaei kaei kaba u leh ka dei ban pyndonburom ia U Blei, bad ha nga hi kata ka dei ka jingim kaba don ia ka integrity ne ka jingim kaba don ia ka jinglong hok. U Jisu U la long ka rukom ia ngi ha ka jinglong hok bad ha ka jingim kaba lah ban shaniah, ka jingim ka jong U ka iadei bad ki kyntien kiba U kren, bad dei kata ba ki briew ki ia bud ia U, U pher na kiwei pat ki riewniam jong kato ka por, U Jisu U long U juh ha kaba rieh bad ha kaba paw. Ka Integrity ha U Jisu ka long ba Un pynpaw ia ka jinglong ka jong U Blei ha ka jingim ka jong U. U Jisu U kwah na ngi ruh ba ngin long ki briew kiba don ia ka integrity, kumta ngi donkam ban kylli hato kita ki jinglong ba shapoh jong ngi, kum ka jingiaishah, ka bor halor lade, ka jingbha ka paw ne em shabar lyngba ki jingleh bad lyngba ki ktien kiba ngi ngi kren? Jingduwai: - “Ah U Blei, ai ha nga ia ka mynsiem bad ia ka jingmut jingpyrkhat kaba kum ka jong Me, ba nga lah ban iaid borabor ha ka lynti ka ban pynsngewbha ia Me.” -Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (11th March 2021) Topic (8th – 14th March 2021) – “Ka jinglong hok/ ka jinglong ba lah ban shaniah” (Integrity) “U Trai U iit ia ki dohnud baroh, bad U sngewthuh ia ki jingpyrkhat baroh jong ki jingmut” (1 Khronikl 28:9)
Katkum ki jingshem jong kita ki riewshemphang kiba peit ia kita ki tiar kiba thew ia ki kyntien ki jong ki briew la ki long kiba shisha ne kiba shukor (Lie detection expert) ki ong, “Our natural tendency is to trust people.” (Ka jinglong tynrai jong ngi ka long ban shaniah ia ki briew). Hynrei ym baroh ki long ki briew kiba ngi lah ban shaniah ha ki por baroh, bunsien ki briew ki buhrieh ia ka jinglong ba shisha jong ki ha kaei kaei kaba ki pynpaw shabar. Haba ngi pule shaphang U Joshua ngi iohi ba U Joshua u kwah ban tip la u lah ne em ban shaniah ia ki nong Gibeon, haba U Blei U la ong ia U Joshua ba u dei ban pynduh noh ia baroh kiba shong ha kata ka ri (Joshua 9:24), ki nong Gibeon tang ba kin ioh ia ka jingshaniah na U Joshua ki la leh mynleh ialade kum kiba wan na ka ri kaba jngai, ki la phong da ki jain kiba jot bad ki juti kiba la rim, ki la ong ia U Joshua (Joshua 9:13) “Ki jain jong ngi ruh bad ki juti jong ngi ki la man rim namar ba jngai eh ka lynti.” Ong ka ktien ka jong U Blei (Joshua 9:7) ba ki khun Israel ki la artatien ia ki, hynrei wat haba ki la artatien ia ki nong Gibeon tangba ki khlem kylli ia kata na ka shyntur ka jong U Blei ong ka kitab U Joshua (Joshua 9:14), bad U Joshua u khlem da pyrkhat bha u la shu shaniah ia ki nong Gibeon da kaba u peit na kita ki jingleh ki jong ki bad u la iasuk bad ki (Joshua 9: 15). Bun na ngi ruh ngi ialeh ban kylli halade, hato nga lah ban shaniah ia ita ita? Bad bunsien ngi shaniah ia ki briew da kaba ngi bishar bad peit ia kaei kaba ngi iohi ia kaba shabar jong ki, hynrei kaba donkam ia ngi ka long ba ngin iasyllok bad U Blei, ngin pan ia ka jingstad na U ba ngi lah ban tip ia kaei kaba ngi dei ban leh ha ka jingim (Jakob 1:5), ngi donkam ia ka jingstad na U Blei ban tip ban rai iano ba ngi lah ban shaniah ha ka jingim, namarba ngi im ha ka pyrthei kaba ngi shem jingeh iano ba ngin shaniah namar ba kiba bun kim im ka jingim kaba lah ban shaniah, bad bunsien ki buhrieh ia kaei kaei kaba ki long ha kaei kaei kaba ki pynpaw shabar. Jingduwai: - “Ah U Blei, iada ia nga Trai na ki briew kiba buhrieh ia ka jingshisha, bad ai ha nga ia ka jingstad kaba na Me ba nga lah ban bishar ia kiei kiei kiba bha bad kiei kiei kiba sniew.” -Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (10th March 2021) Topic (8th – 14th March 2021) – “Ka jinglong hok/ ka jinglong ba lah ban shaniah” (Integrity) “Phi long ka shithi U Khrist ia kaba la trei minot da ngi, ia kaba la thoh ym da ka sia hynrei da U Mynsiem U Blei Uba im, ym ha ki maw lyngkniap hynrei ha ki doh lyngkniap ka dohnud kein” (2 Korinth 3:3)
Ka 22 tarik u Naiwieng 1963 ka long ka sngi ha kaba U President J. F. Kennedy u shah siatiap, ha kajuh ka sngi, uwei pat u briew uba khraw u la iap bad uta u dei U Clive Staples Lewis, uba dei u riewstad, u riewpyrkhat, uba hikai ha Oxford University, uba la mad ia ka jingkylla ha ka jingim ka jong u na ka jingim ka bym ngeit blei (Atheism) sha ka jingim kaba tip ia U Blei Uba im, bad udei u nongthoh kot uba khraw uba la thoh bun tylli ki kot bad ia ki kot jong u la pynkylla ruh sha kiba bun ki jait ktien. U la thoh bun ki kot kiba don ha ki bad ka khubor shaphang ka jingngeit Khristan, bad da ki jingthoh ki jong U C.S. Lewis lyngba ki kot ki jong u u la lah ban pynkylla ia kiba bun ki briew ban ngeit ha U Jisu ne U Blei Uba ma u u la ngeit, bad lyngba ki jingthoh jong u u la lah ban pyn kylla kaba-mut wat ia ki briew kiba stad bad kiba shemphang, ia ki nongsynshar (Politicians) bad ia u scientist uba la ioh ruh ia ka Noble Prize uba la kylla bamut haba u pule ia ki jingthoh jong U C.S. Lewis. Kumba long ia ka jingim ka jong U C.S. Lewis U Blei U khot ia u, ba lyngba ki jingthoh ki jong u ki briew kin ioh ban wan sha ka jingngeit kaba ha U Blei Uba im, hynrei ka jingkhot ka jong U Blei ia ngi baroh kiba ngeit ha U ka long ba ka jingim ka jong ngi hi kan long ka jingthoh ne ka shithi kaba kiwei kin ioh ban pule bad haba ki pule ia ka jingim ka jong ngi ki ruh kin ioh ban ngeit ha U Blei Uba ngi ngi ngeit bad shakri, U Apostol Paul u thoh shai bha ha ka shithi ka jong u sha ki nong Korinth (2 Korinth 3:3) u ong, “Phi long ka shithi U Khrist ia kaba la trei minot da ngi, ia kaba la thoh ym da ka sia hynrei da U Mynsiem U Blei Uba im, ym ha ki maw lyngkniap hynrei ha ki doh lyngkniap ka dohnud kein.” Hooid, U Paul um mut ban ong ba ngi ngi long ka kot ba U Blei Un thoh, hynrei ngi ngi long ki jingthoh ne ki shithi kiba im kiba ngin pynpaw ia U Jisu Khrist lyngba ka jingim ka jong ngi kaba lah ban wanrah ia ka jingkylla ha ka jingim ka jong ki briew. Khyndiat eh kiba lah ban long kumba long U C.S. Lewis hynrei ia ngi baroh la khot ba ngin pynpaw ia ka burom ka jong U Blei lyngba ka jingim ka jong ngi. Jingduwai: - “Ah U Blei, Me la khot ia nga ban long u sakhi na ka bynta jong Me hangno hangno haba nga don, iarap ia nga Trai ba nga lah ban im ka jingim ka ban long ka sakhi na ka bynta jong Me.” -Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (9th March 2021) Topic (8th – 14th March 2021) – “Ka jinglong hok/ ka jinglong ba lah ban shaniah” (Integrity) “Uei un ioh shong sah ha u lum bakyntang jong Me? Uta uba iaid beit, bad uba leh hok, bad uba kren ia kaba shisha ha la ka dohnud” (Salm 15:1-2)
U David H. Roper uba dei u pastor, u iathuh ba ha ka por kaba u dang leit ontep ia uwei na ki dkhot jong ka balang ha kaba u don u la iohi ia kawei ka jingthoh ha u lum jingtep ha ka jingtep ka jong uwei u briew uba ma u ruh um ithuh udei uei bad ha uta u lum jingtep la thoh, “J. Holgate: An honest Man” (U J. Holgate: U briew uba hok). Ong u pastor David ba um ithuh ia uta u J. Holgate, hynrei lyngba kita ki jingthoh u sngewthuh ba U J. Holgate udei u briew uba hok. U Diogenes uba dei u riewpyrkhat jong ki Greek (Greek philosopher), u la pynlut da ki bun tylli ki snem ha ka jingim ka jong u ban iit ia u briew uba hok, bad ha kaba kut u la pynkut da kaba ong, “An honest man could not be found” (Ia u briew uba hok ym lah ban shem). Ki briew kiba hok la shitom ban shem ha kane ka pyrthei kaba ngi ngi im, ka jinglong hok kam dei kaba ngi lah ban jied hynrei ka dei kaba ngi dei ban don. Ka jinglong hok ka dei ruh ka dak jong u briew ne ka briew kiba im borabor ha ka jingdon ryngkat ka jong U Blei. U Dabid u thoh, (Salm 15: 1-2) “Uei un ioh shong sah ha u lum bakyntang jong Me? Uta uba iaid beit, bad uba leh hok, bad uba kren ia kaba shisha ha la ka dohnud.” Kumta ka long kaba donkam ia nga bad ia ngi ba ngin kylli ialade manla ka khyllipmat jong ka jingim ka jong ngi, hato nga long uba hok bad uba lah ban shaniah ha kiei kiei kiba nga nga leh ha ka jingim? Hato ka don ka jingshisha ha ki ktien kiba nga nga kren? Ne nga pynkyllain wat ia ka jingshisha haba nga kren? Lada ngi shem ba ha ka jingim ka jong ngi kam don ka jingshisha ha kiei kiei kiba ngi leh ha ka jingim ka donkam ia ngi ba ngin phai sha U Blei bad ban pan bor na U Blei ba ngi lah ban im ka jingim kaba hok bad ban don ka dohnud kaba beit.
Jingduwai: - “Ah U Blei, iarap ia nga ba ngan long uba hok ha kaei kaei kaba nga nga leh bad ba ka jingshisha kan don ha kiei kiei kiba nga nga kren.” -Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (8th March 2021) Topic (8th – 14th March 2021) – “Ka jinglong hok/ ka jinglong ba lah ban shaniah” (Integrity) “Ka nam kaba bha ka kham dei ban jied ban ia ka spah kaba khraw” (Proberb 22:1)
Ka phang ia kaba ngin iapeit ha kane ka taiew (8th – 14th March 2021) ka long shaphang, “Ka jinglong hok/ ka jinglong ba lah ban shaniah” (Integrity). Kane ka phang kan iarap ia ngi ba ngin sngewthuh ba ka jinglong hok ka jong ngi ha kiei kiei kiba ngi leh ha ka jingim ka long kaba donkam haduh katta katta, ba ngi dei ban pynpaw ia ka jinglong hok ka jong ngi la hapoh ne habar, bad ngi dei ban sngewthuh ruh ba ha kaba kut hi ka jingimhok ka long kaba donkam ban ia ka spah kaba khraw. U Joe Stowell uba la long u president jong ka Moody Bible Institute, bad mynta u ai ia ka jingshakri kum u president jong ka Cornerstone University kaba don ha Grand Rapids, Michigan, bad u nongthoh kot uba la thoh shibun tylli ki kot, ha ka Our Daily Bread kaba 15 tarik U Nailar 2016 u iathuh ba ha kawei ka sngi katba u dang sah ha kawei ka Hotel ha kawei ka shnong kaba rit, u la iohi ia ka jingbun ki briew kiba leit ban rung sha ka ïngmane ha ka por ba ki leit ontep ia uwei u briew, U Joe Stowell u la pyrkhat ba uta u briew un dei beit u briew uba riewspah ne u briew uba pawnam bha hapoh ka shnong, kumta u la mih ban kylli na kita ki trai shnong hangta bad u la ong , “That’s an amazing turnout for a funeral; it must be for a famous person in town.” (Ka la long shisha kaba phylla ban iohi katne u briew uba wan sha kane ka jingleit on tep; nga tharai un dei u briew uba pawnam bha ha ka shnong), hynrei U Joe Stowell u la kyndit ban iohsngew ia ka jubab na uwei na kita ki briew kiba u la kylli, uba la jubab bad ong, “No” (Em), “He wasn’t rich or famous but he was a good man.” (Um shym la long u briew ba riewspah ne pawnam, hynrei u la long u briew uba bha). Kane ka jingjia ia kaba la iathuh da U Joe Stowell ka pynkynmaw ia nga ia ki kyntien ki jong U Solomon ha ka Kitab ki Proberb 22:1, “Ka nam kaba bha ka kham dei ban jied ban ia ka spah kaba khraw.” Kumta ka long kaba donkam ia ngi ban pyrkhat ba ynda ngi la leit noh na kane ka pyrthei kaei kaba ngi pyni ia ki longdien ki jong ngi? Hato kan don mo kano kano kaba ki kin ioh ban bud ne ban pyrto ia ka jingim ka jong ngi? Aiu ba ki bahaiing hasem, ki lok ki jor kin bud ynda haba ngi ngim don shuh? Ha ka jingim kaba kynja mynsiem kam dei katno ka spah ka phew ngi ieh na ka bynta jong ki longdien ki jong ngi, hynrei ka jingim kaba kumno ngi im kaba lah ban long ka nuksa na ka bynta ki longdien ki jong ngi. U Joe Stowell u iathuh shuh shuh ha ka por ba u paralok jong u u iap, ka khun kynthei jong u ka thoh kumne shaphang la u jong u kpa, “This world has lost a righteous man and in this world that is no small thing!” (Kane ka pyrthei ka la duh noh ia u briew uba hok bad ha kane ka pyrthei kane kam dei kaei kaei kaba rit). Kata ka dei kaba ngi dei ban pyni ha ka jingim ka jong ngi katba ngi dang im ngi dei ban pyni bad ban im ka jingim kaba hok ne ngi dei ban don ia ka integrity ha kaei kaei kaba ngi leh, namarba ha kaba kut hi kata ka dei kaba donkam tam ban ia ka spah ka phew kaba ngi ngi don. Jingduwai: - “Ah U Blei, iarap ia nga ba ngan iai beh sha ka jingim kaba hok ka ban long ka jingkyrkhu ia ki longdien ki jong nga bad ka burom ia Me U Blei Uba nga nga shakri.” -Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (7th March 2021) Topic (1st – 7th March 2021) – “Ki jingialeh ha ka jingim” (Life’s Struggles) “To phin niew ia ka ka jingkmen suda ko para bangeit jong nga haba phi hap ha ki jingtynjuh babun jaid: haba phi tip ba kata kaba phrang ia ka jingngeit jong phi ka pynlong ia ka jingiaishah” (Jakob 1:2-3)
Ka jingialehkai Olympic ka long kawei na ki jingialehkai kiba pawnam ha ka pyrthei kaba ju long shisien manla ka saw snem. Lada ngi phaidien sha ka History jong ka jingialehkai Olympic ha ki por kiba mynshwa ka long kaba eh haduh katta katta, kum ka nuksa ha ka Olympic kaba la long ha Athens ha u snem 1896,l a ong ba ia ka jingialehkai Swimming ki la pynlong ha ka Bay of Zea, kam long ka jaka kaba sngewtynnad ia ki nongjngi ban jngi hangta, haba ki jngi hangta ki hap ban jngi ha ka um kaba khriat bad pjah bad u thah uba rben, shibun na ki nongjngi ki la hap ban sangeh noh namar kim lah ban shah don napdeng jong ki kiba ki nongpyllaitim ki hap ban wan ban pyllaitim ia ki, ki hap ban jngi lyngba ka um kaba khriat bad kata ruh ki hap ban pyndep ban jngi haduh shi mile. Hynrei U nongjngi uba na Germany U Alfred Hajos uba 18 snem ka karta hashwa jong ka jingialehkai ula kyllan ia ka met jong u da ka kynja umphniang ba un lah ban shah bad dei ma u ruh uba la jop ha kata ka jingiakop jngi bad haba u la jop u ong, “My will to live, completely overcame my desire to win” (Ka mon jong nga ban im, ka ka la taplup ia ka jingthrang jong nga ban jop). Ha ka jingsngew jong U Alfred u sngew ba ka jingjngi ka jong u ban poi sha ryngkew kam dei eh tang kaba u kwah ban jop ka long ba un laitim namar ba la don shibun ki nongjngi kiba ki nongpyllaitim ki la hap ban pyllaitim ia ki. Hynrei kam long kumta, haba ngi iakren iaka jingim ka jong u briew kaba manla ka sngi, don shibun ki bym lah ban jngi lyngba ki jingeh ha ka jingim, ngam kren ia ka jingialehkai Olympic, hynrei ha ka jingim ka jong ngi kaba manla ka sngi, ngi dei ban jngi ia ki lat lat kiba long ki jingeh bad ki jingaleh, bad ym baroh kiba lah ban iaid lyngba ia ki. U Charlie Brown ha ka cartoon series kaba u la ai kyrteng Peanuts, u la tei ia kawei ka sandcastle (iing kaba da u shyiap ha u shiyap), hadien ba u la dep u la peit bad u la ong, “It’s wonderful” (Ka long kaba itynnad). Bad ha kata ka por katba u dang peit ia kata ka iing (Sandcastle) kaba u la shna ka wan kynsan ka lyer bad ka la pynkyllon ia kata ka jingshna ka jong u, u peit da ka jingsngewsih bad u ong, “I know there’s a lesson in this, but I’m not sure what it is.” (Nga tip ba ka don ka jinghikai ia nga nangne, tangba ngam tip tikna kaei kata). Kawei kaba ngi sngewtikna ka long ba ha man u briew ki don ki eriong kiba beh ha ka jingim kiba lah ban pynkynlon ia ka jingim, ia ki ing ki sem ki jong ngi. Kumta hapdeng kita ki jingeh kaba bha ia ngi ka long, ba ngin niew ka jingkmen wat haba ngi don ha pdeng ki jingtynjuh namarba ngi tip ba dei U Blei Uba phrang ia ngi lyngba ki jingtynjuh kiba ngi dei ban mad ha ka jingim (Jakob 1:2-3).
Jingduwai: - “Ah U Blei, aibor ia nga ba nga lah ban shah ia ki jingeh baroh ha ka jingim namar ki long ki jingtynjuh ki jong Me ban phrang ia ka jingim ka jong nga.” -Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (6th March 2021) Topic (1st – 7th March 2021) – “Ki jingialeh ha ka jingim ” (Life’s Struggles) “Ha U kein ka don ka jingstad bad ka bor: U don ka jingpyrkhat bad ka jingshemphang” (Job 12:13)
Haba nga ioh ban leit ban pynlong jingduwai na ka bynta i kpa jong i paralok i jong nga iba ki doctor ki la diagnose ba i ioh ia ka jingpang cancer kaba kham eh, bad ha ka por kaba ki leh ia ka Chemo dei hangta ba i la kylla kaba mut, i la pdiang ruh ia U Trai ha ka jingim ka jong i bad i la kylla long u briew uba ngeit ha U Blei bad i la rung biang sha ka Balang hadien ba i la don shabar ka Balang da ki phew tylli ki snem. Bad ka long kaba phylla ba hadien kata, kata ka jingpang cancer kam don shuh ha i, kumba 2 snem duna ei ei i la lait na kane ka jingpang, hynrei hadien kata kane ka jingpang ka la kynrup biang ia i, bad ka jingshitom jong i ka la kham jur ban ia kaba nyngkong. Ma i bad i lok jong i ki la kylli shibun ki jingkylli, ki jingkylli ba kim sngew lah ban mutdur kumno kane ka jingpang ka wan biang kata ruh kham jur ban ia kaba long mynshwa, hynrei tang kawei kaba itynnad ia ki ka long ba wat ha kata ka jinglong ki buh ia ka jingshaniah ka jong ki tang ha U Blei. Ka long kaei kaei kaba ngim lah ban sngewthuh, balei ba ngi dei ban iaid lyngba ki jingeh ha ka jingim? Bad kane ruh ka dei ka juh kaba U Job u la iashem, ka jingeh ka bym lah ban sngewthuh ba haba U Job u long u briew uba jan sha U Blei pynban u mad ia ki jingeh kiba kum u briew um lah ban pyrkhat, hynrei ka long kaba phylla haba ngi pule shaphang U Job ba wat hapdeng kiba bun ki jingkylli kiba U la kylli, pynban ha ka lynnong kaba 12 (Job 12) U Job u pynpaw ba U Blei U long Uba khraw, u ong (Job 12: 14), “Ha khmih, U pyntwa noh, te ym don uba lah ban tei pat ia ka.” Ha ka dkhot kaba 16 (Job 12:16) “Ha U kein ki don ka bor bad ka jingtrei ba long kam” (Job 12:23) u ong shuh shuh, “U pynroi ia ki jaid bynriew, bad U pynduh noh ia ki: U pyniar ia ki jaid bynriew, bad U pynkhim ia ki.” Lyngba kine ki kyntien ki jong U Job ngi sngewthuh ba U Job u lah ban pdiang ba kiei kiei ki jia da ka jingtip bad katkum ka jingthmu jong U Blei, namarba ha U Blei ka shong ka bor, U lah ban tei ia ka nongbah U lah ruh ban pynkyllon ia ka, ka shong ha ka bor bad ha ka jingthmu ka jong U Blei. U Job haba um lah ban sngewthuh balei u mad ia kat kita ki jingeh, um don ruh ia ka jubab hynrei kaba sngewtynnad ka long ba ha ka dkhot kaba 13 u ong (Job 12:13) “Ha U kein ka don ka jingstad bad ka bor.” Ngi ruh haba wan ki jingeh bad haba ngim don ka jubab balei ba kine kiei kiei ki jia, hynrei ai ba kane ka khubor kan khot ia ngi ba ngin shaniah ha U wat haba ngim sngewthuh balei ba kiei kiei ki jia, namar ngi tip ba kiei kiei ki jia katkum ka jingthmu ka jong U Blei bad ki jingthmu ki jong U Blei na ka bynta jong ngi ki long borabor kiba bha (Jeremiah 29:11). Jingduwai: - “Ah U Blei, iarap ia nga ba nga lah ban shaniah ha Me wat haba ngam sngewthuh ia kiei kiei kiba Me leh ha ka jingim ka jong nga, bat skhem ruh ia nga hapdeng ki jingeh.” -Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (5th March 2021) Topic (1st – 7th March 2021) – “Ki jingialeh ha ka jingim ” (Life’s Struggles) “Te nga kwah ba phin tip, ko para bangeit, ba kita kiei kiei kiba la jia ha nga ki la jia ia ka ban kham pynroi ia ka gospel” (Philipi 1:12)
Phi la ju iohsngew ia ki briew kiba kular, ba lada phi jan sha U Blei phin lait lut na ki jingeh baroh, bad phin ioh mad tang ki jingkyrkhu suda, phin lait lut na ki jingialeh baroh ha ka jingim? Lada kata ka jingong ka long kaba shisha bad kaba U Blei U la buh kumta ia ki briew kiba shakri ia U, te balei pat ki Shakri ki jong U Blei kum ki jong U Paul kin mad ia ki jingeh ha ka jingim ka jong ki? U Paul hadien ba U la kylla kaba mut, u la long ruh U Missionary uba khraw, hynrei kaei kaba u mad? U mad shibun ki jingeh ha ka jingim ka jong u, u la dei ban shah shoh, u la shahset byndi, u la jan iap jyllop, u la hap ban phet na ka shnong ban pyllaitim ia la ka mynsiem. Peit ia ki briew ki jong U Blei, kum U Joseph, U Abraham, U Job, U Jeremiah, U Petros baroh ki dei ki briew kiba shakri ia U Blei, hynrei watla katta ruh ki mad shibun ki jingeh ha ka jingim ka jong ki kumba ma nga bad ma phi ruh ngi mad. Ka jingkylli ka mih, balei kine ki jingeh bad jingialeh ha ka jingim? Balei ngim lah ban lait na ki jingeh haba ngi la shakri ia U Blei? Ka Ktien ka jong U Blei ka hikai ia ngi ba kiei kiei kiba jia ha ka jingim ka jong ngi ki dei katba kum ka Plan kaba bymjukut ka jong U Blei na ka bynta ka jingbha ka jong ngi hi (Rom 8:28). U Paul ha ka shithi sha ki Philipi (Philipi 1:12) U iathuh ia ka daw ba kine ki jingeh ki wan haka jingim ka jong u u ong, “ba kita kiei kiei kiba la jia ha nga ki la jia ia kaban kham pynroi ia ka gospel.” Ka jingmut ka jong U Paul ka long, haba u lah ban shah ia kita ki jingeh kata hi ka long ka sakhi sha kiwei pat. Tang ka wei kaba U Jisu U kular haba ngi shakri ia U bad haba ngi don hapdeng ki jingeh, U kular ba Un ym iehnoh ia ngi bad Un don ryngkat bad ngi (Mathaios 28:20). Bad ka dei kane ka ban ai bor ia ngi hapdeng ki jingeh ba ngi iakynduh, ba dei da ka jingdon ryngkat ka jong U ba ngi lah ban shah ia ki jingeh kiba bun.
Jingduwai: - “Ah U Blei, nga tip ba Me shah ia ki jingeh ba kin wan ha ka jingim ka jong nga ym dei na ka bynta ban pynsniew ia nga hynrei na ka bynta ban pynbha ia nga, iarap ia nga ba nga lah ban shah hapdeng ki jingeh kiba bun jait da kaba nga tip ruh ba Me don ryngkat ma Me bad nga.” -Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (4th March 2021) Topic (1st – 7th March 2021) – “Ki jingialeh ha ka jingim ” (Life’s Struggles) “U Trai U la ai, bad U Trai U la shim noh; long ba la kyrkhu ia ka Kyrteng U Trai.” (Job 1:21)
U MingTeck ha kawei ka sngi katba u dang khie na ka jingthiah, u la ud kingkhlieh, u dang pyrkhat bad kan dei ka migraine. Hynrei ynda u la hiar na jingthiah u shu kyllon ha madan bad u iapler. La rah ia u sha hospital bad ynda u la poi ha hospital ki ong ba u ioh ia ka jingpang stroke. Haduh saw bnai u don ha Hospital ha ka jingshah sumar, bad hadien kane ka 4 bnai u la lah ban pyrkhat, bad u sa sdang ban kren biang, hynrei ban iaid u shem shitom bad u la dei ban shu thiah ha ka jingthiah. Bad ha kata ka jingshitom u la noh mynsiem, u la sngew duh jingkyrmen ruh, pynban haba u la ioh ia ka jingkhiah u phla, ‘ba dei Ka Kitab U Job kaba u la pule ha kata ka por jong ka jingshitom bad kaba ki la iarap ban pynpule ia u, kaba la ai jingkyrmen ia u, bad kaba la kyrshan bor ia u hapdeng kata ka jiingialeh kaba don hapoh jong u.’ Haba ngi pule ia ka kitab ka jong U Job, U Job u la duh noh ia ka spah ka phew baroh, ia ki khun ki kti jong u baroh, hapdeng kaba kat kata ka jingeh bad ka jingsngewsih kthang pynban nyngkong eh U Job u la phai sha U Blei ban ainguh ia U Blei Uba long U tynrai jong kiei kiei baroh. U pynbna ia ki kam ki jong U Blei bad ia ka jingkhraw ka jong U Blei wat hapdeng kaba kat kata ka jingiashem ha ka jingim, u pdiang ruh ba dei U Blei Uba ai bad U don hok ruh ban shim noh na u, bad kumta u ainguh ia U Blei (Job 1:21). Hadien ba u la ioh ia ka jingpang haba u tohjaw u la tap ia u baroh shirynieng (Job 2:7), U Job u la tim ia ka sngi ha kaba la kha ia u (Job 3:1), hynrei u long hok ha ka jingiadei bad U Blei bad ia kane u pynpaw wat ha ki paralok bad ka lok ka jong u kiba ai jingmut ia u ban tim ne ban lyndet ia Une U Blei, kaba sngewtynnad ia U Job ka long ba wat hapdeng kita ki jingeh u ioh ia ka bor ban pdiang ba kiei kiei baroh ki wan na U Blei U pdiang ia kaba bha bad ia kaba sniew ruh, u ong ‘ba u pdiang ia kaba bha bad kaba sniew namar ki wan na ka kti ka jong U Blei’ (Job 13:15; 19: 25-27). Kaba mut u sngewthuh ba watla u dei ban mad ia ki jingeh kita kin nym wan jia ha ka jingim ka jong u khlem ka jingtip ka jong U Blei. Ha ki jingeh jong ka jingim ka jong ngi ruh, ngi lah ban don hapdeng ka jingnoh mynsiem bad jingsngewsih, ngi lah ban don hapdeng ka jingartatien, ngi lah wat ban artatien ia ka jingngeit kaba ngi ngeit, hynrei ha kaba kum kata ka por to ai ba ngin wan sha U Blei Uba long U Blei Uba iaineh, bad to ai ruh ba ngin shaniah ha U namarba kumba U la kyrkhu pat ia ka jingim ka jong U Job (Job 42: 10-17) u lah ban kyrkhu pat ia ka jingim ka jong nga bad jong phi, hynrei U Job ba un ioh mad pat ia ki jingkyrkhu kiba arshah ki jong U Blei, U Blei U dawa na u tang kawei, bad kata ka long ban kohnguh ia U Blei wat hapdeng kita ki jingeh (Job 42:1-9). Ngi ruh ba ngin ioh pat ia ki jingkyrkhu ki jong U Blei hapdeng ki jingeh kiba ngi mad mynta ngi donkam ban long kiba iai kohnguh ia U Blei.
Jingduwai: - “Ah U Blei, hapdeng ki jingeh kiba bun iarap bad aibor ia nga ba nga lah ban buh ia ka jingshaniah ka jong nga tang ha Me U Blei Uba lah ban kyrkhu pat ia nga wat na kita ki jingeh kiba nga iakynduh.” -Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (3rd March 2021) Topic (1st – 7th March 2021) – “Ki jingialeh ha ka jingim ” (Life’s Struggles) “Ko mynsiem jong nga to nang iaid da ka bor.” Nongbishar 5:21
Ha u snem 2012 U Phillips, U Craig bad U Dean ki la pyllait (release) ia kawei ka jingrwai kaba ki la ai kyrteng, “Tell Your Heart to Beat Again.” (Ong ia ka dohnud jong phi ba kan tied biang). Ia kane ka jingrwai ki la thaw na ka jingjia kaba jia shisha shaphang uwei u doctor uba la pyntbit na ka bynta ban sumar ia kiba pang klongsnam (Heart surgeon). La iathuh ba uta u doctor hadien ba u la puid ia u klongsnam jong kawei ka briew, bad hadien ba u la dep ban leh lut ia kiei kiei kiba u la dei ban leh, kata ka jingpuid ka la long kaba jop, tangba haba u test ia uta u klongsnam uta u klongsnam u khlem tied shuh, u la pyrshang lut katkum ka jingtip ka jong u ban pynlong ia uta u klongsnam ba un tied biang hynrei u khlem tied, haba uta u doctor u la don ha ka jingduh jingkyrmen u la dem khohsiew ha syndah jong kata ka briew kaba u sumar kaba thiah ha ka jingbym tipbriew, u la kren ha ka u ong, “Miss Johnson, this is your surgeon. The operation went perfectly. Your heart has been repaired. Now tell your heart to beat again.” (Miss Johnson, dei ma nga u doctor uba puid ia phi. Ka jingpuid ka long kaba janai bad kaba jop. Ia u klongsnam jong phi la dep ban shna. Mynta ong ia u klongsnam jong phi ba un tied biang), bad ong kata ka jingiathuh ba u klongsnam jong kata ka briew u la tied biang. Ba u briew ne ka briew kin kren iala ka dohnud ka long kaei kaei ka bym lah ban pyrkhat da ka jingmut ba kynja briew, hynrei haba ngi pyrkhat da ka jingpyrkhat kaba kynja mynsiem ka long kaba shisha ba u briew u ju kren iala ka mynsiem. U Nongrwai Salm ha ka Salm 42:5, hapdeng ka jingsngewsih bad ka jingnoh mynsiem u ong, “Balei pha long kaba la pynnoh, ko ka mynsiem jong nga? bad ba pha pynkhih hapoh jong nga? To kyrmen pha ha U Blei: naba ngan sa iaroh ia U pat namar ka jingkhiah ka khmat jong U.” Ha ka Salm 116: 7, u Nongrwai Salm u ong pat, “To phai noh, ko mynsiem jong nga, sha la kaba jahthait; naba U Trai U la leh bha ia pha.” Ka Deborah ruh ka la phla hadien ba ka la ialam ia ka kynhun shipai jong ka ban ialehthma pyrshah ia ki nongshun, ka phla ba ka la ju kren iala ka mynsiem ban ai mynsiem hapdeng ki jingeh bad jingialeh bad ka ong, (Nongbishar 5:21) “Ko mynsiem jong nga to nang iaid da ka bor.” U Trai U long U doctor ia ki mynsiem ki jong ngi, lada ngi don hapdeng ki jingialeh bad ki jingnoh mynsiem ka dei ka por ia ngi ruh ba ngin kren hala ka mynsiem ban ong, Ko mynsiem jong nga to nang iaid da ka bor.
Jingduwai: - “Ah U Blei, Me Uba long U Nongpynkhiah U jong ngi, to pynkhiah ia ka mynsiem ka jong ngi hadpeng ki jingeh bad ki jingialeh ba ngan ioh ia ka jingtngen mynsiem wat hapdeng ki jingeh kiba nga dei ban iaid lyngba.” -Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (2nd March 2021) Topic (1st – 7th March 2021) – “Ki jingialeh ha ka jingim ” (Life’s Struggles) “U la iathuh bad u la ong, ha khmih, nga iohi sawngut ki briew kiba laitluid, ki da iaidkai hapdeng ka ding, bad kim don jingmynsaw ei ei ruh em: te ka dur uba saw ka long kum u khun ki blei.” (Daniel 3:25)
La iathuh ia kata ka ding kaba shyrkhei kaba klang ha Andilla ka jaka kaba don ha Spain, ha kaba 50,000 acres ka khlaw ka la ing, hynrei ka long kaba phylla ba hadien jong kata ka jingpluh jong kata ka khlaw ki lap ba don ki dieng kumba 1000 tylli kiba la tip kum ki green cypress trees bad kine ki dieng ki neh bad ki khlem lei lei, ki ong ba kine ki dieng ki dei ki dieng kiba lah ban kjit ia ka um bad ka dei kata kaba pynlong ia ki ba ki lah ban iada wat na kata ka ding kaba klang. Ha ka por ba U Syiem Nebukhadnessar u synshar ha Babylon, ki lai ngut ki samla Jiw ki la lait im wat haba ki la shah thang ha ka ding, kita ki long U Meshak, U Shedrak bad U Abednego. Kine baroh lai ngut ki la kyntait ban mane dem ia ka dur ba la shna jong U Nebukhadnessar bad ha ka jingbitar ka jong U Nebukhadnessar u la phah ban bred ia ki baroh lai ngut ha ka lawarding bad ban thang im ia ki. Hynrei kita baroh lai ngut haba ki la iohsngew ia kata ki la ia ong ha U Syiem Nebukhadnessar, (Daniel 3:17) “Lada ka long kumta, U Blei jong ngi ia Uba ngi shakri U lah ban pyllait ia ngi na ka lawarding ba la thang rhem: bad Un pyllait ia ngi ruh na ka kti jong me, ko syiem.” Bad U Nebukhadnessar ha ka jingbitar ka jong u ia kita ki kyntien kiba ki la kren u la phah ia ki shipai ki jong u ba kin pynkhluid ia kata ka ding hynñiew shah na kaba ju long borabor (Daniel 3:19). Kine ki shipai ki la kohnguh ia ka hukum U Syiem ki la leh kumta bad la bret ia baroh lai ngut ha ka lawarding kaba rhem, hynrei hapdeng kata ka lawarding ki la iaid kai bad ki khlem ing, ka ding ka khlem lah ban thang ia ki, bad hapdeng jong ki la don u briew uba saw uba ki shipai ki la batai ba ka dur jong u ka long kum ka dur ka jong u khun jong ki blei (Daniel 3:25), kiba bun ki nongthoh commentary ki ong ba dei U Blei hi Uba don ryngkat bad ki hapdeng kata ka lawarding kaba pynlong ia kata ka ding ba kan nym lah ban thang duh ia ki. U Jisu U iai don ryngkat bad ngi ruh hapdeng ki jingialeh bad ki jingeh kiba bun, lada ngi don ia U Jisu hapoh jong ngi Uba long ka Um jong ka jingim ym don ki jingtynjuh kiba lah ban thang duh ia ka jingim ka jong nga bad jong phi, bad lada ngi don ia U Jisu hapoh jong ngi ngin ioh ia ka bor ban shah ia kita ki thylliej ding jong ki jingeh bad jingialeh.
Jingduwai: - “Ah U Blei, ai hapoh jong nga ia U Mynsiem U jong Me ba da ka jingkyrshan bor ka jong U ngan lah ban shah ia ki jingeh kiba wan ha ka jngim ka jong nga.” -Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (1st March 2021) Topic (1st – 7th March 2021) – “Ki jingialeh ha ka jingim ” (Life’s Struggles) “La nangpynkylla nangpynkylla dur ia ngi sha kata kajuh hi ka dur na ka burom sha ka burom, kumba na U Trai Uba U Mynsiem” (2 Korinth 3:18)
Ka phang ia kaba ngin ia peit ha kane ka taiew (1st – 7th March 2021) ka long shaphang, “Ki jingialeh ha ka jingim” (Life’s Struggles). Kane ka phang kan iarap ia ngi ba ngin sngewthuh ba kawei pa kawei ka jingeh bad ka jingialeh kaba ngi dei ban iashem ban iakynduh ha ka jingim ka long shi bynta na ka jingthmu ka jong U Blei ha ka jingim ka jong ngi, bad hapdeng kita ki jingeh ka dei ia ngi ba ngin iai long borabor kiba iai shaniah ha U Blei. Ka Choir Director kaba pawnam, Ka Arianne Abela ha ka por ka jinglong khynnah ka jong ka ka ju shong halor ki kti ki jong ka bad ka ialeh ban buhrieh iala ki kti ki jong ka, ka daw ka long ba kam don ia ki shimpriahkti ki jong ka ha baroh ar tylli ki kti bad ki shympriah ki iadait lang baroh, bad ruh kam don ruh ia ka kjat ka diang jong ka bad ka kjat ka mon ka jong ka kam don ia ki shimpriahkjat. Hynrei ka long ka briew kaba ieit bha ia ki jingrwai bad ka ju sngewtynnad ban rwai ia ka Soprano, kumta ka la leit ban pule ia ka music ha Smith College, hynrei wat hangta ha ka jingpule ka ju ialeh ban buhrieh iala ki kti ki jong ka. Ha kawei ka sngi kita ki nonghikai ki la phah ia ka ba kan conduct ia ka choir bad da ka jingphah jong ki kam banse ban sei ia la ki kti ki jong ka bad ka la conduct ia kata ka choir bad kata ka la pynhun ia baroh kiba peit ia ka rukom conduct ka jong ka. Bad dei naduh kata ka sngi ba ka sdang ban shlur ha kaba conduct ia ki jingrwai, ka sdang ban conduct ia ki choir ha ki University, ha ki Ïngmane haduh ba kan da long ka Choir Director, ha ki kyntien ki jong ka ka ong kumne, “My teachers saw something in me,” (Ki nonghikai jong nga ki iohi ei ei kaba don ha nga). Hapdeng kita ki jingeh kiba ka mad pynban ka kmen namarba ki nonghikai kiba hikai ia ka ki iohi ei ei ha ka. Kane ka jingiathuh shaphang ka Abela ka la pynpyrkhat ia nga ia kane ka jingkylli, hapdeng ki jingeh kiba ngi ngi mad, aiu ba U Kpa jong ngi Uba ha bneng Uba long U Nonghikai U jong ngi Un iohi na nga bad na phi? Nga ngeit ba haba U Blei Un peit ia ngi hapdeng kita ki jingeh bad ki jingialeh ha ka jingim Un iohi ia ka dur ka jong U hi ha ka jingim ka jong ngi, ka dur ha kaba U la thaw ha ka dur ka jong U hi (Jenesis 1:27). Kumta kum kita ki nongrah ia ka burom ka jong U Blei ha ka jingim ka jong ngi ngin pynpaw ia ka dur ka jong U Blei ha ngi wat hapdeng jong ki jingeh ba ngi dei ban mad, namarba dei lyngba ki jingeh ba U Blei Un pynwandur ia ngi ba ngin iahap bad ka dur ka jong U hi. Ka dei kane kaba U Paul ruh u ong (2 Korinth 3:18) ‘Ba la nangpynkylla dur ia ngi sha kata ka juh hi ka dur na ka burom sha ka burom.’
Jingduwai: - “Ah U Blei, nga ainguh ia Me ba Me la thaw bad pynlong ia nga ha ka dur ka jong Me, iarap ia nga ba nga lah ban iaishah ia ki jingeh bad ia ki jingialeh ha ka jingim, da kaba tip ba kita ki jingeh kin iarap ia nga ba ngan ioh ban long kiba shidur bad Me.” -Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (28th February 2021) Topic (22nd – 28th February 2021) – “Ki jingkular ki jong U Blei” (God’s Promises) “Hynrei katba ka ïa jong kata ka jingkular ia kaba U Blei U la kular ha U Abraham, kala nang jan, kita ki briew ki la roi bad ki la man bun ha Ijypt.” (Ki Kam 7:17)
Shibun na ki dkhot jong ka Sanhedrin (ka dorbar synshar jong ki Jiw) ki iohi ia U Stephan kum u nongwei, namar ba u don ka jinghiar pateng na ki Greek, kumta ki kynnoh ia u ba u kren pyrshah ia ka jingshakri ha ka temple, u kren pyrshah ia U Moses bad ia ki aiñ ki jong U Moses. Ban iada ialade U Stephan u la iathuh ia ka history jong ki briew ki jong u (Ki Khun Israel), u la sdang da kaba iathuh shaphang U Abraham uba long u kpa jong ka jingngeit ka jong ki. U Stephan haba u kren ia ki Khun Israel u pyndonkam da kaba ong, ‘ki briew jong ngi,’ kaba mut ba u kwah ba ki dkhot ka Sanhedrin kin sngewthuh ba U Stephan u dei u Jiw bad ki khun Israel ki dei ki briew jong u. Ka jingthmu ka jong U Stephan haba u iathuh ia kiei kiei kiba la jia bad shaphang ka jingiaineh ka jong U Blei ha kaba pyndep ia la ki kular, ka long ban pynshisha ia ka jingngeit ka jong u kaba u don ha U Blei, bad ban iohi ruh ba Une U Blei U long U Blei Uba pyndep ia la ki kular kiba U la kular ia U Abraham bad ia kiba hiar pateng lyngba jong U. U Stephan u pyni ruh haduh katno U Blei U bat ia la ka kular kaba U la kular ha U Abraham, ba na ki (Abraham & Sara) wat ha ka jinglong tymmen pynban U Blei U kular ia ka jaitbynriew kaba khraw, bad U Blei U pyndep ia ka kular da kaba U ai ha ki ia U Isaak wat ha ka karta kaba la tymmen bha. U Stephan ha kane ka dkhot (Ki Kam 7:17) u pynkynmaw ia ka jingroi ki briew kiba long u symbai jong U Abraham hooid watla ki don ha Ijypt ha ka jinglong mraw. Hynrei kam kut tang hangta, U Stephan u la bteng da kaba iathuh ba wat hangta ha ka jinglong mraw U Blei U pynmih ia U Joseph, nangta ia U Moses khnang ba U Blei U lah ban pyndep ia ka kular kaba U la kular ha U Abraham ban pynioh ha ki Khun Israel ia ka ri Kanaan, bad ha ka jingiathuh ka jong U Stephan shaphang U Joseph u ong, ‘ba dei ka jingdon ryngkat ka jong U Blei kaba la pyllait ia u na ki jingeh baroh’ (Ki Kam 7: 9-10). Ha ka jingiathuh ka jong U Stephan u pynkynmaw ba U Blei U long Uba pyndep ia ka kular wat ia kata kaba i kumba ka long ka bym lah hynrei bad U Blei ka long kaba lah. U Dwight L. Moody uba long u nongialap uba na ka Ri America u ong, “God never made a promise that was too good to be true.” (U Blei Um ju kular ia kaei kaei ka ban nym long kaba shisha). Kaei kaba U Blei U kular ia kata Un leh, watla ka long ka bym i lah ban long bad ngi ki briew ka long kaba lah bad U Blei. Jingduwai: - “U Blei jong U Abraham, U Isaak bad jong U Jakob, U Blei Uba pyndep iala ki kular, ngi iai phai sha Me bad ngi kyrpad na Me ba Men pynlong ia ngi ki briew ki jong Me ki ban iai shaniah ha ki kular ki jong Me.” -Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (27th February 2021) Topic (22nd – 28th February 2021) – “Ki jingkular ki jong U Blei” (God’s Promises) “Namar ki jingkular U Blei katba don, ki long ha U kaba hooid, bad ha U kaba amen ia ka ban pyndon burom ia U Blei da ngi” (2 Korinth 1:20)
U Blei U bat ia kawei pa kawei ka kular kaba U la Kular, haba ngi don ka jingiadei kaba jan bad U Jisu ngi don ka jingsngewshngain ba kawei pa kawei ka jingkular ka jong U Blei kaba U la kular ha Ka Ktien ka jong U ka long kaba ngi lah ban kam kynti. Bad kane ka jingshisha ka dei ban pynkhih jingmut ia ngi ba ngin ieit ban wad ia Ka Ktien ka jong U Blei bad ia ki jingkular ki jong U ha ka jingim ka jong ngi bad ba ngin pynleit jingmut ha ki. U Jisu U kular ba lada ngi pan ei ei ha ka kyrteng ka jong U Un ai ha ngi (Ioannis 16:23), bad kane ka jingkular ka long na ka bynta baroh kiba ngeit ha U, lada kane ka jingkular kam treikam ha ka jingim ka jong ngi, ngi donkam ban kylli, ‘balei ba U Blei Um jubab ia ka jingduwai ka jong ngi? kaei kaba nga donkam ban leh ba kane ka jingkular kan urlong ha ka jingim ka jong nga? U Paul u kam ba u la pyrshang ia baroh bad u shem ba ki jingkular ki jong U Blei ki long kiba shisha, bad dei na kane ka daw ba u nud ban ong da ka jingshlur (2 Korinth 1:20) “Namar ki jingkular U Blei katba don, ki long ha U kaba hooid, bad ha U kaba amen ia ka ban pyndon burom ia U Blei da ngi.” U Paul u sngewthuh ba baroh kaba U Blei U kular ha u ka long hooid bad amen, kaba mut lada ngim ioh ia kata kaba U Blei U kular ha ngi, ka mut ba ka don ka jingduna na ka liang ka jong ngi. Ka Corrie Ten Boom haba ka kren shaphang ki kular ki jong U Blei kiba U la kular ha ka jingim ka jong ngi ha Ka Ktien ka jong U ka ong, “Gather the riches of God's promises. Nobody can take away from you those texts from the Bible which you have learned by heart.” (Lum bad pynlang ia ka spah jong ki kular U Blei. Ym don mano mano ba lah ban shim noh na phi ia ki jingthoh na ka Bible kaba phi lah pule lyndet da ka dohnud). Ka jingmut nangne ka long ba ka donkam ia ngi ban pdiang ia ki kular ki jong U Blei, namarba kiei kiei kiba ngi la tip bad pule na Ka Ktien U Blei ki dei ban jia. Bunsien ka jingsngew ka jong ngi ba ngim ioh ne ba U Blei Um pyndep ia kata kaba U kular ka daw ka long namar ba ngi kwah ba kiei kiei kin jia ha ka mon ka jong ngi ym ha ka mon ka jong U Blei. U Dietrich Bonhoeffer uba dei u stad theoloji na Germany u ong, “God does not give us everything we want, but He does fulfil His promises, leading us along the best and straightest paths to Himself.” (U Blei Um shym ai lut ha ngi baroh kaba ngi kwah, hynrei U pyndep ia la ki kular, ban ialam ia ngi sha ka lynti kaba bha tam bad kaba beit tam sha U hi). Jingduwai: - “Ah U Blei, iarap ia nga ba nga lah ban pdiang ba Me Long U Blei Uba tip ia kaba bha tam na ka bynta jong nga, watla Mem ai lut ia kaei kaba nga kwah hynrei Me tip ia kaba bha tam na ka bynta jong nga, iarap ia nga ba nga lah ban shaniah tang ha Me ha ki por baroh.”-Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (26th February 2021) Topic (22nd – 28th February 2021) – “Ki jingkular ki jong U Blei” (God’s Promises) “Namar phi donkam ia ka jingiaishah, ba haba phi la ioh leh ia ka mon U Blei, phin ioh pdiang ia kata ka jingkular.” (Hebru 10:36)
Dei U Blei Uba buh ia ka por ha kaba Un pynpaw ha ngi ki briew ia kaei kaba U la kular, ka lah ban don ka por kaba ngi sngew kumba U Blei U la klet ia kaei kaba U la kular, teng teng ngi sngew ba U Blei U la slem palat ban jubab ia kaei kaba ngi pan na U. Hynrei ngi tip ba Ka Ktien ka jong U Blei ka iathuh ia ngi ba ka por ka jong U Blei ka long kaba janai bad ka jingiaishah ka jong U Blei ka long kaba khraw. Peit ia ka Elisabet bad ia ka Mary ka kmie U Jisu, wat hapdeng ka jingiapher kaba khraw ha ka karta ka jong ki, hynrei ia ki baroh ar ngut la kular ha ki ia ki khun shynrang kiba ki kin sa ioh, ia ka Elisabet ka jingkular ka jong U Blei sngew kumba ka la slem palat kat haduh ba U Sekharaia u tnga jong ka Elisabet um lah shuh ban ngeit ha kata ka kular ka jong U Blei, hynrei ha ka por ka jong U Blei, ki baroh ar ngut ki la ioh ia ki khun shynrang jong ki, ka Elisabet ia U Ioannis Nongpynpabtis bad ka Mary ia U Jisu. Hato ka don ka por ha ka jingim ka jong phi kaba phi sngew ba U Blei Um jubab ia ka jingduwai ka jong phi? Hato ka la don ka por kaba phi sngew ba U Blei Um ai ha phi ia kaei kaba U la kular? U Nongthoh ia ka shithi sha ki Hebru (Hebru 10:36) U khot ia ngi ba ngi dei ban iaishah, dei haba ngi lah ban iaishah ba ngin sa ioh ban pdiang ia kata kaba la kular ha ngi. U Jim Cymbala uba dei u nongthoh uba na America bad U Pastor ha ka kot kaba u ai Kyrteng “Fresh Faith: What Happens When Real Faith Ignites God's People” u thoh kumne, “We like to control the map of our life and know everything well in advance. But faith is content just knowing that God's promise cannot fail. This, in fact, is the excitement of walking with God.” (Ngi sngewkwah ban pyniaid dalade ia ka map jong ka jingim ka jong ngi bad tip lypa ia kiei kiei baroh ha shuwa ba kin jia. Hynrei ka jingngeit ka hun tang ha kaba tip ba ki kular ki jong U Blei kim ju bakla. Kane ha ka jingshisha, ka dei ka jingsngewbha ha ka jingiaid lynti bad U Blei). Kane ka ju jia ha ka jingim ka jong ngi, bunsien ngi kwah ia kiei kiei ha ka por ka jong ngi, ngi klet ban ap ia ka por ka jong U Blei, dei namarba ngi kwah ba kiei kiei kin jia ha ka por ka jong ngi ba ngi sngew kumba U Blei U slem ban pyndep ia ki kular ki jong U ha ka jingim ka jong ngi, kumta ka long kaba donkam ba ngin long borabor kiba iaishah ban ap ia ka por U Blei. Jingduwai: - “Ah U Blei, bunsien nga kwah ia kiei kiei ba kin jia ha ka por ka jong nga, bad ngam lah ban iaishah ne ban ap ia ka por ka jong Me, aibor ia nga Trai ba nga lah ban iaishah ba ngan iohi ia ka jingpyndep ka jong Me ia la ki jingkular ha ka jingim ka jong nga”-Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (25th February 2021) Topic (22nd – 28th February 2021) – “Ki jingkular ki jong U Blei” (God’s Promises) “Te kumta, haba u la iaishahslem. u la ioh ia kata ka jingkular” (Hebru 6:15)
Ha ki por kiba mynshuwa ki ju pynskhem ia ka kular ka jong ki da kaba ki smai ha kiei kiei kiba long kham halor ia ki, kumba la thoh ruh ha ka shithi sha ki Hebru (Hebru 6:16), bad ki Khun Israel ki ju smai haba ki kular ei ei ha ka kyrteng ka jong U Blei, kane ka ju pynsheptieng ruh ia ki ban pynkhein ia ki kular haba ki la smai ha ka kyrteng ka jong U Blei (Deuteronomy 6:13, 10:20). Ban ai mynsiem ia ki Jiw kiba mad ia ka jingshahpynshitom, u nongthoh ia ka shithi sha ki Hebru u thoh ban pynkynmaw ia kiba ngeit ne kita ki Khristan Jiw ba ki dei ban pynleit jingmut ha U Blei namarba U long U Blei Uba iaineh ha ki kular ki jong U. Ha kane ka shithi sha ki Hebru (Hebru 6:13-15) U Nongthoh u thoh da kaba pynkynmaw ha ki Jiw ia ka kitab Jenesis 22:15-18. Haba U Blei U kular ia la ki briew Um donkam ban smai hano hano, namar Udei ma U Uba long halor ia kiei kiei baroh bad ym don u ban kham halor ia U Blei (Deuteronomy 4:35), U Blei lada U smai U lah ban smai tang halade (Jenesis 22:16), ia ki kular ki jong U Blei ym donkam iano iano ban sakhi ne ban pynskhem namar ba U long U Blei Uba pyndep ia ki kular shaphang jong ngi haba ngi kohnguh ban leh ia kaei kaba U Blei U ong ia ngi ban leh, ka jinglong ka jong U Blei ka long kaba ngi iohi shai ha Ki Ktien kiba U kren, ia kaei kaba U la kren ne ong ia kata U leh, namar ong ka shithi sha ki Hebru (Hebru 6:18) “ka bym lah ia U Blei ban lamler.” La iathuh shaphang U Jonathan bad ka LaShonne, ha ka sngi iathoh ka jong ki haba la pynkular ia ki jingkular, U Jonathan u la pyrkhat ia kawei pa kawei ka jingkular, u la pyrkhat halade, ‘kumno ngan kular ioh ba ngam lah ban bat ia kata kaba nga kular.’ Hynrei namarba ka dei ha Ïngmane u la sngap la ka sngap bad u la kular la ka kular. Ynda haba ladep ka jingia ai bam (Reception) U Jonathan u la ialam biang ia ka LaShonne sha ka Chapel bad baroh arngut ki la dem khohsiew bad ki la duwai, kumba ar kynta ki la pynlut por ban duwai, ki pan bor na U Blei khnang ba ki lah ban bat iala ki kular. Haba nga pule ia kane ka jingiathuh shaphang U Jonathan bad ka LaShonne, ka wan ka jingpyrkhat ha nga ba U Jonathan u tieng ba ioh um lah ban pyndep ia kaei kaba u kular kata ka pyni hi ia ka jingtlot jong ka jinglong briew ka jong ngi ba ngi ngim lah ban bat ia ka kular da ka bor ka jong ngi, ngi donkam ia U Blei bad ia ka bor ka jong U. Hynrei kam long kumta bad U Blei, namar bad U Blei kiei kiei ki long kiba lah, kumta u Nongthoh ia ka shithi sha ki Hebru ban ai mynsiem ia ki Jiw hapdeng ki jingeh U pynkynmaw ia U Blei Uba bat iala ka kular, U la bat ia ka kular ha kaba iadei bad U Abraham U lah ruh ban leh kumjuh bad ki Jiw lada ki shaniah ha U. Ka khot ia ngi ruh ba ngin iaishaniah ha Une U Blei Uba bat ia la ka kular na ka bynta jong ngi namar U long U bym lah ban lamler.
Jingduwai: - “Ah U Blei, nga shu ainguh ia Me namar ki jingiaineh ki jong Me ha ki kular kiba Me kular shaphang jong nga, iarap ruh ia nga ba nga lah ban long uba iaineh ha ka jingaiti ka jong nga ialade sha Me.” -Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (24th February 2021) Topic (22nd – 28th February 2021) – “Ki jingkular ki jong U Blei” (God’s Promises) “Da kiba U la ai ha ngi ia ki jingkular kiba khraw tam bad bakordor, ba da kine phin ioh long ki nongiaioh bynta na ka jinglong mynsiem bakynja Blei, haba la phet iap noh na kata ka jingpynpyut plak kaba ha ka pyrthei da ka jingkwah brai.” (2 Petros 1:4)
Nga ju kynmaw ha ka por ba ngi dangrit haba ngi kwah ban iathuh ei ei iano iano, lada ngi kwah ba kata kaba ngi iathuh ne ngi leh yn nym don mano mano ba tip ngi ju ong ia kita kiba ngi iathuh, “Promise, Promise” (Kular, Kular), ngi ju phah ia ki ba kin kular ba kin nym iathuh hano hano, bad teng teng ngi ju phah ba kin dro dur diengphna haba ki kular. Bad ha ka por ka jinglong khynnah nga shem ba kito kiba lah ban bat ia ka kular, ki bym ju iathuh shisha, ngi kham shañiah ia ki, hynrei bunsien hi ha ka jinglong khynnah ka long kaba eh ban bat wat ia kata kaba ngi la kular bunsien ngi pynkheiñ noh ia ka kular hangto hangto. Ka long kumta ha ka jinglong briew ruh ba kito kiba bat hi ia ka kular ngi kham shañiah ia ki, bad ngi sngewthuh ba ki long kiba lah ban shañiah bad ia kita kiba bat ia kular ngi kham sngewtynnad ruh ban don ka jingiadei bad ki bad ngi kham sngewjan ia ki. Bad nga ngeit ba ka dei kane ka jingmut ka jong U Petros ruh haba U thoh (2 Petros 1:4) “ba da ka jingkular U Blei ngin ioh long ki nongioh bynta na ka jinglong mynsiem bakynja Blei.” Haba ngi ngeit ha U Blei bad ha Ki Ktien ki jong U kiba U kren ha ngi dei hangta ba ngi iashem ia U Blei ha kaba kynja mynsiem, dei ruh haba ngi ngeit ha ki kular ki jong U Blei ba ngin sa nud ne shlur ban iathuh ei ei sha U ha ki jingduwai, wat ia kita kiba ngim nud ban iathuh hano hano namar ngi tip ba U Blei U long Uba lah ban shañiah, U long Uba lah ban shañiah namar ia kaei kaba U la kular Un pyndep. U Charles Spurgeon ha ka kot kaba u la ai kyrteng, “Encouraged to Pray: Classic Sermons on Prayer” u thoh, “The best praying man is the man who is most believingly familiar with the promises of God. After all, prayer is nothing but taking God’s promises to him, and saying to him, “Do as thou hast said.” Prayer is the promise utilized. A prayer which is not based on a promise has no true foundation.” (U briew uba khlain eh ha ka jingduwai u dei u briew uba ngeit bha ha ki jingkular ki jong U Blei. Ha ka jingshisha hi, ka jingduwai kam dei ei ei hynrei ka jingshim ia ki kular ki jong U sha U, bad ban ong ha U, ‘leh kumba Me la ong’ ka jingduwai ka dei ka jingpyntrei kam ia ki kular. Ka jingduwai hi ka bym pynshong nongrim ha ki kular kam don ka nongrim kaba shisha). Kumta ngi sngewthuh, dei haba ngi ngeit ha ki kular ki jong U Blei ba ngin sa sngewtynnad ban duwai ne ban iakren bad U Blei lyngba ka jingduwai.
Jingduwai: - “Ah U Blei, iarap ia nga ba ngan tip ba Me long U Blei Uba bat ia ka kular, iarap ruh ia nga ba ngan ieit ban iakren, ban iasyllok bad Me bad ban iathuh ha Me ia kiei kiei wat ia kita kiba rieh tam ha ka jingim ka jong nga.” -Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (23rd February 2021) Topic (22nd – 28th February 2021) – “Ki jingkular ki jong U Blei” (God’s Promises) “Bad lada men iaid ha ka lynti jong Nga, ban sumar ia ki ain bad ki hukum jong Nga, kumba U Dabid u kpa jong me u la iaid, te ngan pynjlan ia ki sngi jong me.” (1 Ki Syiem 3:14)
Ha ka Our Daily Bread 16 tarik u Jylliew 1999, ka don ka jingiathuh shaphang uwei u samla uba hadien ba u la duh ia ka kam ka jong u, ka samla ka iehnoh ia u, u sdang ban ialeh pyrshah ia ki kmie ki kpa ki jong u, u sdang ban khñium ia U Blei ba U Blei U leh shiliang khmat, u pyrkhat ia U Blei ba Um dei U Blei Uba ieit ia u, bad Um dei ruh U Blei Uba pyndep ia la ki kular, une u samla u klet ban sngewthuh ne iohi ba ki jingkular ki jong U Blei ki don ryngkat bad ki kyndon, kum ka nuksa, haba U Jisu U kular ia ka jingieit ka jong U bad ia ka jingdon ryngkat ka jong U kumba la thoh ha ka Gospel Ioannis (Ioannis 14: 21-24; 15:14) ka dei tang lada ngi kohnguh bad ngi sumar ia ki hukum ki jong U. Haba ngi pule ia ka Kitab 1 Ki Syiem (1 Ki Syiem 3), U Blei hangne U la sngewbha ia kaei kaba U Solomon u la pan na U Blei bad ia ka mynsiem ka jong U Solomon ba u la pan na U Blei “ia ka dohnud ba Un sngewthuh ban bishar,” nalor kaba u pan ia ka spah, ka burom bad ia ka jingim kaba slem (1 Ki Syiem 3:9-11). Haba U Blei U la sngewtynnad palat ia kata ka jingpan, U la kular ruh ia U Solomon ba nalor ba Un ai ha u ia kata kaba u pan, ‘ka dohnud kaba lah ban bishar,’ U Blei U kular ban ai tam ruh, sa ka spah, ka burom bad ka jingim kaba jrong (1 Ki Syiem 3:12-14). Pynban U Solomon uba dang dap dang 20 snem haba u la long Syiem u la iap noh dang tang ha ka karta kaba 60 snem (1 Ki Syiem 11:42). Phi lah ban kylli kumno u iap noh dang tang ha ka karta kaba 60 snem haba U Blei U kular ha u ia ka jingim kaba jrong ne ia ka karta kaba jrong? Kynmaw ba kane ka jingkular ka jong U Blei ka don ha ka bad ka kyndon, bad kata ka kyndon ong ka 1 Ki Syiem 3:14, “lada men iaid ha ka lynti jong nga.” Kaba mut dei tang lada U Solomon u iaid ha ka lynti U Trai ba U Trai Un pyndep ia la ka kular. Hynrei, haba ngi pule ia Ka Ktien ka jong U Blei (1 Ki Syiem 11:6) ka iathuh ia ngi ba U Solomon u khlem iaid ha ki lynti U Trai, bad dei na kane ka daw ba U Trai U khlem pyndep ia kata kaba U la kular ban ai ha U Solomon, ia ka karta kaba jrong. Kumta ngim dei ban sngewthuh bakla ba kaei kaba U Blei U kular ban ai ha ngi Un pyndep beit, kam long kumta, ka jingkular ka jong U Blei ka don bad ki jingbtah ia ngi ruh ia kaei kaba ngin leh bad lada ngi la lah ban pyndep ia kata kaba U Blei U ong ia ngi ban leh dei hangta ba ngin ioh mad ia kita ki kular ki jong U Blei na ka bynta jong ngi.
Jingduwai: - “Ah U Blei, iarap ia nga ba ngan lah ban kohnguh ia kiei kiba Me ong ia nga ban leh ha ka jingim ka jong nga khnang ba nga lah ban iohi ia ka jingpyndep ka jong Me iala ki kular kiba Me la kular ha ka jingim ka jong nga.” -Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (22nd February 2021) Topic (22nd – 28th February 2021) – “Ki jingkular ki jong U Blei” (God’s Promises) “Bad U Blei U la ong, to shim mynta ia la u khun, u khun marwei jong me kein, U Isaak, ia uba me ieit eh, to khie leit ruh sha ka ri Moraiah, bad to da kñia ia u hangta kum ka jingainguh thang.” (Jenesis 22:2)
Ka phang ia kaba ngin ia peit ha kane ka taiew (22nd – 28th February 2021) ka long shaphang, “Ki jingkular ki jong U Blei” (God’s Promises). Kane ka phang kan iarap ia ngi ba ngin iohi ba U Blei Uba ngi shakri U long U Blei Uba pyndep hok ia la ki kular ia kiba U la kular ha la ki briew. Lyngba kane ka phang kan iarap ruh ia ngi ban iohi ba hapdeng ki jingkylla ki jong ngi u briew pynban U Blei U long Uba iaineh bad Uba lah ban shaniah namar U long Uba bat ia la ka kular. U Steve Lawson uba long u nongthoh bad u Pastor u ong, ‘ba nga ju sngewwit bha ban iohsngew ia ki briew kiba im ka jingim kaba long mar pyrshah bad ki jinghikai na Ka Ktien ka jong U Blei bad ban pynksan ia kata ka jingleh ka jong ki ki ju ong,’ ‘God wants me to be happy, and this will make me happy.” (U Blei U kwah ia nga ba ngan kmen, bad kane kaba nga leh ka pynkmen ia nga).’ Ong U Steve Lawson, ‘kine kidei ki briew kiba ngeit ba U Blei U kular ban kyrkhu ia ki katba ma ki pat kim treh ban iaid ha ka lynti ka jong U Blei da kaba ki kohnguh ia U.’ Peit ia kaei kaba U Abraham u la leh ha ka por kaba eh bha ia u, U Blei U la kular ia U Abraham ba Un sa pynroi ia u symbai U Abraham bad ha ka por kaba kmen bha ia U Abraham namarba u la ioh khun shynrang wat ha ka karta kaba la tymmen bha, hynrei ha kaba kum kata ka por U Blei U phah ia U Abraham ba un ai iala u khun kum ka jingkñia sha U Blei (Jenesis 22:2). Hato kane ka jingphah ka jong U Blei ia U Abraham ban kñia ia la u khun kam long mo pyrshah bad ka kular kaba U Blei U la kular ban pynroi ia u symbai U Abraham? Ka jingkylli kaba mih ka long, kumno U Blei U lah ban pyndep iala ka kular lada U Abraham u kohnguh ia U Blei ban kñia ia U Isaak? Lada U Abraham u pyrkhat kumba pyrkhat kito ki briew kiba U Steve Lawson u iathuh, U Abraham un jin dala ong, la biang katto, nalor ba U kular ban kyrkhu ia nga mynta U phah ia nga ban knia ia u khun jong nga. Hynrei em, U Abraham u la jied ban kohnguh ia U Blei bad haba u kohnguh ia U Blei u iohi ba U Blei U la khreh lypa ia u langsohmoh ban kñia ha ka jaka u khun jong u, U Abraham u la kohgnuh ia U Blei bad U Blei U la bat iala ka kular. Kumta ngi donkam ban kynmaw ba ka kamram ka jong ngi ka long ban kohnguh ia U Blei, bad ka dei ka bynta jong U Blei ban bat ia ka kular ka jong U, bad haba ngi kohnguh ia ka hukum ka jong U Blei kam ju don ka jingtyngkhuh hapdeng kine ar, kaba kohnguh ia U Blei bad kaba U Blei Un pyndep ia la ka kular.
Jingduwai: - “Ah U Blei, iarap ia nga ba nga lah ban kohnguh ia Me ha ka jingim ka jong nga kaba manla ka sngi bad ba ngan iohi ruh ia Me ba Me long U Blei Uba iai pyndep ia la ka kular ha ka jingim ka jong nga.” -Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (21st February 2021) Topic (15th -21st February 2021) – “Ka jingbha ka jong U Blei” (God’s Goodness) “U Trai U long Uba bha ia kita kiba ap kyrmen ha U, ia kata ka mynsiem kaba wad ia U.” (Jingrwai Sngewsynei 3:25)
U Jeremiah udei u nongiathuhlypa uba la iohi ia ka jingshahpynjot kaba shyrkhei jong ka Temple bad jong ka Nongbah Jerusalem kaba long ka Shnong ka jong u. Ka don ka jingiam briew ha ka nongbah haba la wan ban ringmraw ia ki da ki Nong Babylon. Hynrei wat hapdeng kata ka jinglong, U Jeremiah u kwah ban ai mynsiem ia ki briew da kaba u pynpaw ha ki ba U Blei wat hapdeng kita ki jingeh U dang long Uba bha tang lada ngi lah ban iai ap ha U, U Jeremiah u kwah ban iathuh ha la ki briew ba ka dang don ka jingkyrmen lada ki lah ban iai ap ha U Blei. U Jeremiah U pynpaw ha la ki briew ba U Blei U long Uba bha kam pher kaei ka jingiashem ne ka jingiakynduh ka jong ki, wat hapdeng kita ki jingshah pynjot, hynrei U Blei U iaineh ha ka jinglong jong U ba U long Uba bha lada ma ki ki lah ban iai ap ha U bad ban iai shaniah ha U. U Jeremiah u kwah ia ki Khun Israel ba kin peit ia kaba la dep ban iohi ia ka jingbha ka jong U Blei kaba U la leh ha ka jingim ka jong ki bad kata kan iarap ia ki ba hapdeng ki jingeh kin lah ban ap ha U Blei, u pynkynmaw ruh ia ki ba U Blei U long uba iaineh (Jingrwai 3:23). Ki don ki por ha ka jingim ka jong ngi ruh kiba ngim sngewthuh shuh shano ngin phai, kumno ngin lait na kine ki jingeh? Ha kaba kum kata ka por ka ba bha ia ngi ka long, ba ngin iai ap ha U Blei bad dei hangta ba hapdeng kita ki jingeh ngin iohi ia ka jingbha ka jong U Blei. Bunsien U Blei U shah ia ki jingeh ba kin wan ha ka jingim ka jong ngi khnang ban pynlong ia ngi ki ban pynleit jingmut tang ha U bad ki ban wad ia ka khmat ka jong U, ban wad ia ka jingiarap ka jong U. Ka Esther Fleece kaba long kawei na ki nongkren (Motivational Speaker) bad ka nongthoh ka ong ia kine ki kyntien, “Remembering the goodness of God in the past, will help us in seasons where it's harder to see Him.” (Ka jingkynmaw ia ka jingbha ka jong U Blei ha ki por ba la leit noh, kan iarap ia ngi ha ki samoi ba kham eh ban iohi ia U).
Jingduwai: - “Ah U Blei, iarap ia nga ba hapdeng ki jingeh kiba nga iakynduh ba ngan phai sha ki por kiba la leit noh bad ban iohi ia ka jingbha ka jong Me, khnang ba nga lah ban iai ap ha Me.” -Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (20th February 2021) Topic (15th -21st February 2021) – “Ka jingbha ka jong U Blei” (God’s Goodness) “Suk ruh ma u, uban ym thut ha Nga.” (Mathaios 11:6)
Haba ngi don hapdeng ki jingeh ha ka jingim, hato ngi dang lah ban ong ba U Blei U long Uba bha? Bunsien ngi ju pynshong nongrim ia ka jingbha ka jong U Blei da ki jingjia kiba jia ha ka jingim ka jong ngi, haba ngi iohi ia ki jingbha ha ka jingim ka jong ngi, ngi suk ban ong ba U Blei U long Uba bha, hynrei haba ngi mad ia ki jingeh, ka long kaba eh ba ngin ngeit ba U Blei U long Uba bha. Bad kaba kum kane ka jingartien ka la jia ruh ha U Ioannis Nongpynbaptis, U Ioannis u la pynlut ia ka por ka jong U baroh na ka bynta ban pynkhreh ia ka pyrthei ban pdiang ia ka jingwan ka jong U Jisu Khrist, hynrei tang khyndiat por hadien ka jingwan ka jong U Jisu, U Ioannis u la dei ban shahset ha ka byndi. Bad haba u don ha ka iingbyndi, ula sdang ban artatien ba U Jisu Udei shisha Uta U Nongpynim Uba ngi la ap khmih lynti, bad ha ki kyntien ki jong U Ioannis u la ong, (Mathaios 11:2) “Me long Uta Uban sa wan, ne ngin ia ap, ia uwei pat?” Ha ka jingsngewthuh ka jong U Ioannis, lada U Jisu Udei Uba bha kumno Un shah ia U Ioannis ban kut ha ka iingbyndi? Bad kumta U Jisu ban pynskhem ba Udei ma U Uta U Nongpynim U jubab ia U Ioannis Nongpynbaptis da kaba ong, (Mathaios 11:4-5) “U Jisu te U la iathuh bad U la ong ha ki, To khie Ieit iathuh ha U Ioannis ia kiei kiei ruh kiba phi iohsngew bad ba phi iohi ruh, kiba matlah ki peit pat, kiba dkoh ruh ki iaid, la pynkhuid ia kiba pang niangthohlieh, kiba kyllut ruh ki iohsngew, la pynim pat ia ki nongiap, bad la ialap ia ka gospel ha kiba duk ruh.” U Jisu ban pynskhem ha U Ioannis ba U dei ma U Uta U Messiah U pynkynmaw ia U Ioannis ia ki kam kiba U la leh wat ban pynim ia kita kiba la iap. Bad U ong ruh ia U Ioannis (Mathaios 11:6) “Suk ruh ma u, uban ym thut ha Nga.” Ka jingmut ka jong U Jisu ka long ba ngim lah ban bishar ia U Blei ne ia ki jinglong ki jong U, kumta ngim lah ban artatien ia ka jingbha ka jong U Blei. Ka long kaba suk ia ngi ban bishar ia U Blei bad ia ki jinglong ki jong U lyngba ki jingjia kiba ngi mad ne iakynduh, hynrei kynmaw ba ki jingjia kiba ngi iashem ki kylla hynrei U Blei U neh bad Um ju kylla, bad ki jinglong jong U ki iaineh. Kumta ka long kaba donkam ia ngi ban shaniah ha U Blei namar U long Uba bha, bad dei haba ngi don ka jingiadei kaba jan bad U ba ngin sa iohi ia ka jinglong ba shisha jong U Blei ba U long Uba bha.
Jingduwai: - “Ah U Blei, iarap ia nga ba ngan nym bishar ia ka jinglong ka jong Me ne ngan nym artatien ia ka jingbha ka jong Me tang namar ki jingeh kiba nga dei ban mad ha ka jingim.” -Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (19th February 2021) Topic (15th -21st February 2021) – “Ka jingbha ka jong U Blei” (God’s Goodness) “Bad ngi iatip ruh ba kiei kiei baroh ki iatrei lem ia kaban pynbha ia kita kiba ieit ia U Blei, ia kita kein ia kiba la khot katba kum ka jingthmu jong U.” (Rom 8:28)
Ha ka Magazine Tabletalk kaba 1 tarik u Nailur (Sept) 2016, ka don ka jingthoh jong U Rev. Eric J. Alexander uba long u pastor jong ka Balang ha Scotland bad u nongthoh uba la thoh ruh ia ka kot kaba u la ai kyrteng, Our Great God and Saviour. Ha kane ka Magazine U Pastor Eric u thoh ia kawei ka article kaba u ai kyrteng, “The Goodness of God” bad ha kane ka article u la iathuh ia kawei ka jingjia, ba katba ma u bad ka lok ka jong u ki dang ialeitkai sha kawei pat ka jaka namar ba ka dei ka por shuti, ki la iakynduh ia uwei u briew uba ki la hikai ia u, bad namarba kim ju iakynduh shuh la slem ki la khot ia u ba un ia bam jasngi noh bad ki bad u ruh u la kohnguh ia kata ka jingkhot ka jong ki, bad katba ki dang iakren hangta u la iathuh ba u ioh ia ka jingpang cancer bad u la poi ha ka bynta (Stage) kaba ym lah shuh ban pynkoit ia u. Bad hashwa ba kin ia khlad noh u la iathuh ha ki ba ula plan lypa ruh na ka bynta ka ban wan ka jingim ka jong u, bad haba u la sdang ban iathuh ia ki jingthmu ki jong u, u la sdang da kaba ong, “If God is Good, I may be able to retire early, and live not far from here” (Lada U Blei U long Uba bha, nga lah ban shongthait noh kloi, ngan sah ym jngai shuh nangne). Ong u Pastor Eric namarba une u samla u la kyrkieh bad leit ki khlem da ioh ban kren bha ia une u samla, hynrei u Pastor Eric hashwa ba kin iakhlad noh u la shu ong ia une u samla, “Do remember that Romans 8:28 will always be true.” (Kynmaw ba kaei kaba la thoh ha ka Shithi sha ki nong Rom 8:28 kan iai long kaba shisha), bad ong u Pastor Eric hadien kata kim ju iakynduh shuh ia une u samla. Haba nga pule ia kane ka jingjia, ki kyntien kiba iai wan ha ka jingmut jingpyrkhat ka jong nga ka long ia kito ki kyntien kiba une u samla u la kren, “If God is Good” (Lada U Blei U long Uba bha), kine ki kyntien bad kane ka jingpyrkhat ka lah ban wan ha ngi ruh, lada ngi ruh ngi iakynduh ia ki jingeh ha ka jingim, ngi lah ban kylli, “hato U Blei U long Uba bha haba katne ki jingeh nga iakynduh?” U Paul ha kane ka shithi sha ki nong Rom (Rom 8:28), u pynkynmaw ia kiba ngeit ba kiei kiei kiba jia ha ka jingim ki long na ka bynta ka jingbha ka jong ngi hi, haba ngi ieit ia U Blei. Lyngba kine ki kyntien ngi donkam ban sngewthuh ba U Blei Um kular ha ngi ia ka jingim ka ban lait na ki jingeh, ha kane ka juh ka shithi (Rom 8:17) U Paul u dang iathuh ba ngin ia ioh bynta na ka jingshahshitom U Khrist. Bad kumta kano kano kaba jia ha ka jingim ka jong ngi kam dei namar ba U Blei Um long Uba bha ba ngi mad ia ki jingeh ha ka jingim, U Blei U long Uba bha bad ki jingeh kiba ngi iakynduh ki long na ka bynta ka jingbha ka jong ngi hi, lada ngi ieit ia U.
Jingduwai: - “Ah U Blei, iarap ia nga ba nga lah ban pdiang ia ki jingjia kiba wan jia ha ka jingim ka jong nga da kaba nga tip ba kine kiba nga dei ban mad ha ka jingim ki long na ka bynta ka jingbha ka jong nga hi.” -Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (18th February 2021) Topic (15th -21st February 2021) – “Ka jingbha ka jong U Blei” (God’s Goodness) “Haba U dang leit te nangta sha lynti bah uwei u la phet ha u bad u la dem khohsiew ha u, bad u la kylli ia u, Ko Nonghikai babha, kaei ngan leh ba ngan ioh ka jingim bymjukut? U Jisu U la ong te ha u, Balei ba me khot babha ia Nga? Ym don uba bha, hynrei tang uwei, Uba U Blei.” (Markos 10:17-18)
Napdeng kiba bun ki jingjia bad jingiathuhkhana ha ki Gospel ha ka Testament kaba Thymmai, ka jingiathuhkhana shaphang ka jingiakren U Jisu bad une u samla riewspah ka long kawei na kiba sngewtynnad ban pyrkhat. Kane ka text (Markos 10:17-22) ka iathuh ba haba U Jisu U dang iaid na ka lynti bah uwei u samla u la wan bad ula dem khohsiew bad u la kylli na U Jisu ia kawei ka jingkylli kaba donkam bha bad u la ong, “Ko Nonghikai babha, kaei ngan leh ba ngan ioh ka jingim bymjukut?” Une u samla u la khot ia U Jisu da U Nonghikai Babha. Bad kane ka kyrteng ne ka nam ka la pynlong ia U Jisu ba Un ong ei ei hashwa ba Un jubab ia ka jingkylli jong une u samla uba ngi tip hadien ba udei u samla uba don shibun ka spah. U Jisu u ong, balei ba me khot babha ia Nga? Ym don uba bha, hynrei tang uwei, Uba U Blei.” Kane ka jingkylli ka jong U Jisu ngi dei ban sngewthuh ia ka na ka jingsngewthuh ka jong ki Rabbi jong kato ka spah snem kaba U Jisu U im. Kham niar eh ba ki Rabbi ha kito ki por kin treh ban shim ia kane ka nam (title) “nonghikai babha” namarba ki ong ba ka ktien ‘Babha’ ka iadei tang bad U Blei, bad ki tieng ban shah khot ne ban pdiang ia kane ka nam ‘nonghikai babha’ namar ki ong ka long kumba ki krenbein Blei. Bunsien ngi haba ngi pule ia ka Testament kaba Thymmai ngi ju bein ia ki nongthoh kum ki briew kiba pynsngewthuh bakla ia Ka Ktien U Blei, hynrei ha kane ka bynta ka don ka jingshisha bad ka jingsngewthuh ka jong ki badei tang U Blei Uba bha. Hooid, Ka Ktien ka jong U Blei ka iathuh ha ngi ba wat ki briew ki bym tip ia U Blei ne kita ki jentil ruh ki don ia ka jinglong babha ka daw ka long ba ka don ka jingiatiplem hapoh jong ki (Rom 2:14-15), hynrei ka jinglong bha ha ka jingmut briew ka long tang ha ka jingiadei (Relative sense). Kumta ka jinglong ba bha kaba shisha ngi lah ban ioh dei tang na U Blei hi, hynrei ka jingkylli kaba mih ka long, Balei ba U Jisu Um shah ia une u samla ban khot ia U Uba bha? Hato U Jisu Um dei Uba bha? Ne U khlem ioh ia ka jinglong babha na U Blei? Ka jingmut ka jong U Jisu haba U ong ia une u samla, “Balei ba me khot ba bha ia nga?” Ka jingmut hi ka long ba une u samla un iohi ba U Jisu hi Udei U Blei, bad ba ka jingkhot babha ka jong une u samla ia U Jisu kam dei eh tang kaba u khot kumba khot ia kiwei pat ki nonghikai jong kato ka por, hynrei haba u khot babha ia U Jisu un iohi ruh ia U ba U dei U Blei, namarba dei tang U Blei Uba bha namar kata ka dei ka jinglong ka jong U Blei.
Jingduwai: - “Ah U Blei, nga ainguh ia Me namar ba Me long Uba bha, bad iarap ia nga ba ngan don ka jingiadei kaba jan bad Me ba ngan lah ban bud ia ki jinglong kiba bha ki jong Me ha ka jingim ka jong nga.” -Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (16th February 2021) Topic (15th -21st February 2021) – “Ka jingbha ka jong U Blei” (God’s Goodness) “Kin kren ia ka jingpynkynmaw ka jingbha kaba khraw jong Me, bad kin rwai ia ka hok jong Me.” (Salm 145:7)
Ha kane ka Salm 145 U Dabid u khot ia ngi iwei pa iwei ba ngin shim ia ka por ban phaidien sha kaba la leit ka jingim ka jong ngi bad ba ngin pynkynmaw ialade shaphang ka jingbha ka jong U Blei. Lyngba kane ka Salm la ai mynsiem ia ngi ba ngi dei ban ai ka jingiaroh ia U Blei namar ka jingbha bad ka jingkhraw ka jong U Blei, ngin ainguh ne ngin iaroh ia U Blei namar ka jingisynei ka jong u, ka jingiaineh ka jong U, bad ha kane ka Salm la kyntu ruh ia ngi ban ainguh ia U Blei namar ki jingai kiba bun kiba U Blei U la ai ha ka jingim ka jong ngi. Ka jingrwai Hymn kaba ngi ju sngewtynnad ban rwai ia kaba la thaw da U Johnson Oatman Jr. ka khot ia ngi ka ong, “Count your blessings, name them one by one.” (Niew jingkyrkhu, jer ia ki baroh). Hooid don ki por kiba ngi sngew ba ka long kaba eh ba ngin iaroh ia ki jingbha ki jong U Blei, khamtam haba ngi mad ia ki jingeh kumba long ha u snem uba la leit, don kiba sngew ba U Blei U khlem kyrkhu ia ki namar ba ki mad ia ki jingeh. Don kiba sngew, ba ym don ei ei ba nga ioh mad ba nga dei ban iaroh ne ainguh ia U Blei. Lada phi don ia kaba kum kata ka jingsngew ka donkam ba phin pule biang ia kane ka Salm 145, pule ia ka bad peit bniah ia kawei pa kawei ka bynta jong kane ka Salm, peit biang sha kane ka snem kaba la leit bad pyrshang ban iohi ia ka kti ka jong U Blei kaba pyndap ia phi ha kawei pa kawei ka jingdonkam ka jong phi kaba phi donkam. Hapdeng kiba bun ki jingjia ha ka jingim ka jong ngi kynmaw ba U Blei Um ju iehnoh, bad kaba kham sngewtynnad kaba ngi dei ban ainguh ne iaroh ia U Blei bad ia ka jingbha ka jong U ka long ba U la ai ha ngi ia U Khun jong U, U Jisu Khrist. Ban sngewthuh ia ka jingbha ka jong U Blei ngi donkam ban don ka jingngeit kaba skhem ha U. Ha ka kot kaba la ai kyrteng, “The Complete Sermons of Martin Luther, Volume 2” ka don ka jingthoh jong U Martin Luther kaba u thoh kumne, “This is true faith, a living confidence in the goodness of God.” (Kane ka long ka jingngeit kaba shisha, ka jingsngewskhem kaba im ha ka jingbha ka jong U Blei). Dei haba ngi don ka jingngeit ha U Blei ba ngin sa iohi ba U Blei Uba ngi shakri U long Uba bha bad ba ngin sa lah ban iaroh ia ka jingbha ka jong U.
Jingduwai: - “Ah U Blei, nga ainguh ia Me namar ka jingbha ka jong Me kaba Me la pynpaw ha ka jingim ka jong nga, iarap ia nga ba nga lah ban shaniah tang ha Me ha ki por baroh.” -Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (15th February 2021) Topic (15th -21st February 2021) – “Ka jingbha ka jong U Blei” (God’s Goodness) “Uba bha bad Uba beit long U Trai namarkata Un hikai ia kiba pop ha ka lynti” (Salm 25:8)
Ka phang ia kaba ngin ia peit ha kane ka taiew (15th – 21st February 2021) ka long, “Ka jingbha ka jong U Blei” (God’s Goodness). Kane ka phang kan iarap ia ngi ba ngin iohi hapdeng kiba bun ki jingiashem bad ki jingiakynduh ki jong ngi ha ka jingim ka jong ngi ngin iohi ia ka jingbha ka jong U Blei, bad haba ngi tip ba U Blei U long Uba bha kan iarap ia ngi ban sngewthuh ba kaei kaei kaba jia ha ka jingim ka jong ngi ka long na ka bynta ka jingbha ka jong ngi. Ka jingong “God is good, all the time; all the time, God is good” (U Blei U long Uba bha ha ki por baroh; ha ki por baroh U Blei U long Uba bha), ngi la ia ong ia kine ki kyntien manla ka por, hato ngi da mut shisha ia kaei kaba ngi ong? ne ngi sngewthuh shisha ba U Blei U long Uba bha ha ki por baroh bad ha ki por baroh U Blei U long ba bha? Don shibun ki briew kiba artatien ia ka jingbha ka jong U Blei khamtam haba ki don hapdeng kiba bun ki jingeh jong ka jingim, teng teng ki sngew kumba U Blei Um long Uba bha namarba um jubab ia ki jingduwai ki jong ki. Bad kane ka jingjia ka la jia ruh ha ka Bible, ha kaba u soitan u buh ha ka jingmut jingpyrkhat jong ka Im ban pynartatien ia ka shaphang ka jingbha ka jong U Blei, u soitan u la ong ha ka Im (Jenesis 3:5) “Namar U Blei U tip ba, ha kata ka sngi ba phin bam na u, un sa pynpeit ia ki khmat jong phi, bad ba phin long kum ki blei, kiba tip ia kaba bha bad ia kaba sniew.” U soitan u ialeh ban pynrung ne ban pynsngewthuh bakla ia ka Im ba U Blei U buhrieh ei ei na ki ba u khlem shah ban bam na u soh ia Uba U la adong ia ki ban bam, bad u soitan u ong lada phi bam ym dei ba phin iap hynrei phin kham ioh ia ka jingstad bad phin long kum ki blei. Hato kam don mo ka por ha ka jingim jong phi ruh ba phin artatien ia U Blei? U Jerry Bridges uba dei u nongthoh na America u ong, “The very first temptation in the history of mankind was the temptation to be discontent...that is exactly what discontent(ment ) is - a questioning of the goodness of God.” (Ka jingpynshoi kaba nyngkong ha ka history jong u khun bynriew ka dei ka jingpynshoi jong ka jingbymsngewhun… bad kane ka dei ka jingmut ba shisha jong ka jingbymsngewhun - ka jingkylli ia ka jingbha ka jong U Blei). Hato ka la don mo ka jingshah pynshoi ha ka jingim ka jong phi ruh ba phin artatien bad ba phin nym sngewhun ia kaei kaba phi ioh mad ha ka jingim? Kynmaw ba ka jingbymsngewhun ne haba ngim sngewhun ka long kumba ngi kylli jingkylli ia ka jingbha ka jong U Blei. Hynrei kynmaw ba kaei kaei kaba U Blei U leh ha ka jingim ka jong ngi ka long na ka bynta ka jingbha ka jong ngi hi, kumta ngim dei ban artatien ia ka jingbha ka jong U Blei.
Jingduwai: - “Ah U Blei, iarap ia nga ba hapdeng ki jingeh kiba bun kiba nga dei ban mad ha ka jingim ngan nym artatien ia ka jingbha ka jong Me.” -Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (14th February 2021) Topic (8th – 14th February 2021) – “Ka bor ka jong U Blei” (God’s Power)
“Hynrei U Trai U la ong ha U Samuel, wat khmih ia ka khmat jong u, lymne ia ka jingjrong ka rynieng jong u; namar nga la kyntait ia u: naba U Blei Um ju khmih kumba khmih u briew; naba u briew u iohi tang ia ka dur kaba shabar, hynrei U Trai U iohi ia ka dohnud” (1 Samuel 16:7)
Hato ka la ju don ka por ha ka jingim jong phi kaba phi sngew ba ki briew ki klet ne ki leh lyndet ia phi? Lada phi la ju don ia kaba kum kata ka por, nga ngeit ba U Dabid ruh u don ka juh ka jingsngew haba la kyntait ia u ha ka por ba U Samuel u la wan ban pynsleh syiem na ka iing u kpa jong u, U Jesse. Ha kane ka por kaba U Samuel u la wan ha ka iing U Jesse na ka bynta ban pynsleh ia uwei na ki khun jong u ban long U Syiem jong ki Israel, na ka iing U Dabid ki la ia phah ia U Dabid ban sharai langbrot namarba U Jesse um poi pyrkhat ba U Dabid un dei uta ia uba U Blei U mut ban pynsleh syiem ia u, namarba U Jesse um iohi kumba U Blei U iohi. Ia U Dabid la kyntait ha ki briew hynrei dei tad ynda haba U Blei U pynkynmaw lyngba U Samuel ba U Blei Um ju khmih kumba khmih u briew namarba u briew u iohi tang ia kaba shabar hynrei U Blei U iohi ia ka Dohnud (1 Samuel 16:7). Kynmaw ba dei U Blei Uba jied bad Uba pynlong ia kiei kiei, kiei kiei ki bym lah bad ngi ki long kiba lah bad U Blei, bad kumta haba U Blei U iohi ia ka dohnud ka jong U Dabid ba U Blei U kloi ban pynsleh syiem ia u. Bad kaba sngewtynnad haba ngi pule ia ka jingim U Dabid naduh nangne ba la pynsleh ia u u mad bad sngewthuh shisha ia ka bor ka jong U Blei, bad dei namarba u sngewthuh ia ka bor ka jong U Blei ba ha ka por ba U Goliath uta u nong Philistia u wan ban ialeh ia ki Khun Israel U Dabid u la ong (1 Samuel 17:45) “Me me wan ha nga da ka waitlam, bad da u sum, bad da ka stieh: nga te nga wan sha me ha ka kyrteng U Trai ki paid.” Kine ki long ki kyntien kiba U Dabid u kren ia U Goliath, kiba pyni shai ba U Dabid u sngewthuh ba ka don ka bor ha ka kyrteng ka jong U Blei bad dei na kata ka daw ba u khlem sheptieng wat ban tur ban ialeh ia U Goliath, bad kata ruh kadei ka jingiohi ka jong U Blei haba U peit ia U Dabid, U iohi ia ka mynsiem bad ka dohnud ka jong U Dabid kaba kloi ban shaniah ha U Blei ha ki por baroh. Ai ba ngi ruh ngin sngewthuh ba hapdeng ki jingeh kiba ngi dei ban ialeh pyrshah, ki jingeh kiba long kum ki radbah ngin nym sheptieng namar ba ngi don ia U Blei Uba don ka bor, Uba bad U ym don ki radbah kiba lah ban ieng, bad kumta ruh ym don ba lah ban ialeh ia ngi ruh haba ngi shaniah ha ka bor ka jong U Blei. Ha ka kot ba la ai kyrteng “The Secret Libraries: Walt Whitman Quotes Vol.20,” ki don ki quotation jong U Walt Whitman uba long uwei na ki nongthoh poetry uba na America ha kawei na ki quotation ki jong u, u ong, “Keep your face always toward the sunshine - and shadows will fall behind you.” (Pynphai ia la ka khmat borabor sha pyrshah ka jingshai ka sngi -bad ka syrngiew kan hap shadien jong ngi). U kren ia ka jingim jong u briew ba u briew hi um dei ban peit ia ki jingkhraw jong ki jingeh hynrei udei ban peit sha U Blei Uba khraw ha ka bor bad haba ngi phai khmat sha U Blei ki jingeh kin sa wan shadien jong ngi.
Jingduwai: - “Ah U Blei, iarap ia nga ba hapdeng ki jingeh kiba bun ngan iai phai ki khmat tang sha Me ban iai shaniah ha ka bor ka jong Me ba ki jingeh kin phet shadien jong nga.” -Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (13th February 2021) Topic (8th – 14th February 2021) – “Ka bor ka jong U Blei” (God’s Power) “Te kata ka jingkren jong nga bad kata ka jingialap jong nga kim shym long da ki ktien khroh ka jingstad, hynrei da ka jingpyni U Mynsiem bad ka bor: khnang ba ka jingngeit jong phi kan ym shong ha ka jingstad ki briew, hynrei ha ka bor U Blei.” (1 Korinth 2: 4-5)
U Eric Liddell uba dei u nongiamareh Olympic, bad ha ka Olympic kaba la long ha Paris ha u snem 1924 u la ioh ia ka jingiaroh na kiba bun ki briew, u la dei ban mareh ha ka jingiamareh kaba 100-meter kaba dei ruh ka jingiamareh kaba u ju ia mareh bha, hynrei u la kyntait ban mareh tang namarba kata sngi ba la pynbeit ban mareh ia ka jingiamareh kaba 100-meter ka hap ha ka sngi U Trai, bad ha ka jingsngew ka jong u, u dang lah ban pyndonburom ia U Blei ban ia kaba u ioh ia ka burom ka jong u briew. Bad kumta um banse ban shim noh da kawei pat ka jingiamareh bad kumta u la shim da ka jingiamareh kaba 400 -meter, bad kata ka jingiamareh ka dei kaba um ju da kham pynleit jingmut, namar kaba bun ka por u pynleit jingmut beit ha ka jingiamareh kaba 100 -meter, pynban ha kata ka jingiamareh u la ioh ia ka takma ksiar bad u la pyndep ia kata ka jingmareh ha ka por kaba 47.6 seconds, bad ka dei ruh ka world record. Haba ki la ia kren ne interview ia u hadien ka jingjop, ki la kylli ia u “Kaei ka strategy (buit) kaba me la pyndonkam ha kane ka jingmareh?” U Eric u la jubab bad u la ong, “The secret of my success over the 400-meter is that I run the first 200 meter as fast as I can. Then, for the second 200 meter, with God’s help I run faster.” (Ka bor barieh halor ka jingjop ka jong nga ha kane ka jingiamareh kaba 400 -meter ka long, ba nga la mareh ia kita ki 200 meter kiba nyngkong jong kata ka jingiamareh sted katba nga lah. Hadien kata, na ka bynta ka 200- meter kaba bud, da ka jingiarap ka jong U Blei nga la lah ban mareh kham sted). Na kine ki kyntien ngi sngewthuh ba U Eric u sngewthuh ba ka bor hi ka ba pynlong ia u ba un jop ha kata ka jingialehkai ka wan na U Blei. Haba ngi ruh ngi sngewthuh ba ka bor ha ka jingim ka jong ngi kam wan na ngi hynrei na U Blei, dei hangta ba ngin sa iohi shisha ia ka bor ka jong U Blei ba ka trei ha ka jingim ka jong ngi. U Paul ha ka jingleit Missionary ka jong u sha Korinth u sngewthuh shai ba ka jinglah ka jong u ban ialap ia ka gospel bad ban pynkylla bamut ia ki briew kam dei da ka bor ka jong u ne da ka jingpnah thylliej ka jong u, hynrei ka dei da ka bor kaba wan na U Mynsiem U jong U Blei ba ka jingngeit ka jong ki briew kan nym shong ha ka jingstad ba kynja briew hynrei ha ka bor U Blei. Kumta ngi ruh haba ngi don ha ka kam ka jong U Blei ai ba ngin pyrshang ban nym shaniah ha la ka jong ka bor hynrei ha ka bor ka jong U Blei, bad da kata ka bor ngi lah ban phla ia U Jisu sha ka pyrthei ba ka pyrthei kan ioh ban ngeit ha U Jisu bad ha ka jingpynim ka jong U. Jingduwai: - “Ah U Blei, nga ainguh ia Me ba manla ka sngi Me iai pynshaitbor ia nga, iarap ia nga Trai ba ngan iai shaniah tang ha ka bor ka jong Me.” -Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (12th February 2021) Topic (8th – 14th February 2021) – “Ka bor ka jong U Blei” (God’s Power) “Haba U Petros te u la iohi, u la ong ha uta u paitbah, Ko ki rangbah Israel, balei ba phi sngewphylla ia kane? Lane balei ba phi iakhmih shaiñ ia ngi, kumba da ka bor lane da ka jingriewblei jong ngi hi ba ngi la pyniaid ia une u briew? U Blei U Abrham bad U Isaak bad U Jakob, U Blei ki kpa jong ngi U la pyndonburom ia U Khun jong U U Jisu” (Ki kam 3:12-13)
Kane ka text (Ki Kam 3:11-26) ka iathuh ia ngi ba hadien ba u briew uba la dkoh baroh ki sngi ka jingim ka jong u mynta u la lah ban iaid. Ym dei tang ba u la lah ban iaid hynrei u la kynrong joit bad u la rung shapoh ka temple bad u da ai ka jingiaroh ia U Blei (Ki Kam 3: 8). Haba ki briew ki iohi ia une u briew u bym lah ban iaid naduh ba la kha ia u mynta u la iaid, ki la sngewphylla ia kane bad ki da sngew lyngngoh ruh ia kaei kaba la jia, ki tip ruh ba ka kambah ka la jia lyngba U Petros bad U Ioannis. Hynrei U Petros u iaiban ia ki paitbah haba ki la iapeit shaiñ ia ki, bad u ong, hato phi tharai ba la leh ia kane da ka bor jong ngi? ne namar ka jingriewblei ka jong ngi? bad u ong ruh, ‘ba dei U Blei Uba leh ia kine.’ U Petros u pynkynmaw ba kim don kano kano ka bor kaba lah ban leh ia ki kambah, hynrei ki kambah ki jia haba ki don ka jingiadei kaba jan bad U Blei, ka bor ka dei ka jong U Blei, bad ki ki long tang ki atiar hynrei ka kambah ka dei ka jong U Blei. Lyngba kane ka jingjia ka pynkynmaw ia ngi ba U Blei U iai pynpaw ia la ka bor bad U iaileh ruh ia ki kambah ha kito kiba ngeit shisha ha U, bad ban ioh mad ia ki kambah ki jong U Blei ngi donkam ban iai pynlut por bad U Blei lyngba ki jingduwai. Lada phi peit bha ia kane ka jingjia, ka jia ha ka por ba U Petros bad U Ioannis ki ia leit sha ka temple ka dei ha ka por jong ka jingduwai. U Mark Batterson uba dei u Pastor bad u nongthoh uba na ka Ri America ha ka kot kaba ula ai kyrteng, “The Circle Maker” u thoh ia kine ki kyntien, “Most of us don't get what we want because we quit praying. We give up too easily. We give up too soon. We quit praying right before the miracle happens." (Kiba bun na ngi ngim ioh ia kaba ngi kwah namar ba ngi sangeh ban duwai. Ngi pyndem bad iehnoh da kaba jem. Ngi kloi palat ban sangeh. Ngi sangeh ban duwai hashwa ba ki kambah kin jia). Ki kambah kiba jia ki dang lah ban jia ruh ha ka jingim ka jong ngi haba ngi don ka jingiasyllok bad U Blei manla ka por, tangba ngi dei ban kynmaw ba ki kambah ki jia ym da ka bor jongno jongno hynrei da ka bor ka jong U Blei.
Jingduwai: - “Ah U Blei, nga ainguh ia Me ba Me long U Blei Uba dang iaileh ia ki kambah haduh kine ki sngi kiba mynta, iarap ia nga Trai ba ngan lah ban iai don ka jingiasyllok bad Me ha ki por baroh ba ngan lah ruh ban iohi ia ki kambah ki jong Me.” -Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (11th February 2021) Topic (8th – 14th February 2021) – “Ka bor ka jong U Blei” (God’s Power) “Nga lah ban leh ia kiei kiei baroh ha Uta Uba pynshait bor ia nga.” (Philipi 4:13)
Ka jingiadei kaba beit bad U Jisu Khrist ka dei kata kaba long ka tynrai ba ngi lah ban ioh ia ka bor ha ka jingim ka jong ngi kaba manla ka sngi. Haba ngi pynskhem ia ka jingiadei ka jong ngi bad U Jisu ngi lah ban san bad ngi lah ban kylla long kiba iohi ia kiei kiei ki bym lah ban long bad ngi ki briew pynban kiba lah bad U Blei, bad ngi sdang ban sngewthuh ba kiei kiei kiba ngi leh ha ka jingim kam dei da ka bor jong ngi ka dei tang ka bor kaba wan na U Blei. Ka jingshisha ka dei kane kaba U Paul u ong bad u sngewthuh, ‘ba u lah ban leh ia kiei kiei kiba khraw ha ka jingim kam dei da ka bor ka jong u, hynrei namarba don Uwei Uba pynshaitbor ia u.’ Ha ka shithi sha ki Philipi U Paul u ong, (Philipi 4:13) “Nga lah ban leh ia kiei kiei baroh ha Uta Uba pynshait bor ia nga.” Lada don kaei kaei kaba khraw kaba ngi dei ban leh ha ka jingim, hooid, ka long kaba lah ba ngin leh hi da ka bor ka jong ngi, hynrei haba ngi shaniah ha ka bor ka jong U Blei ngi lah ban pynkylla wat ia kata ka bym lah bad ngi ba kan long kaba lah, namar ba ngi shaniah ha U Blei Uba lah baroh. Bad kane ka lah ban long tang lada ngi don ka jingngeit, dei tang lada ngi don ka jingngeit ba ngi lah ban leh ia kiei kiei, ym da ka bor jong ngi hynrei da Uta Uba pynshaitbor ia ngi. Ha ka Gospel U Mathaios (Mathaios 13) ka iathuh ia ngi ba U Jisu U khlem leh kambah ei ei ruh em ha Nasaret namar ka jingbymngeit ka jong ki briew. Haba ngim don ka jingngeit ngin nym lah ban iohi ia ka bor ka jong U Blei kaba trei ha ka jingim ka jong ngi. U Blei U kyrkhu bad U pynpaw iala ka bor dei ha ki briew kiba ngeit bad kiba shaniah ha U. Ha ka Bible la iathuh shaphang U Abraham uba ngi tip kum u kpa jong ka jingngeit, bad ka Bible ka ong (Rom 4: 20) “Bad da kaba u khmih ha kata ka jingkular ka jong U Blei, um shym la lyngngoh artatien da ka jingbymngeit: hynrei la pynkhlain ia u ha kata ka jingngeit, u da pyndon burom ia U Blei” Khlem ka bor ka jong U Blei ha ka jingim kan poi ka por ba ngin tlot bor lane duhbor, ka long thik kumba phi pyndonkam ia ka mobile, phi lah ban pyndonkam ia ka khlem plug haba u battery u dap, hynrei lada phi pyndonkam sah kan poi ka por ba kato ka mobile kan lut battery bad kan poi ka por ba kan lip. Ka long kumjuh bad ka jingim ka jong ngi, lada ngi shu shaniah ha la ka jong ka bor kan poi ka por ba ngin duhbor. Hynrei, haba ngi leit sha U Blei bad haba ngi pyniasoh (connect) ialade ha ka bor ka jong U Blei dei hangta ba ngi ioh bor bad ba ngin lah ban leh ia kiei kiei kiba khraw ha ka jingim.
Jingduwai: - “Ah U Blei, iarap ia nga ba nga lah ban don ka jingiadei kaba jan bad Me man ka sngi bad manla ki por, wat shah ia nga ba ngan jngai noh na Me bad na ka bor ka jong Me” -Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (10th February 2021) Topic (8th – 14th February 2021) – “Ka bor ka jong U Blei” (God’s Power) “Namar ngam sngew lehrain ia ka gospel U Khrist; naba ka long ka bor U Blei ia kaban pynim ia uwei pa uwei uba ngeit ia u Jiw nyngkong bad ia u Grik ruh” (Rom 1:16)
Ka dei tang ha ka sngi Good Friday ba bunsien ngi sngewthuh ia ka bor jong ka Diengphna, ha kaba U Jisu Khrist U la shah, ha kiwei kiwei pat ki por ngi klet ban pyrkhat ia ka bor jong ka Diengphna bad ia ka dor jong ka jingshahiap ka jong U Jisu Khrist. Teng teng ngim da niewkor shuh ruh ia ka, lehse namarba ngi la iohi ia ka man ka por, ngi la iohi ha ki ben ha Iingmane, ha ki pulpit bad kumta ter ter, kat haduh ba ngi klet ia ka jingmut ba shisha, bad ia ka bor jong ka Diengphna. Ha ka Society jong ki nong Rom ban ialap shaphang ka Diengphna ka long kaei kaei kaba sngewlehrain bad kim ju shah ia ki khynnah ban iakren shaphang ka Diengphna. Hato ngi ngi sngewthuh shisha ia ka jingmut jong ka Diengphna? Hato ngi sngewthuh ia ka bor jong ka? U John Dyer u ong, “Jesus died on the cross to demonstrate the power of God” (U Jisu Khrist U la iap halor jong ka Diengphna ban pynpaw shynna ia ka bor ka jong U Blei). U Paul u ong (1 Korinth 1:18) “Namar kata ka ktien kaba shaphang ka Diengphna ka long shisha ha kita kiba jot noh ka jingibieit; hynrei ha ngi kiba ioh laitim ka long ka bor U Blei.” U Paul u pynkynmaw ba ka Diengphna ha ngi kiba la ioh laitim namar jong ka, ka Diengphna ka long ka bor ka jong U Blei. Ha ka “Billy Graham Devotional” ka ba 1 tarik u Iaiong 2020, ki don ki jingthoh ki jong U Billy Graham kiba u thoh, “The cross is the radiant hope of the world, the end of the believer’s bondage to sin, and the love of God shed abroad in the hearts of men. A lone man dying on a cross did more to restore man’s lost harmony with God, his fellowman, and himself, than the combined genius and power of earth’s mighty. With my finite limitations, I cannot fully comprehend the mystery of Christ’s atonement. I only know that all who come to the cross in simple, trusting faith lose all their guilty stains and find peace with God.” (Ka Diengphna ka long ka jingshat jingkyrmen ia ka pyrthei, kaba kut jong ka jingkhum ka pop ia uba ngeit, bad ka jingieit U Blei kaba la theh buk ha ka dohnud briew. Ka jingiap uwei u briew halor ka Diengphna ka la lah ban leh shibun ban wanrah pat ia ka jingiadei u briew bad U Blei, bad ki para briew, bad ka malade, bun shah wat lada kyllum lang ia baroh ki jingstad jingshemphang bad ki bor bah jong ka pyrthei. Ha ka jingtlot bad jingduna jong nga, ngam lah ban shemphang ia ka jingphylla jong ka jingsiewspah U Khrist. Tang kawei nga tip ba baroh kiba wan sha ka Diengphna kumba ki long, da kaba ngeit ki jingkhah tngit ka pop baroh kin jah noh bad kin shem ia ka jingsuk bad U Blei). Kata ka dei ka Diengphna kaba pynpaw sha ngi ia ka bor ka jong U Blei ba ngi lah ban ioh ia ka jingmap na ki pop, bad ngin ioh ruh ia ka jingiasuk bad U Blei.
Jingduwai: - “Ah U Blei, nga ainguh ia Me namar ka Diengphna kaba U Khrist U la shah ba lyngba ka jong ka ngan ioh mad ia ka jingmap na ki pop ki jong nga bad ban ioh ruh ia ka jingim kaba bymjukut, iarap ia nga ba ngan ym lehrain ban phla ia ka bor jong ka Diengphna bad ia U Jisu Uba la shah shitom” -Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (9th February 2021) Topic (8th – 14th February 2021) – “Ka bor ka jong U Blei” (God’s Power) “U Jisu te haba U la khmih ia ki U la ong ha ki, da ki briew kata ka bym lah, hynrei da U Blei kiei kiei baroh ki long kiba lah” (Mathaios 19: 26)
La ithuh ia U Harry Houdini kum uwei na kita kiba triem ban lait na kino kino ki jingteh ba la teh, bad u la shu kylla pawnam namarba bun bunsien u lah ban pyllait ialade na ki jingteh kti ne ki handcuff, bad u lah ruh ban pyllait ialade wat na ki iingbyndi ba la set ia u. Da ki bunsien ki pulit ki ioh ban kem ia u na ka bynta ki kam sniew ki jong u bad la bunsien ruh ki la thep ia u ha ka iingbyndi, hynrei bunsien u ju lah ban pyllait ialade wat na ki jingkhang jong ka iingbyndi, bad da kita ki jingleh ki jong u, u la shu kylla long u briew uba pawnam. Ha kawei ka sngi haba la kem ia u bad la set ia u ha ka iingbyndi kumba ju leh, u ruh ynda u la don hangta ha ka iingbyndi kumba u ju leh na ka por sha ka por, u la shim ia i kynja nar iba rit iba u ju buh ha lade, bad u la pyrshang ban plie ia ka jingkhang jong kata ka iingbyndi, hynrei ha kata ka jingpyrshang ka jong u uta u tala jong kata ka jingkhang jong ka iingbyndi u khlem long, U Harry u la pyrshang shi pyrshang biang, bad ynda haba ar kynta um lah ban plie ia uta u tala u la kein noh (give up) da ka jinglyngngoh balei ba um lah ban plie. Ka daw kaba pynlong ia u ba u khlem lah ban plie ka long tang namarba uta u pulit u kum klet ban khang ia kata ka tala, ha ka jingmut jong U Harry u la mut ba ia uta u tala la khang namar kata u khlem pyrshang ban shu plie kumto, hynrei kumba u ju leh u ju phrung da ita I nar rit ha i thliew tala bad haba u pyrshang ban plie kam long. Kane ka jingjia ka pynkynmaw ia ngi ba ka bor jong ngi u briew ka don u pud, hynrei bad U Blei kiei kiei baroh ki long ki ba lah. U Jisu ha ka Gospel U Mathaios (Mathaios 19: 26) U pynkynmaw ia ki synran ia kane ka jingshisha ba ka bor ka jong u briew ka don ia u pud, hynrei ha U Blei bad ha ka bor jong U kiei kiei baroh ki long kiba lah, ym don uba lah ban khang ia ka bor ka jong U Blei. Ha kiba bun ki jingjia ha ka Testament kaba thymmai, ki synran ki jong U Jisu ki ju don hapdeng ka jingnoh mynsiem haba ki iohi ia ka jingtlot bor ka jong ki, bad ha kiba bun ki khep U Jisu U ju pynkynmaw bad pyni ruh ia ka bor kaba don bad U Blei, kumta kim dei ban shaniah hala ka bor hynrei ban shaniah ha U Blei Uba donbor baroh. Ka long ka jingkhot ia ngi ruh ba ngin nym shaniah hala ka jong ka bor namarba ka bor ka jong u briew ka don ia u pud, hynrei ia ka bor ka jong U Blei ym lah ban buh kyndon ia ka. Ka A. J. Flint kaba dei ka nongthoh na New Jersey, America haba ka pyrkhat ia ka bor ka bym ju shahjop ka jong U Blei ka ong ia kine ki kyntien, "His love has no limit, His grace has no measure, His power no boundary known unto men.” (Ka jingieit jong U kam don pud, ka jingaiei jong U ka bym don jingthew, ym don pud ba u briew u lah ban buh ia ka bor jong U). Jingduwai: - “Ah U Blei, nga ainguh ia Me ba hapdeng ka jingtlot bor ka jong ngi pynban Me long Uba khlain bor bad Uba ka bor jong Me ka long na bymjukut sha bymjukut, iarap ia nga Ah Trai ba nga lah ban iai shaniah tang ha Me ha ki por baroh.” -Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (8th February 2021) Topic (8th – 14th February 2021) – “Ka bor ka jong U Blei” (God’s Power) “U ai ka bor ha kiba sngewlywait; bad ha u bym don bor U pynroi ka bor” (Isaiah 40:29)
Ka phang ia kaba ngin ia peit ha kane ka taiew (8th - 14th February 2021) ka long, “Ka Bor ka jong U Blei” (God’s Power). Kane ka phang ka long kaba donkam haduh katta katta ia ngi ba ngin ia peit, namarba ki don shibun ki por ha ka jingiaid lynti ka jong ngi khamtam eh hapdeng ki jingeh ngi sngewduh bor bad ngi noh mynsiem, kumta ka long kaba donkam ia ngi ban sngewthuh ba ngi shakri ia U Blei Uba khraw ha ka bor, bad ba ngin nym sngewtieng ne sngew khynniuh wat hapdeng ki jingeh kiba ngi dei ban iaid lyngba. U David C. Egner uba long u editor jong ka Discovery Digest bad Campus Journal u dei ruh u professor jong ki ba bun ki Bible college ha Russia, u iathuh ba ha kawei na ki jingleit visit jong u ia kawei ka factory, u iohi ba dang step phyrngap u don uwei u nongtrei uba leit ban plie ia kata ka factory, u pynmeh ia ki lights, u pynmeh ia ki machine, bad kita ki machine ki meh bad ki iaid, U Egner u la kylli ia uta u nongtrei u ong, ‘balei ba me pynmeh ia kine ki machine dang step haba kiba bun ki nongtrei ki wan 7:30 mynstep?’ Uta u nongtrei u la jubab u ong, “Ki machine ki donkam ia ka power up khnang ba kin lah ban treikam (run) ha kata ka sngi baroh shi sngi” Haba nga pule ia kane ka jingiathuh, nga sngew ban ong ba kum kiba ngeit ngi donkam ban pynkhlain ia ka jinglong mynsiem jong ngi man la ka sngi kata ruh dang step eh, ngi donkam ban pynkhlain da kaba ngi iasyllok bad U Blei bad kata dang step, bad da kaba ngi leh kumta man ka step ngin ioh ka bor ha ka sngi baroh shi sngi. Ngi donkam ia ka bor ka jong U Blei khamtam haba ngi don ha ka jingthylli, ha ka jonglong marwei, ha ka jingnoh mynsiem, bad ha kaba kum kine ki por ka donkam ia ngi ban iit ia ka bor ka jong U Blei, kumba kito ki machine ki donkam ban connect ne ban pynmeh ia ki dangstep ba kin lah ban treikam baroh shisngi, kumta ia ngi ruh ngi donkam ban pyniasoh ialade bad u tynrai jong ka bor ka jong ngi Uba long U Blei ba ngi ruh ngin long khlain bad ngin ioh ia ka bor ban iaid ha ka sngi baroh shisngi wat hapdeng ki jingeh kiba bun. U Isaiah u ong, (Isaiah 40:29) “U ai ka bor ha kiba sngewlywait; bad ha u bym don bor U pynroi ka bor.” Uta Udei U Blei Uba ngi shakri Uba ai ka bor haba ngi tlot bor bad Uba pynroi ka bor ha ngi khnang ba ngin nang lah ban her shajrong ha ka jinglong mynsiem kum ki pukni (Isaiah 40:31). To ai ba ngin leit sha U man ka step na ka bynta ban kjit na U ia ka bor.
Jingduwai: - “Ah U Blei, iarap ia nga ba ngan iaiwan borabor ha ka jingdon ryngkat ka jong Me namarba dei hangta ba ngan ioh ia ka bor” -Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (7th February 2021) Topic (1st – 7th February 2021) – “Ka Por ka jong U Blei” (God’s Timing)
“Ka por jong nga kam pat poi: hynrei ka por ka jong phi ka la kloi ha la ka sngi.” (Ioannis 7:6)
Baroh shi taiew ngi la iapeit ia ka jingdonkam ban ap ia ka por ka jong U Blei, ka daw hi ka long ba U Blei U kwah ia kaba bha na ka bynta jong ngi, bad U kwah ban ai ha ngi ia kaba bha tam namarba ngi long ki khun ki jong U. Uei u kpa u ban kwah ba kaba sniew kan jia ia ki khun jong u? Baroh hi ngi kwah ban ai kaba bha tam ia ki khun ki jong ngi, sa katno tam U Blei Uba long U Kpa Uba ha bneng U jong ngi U tip ban ai ia kaba bha tam na ka bynta jong ngi, bad kumta ka long kaba dei eh ia ngi ban ap ia ka por ka jong U. Teng teng ngi lah ban shah pynshoi kumba U Jisu U la shah ban leh ia kiei kiei ha ka por ka jong ngi hi. Ha kane ka text (Ioannis 7:1-9) ki para ki jong U Jisu ki la ia wit ia U, ki kwah ba ma U Un pynpaw noh ia la ka bor, Un leh noh ia ki kambah bad haba U Jisu Um kohnguh ia ki ki la iadom ia U bad ki la ia ong, ‘ba ka bha ia U ba Un leit noh sha Judia bad ban pyni ia ki kambah tang ha ki synran ki jong U ha kaba rieh bad ha ki kyntien ki jong ki ki ong, (Ioannis 7:3- 4) “To kynriah noh nangne, bad to khie leit sha Judia, ba ki synran jong Me ruh kin ioh khmih ia ki jingleh jong Me ia kiba Me leh: namar ym don uba leh ia kaei kaei ruh ha kaba rieh, bad ba u hi u wad ia kaban long ha kaba paw shynna. Lada Me leh ia kine kiei kiei ruh, to pynpaw ialade ha ka pyrthei.” Ka jingkwah jong kine ki para jong U ka long ba U Jisu Un leh ia ki kambah ha kiba paw ym tang ha kaba rieh bad kata ka jingbym kohnguh ka jong U Jisu ia ka jingong jong ki ka long namarba U ap ia ka por ka jong U Blei, bad kane ka jingbym kohnguh ka jong U Jisu ia ki ka la long pynban ka jingpynartatien ia ki ban ngeit ha U Jisu ong ka dkhot kaba 5 (Ioannis 7:5). Hynrei U Jisu U la kren shai sha ki balei ba Um treh ban kohnguh ia ki da kaba u ong, (Ioannis 7:6) “Ka por jong nga kam pat poi” bad U ong shuh shuh “hynrei ka por ka jong phi ka la kloi ha la ka sngi.” Lada dei ma ngi ha ka jaka U Jisu, lada ngi don ia ka bor ban leh ia ki kambah bad haba don kiba kren ha ngi ba ngin pynshisha ba ngi don ia kata ka bor ban leh ki kambah, nga ngeit ba ngin nym ap hynrei ngin leh ia kata ha ka por ka jong ngi hi. Hynrei, U Jisu te U ap ia ka por ka jong U Blei. Ka long kaba dei ia ngi ruh ba ngin iai ap ia ka por ka jong U Blei, hooid, don kiei kiei kiba ngi lah ban leh hi, hynrei lada kata kam dei ha ka por U Blei kan long lehnohei. U Solomon u ong (Salm 127:1) “Lada U Trai Um tei ia ka iing ki minot lehnohei kiba tei ia ka.” Kaba mut ba ngi lah ban leh hi ha ka por ha ka jinglah ka jong ngi, hynrei lada kam dei na U Blei kata kaba ngi leh kan nym neh.
Jingduwai: - “Ah U Blei, iarap ia nga ba ngan shaniah tylli ha ka por ka jong Me, ba ngan nym pyrshang ban leh ia kiei kiei ha ka por ka jong nga hi.” – Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (6th February 2021) Topic (1st – 7th February 2021) – “Ka Por ka jong U Blei” (God’s Timing) “Ki aiom jong nga ki ha ka kti jong Me” (Salm 31:15) (Jingpule: Ioannis 11)
Ka Gospel ka jong U Ioannis 11, ka iathuh ia ka jingiap ka jong U Lasaros, lada peit ia kane ka jingjia, ka shai bha ba U Jisu U tip ia ka jingpang ka jong U Lasaros, U la tip ruh ba kata ka jingpang ka long kaba jur namarba la wan ban iathuh ha U (Ioannis 11:3-4). Hynrei kaba sngew phylla ka long, ba U Jisu wat haba U la tip ia kata ka khubor, U dang ong iala ki synran ba kin ialeit sha Judia, bad ynda haba U leit sha Bethania U shem ba U Lasaros u la dep iap la 4 sngi (Ioannis 11:17) bad ha ka Martha ka sngew ba ka jingwan ka jong U Jisu ka la long dier. Hynrei kaba sngewtynnad ka long, ba wat haba ka sngewthuh ba ka jingwan U Jisu kala slem pynban ka don ka jingngeit ba U Jisu U lah ban leh ia ki kambah ne U tang shu pan na U Blei U Blei U lah ban leh ia ki kambah, kata ka dei ka jingngeit jong ka Martha (Ioannis 11:22). Nangta kane ka jingjia ka iathuh shuh shuh ba U Jisu ynda haba U la poi ha kata ka jaka ba la tep ia U Lasaros U la leh ia ka kambah, ha kaba U la pynmihpat ia U Lasaros na ka jingiap (Ioannis 11: 43-44). Kane ka jingjia ka pynkynmaw ia ngi ba bad U Blei kam ju don kaba kloi eh ne kaba slem, hynrei borabor U long ha ka por, ha ngi ngi lah ban sngew ba ka por ka jong U Blei ka long slem bad ngi thait ban ap, hynrei bad U Blei kam ju long dier, watla saw sngi u la don ha jingtep pynban U Blei U dang lah ban leh ia ka kambah. Ngi ruh haba ngi ap ia ka por ka jong U Blei kata ka iarap ia ngi ha ki ar tylli kiei kiei, kaba nyngkong, ka pynkhlain ia ka jingngeit ka jong ngi bad ka pynbor ia ngi ban ap bad ban shaniah ha u. Kaba ar, haba ngi ap ia ka por ka jong U Blei ka iarap ia ngi ban sngewthuh ba dei tang ma U Uba dei hok ban ioh ia ka jingiaroh, kiei kiei kim jia katkum ka jingkwah jong ngi hynrei katkum ka jingpyniaid ka jong U. Dei na kane ba U Nongrwai Salm u ong (Salm 31:15) “Ki aiom jong nga ki ha ka kti jong Me.” U Nongrwai Salm u sngewthuh ba kiei kiei ki jia katba kum ka por ka jong U Blei wat haba ngi sngew kumba ka la long dier pynban ka long kaba biang katkum ka por ka jong U Blei, kumta U Nongrwai Salm u aiti ia ka por ka jong u ha ki kti ki jong U Blei. Kane ka jingjia ka pynkynmaw ruh ia ngi ba ym dei ba U Blei U jied tang ia ka por hynrei dei ma U ruh Uba jied ban leh ia kiei kiei ha ka lynti ka jong U, lada dei ma nga ha ka jaka U Jisu ha kato ka por, ngan jin dala jied ban pynkhiah ia U Lasaros na ka jingpang, hynrei U Jisu U kwah ban nang kham pynkhraw ia ka jingngeit jong kita kiba ngeit ha U bad ban nang pyndonburom ia U Blei da kaba U ap haduh ba U Lasaros un da iap ba Un leh ia kane ka kambah. Kane ka khot ia ngi ruh ba lada ngi la lah ban ap bad ban shaniah ha ka por ka jong U Blei to ngin shaniah ruh ha ka lynti kaba U Blei hi Un leh ha ka jingim ka jong ngi, ngin nym kwah ba kiei kiei kin jia katba ngi mon ma ngi ne ha ka lynti ka jong ngi hynrei katba kum ka mon ka jong U. Jingduwai: - “Ah U Blei, Me long U Trai jong ki kambah, iarap ia nga ba nga lah ban shaniah ha ka por ka jong Me bad ha ki lynti ki jong Me.” – Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (5th February 2021) Topic (1st – 7th February 2021) – “Ka Por ka jong U Blei” (God’s Timing) “Hynrei ia kane kawei wat klet, ko hep baieit, ba kawei ka sngi ka long bad U Trai kum shi hajar snem, bad shi hajar snem kum kawei ka sngi.” (2 Petros 3:8)
Kane ka text (2 Petros 3:1-7) ka pynkynmaw ia ngi ia ki nonghikai kiba bakla kiba mih ha ka por ka jong U Petros, kine ki hikai bakla bad ki pyn artatein ia ki briew shaphang ka jingwan arsien ka jong U Jisu, kumta U Petros ban weng ia kane ka jingsngewthuh bakla na kiba ngeit, U Petros u sdang da ka jingbatai ia ka por ha ka jingiadei bad U Blei, ba ha U Blei shi hajar snem ka long kum shi sngi bad shi sngi kum shi hajar snem (2 Petros 3:8), bad ha ka dkhot kaba 9 (2 Petros 3:9) U Petros u batai pat ia ka daw jong ka jingpynslem jong ka jingwan arsien ka jong U Jisu. Kine ki nonghikai kiba bakla ki ong bad hikai, lada la katta snem U Jisu Um wan bad lada Um wan ha ka por ka jong ngi Un nym wan shuh shuh lano lano ruh. Hooid, ym shim la iathuh ba kita kiba ngeit ki la ngeit ne em ha kita ki jinghikai kiba bakla, hynrei kine ki jingthoh ki jong U Petros ki pynshisha ba kita ki jinghikai ki la wanrah ia ka jingkhih jingmut ha kiba ngeit, kumta U Petros u la kren shai ha ka dkhot kaba 9 ia ka daw jong ka jingpynslem ia ka jingwan U Jisu, u thoh u ong, “kumba don kiba ianiew ka jinglehtud.” Kine ki ktien ki thew ia ki nonghikai kiba bakla kiba niew ba ka jingwan U Trai ka long ka jinglehtud. Kumta U Petros ha kane ka dkhot 8 (2 Petros 3:8) u batai ia ka jingiadei U Blei bad ka por, ba ka jingiadei U Blei bad ka por kam long kum ka jong ngi. Hooid ka long kaba eh ia ngi ban sngewthuh kumno ba shijar snem kan long kum shisngi, hynrei ka jingmut jong U Petros nangne ka long, ba ka jingwan U Trai ka lah ban long mynta ne lashai ne hadien shi shajar snem ym don kiba lah ban tip ia ka por, kumta ka dei ia ngi ban ap ia ka por ka jong U Blei. U Jerry B. Jenkins uba dei u nongthoh Novel (Novelist) u ong, “Be careful about rushing God's timing. You never know 'who' or 'what' He is protecting you or saving you from." (Husiar ban pynkyrkeih ia ka por ka jong U Blei. Phim tip “na no” bad “na kaei” kaba U iada bad pyllait ia phi). Kumta ka long kaba donkam ia ngi ban iai ap ia ka por ka jong U Blei wat ha kaba ia dei bad ka jingwan arsien ka jong U Trai, namar ka jingsngew ka jong ngi kumba U Blei U pyntud, mano ban tip lehse ka dei kaba U Blei U kwah ban pyllaitim ia ngi. Jingduwai: - “Ah U Blei, aibor ia nga ba ngan nym shah ialam bakla ha kiei kiei ki jinghikai jong kane ka pyrthei, hynrei ba ngan lah ban iaineh ha ki jinghikai ka Ktien ka jong Me ban iai ap ia ka por ka jong Me.” – Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (4th February 2021) Topic (1st – 7th February 2021) – “Ka Por ka jong U Blei” (God’s Timing) “Hynrei uta u rangbah ki nongrah khuri pynban um shym la kynmaw ia U Joseph, hynrei u la klet noh ia u” (Jenesis 40:23)
Haba U Joseph u don ha ka iingbyndi ha Ijypt, u la shahset lang bad ki arngut ki nongtrei kiba hapoh ka iing U Syiem Pharaoh, bad ha ka jingsngew ka jong U Joseph kumba u la phla ha uwei na kita ki nongtrei ha ka iing U Syiem Pharaoh hangta ha ka iingbyndi, U Joseph um sngewthuh balei ba kiei kiei ki jia ha ka jingim ka jong u, naduh ba ki hynmen ki die ia u, haduh ba un da poi hangta ha ka iingbyndi haba u khlem leh ia kaba sniew, ha ki kyntien ki jong U Jospeh u ong, (Jenesis 40: 15) “Naba shisha la tuh ia nga kum ka jingtuh na ka ri ki kynja Hebru: bad shane pat ngam shym leh ei ei ruh em ba kin set noh ia nga hapoh kane ka iingbyndi.” Bad haba u la ong ia une u nongrah khuri jong u syiem ba ynda haba u la lait nangta na ka iingbyndi ba un kynmaw lem ia u hakhmat jong U Syiem (Jenesis 40:14), pynban ha ka dkhot kaba 23 (Jenesis 40:23) ka ong, (Jenesis 40:23) ‘ba u la klet bad u khlem kynmaw ia U Joseph.’ Lehse ngi lah ban kylli, balei ba U Blei U leh ia kane ha ka jingim ka jong U Joseph? Bad shisien peit ia kane ka dkhot i kumba U Blei U khlem shah skhor ia ka jingkhot kyrpad U Joseph namarba, wat uta u shakri u klet ia u bad u khlem kynmaw ia U Joseph, hynrei ha ka por ka jong U Blei, U Syiem Pharaoh u phohsniew ia ka jingphohsniew kaba ym don ba lah ban batai bad dei hangta ba une u shakri u wan ka jingkynmaw ia U Joseph bad u la iathuh shaphang U Joseph ha U Syiem Pharaoh ba kumno U Joseph u batai ia ka jingphohsniew ka jong ki mynba ki don ha ka iingbyndi (Jenesis 41: 9-13). Bad U Pharaoh u la phah khot ia U Jospeh, bad nangta U Blei U sdang ban kyntiew ia U Joseph kat ban pynlong ia u u nongsynshar jong ka Ri Ijypt kham hapoh ia U Pharaoh, bad ha ki kyntien jong U Pharaoh u ong, (Jenesis 41: 40) “bad da ka ktien jong me yn synshar ia ki briew jong nga baroh: hynrei tang ha ka khet syiem ma nga ngan long uba kham khraw halor jong me.” Kane ka khot ia ngi ruh ba lada ngi don ha ki jingeh mynta, ka lah ban long ki jingeh na kiei kiei kiba ngi khlem leh ne ki jingeh kaba ngi mad katba ngi dang jan bad aiti ialade sha U Blei kumba long U Joseph, lada ngi sngew kumba U Blei Um jubab ia ki jingduwai jong ngi, to ngin iaishah ia ka por ka jong U Blei, kumba U la leh ia U Jospeh Un leh ruh ia ka jingim jong phi lada phi iaishah ban ap ia ka por ka jong U Blei. U Dillon Burroughs ha ka kot kaba u ai kyrteng, “Hunger No More: A 1-Year Devotional Journey Through the Psalms,” u ong, “God is never late and rarely early. He is always exactly right on time--His time.” (U Blei Um ju slem bad kham niar ba Un kloi than. U long borabor thik ha ka por ba dei- ka por jong U). Lada ngi ap ia ka por ka jong U Blei, U Blei U long borabor ha ka por, bad ha ka por ka jong U Un sngew ia ngi bad Un shah skhor ia ka jingkyrpad ka jong ngi. Jingduwai: - “Ah U Blei, aibor ia nga ba nga lah ban iaishah hapdeng ki jingeh, iarap ruh ia nga ba ngan nym lyndet ia Me hapdeng jong ki jingeh kiba nga dei ban iaid lyngba.” – Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (3rd February 2021) Topic (1st – 7th February 2021) – “Ka Por ka jong U Blei” (God’s Timing) “Hynrei uta u angel u la ong ha u, Wat sheptieng, ko Sakharaia: naba la shah shkor ia ka jingduwai jong me; te ka tnga jong me Ka Elisabet kan kha khun shynrang ia me, bad men khot ia ka kyrteng jong u u Ioannis.” (Loukas 1:13) ********
Bunsien U Blei U shim ia ka por ka jong U ban jubab ia ki jingduwai ki jong ngi bad kam long kaba suk na ka bynta jong ngi ban sngewthuh. Bad kata kala jia ruh bad U Sakharaia, uba long u Lyngdoh ha uba U Angel Gabriel u la wan ban mihpaw ha u katba u dang don ha ka duwan ha ka temple ha Jerusalem, U Angel u la ong ia U Sakharaia (Loukas 1:13) “Wat sheptieng, ko Sakharaia: naba la shah shkor ia ka jingduwai jong me; te ka tnga jong me Ka Elisabet kan kha khun shynrang ia me, bad men khot ia ka kyrteng jong u u Ioannis.” Peit bha ia ito i kyntien iba U Angel u ong, “la shah shkor ia ka jingduwai jong me,” nga ngeit ba ka jingduwai ka jong U Sakharaia ka la long la slem bha, ba u duwai ba U Blei Un ai khun ia ki, bad kumta ha kane ka por ba U Angel u wan ban wanlam ia kane ka khubor U Sakharaia u la don hapdeng ka jingbymlah ban ngeit namar ha kane ka ka por ka Elisabet ka lok jong u kala tymmen. Namar kane ka jingbymngeit ka jong U Sakharaia ka la pynlong ia u u bymnang kren haduh ban da la kha ia u khun jong u (Loukas 1:20). U Sakharaia u la artatien, hynrei U Blei te U kynmaw ia ka jingpan U Sakharaia bad U kynmaw ia ki jingduwai jong u bad ha ka por ka jong U Blei U la jubab ia ka jingduwai ka jong U Sakharaia. Hooid ha ka jingpyrkhat ka jong U Sakharaia ka jubab ka jong U Blei ka la long slem ban ia kaba u khmih lynti, hynrei U Blei te Um klet bad U la ai ia kaba U Sekharaiah u pan bad u la ai tam ruh nalor kaei kaba u la pan. U Sakharaia u pan ia u khun shynrang, hynrei U Blei U la ai ha u ia u khun shynrang bad u khun jong u u la long ruh u nongiathuhlypa ia ka jingwan ka jong U Messiah. Nga ngeit ba ka la long ka jingkmen kaba khraw ia U Sakharaia ban tip ba u khun jong u u long ruh u nong pynbna ia ka jingwan U Messiah. Kane ka jingjia nga ngeit ba kan long ka jingai mynsiem ia ngi bad kan long ruh ka jingpynkynmaw ia ngi ba katno ka long kaba kordor ban ap ia ka por ka jong U Blei watla ka slem, hynrei haba ngi ap, U Blei U ai ia kaba bha tam na ka bynta jong ngi.
Jingduwai: - “Ah U Blei, nga ainguh ia Me ba Me long U Blei U ba ju iohsngew bad shahskhor ia ki jingduwai ki jong nga, bad Me long U Blei Uba tip ruh ban ai ha nga ia kaba bha tam.” -Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (2nd February 2021) Topic (1st – 7th February 2021) – “Ka Por ka jong U Blei” (God’s Timing) “Namar ki jingmut jong Nga kim long kum ki jingmut jong phi, lymne ki lynti jong phi kum ki lynti jong Nga, ong U Trai.” (Isaiah 55:8)
Haba phi don hapdeng jong ki jingeh bad phi la duwai sha U Blei, hynrei phim iohi ia ka jubab, hato phin kein noh na kaba duwai? Em, kam dei ban long kumta, ka kamram ka jong ngi kum kiba ngeit ka long ba ngin iai duwai, ngin iai shaniah ha U Blei, namar phi tip, ba kaei kaei kaba U Blei U leh ha ka jingim ka jong ngi ka long na ka bynta ka jingbha ka jong ngi. Kum kiba ngeit ngi hap ban pdiang ia ka “Em” ia ka “ap” bad ia ka “Hooid” na U Blei ha man ba ngi pan ne ngi duwai sha U, namarba ngi tip ba U Blei jong ngi U long U Kpa jong ngi Uba tip bad Uba sumar ia ngi wat hapdeng ki jingeh kiba ngi dei ban iaid lyngba. Shu buh mynta lada u doctor u dei ban puid, u hap ban ot ia ka doh jong phi kan don ka jingpang, hynrei lada kata ka jingpuid kan pyllait ia phi na ka jingiap, hato phin dang ong ba u Doctor udei uba sniew tang namarba phi pang na kata ka jingpuid? Em, nga ngeit ba phin nym ong kumta namar u la pyllaitim ia phi. Ka long kumta bad U Blei ruh, U Blei Un nym pynkut noh kynsan kynsan ia ki jingeh jong nga bad jong phi, teng teng ngi hap ban im bad kita ki jingeh, tangba kynmaw ba haman ka por ba ngi iaid lyngba kine ki jingeh U Blei Un iai pasiaw ha ngi, kumba U leh ia U Paul ban ong, (2 Korinth 12:9) “Ka jingaiei jong Nga ka dap biang ia phi.” Kumta kalong kaba dei ia ngi ba wat haba ngim ioh ia ka jubab na U Blei kumto kumto hynrei to ngin iai ap ia ka por ka jong U Blei ha ka jingim ka jong ngi, namarba U Blei U tip ban ai ia kaba bha tam na ka bynta jong ngi. Ha ka jingim ka jong nga, nga long kumne kumba nga long kam dei na ki jingbha kiba nga mad, hynrei ki dei lyngba ki jingshitom kiba bun ba nga la dei ban iaid lyngba. Nga sngewthuh shai mynta, lymda dei na ki jingshitom kiba nga la mad ha ki snem 1996 ter ter, ngam long kumne kumba nga long mynta. Nga sngewthuh mynta ba lyngba kita ki jingeh U Blei U phrang ia nga ban pynlong ia nga u shakri u jong U, U Blei U sngewtynnad ban pynlong ia ngi kiba shidur bad U ban ia kaba U buh ia ngi ha ka suk ka sain bad ia kaba ngin jngai na U. Kumta ka long kaba donkam ia ngi ban ap ia ka por ka jong U Blei wat hapdeng ki jingeh kiba bun kiba ngi dei ban iaid lyngba. U Blei lyngba U Isaiah U pynkynmaw ia ki khun Israel bad ia ngi, ‘ba ki jingmut jong ngi kim iadei bad ki jong U Blei’ (Isaiah 55:8-9), kumta ka dei ia ngi ban ap ia ka por ka jong U Blei. Ka Diet Eman kaba dei na Netherlands, kadei ka briew kaba la mad jingeh ha ka por jong ki Nazi, kadei kawei na ki briew kiba la pyllaitim ia kiba bun ki Jiw ha ka por jong ka Thmabah kaba II, ha ka kot kaba ka ai kyrteng “Things We Couldn't Say” ka thoh kumne, “I had no real communication with anyone at the time, so I was totally dependent on God. And he never failed me.” (Ki don ki por ba ngam ioh lad ban iakren badno badno, kumta nga shaniah tylli beit ha U Blei. Bat Um ju iehnoh noh ia nga). Ka thoh ia kine ki kyntien ha ka por jong ka jingeh kaba ka mad, kaba ka sngew teng teng wat ki jingduwai ruh U Blei Um sngew, hynrei namarba kam iohlad ban iathuh hano hano kumta ka shu shaniah tylli beit ha U Blei, bad ha ka por ka jong U Blei U iai jubab ia ki jingduwai ki jong ka.
Jingduwai: - “Ah U Blei, iarap ia nga ba ngan long borabor uba iai shaniah ha Me bad ha ka por ka jong Me, namarba Me tip ban ai ia kaba bha tam na ka bynta ka jingim ka jong nga.” -Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (1st February 2021) Topic (1st – 7th February 2021) – “Ka Por ka jong U Blei” (God’s Timing) “Sa shibit arbit, te phin ym iohi ia Nga: bad sa shibit arbit pat, te phin iohi ia Nga, naba Ngan sa leit noh sha Uta U Kpa.” (Ioannis 16:16)
Ka phang ia kaba ngin ia peit ha kane ka taiew (1st – 7th February 2021) ka long, “Ka Por ka jong U Blei” (God’s Timing). Kane ka phang ka long kaba donkam haduh katta katta ia ngi ba ngin ia peit, namarba ngi la im ha ka juk ha kaba ngi iohi ia ka jingroi sted jong ki kor ki bor (Technology) bad da ka jingroi sted jong ki ngi iohi ba ka pynsted ia kiei kiei, bad ka pynlong ia ki briew ban pyrkhat ba kaba ap kala dei kaba sniew, ka ba sted ka dei kaba bha. Nga ngeit ba kane ka topic kan iarap ia ngi ba watla ka dei ia ngi ban ap ia kaei kaei kaba ngi pan ngin ap katkum ka por ka jong U Blei, namarba ha ka por ka jong U Blei hi Un ai ia kaba bha tam na ka bynta jong ngi. Nga kynmaw shisien namar ka jingthut jong ka internet ha iing, nga la phone ban complaint bad kita ki linemen ki la buh ia ka por ban wan bad ki ong, ‘Ba kin wan ha ka por hapdeng 1 baje noh phai sngi bad 5 baje janmiet,’ namarba ngam tip katno por kin wan kaba nga dei ban leh ka long tang ban shu ap ia ita i por iba ki la buh. U Jisu ruh ula pynkynmaw ia la ki synran ba ma U Un sa leit noh napdeng jong ki bad ka dei ia ki ba kin iai ap ia ka por ka jong U Blei (Ioannis 16:16). Hadien jong ka jingmihpat ka jong U Jisu haba U la don biang hapdeng jong ki, ki la iakmen bad ki la iapyrkhat ba mynta te Un seng ia ka hima jong U ha kane ka pyrthei. Hynrei, U Jisu U la ong biang ia ki (Ki Kam 1:7), ba Un sa leit noh bad ka dei ia ki ba kin ap sa katto katne. Hynrei katba ki dang ap ia ka por ka jong U Blei ka dei ia ki ba kin leh ei ei ym ba kin shu shong kli kti, U Jisu haba U phah ap ia ki U ai ia ki bad ka kam, u ong (Ki Kam 1:8) “Phin long ki nongphla ia Nga ha Jerusalem, bad ha Judia baroh bad ha Samaria bad haduh bakut ka pyrthei.” Bad na ka bynta kane U la kular ruh ia U Mynsiem Bakhuid U ban ai bor ia ki ba ki lah ban pyndep ia kane ka kam kaba U la shaniah ha ki. Ngi ruh ngi ap bad ngi ap ia ka por ka jong U Blei ha kaba Un phah pat ia U Jisu sha kane ka pyrthei ba Un wan biang ha ka jingwan arsien ka jong U, kaba U Jisu U la kren shai ba ym don uba tip ia ka por, kumta katba ngi dang ap ia kata ka por ka jong U Blei to ngin nym shong kli kti, hynrei ngin ap da kaba ngi iai phla ia U Jisu ha ka jingim ka jong ngi kaba manla ka sngi.
Jingduwai: - “Ah U Blei, iarap ia nga ba ka jingim bad ki ktien kiba nga kren manla ka sngi kin long ka jingsakhi ia Me, iarap ruh ba katba nga dang ap ia ka por ka jong Me ngan iai ieit ban phla ia Me ha ki por bad jaka baroh.” -Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (31st January 2021) Topic (25th – 31st January 2021) – “Ka Jingthmu ka jong U Blei” (God’s Purpose) “Hangta ngan dang ioh jingsuk pat; shisha kein ngan da shad kmen ha ka jingshitom.” (Job 6:10)
Ha ka kot kaba la ai kyrteng, “Learning of God” ha ka sla kaba 50, Ka Amy Carmichael ka iathuh ia kawei ka jingjia kaba la jia katba ka dang ialam ia ki khynnah ban leit ban peit ia uwei u bania (goldsmith) uba shna ksiar, haba ki la iapeit hangta, kita ki khynnah ki la pynleit jingmut bha ban peit ia kaei kaba une u bania u leh, ki la iohi ba u shim ia kata ka sati kaba u shna u thang ia ka ha ka ding, nangta u shim biang u shoh ia kata ka ksiar, kumta shi kumta bad bun bun sien u leh kumta. Iwei na kita ki khynnah ila kylli i ong, “Sa katno phin thang ia kato ka ksiar bad sa katno phin dang shoh ia ka? Bad kumno ruh phin tip ba kato ka ksiar ka la khuid?” Oh, ong uta u bania, “Until I can see my face in it” (Haduh ba ngan da iohi ia ka dur ka jong nga ha ka). Ka Amy ka pynkut bad ka ong, kata ruh ka dei ka jingthmu ka jong U Blei ha ka jingim ka jong ngi. Bunsien U Blei U shah ia ngi ba ngin mad ia ki jingeh kiba bun ha ka jingim, to tip ba kita ki jingeh kiba ngi dei ban mad bad ban shah ki long namarba U Blei U kwah ban phrang ia ngi, namarba ka jingthmu ka jong U Blei ia ka jingim ka jong ngi ka long ba ka jingim ka jong ngi kan phalang ia ka dur ka jong U Blei hi. Ka jingthmu jong kane ka jingim kaba U Blei U la thaw ka long, ba kane ka jingim ka jong ngi kan reflect ne kan pyntyngshngain ia ka dur ka jong U Blei lyngba ka jingim ka jong ngi. Kumta U Blei Un iai phrang ia kane ka jingim ka jong ngi lyngba ki jingeh bad ki jingtynjuh kiba bun tad ynda U la iohi ia ka dur ka jong U ha ngi. Bad dei haba ngi tip ia kata ka jingthmu ka jong U Blei ba wat hapdeng ki jingeh pynban ngin shad kmen, namarba ngi tip ba haba ngi don ha ki jingeh ngi don ha ka jingpynjanai ka jong U Blei ia ka jingim ka jong ngi ban iahap katba kum ka jingthmu ka jong U ba ngin long kiba shidur bad U Blei. Ngi pule shaphang U Job, wat hapdeng ki jingeh kiba u mad, u la duh ia ki khun, ia ki jingdon jingem, u mad ia ka jingpang pynban u dang ong, (Job 6:10) “shisha kein ngan da shad kmen ha ka jingshitom.” U shad kmen wat hapdeng ki jingshitom namarba u tip ba kita ki jingshitom ki long ban phrang ia ka jingim ka jong u ba u lah ban ialong shidur bad U Blei hi.
Jingduwai: - “Ah U Blei, nga ainguh ia Me namar ki jingeh bad ki khuslai ha ka jingim, namarba nga tip ba Me phrang ia nga lyngba ki jingeh ba ngan iohlong kiba shidur bad Me.” - Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (30th January 2021) Topic (25th – 31st January 2021) – “Ka Jingthmu ka jong U Blei” (God’s Purpose) “Phi la lah thmu ia kaba sniew pyrshah ia nga; hynrei U Blei U la thmu ia ka ia kaban pynbha, ia kaban pynlong ka lad, kumba ka long ha kane ka sngi, ia ka ban pynim ia ki paidbah ba bun.” (Jenesis 50:20)
Ngim dei ban klet ia kane ka jingshisha, ba U Blei U don ia ka plan ha ka jingim ka jong ngi iwei pa iwei, kumba U don ia ka plan ha ka jingim ka jong U Joseph. Kaei kaba pynlong ia u Joseph ba u lah ban shah ia kiba kat kine ki jingeh? Kat ban shah die ha la ki jong ki hymmen, ban shah set byndi haba u khlem leh ia kaba sniew, nga ngeit ba ka dei kaba U Joseph u tip ba U Blei U don ia ka plan ha ka jingim ka jong u, ka plan kaba bha na ka bynta ka jingim ka jong U Joseph. Sngewsih ban ong ba don shibun ki khun samla ha kine ki sngi kiba khein duh ia la ka jingim, ki ong, “leh aiu ban im ym sngewdon jingmyntoi.” Don kiba dkhat noh iala ka jingim tang namar ki jingeh, ki klet ba U Blei U don ka plan na ka bynta ka jingim jong ki, ong U Jeremiah, (Jeremiah 29:11) “Nga tip ia ki jingthmu kiba Nga pyrkhat shaphang jong phi ong U Trai, ki jingmut ka jingsuk kein te ym jong ka jingsniew ban ai jingkyrmen ia phi ha ka por bakut jong phi.” U Blei U don ka jingthmu na ka bynta ka jingim ka jong nga jong phi, ngi wan sha kane ka pyrthei ym ba shu jia ryngkhat, hynrei ngi wan namarba U Blei U don ka jingthmu. Don ki khun samla ha kine ki sngi kiba namar ki jingeh kiba ki ki iakynduh ki ong ia ki kmie ki kpa, ‘balei phi kha ia ngi?” Ki sngew kumba ki wan sha kane ka pyrthei tang da ka mon jong ki kmie ki kpa, ki klet ba U Blei kumba U la kren ha U Jeremiah (Jer. 1:5) “Naduh bym pat pynlong ia me ha ka kpoh ka kmie jong me Nga la ithuh ia me.” Kumta haba ngi wan sha kane ka pyrthei ka dei namar ba U Blei U don ka jingthmu ia ka jingim ka jong ngi. Lada phin phai sha ka kitab Jenesis 37:5-11, ka iathuh ha ngi ia kata ka plan kaba U Blei U ladep pyni lypa ha U Joseph lyngba ka jingphohsniew mynba U Joseph U dang don 17 snem ka karta, ba kumno kita ki song kba kiba ki la ia ot baroh ki la iadem ia ka song kba jong U Joseph bad kumno ba ka sngi u bnai bad 11 tylli ki khlur ki la wan ban dem ia U Joseph. Kata ka dei ka plan ka jong U Blei, ba U Blei ha kawei ka sngi Un sa pynlong ia ka jingim ka jong U Joseph ka jingim kaba khraw. Bad nga ngeit skhem ba U Joseph hapdeng ki por jong ki jingeh bad ki jingialeh ha ka por ba ki hymmen ki la die ia u, ka dei kane ka jingiohi ia kaei kaba U Blei Un sa leh ha ka jingim ka jong u ba wat hapdeng ki jingeh pynban u iengskhem. Nga ngeit skhem ruh haba u Joseph u don ha ka iing u Potiphar hapdeng ki jingeh kiba u iakynduh ban jop ia ki jingpynshoi jong ka lok u Potiphar, bad haba u ladei ban shah set ha ka iingbyndi, ka dei kane ka jingkular ka jong U Blei kaba kyrshan bor ia U Joseph ba u lah ban iaineh haduh kaba kut wat hapdeng ki jingeh. Kumta kumba long U Joseph to ai ngin tip ba haba ngi dei ban iaid lyngba ki jingeh, ai ngin iaishah namarba b akita ki jingeh kiba ngi mad ki long ban pynjanai ia ka plan ka jong U Blei ha ka jingim ka jong ngi kum kiba ngeit.
Jingduwai: - “Ah U Blei, aibor ia nga ba nga lah ban shah ia ki jingeh kiba nga dei ban iaid lyngba da kaba sngewthuh ba kita ki jingeh ki long ban pynjanai ia kata ka jingthmu ka jong Me ha ka jingim ka jong nga.” - Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (29th January 2021) Topic (25th – 31st January 2021) – “Ka Jingthmu ka jong U Blei” (God’s Purpose) “U Jisu te U la iathuh ha u, Men ieit ia U Trai Uba U Blei jong me da ka dohnud jong me baroh, bad da ka mynsiem jong me baroh, bad da ka jingmut jong me baroh” (Mathaios 22:37)
Kawei na ki media ba paw khmat ha Ri America kaba la tip kum ka USA Today ka la leh ia kawei ka jingjurip (Survey) da kaba ka kylli ia ki briew ia kawei ka jingkylli kaba sngewtynnad, ka jingkylli kaba ong, “What would you ask God or some other supreme being if you could ask one question?” (Kaei kaba phin kylli ia U Blei na ia kino kino ki jingthaw kiba kham halor ban ia phi lada phi ioh ban kylli kawei ka jingkylli?). Hadien ba ki la pynmih ia ka jubab halor kata ka jingkylli ki shem ba ka jubab kaba nynkong eh kaba ki briew ki la jubab ka long, what is my purpose in life? (Kaei ka jingthmu jong ka jingim ka jong nga?) Hato phi ruh phi tip kaei ka jingthmu jong ka jingim ka jong phi? Hato phi la ju pyrkhat ia kane ka jingkylli? Ka long kaba donkam ia ngi ba ngin tip kaei ka jingthmu jong ka jingim bad ban ialeh ban im katkum ka jingthmu ka jong U Blei. Don ki briew kiba ong leh aiu ban pyrkhat ia kata ka jingim? Im la ka im kumne shi sngi shi sngi ka la biang, balei ngin pyrkhat ia kata ka jingim ne shaphang ka jingim, U Socrates u pynkynmaw ia ngi u ong, “The unexamined life is not worth living.” (Ka jingim kaba khlem da tynjuh kam long ka jingim kaba shongdor). Ka jingthmu kaba khraw bad kaba kongsan eh ka jong ka jingim ka jong ngi ki briew ka long ban don ka jingiadei bad ka jingiasyllok bad U Blei (Having relationship with God). Ka Bible ka iathuh ia ngi ba U Blei U la thaw ia ngi ha ka dur ka jong U hi, bad ka jingthmu jong U Blei haba U thaw ia ngi ki briew ka long, ba Un ioh ban iasyllok bad u briew. Bad dei kata kaba long ka jingthmu ba kongsan eh jong ngi ki briew haba U Blei u la thaw ia ngi, ban don ka jingiasyllok bad la U Nongthaw. U St. Augustine u ong, “God has made us for Himself and our hearts are restless until they find their rest in Him” (U Blei U la pynlong ia ngi na ka bynta jong U bad ka dohnud ka jong ngi kan long kaba khih phaloh lymda ka ioh ia ka jingjahthait ha U Blei). Ka jingim ka jong u briew kan long kumta, kan khih phaloh bad kam nym lah ban shem ia ka jingmut ba shisha lada kam don ka jingiasyllok bad ka jingiadei kaba jan bad U Blei. U Jisu U la iathuh ha ngi ia ka jingthmu jong kane ka jingim bad u ong, Mathaios 22:37, “U Jisu te U la iathuh ha u, Men ieit ia U Trai Uba U Blei jong me da ka dohnud jong me baroh, bad da ka mynsiem jong me baroh, bad da ka jingmut jong me baroh.” Ka Corrie Ten Boom wat hapdeng ka jingshah lehbein ha ki Nazi ka shem, ba dei tang haba ka don ka jingiadei bad U Blei ba ka ioh ban mad ia ka jingsuk bad ia ka jingthmu ba shisha jong ka jingim bad ka thoh ia kine ki kyntien, “The foundation of our happiness was that we knew ourselves hidden with Christ in God. We could have faith in God’s love—our Rock who is stronger than the deepest darkness.” (Ka nongrim jong ka jingkmen ka jong ngi ka dei haba ngi tip ba ngi rieh ialade bad U Khrist ha U Blei. Ngi lah ban don ka jingngeit ha ka jingieit ka jong U Blei- Uba long U Mawsiang jong ngi Uba kham khlain bor ban kaba jylliew tam jong ka jingdum). Ai namar kata ba ngin sngewthuh ba ka jingthmu hi jong ka jingim ka jong ngi ka long ba ngin don ka jingiadei bad U Blei, ban iasyllok bad U man ka por, bad dei hangta ruh ba ngin sa lah ban ioh ia ka jingkmen wat hapdeng ki jingeh kiba ngi ngi mad. Jingduwai: - “Ah U Blei, iarap ia nga ba ngan lah ban don ka jingiadei kaba jan bad Me, ba ngan ieit ban iasyllok bad Me namar dei kata kaba Me kwah eh na nga.” - Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (28th January 2021) Topic (25th – 31st January 2021) – “Ka Jingthmu ka jong U Blei” (God’s Purpose) “U Trai ki paid long ka kyrteng jong U: Uba khraw ha ka jingpyrkhat, bad Uba donbor ha ka kam; Uba ki khmat jong U ki peit ha ki lynti baroh jong ki khun bynriew; ban ai ha uwei uwei baroh katba kum ki lynti jong u, bad katba kum u soh ki jingleh jong u.” (Jeremiah 32:18-19)
Hadien ba ki la pynlut da ki million dollar ha ka jingtrei ne ha ka project kaba neh 40 snem, ki scientist ki khlem lah ban iashem ia kita ki briew ne jingthaw (being) kiba kham halor ban ia ki briew ne ki jingthaw kiba kham pher na ngi ki briew kiba ki ong ki ‘Extra-terrestrial being.’ Hynrei watla katta ka jingwad jong ki ka dang bteng. U Robert Jastrow uba long u Director jong ka Mount Wilson Institute u ong haba u kren shaphang kata ka project, “We expect to find beings superior to us…. Not only technically, but perhaps spiritually and morally.” (Ngi khmih lynti ban shem ia ki jingthaw kiba kham halor ia ngi…ym tang ha ka rukom pyrkhat hynrei lehse ha kaba kynja mynsiem bad jingtip briew). Ka jingkhmih lynti jong U Robert Jastrow bad kiwei pat ki scientist ka long, ba kin iashem ia kita ki ban long kham halor ia u briew ki ban batai ia ngi ki briew ia ka jingthmu jong ka jingwan ka jong u briew sha kane ka pyrthei, bad ha ki kyntein jong U Jastrow u ong, “We hope that an alien civilization billions of years old will be able to tell us why we are here?” (Ngi kyrmen ba ka jingim jong kita ki jingthaw ba khyllah ba la long da ki lak ki snem kan lah ban iathuh ia ngi balei ba ngi don hangne?) Ha ka kot kaba la ai kyrteng “Show Me God: What the Message from Space is Telling Us about God” U Fred Heeren u thoh kumne, “People want a higher companion, but not too high… people are looking for an intermediate …but someone who can still identify with us a fellow creature” (Ki briew ki kwah ia u paralok ba kham halor, u ban ym long pat uba khraw palat … ki briew ki wad ia u nong korbar u ban longpdeng… hynrei uta uba lah pat ban pyniasyriem ialade bad ngi kum ki para jingthaw). Ka jingeh jong kine ki briew ka long ba ki iit ha ka jaka ka bym dei, lada ki la iit ia U Blei khlem pep ia ki jingkylli jong ki yn lah ban jubab, yn lah ban jubab ia ka daw balei ba ki wan sha kane ka pyrthei? yn lah ban jubab, kaei ka jingthmu jong ka jingim ka jong u briew ha kane ka pyrthei? Ka jingeh kumba long ki jong U Robert Jastrow, kiba bun ki briew ki iit ia ka jubab halor ka jingthmu jong ka jingim ka jong ki ha ka jaka ka bymdei. U Jeremiah u kren shai (Jeremiah 32:18-19) ba dei U Blei U ba buh bad Uba khmih ia ki lynti ki jong ngi ha kane ka pyrthei. Jingduwai: - “Ah U Blei, iarap ia nga ba ngan iit ia Me ha ka jingim ka jong nga, ba nga la ban shem ruh ia ka jingmut kaba shisha jong ka jingim.” - Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (27th January 2021) Topic (25th – 31st January 2021) – “Ka Jingthmu ka jong U Blei” (God’s Purpose) “Naba Nga tip ia ki jingmut kiba Nga pyrkhat shaphang jong phi, ong U Trai, ki jingmut ka jingsuk kein, te ym ki jong ka jingsniew, ban ai ka jingkyrmen ia phi ha ka por bakut jong phi.” (Jeremiah 29:11)
Kiba bun ki briew ki ong ba ki jingjia kiba jia ha ka jingim jong ngi ki briew ki jia ryngkat bad ka jingthmu, hynrei don ruh shibun ki bym sngew iahap bad kata, ki ngeit ba kane ka jingim ka jong u briew ha kane ka pyrthei ka dei kaba shu jia ryngkhat bad ka dei kaba la pynlong da ki jingjia bapher bapher kiba ngi dei ban mad bad iashem ia ki katba ngi dang im ha kane ka pyrthei, hynrei kam don ka jingthmu ba kyrpang jong kane ka jingim. Hynrei ka long kaba phylla ba wat ki agnostics (ki briew kiba artatien ia U Blei) ki dang don hi ka jingpyrkhat ba kiei kiei ki jia bad ka jingthmu, watla kim tip uei uba pynjia ia kita kiei kiei kiba jia. Ka Bible ka iathuh shai ba haba U Blei U pynlong ia kane ka pyrthei, U la thaw ia ka bad U la pynlut ia ki sngi ban pynlong ia kane ka pyrthei ryngkat bad ka jingthmu, ym dei ba kane ka pyrthei ka shu long hi, ym dei ba ma ngi ki briew ngi shu long hi, dei U Blei Uba thaw ia ngi ha ka dur ka jong U hi, bad nga ngeit haba U thaw ia ngi U don ka jingthmu. Namarba ym don uno uno u briew u ban shu thaw ia kaei kaei ne kano kano khlem ka jingthmu. U Jeremiah u iathuh shai ba U Blei U don ka jingthmu bad ka jingpyrkhat kaba bha na ka bynta jong ngi haba U thaw ne U pynlong ia ngi (Jeremiah 29:11). Hynrei ka jingkylli kaba mih ka long, kumno ngin tip ia ka jingthmu ka jong U Blei na ka bynta ka jingim ka jong ngi? U E. Stanley Jones u ong, “Prayer is aligning ourselves with the purposes of God.” (Ka jingduwai ka long ban pyniahap pyrla ialade bad ka jingthmu ka jong U Blei). Kaba mut ne thew ba lada ngi kwah hi ban tip ia ka jingthmu ka jong U Blei na ka bynta ka jingim ka jong ngi, ka jingduwai ka dei kaba donkam ha ka jingim ka jong ngi kum kiba ngeit.
Jingduwai: - “Ah U Blei, iarap ia nga ba ngan iai ieit ban leh ia kaei kaba Me ong ia nga ban leh, namarba nga tip ba Me don ka jingthmu na ka bynta kawei pa kawei ka bynta ba nga dei ban leh ha ka jingim ka jong nga.” -Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (26th January 2021) Topic (25th – 31st January 2021) – “Ka Jingthmu ka jong U Blei” (God’s Purpose) “Kiba iakhmih ia kata ka jingkyrmen basuk, bad ia ka jingmihpaw ka burom jong U Blei Bakhraw bad U Jisu Khrist U Nongpynim jong ngi: Uba la aiti noh ialade na ka bynta jong ngi” (Titos 2:13-14)
Ha ka Snem 1940, U Samuel Beckett u la thoh ia kawei ka play kaba u la ai kyrteng, “Waiting for Godot,” ia kane ka play la niew ba ka long kaba kham pher na kiwei pat ki play ne ki drama, ha kane ka play la pyni ia arngut ki briew kiba ieng ha ka rynsan, kiba ki kti ki bsuh ha ki pla patlun, bad ki ia peit iwei ia iwei pat, ym don ei ei ha kata ka play, ym don kano kano ka action, ym don plot, ka shu long beit ka jingpyni ia ki arngut ki briew kiba ieng ban ia peit iwei ia iwei pat ban ap ia u/ka Godot ban wan. Hynrei ka jingkylli kaba la mih ka long, kaei kane ne une u Godot? Hato udei u briew ne ka briew? Ne udei U Blei? U Lewis Smedes u mutdur ia u/ka Godot bad u ong, “Godot stands for the pipe dreams that a lot of people hang on to as an escape” (Godot hangne ka ieng na ka bynta ka jingphohsniew ba jylliew kaba kiba bun ki briew ki snoh ban buhrieh ialade). Ha kaba kut jong kata ka play kine ki briew ki ia ieng hi hangta ha ka rynsan ki khlem leh ei ei tangba ki shu ap. Haba la rakhe ia ka jingdap 50 snem jong kata ka play, la don ba kylli ia U Beckett, ‘to iathuh noh ha ngi uei ne kaei kane ka Godot? U la jubab u ong, “How should I know? (Kumno ngan tip?). Kane ka play, Waiting for Godot, ka dei ka pharshi kaba kren ia ka jingim ka jong ki briew, ka jingim kaba thylli, ka jingim ka bym don jingmut, ka jingim kaba ap ia kaei kaei kaba kim tip, kata ka dei ka jingim ka bym don jingmut jong u briew haba u ap ia kaba um tip la kan wan ne em. Ka jingim ka jong u briew lada khlem U Blei kan long kumta, kan long ka jingim kaba thylli, ka bym don jingmut, bad ka jingap kaba lehnohei. Hynrei kynmaw kum kiba ngeit ba ka jingim ka jong ngi ka long kaba don jingmut, ka jingap ka jong ngi ia U Trai ka dei kaba ngi tikna ba Un wan pat, kam dei kaba khlem jingmut. U Paul u ong ia U Titos (Titos 2:13-14) “Kiba iakhmih ia kata ka jingkyrmen basuk, bad ia ka jingmihpaw ka burom jong U Blei Bakhraw bad U Jisu Khrist U Nongpynim jong ngi: Uba la aiti noh ialade na ka bynta jong ngi.” Ka jingkhmih jong ngi kiba ngeit kam long kum kita ki briew kiba ap ia u/ka Godot hynrei ka dei ka jingkhmih lynti kaba don jingmut kaba ngi khmih lynti ia kata ka jingkyrmen kaba suk. Bad kata ka jingkyrmen kaba don jingmut kan iarap ia ngi ba ngi lah ban iengskhem wat hapdeng ki jingeh ba ngi dei ban iaid lyngba ha ka jingim.
Jingduwai: - “Ah U Blei, nga ainguh ia Me ba ka jingim ka jong nga kam long kaba thylli, bad Me ah Trai, ka jingim ka jong nga ka long kaba dap kaba shlei namar ka long ka jingim kaba don jingmut, iarap ia nga ba ngan iai aiti ialade ha Me ha ki por baroh.” -Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (25th January 2021) Topic (25th – 31st January 2021) – “Ka Jingthmu ka jong U Blei” (God’s Purpose) “Kane ruh ka mih na U Trai ki paid, Uba phylla ha ka jingsylla, Uba khraw eh ha ka jingstad.” (Isaiah 28:29)
Ka phang ia kaba ngin ia peit ha kane ka taiew (25th – 31st January 2021) ka long, “Ka Jingthmu ka jong U Blei” (God’s Purpose). Ha kawei pa kawei ka sienjam ha ka jingim ka jong ngi ka long kaba donkam ba ngin tip ba ngi iaid katba kum ka jingthmu ka jong U Blei. U Blei U don ka jingthmu na ka bynta kawei pa kawei ka jingjia ha ka jingim ka jong ngi ki briew. Kumta, haba ngi iaid ia une snem 2021, to ngin iaid da ka jingsngewthuh ba kaei kaei ka ba jia ha ka jingim ka jong ngi ka long katba kum ka jingthmu ka jong U Blei. Haba ngi dei ban iaid lyngba ki jingeh kiba shyrkhei ha ka jingim to tip ba U Blei U trei la ka kam ha ka jingim ka jong ngi katba kum ka jingthmu ka jong U, U trei da ka jingstad bad da kaba U tip ia kaba bha tam na ka bynta ka jingim ka jong ngi. U Isaiah ha kane ka bynta (Isaiah 28) u pyndonkam da ka nuksa jong u nongrep ban hikai ia ki khun Israel ia kane ka jingshisha. U Nongrep hi u trei da ka jingthmu kaba u don ha ka jingmut ka jingpyrkhat ka jong u, u thied ia ka jaka kaba heh, ka jaka kaba ngim poi pyrkhat un leh aiu ia ka, hynrei ha u nongrep u don lypa ia ka jingthmu. Haba u thied, u pynkhuid, u lur ia ka bad ka jingthmu jong u ka long, ba un ioh ban thung jingthung. Lada U Blei ruh U tih ia ka jingim ka jong ngi da ki jingeh kiba bun, to tip ba U don ka jingthmu bad kata ka jingthmu ka long ba ma ngi ha kawei ka sngi ngin ioh ban seisoh, u soh uba ngin pynmih un long shaduh kiba bymjukut. U nongrep u trei ruh da ka jingstad kumba la thoh da u Isaiah (Isaiah 28:25), u tip hangno ban thung iano bad hangno ban thung ia uwei pat, kumta U Blei ruh U leh kumta ia ka jingim ka jong ngi iwei pa iwei, ngi iapher ha ki jingiashem ki jingiakynduh ki jong ngi, namarba U Blei U tip kumno ban leh ia ka jingim ka jong ngi iwei pa iwei katba kum ka jingthmu ka jong U hi. Ki jingeh kiba ngi iakynduh kim dei ka result ne ka jingmih, ka jingmih ka long u soh, lada ngi la tip ba kita ki jingeh ki long kiba U Blei U pynwandur ia ngi katba kum ka jingthmu ka jong u. U Isaiah u ong shuh shuh (Isaiah 28:27-28), ba u nongrep um ju pyndei da kaba nep ia ki jingthung jong u, u pyndonkam da u dieng shohkba haba u shoh ia u kba ym da u tiar uba nep, U Blei ruh u pyndonkam da ka juh ka rukom. Hooid, Un tynjuh ia ngi tangba ym palat ia kaei kaba ngi lah ban shah. Bad khatduh eh U Isaiah u pynkynmaw (Isaiah 28:29), ba U Blei U long Uba phylla ha ka jingsylla, Uba khraw eh ha ka jingstad, kumta kaei kaei kaba ngi mad to tip ba ka long katba kum ka jingthmu ka jong U Blei hi.
Jingduwai: - “Ah U Blei, iarap ia nga ba ngan sngewthuh ba Me don ka jingthmu kaba bha na ka bynta ka jingim ka jong nga, wat ki jingtynjuh kiba nga mad ki long ban pynwandur ia ka jingim ka jong nga” -Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (24th January 2021) Topic (18th -24th January 2021) – “Ka Jingiada ka jong U Blei” (God’s Protection) “Haba me leit lyngba ia ki um, Nga Ngan long lem bad me; bad lyngba ki wah, kin ym tyllep ia me: haba me iaid lyngba ka ding, men ym ing; lymne ka thylliej ding kan ym jliah ia me.” (Isaiah 43:2)
Ha u 1969, u nongrwai Reggae uba pawnam u ba kyrteng U Jimmy Cliff u la record ia kawei ka jingrwai kaba hadien jong kane ka jingpynmih ka jong u ia kane ka jingrwai la don ruh shibun kiwei pat ki artist kiba la rwai ia kane ka jingrwai, ka jingrwai kaba u la ai kyrteng, ‘Many Rivers to Cross’. U Jimmy Cliff u la iathuh ba u la thaw ia kane ka jingrwai dei ha ka por jong ka jingduh jingkyrmen bad hapdeng ki jingma kiba ker sawdong ia u, kiba u sngew kumba ki um ki wan ban tyllep ia u. U thaw ia kane ka jingrwai dei ruh ha ka por kaba u dang shu wan na Jamaica sha England na ka bynta ban sdang ia ka career ka jong u, u don hapdeng ka jingsyier bad jingnoh mynsiem namarba um tip kaei kaba un iashem hangta ha England. Ki kyntien jong kane ka jingrwai ki ong, Many rivers to cross But I can't seem to find my way over Wandering I am lost As I travel along the white cliffs of Dover (Bun tylli ki wah ban kam) (Hynrei ngam i ban shem ia ka lynti ban jam sha shiliang) (Iaid sakma nga la jah) (Katba nga iaid ia ki lum thah ka Dover)
Hato phi ruh phi don ia kaba kum kata ka jingsngew ha kane ka sngi? Phi sngew kumba ki um bad ki wah um ki wan ban tyllep ia ka jingim ka jong phi, phi sngewtieng, phi sngewsyier ha ka jingim namar phim tip ki jingeh bad ki jingma kiba kumno phin iakynduh. Hynrei, kynmaw ba ngi don ia U Blei U ba kular ban don ryngkat bad ngi Uba haba ngi iaid ha ki um ki wah um kin ym lah ban tyllep ia ka jingim ka jong ngi namar U Blei U don ban iada ia ngi. U Isaiah u ong, (Isaiah 43:2) “Haba me leit lyngba ia ki um, Nga Ngan long lem bad me; bad lyngba ki wah, kin ym tyllep ia me: haba me iaid lyngba ka ding, men ym ing; lymne ka thylliej ding kan ym jliah ia me.”
Jingduwai: - “Ah U Blei, nga ainguh ia Me ba Me long U Blei Uba don ryngkat bad nga, bad lyngba ka jingdon ryngkat ka jong Me nga ioh ia ka jingshlur ban iaid shaphrang ha ka jingim wat hapdeng ki wah um kiba wan ban tyllep ia ka jingim ka jong nga.”-Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (23rd January 2021) Topic (18th -24th January 2021) – “Ka Jingiada ka jong U Blei” (God’s Protection) “Kumba ki lum ki baroh sawdong ia ka Jerusalem, kumta U Trai U long baroh sawdong ia la ki briew, naduh mynta bad haduh bymjukut.” (Salm 125:2)
La iathuh ba ka iing Mission jong u missionary John Paton ka la shah thombor ha ki briew kiba dei ki trai shnong ha kata ka jaka, kiba pyrshah ia ka jingtrei mission U John Paton khamtam eh haba ki briew ki kylla sha ka jingngeit Khristan. Haba kata ka jing byrngem jong kita ki briew ka la long kaba jur bha, U Paton bad baroh kiba sah ha kata ka iing Mission kim don da kawei pat ka lad hynrei ki la pyndonkam tang da kawei ka bor ba ki lah ban mad ia ka jingiada ka jong U Blei bad kata ka long ka jingduwai. Kaba sngewphylla ka long, ba hadien khyndiat por kita ki briew kiba byrngem ban wan rung sha iing mission bad kiba byrngem ia U John Paton bad ia kita kiwei pat ki nongtrei ki la shu jah noh bad kata ka jingbyrngem jong ki kala long kaba kynjah. Hadien katto katne bnai, haba uta u rangbah jong kita ki trai shnong (tribal chief) u la kylla Khristan u la iathuh ba ha kata ka miet kaba ki mut ban leit pynjot ia kata ka iing mission bad ban thombor ia ka, haba ki la mut ban rung ki iohi pynban ia ka iing mission ba la ap pahara bha ia ka kaba la pynlong ia ki ba kim nud shuh ban rung shapoh. U John Paton u sngewthuh ba kata kadei ka jingiada ka jong U Blei lehse kaba U la phah ia ki angel jong U ban iada ia ki na kata ka jing byrngem jong kita ki briew ha kata ka por. Ngi ruh ngi im hapdeng jong ki sngi kiba sniew bad kiba eh haduh katta katta ngi donkam ia ka jingiada ka jong U Blei man ka sngi bad man ka por jong ka jingiaid lynti ka jingim ka jong ngi. U Nongrwai Salm u pynkynmaw ia ngi kiba ngeit u ong, (Salm 125:2) “Kumba ki lum ki baroh sawdong ia ka Jerusalem, kumta U Trai U long baroh sawdong ia la ki briew, naduh mynta bad haduh bymjukut.” Ha ka kitab 2 Ki Syiem 6:13-17, la iathuh shaphang U Elisha haba u la don ha ka jingeh kaba khraw, mynba u don ha Dothan u Syiem Aram u la kwah eh ban pyniap ia U Elisha bad u la leit ban wad ia U Elisha sha duh Dothan, bad mynmiet ki la kerkut ia ka jaka kaba don U Elisha. Haba u shakri jong U Elisha u la mih shabar ynda la mynstep u iohi ba la syrtap da ki shipai bad u la iathuh ia U Elisha, bad U Elisha u la ong ia u, (2 Ki Syiem 6:16) “Wat sheptieng: naba kita kiba bad ngi ki long kham bun ban ia kiba bad ki.” bad haba la pynpeit ia ki khmat jong uta u samla u la iohi ia ki kulai bad ki kali ding kiba don hadien jong ki (2 Ki Syiem 6:17) “Te U Trai U la pynpeit ia ki khmat jong uta u samla; bad u la iohi: te, ha khmih, u lum u la dap da ki kulai bad ki kali ding baroh sawdong U Elisha.” Kane ka pynkynmaw ia ngi ba haba ngi shaniah hi ha U Blei ym don nongshun kiba lah ban ialeh ia ngi namarba U Blei U kular ban da ban ker ia ngi haba ngi buh ia ka jingshaniah ka jong ngi ha U. Jingduwai: - “Ah U Blei, ai ba ka bor bad ka jingiada ka jong Me kan long sawdong jong nga baroh ki sngi ka jingim jong nga.” - Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (22nd January 2021) Topic (18th -24th January 2021) – “Ka Jingiada ka jong U Blei” (God’s Protection) “Uta U Blei bymjukut U long ka jaka rieh ia me, bad hapoh ki don kita ki ksangti bymjukut.” (Deuteronomy 33:27)
Bun na ngi, ngi la iohsngew ia ka jingiathuh shaphang ka Anne Frank (1929-1945), ka Anne ka dei ka khynnah Jiw kaba la leit sha Amsterdam ryngkat bad ki bahaiing ki jong ka ban phetrieh ha ka por jong ki Nazi. Hynrei, ki shipai Nazi ia kiba la tip kum ki Gestapo ki la lap ia ki bad ki la kem ia ki bad la buh ha ki concentration camp. U kpa jong ka Anne, U Otto udei tang ma u na ka iing ka jong ki uba la laitim. Ka Anne ruh ka iap ha kawei na ki concentration camp kaba don ha Bergen-Belsen na ka jingpang typhus haba kala dap 15 snem ka karta. Ar snem hashwa jong kata, haba ka don ha ka jaka ba la pynrieh ia ka, haba ki la pynrieh ha lyndet jong ka jaka buh kot ha ka jaka ba u kpa jong ka Anne u trei, bad kata ka jaka buh kot ne ka Book Shelf kala long ka lynti ban rung sha kata ka jaka ba ju pynrieh ia ka Anne ba kan lait na ka kti jong ki shipai Nazi. Haba ka don hangta ka ju shong beit shi jaka, bad kata ka pynlong iaka ba kan thoh ia ka diary ka jong ka, ka la ju don ka jingangnud naduh ba ka dang rit ba kan long ka Journalist, bad kata ka jingangnud jong ka ka pynlong ia ka ba kan sngewtynnad ban thoh, bad ka ju thoh ha kata ka diary jong ka shaphang ki jingiashem jong ka baroh, bad dei kata ka diary kaba ka la thoh kaba la pynlong ia ka Anne ban long ka briew kaba pawnam hadien ka jingiap jong ka, namar na kata ka diary la pynmih ia ka kot bad la pynmih ruh haduh 60 tylli ki jait ktien. Ia kata ka kot la ai kyrteng ia ka, “The Diary of Anne Frank” bad ha kata ka kot ka thoh kumne, “I want to be useful or bring enjoyment to all people, even those I’ve never met. I want to go on living even after my death! And that’s why I’m so grateful to God for having given me this gift [the diary, a birthday gift].” (Nga kwah ban long kaba larkam bad kaba wanrah ia ka jingkmen ha ki briew, wat ia kito kiba ngam pat ju iakynduh. Nga kwah ba ngan iai im wat hadien ka jingiap ka jong nga! Bad na kane ka daw nga sngewnguh eh ia U Blei Uba la ai ha nga ia kane ka jingai sngewbha kaba long ka diary ka jong nga kaba nga ioh kum ka jingsngewbha ha ka sngikha ka jong nga). Ki don shibun kiwei ruh kiba la long shisha ki briew ki bakhraw kiba la mad ia ki jingeh ha ka por jong ki Nazi, ngi pule shaphang U Oscar Schindler uba dei u Nazi bad u businessman, uba la kloi ban kheinduh ia la ka jingim ban pyllaitim ia ki 12 spah ngut ki Jiw. Ngi pule shaphang ka iing jong ka Corrie Ten Boom kiba la pynrieh bad pyllaitim ia shibun ngut ki Jiw bad kiba ialade ki ngat ha ka kti jong ki Nazi ha kaba la set ia ki baroh shiiing ha ki concentration camp, bad ka para jong ka Corrie, ka Betsie ka la iap noh ha kawei na ki camp hynrei hashwa ba kan iap ka la ong ia kine ki kyntien, “There is no pit so deep that God is not deeper still.” (Kam don ka thliew kaba ka jingjylliew jong ka kan kham palat ia ka jingjylliew U Blei). Ka don ka jingmut kaba khraw na kine ki kyntien jong ka Betsie, ba ka jakarieh kaba shisha hi ka dei tang ha U Blei, dei tang ma U Uba long ka jakarieh kaba shisha U ba lah ban ai ruh ha ngi ia ka jingiada.
Jingduwai: - “Ah U Blei, iarap ia nga ba ngan iai phet tang sha Me Uba long U Mawsiang ka jingim ka jong nga bad ka jakarieh ka jong nga khnang ba ngan ioh mad ia ka jingpyllait ka jong Me.” -Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (21st January 2021) Topic (18th -24th January 2021) – “Ka Jingiada ka jong U Blei” (God’s Protection) “Uta U Blei bymjukut U long ka jaka rieh ia me, bad hapoh ki don kita ki ksangti bymjukut.” (Deuteronomy 33:27)
Bun na ngi, ngi la iohsngew ia ka jingiathuh shaphang ka Anne Frank (1929-1945), ka Anne ka dei ka khynnah Jiw kaba la leit sha Amsterdam ryngkat bad ki bahaiing ki jong ka ban phetrieh ha ka por jong ki Nazi. Hynrei, ki shipai Nazi ia kiba la tip kum ki Gestapo ki la lap ia ki bad ki la kem ia ki bad la buh ha ki concentration camp. U kpa jong ka Anne, U Otto udei tang ma u na ka iing ka jong ki uba la laitim. Ka Anne ruh ka iap ha kawei na ki concentration camp kaba don ha Bergen-Belsen na ka jingpang typhus haba kala dap 15 snem ka karta. Ar snem hashwa jong kata, haba ka don ha ka jaka ba la pynrieh ia ka, haba ki la pynrieh ha lyndet jong ka jaka buh kot ha ka jaka ba u kpa jong ka Anne u trei, bad kata ka jaka buh kot ne ka Book Shelf kala long ka lynti ban rung sha kata ka jaka ba ju pynrieh ia ka Anne ba kan lait na ka kti jong ki shipai Nazi. Haba ka don hangta ka ju shong beit shi jaka, bad kata ka pynlong iaka ba kan thoh ia ka diary ka jong ka, ka la ju don ka jingangnud naduh ba ka dang rit ba kan long ka Journalist, bad kata ka jingangnud jong ka ka pynlong ia ka ba kan sngewtynnad ban thoh, bad ka ju thoh ha kata ka diary jong ka shaphang ki jingiashem jong ka baroh, bad dei kata ka diary kaba ka la thoh kaba la pynlong ia ka Anne ban long ka briew kaba pawnam hadien ka jingiap jong ka, namar na kata ka diary la pynmih ia ka kot bad la pynmih ruh shaduh 60 tylli ki jait ktien. Ia kata ka kot la ai kyrteng ia ka, “The Diary of Anne Frank” bad ha kata ka kot ka thoh kumne, “I want to be useful or bring enjoyment to all people, even those I’ve never met. I want to go on living even after my death! And that’s why I’m so grateful to God for having given me this gift [the diary, a birthday gift].” (Nga kwah ban long kaba larkam bad kaba wanrah ia ka jingkmen ha ki briew, wat ia kito kiba ngam pat ju iakynduh. Nga kwah ba ngan iai im wat hadien ka jingiap ka jong nga! Bad na kane ka daw nga sngewnguh eh ia U Blei Uba la ai ha nga ia kane ka jingai sngewbha kaba long ka diary ka jong nga kaba nga ioh kum ka jingsngewbha ha ka sngikha ka jong nga). Ki don shibun kiwei ruh kiba la long shisha ki briew ki bakhraw kiba la mad ia ki jingeh ha ka por jong ki Nazi, ngi pule shaphang U Oscar Schindler uba dei u Nazi bad u businessman, uba la kloi ban kheinduh ia la ka jingim ban pyllaitim ia ki 12 spah ngut ki Jiw. Ngi pule shaphang ka iing jong ka Corrie Ten Boom kiba la pynrieh bad pyllaitim ia shibun ngut ki Jiw bad kiba ialade ki ngat ha ka kti jong ki Nazi ha kaba la set ia ki baroh shiiing ha ki concentration camp, bad ka para jong ka Corrie, ka Betsie ka la iap noh ha kawei na ki camp hynrei hashwa ba kan iap ka la ong ia kine ki kyntien, “There is no pit so deep that God is not deeper still.” (Kam don ka thliew kaba ka jingjylliew jong ka kan kham palat ia ka jingjylliew U Blei). Ka don ka jingmut kaba khraw na kine ki kyntien jong ka Betsie, ba ka jakarieh kaba shisha hi ka dei tang ha U Blei, dei tang ma U Uba long ka jakarieh kaba shisha U ba lah ban ai ruh ha ngi ia ka jingiada.
Jingduwai: - “Ah U Blei, iarap ia nga ba ngan iai phet tang sha Me Uba long U Mawsiang ka jingim ka jong nga bad ka jakarieh ka jong nga khnang ba ngan ioh mad ia ka jingpyllait ka jong Me.” -Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (20th January 2021) Topic (18th -24th January 2021) – “Ka Jingiada ka jong U Blei” (God’s Protection)
“Lah kaba ngeit ha U Trai ban ia kaba shaniah ha u briew. Lah kaba ngeit ha U Trai ban ia kaba shaniah ha ki bakhraw batri.” (Salm 118:8-9)
Ha kaba sdang jong ka thma bah kaba II, ka Singapore ka dei kawei na ki jaka pdeng jong ki shipai jong ka Ri England na ka bynta ki ri kiba ha South -East Asia, bad ka Singapore ruh ka dei kawei na ki jaka jong ka jingiada na bynta ki phang kiba sha South Pacific. Bad tang ha Singapore ka England ka don haduh 1 lak ngut ki shipai bad ka don shibun ki tiar ialeh kiba bun, kiba kynthup naduh ki tiar pynbthei kiba ki buh (Stock) ha Singapore. Ha kito ki por la ju khot ia ka Singapore kum ka, “Fortress Singapore” (Ka kut Singapore) bad la ong ruh ba ym don ba lah ban pynkhih ia ka, ka long kaba shngain kaba lah ban ai jingiada na ki nongshun kiba wan ban ialeh (attack). Hynrei ha ka 15 tarik u Rymphang 1942, kata ka jaka ba ki buh (Stock) ia kine ki tiar thma, kaba kynthup naduh ki tiar pynbthei la knieh ia ka da ka Japan bad haduh 80 hajar ngut ki shipai ki la kylla long ki mraw jong ka thma (Prisoners of war). U Winston Churchill uba long u Prime Minister jong ka Ri England ha kato ka por haba u kren ia kata ka jingshah knieh jong ki ia kata ka jaka kaba ki khein ba ka long ma ka ka jaka kaba lah ba ai ia ka jingiada, u ong, “This is the worst disaster in British Military history” (Kane ka dei ka jingshah pynduh kaba shyrkhei tam ha ka history jong ki shipai jong ka Ri England). Ki ladon ruh shibun ki jingjia kiba kum kine kiba iathuh ne pyni ba u briew hi um lah ban ai ia ka jingiada (protection). La iathuh ba hashwa jong ka Thma Waterloo, uwei na ki heh shipai u la pynkynmaw ia U Napoleon bad u ong ia kine ki kyntien, “Man proposes, but God disposes” (U briew u tyrwa bad thmu ia kiei kiei, hynrei dei U Blei Uba pyndam). U Napoleon ha ka jingsarong ka jong u, u la jubab da kaba ong, “I want you to understand sir, that Napoleon proposes, and Napoleon disposes” (Nga kwah ba men sngewthuh rangbah, ba U Napoleon u tyrwa bad thmu ia kiei kiei, bad u Napoleon hi uba pyndam). Ka jingmih na kata ka long ba U Napoleon u shahjop ha kane ka thma Waterloo ha U Captain Wellington. Kane ka iarap ia ngi ban tip bad sngewthuh ba ka jingshngain ha ka jingim kam shong ha ki kti bad ha ki jingkhlain bor ki jong u briew, hynrei dei tang ha U Blei, ha U ka don ka jingshngain namarba U lah ban iada ia ngi na ka jingsniew baroh. U nongrwai Salm u pynkynmaw ia ngi kiba ngeit (Salm 118:8-9) u ong, “Lah kaba ngeit ha U Trai ban ia kaba shaniah ha u briew. Lah kaba ngeit ha U Trai ban ia kaba shaniah ha ki bakhraw batri.” Ka bha ia ngi ba ngin ngeit bad ba ngin shaniah ha U Blei namar dei ha U ba ngin mad ia ka jingshngain ha ka jingim namarba U lah ban iada ia ngi na kaba sniew baroh.
Jingduwai: - “Ah U Blei, hapdeng ki jingialeh kiba bun, iarap ia nga ba nga lah ban shaniah ha Me Uba lah ban da ia nga na kaba sniew baroh”-Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (19th January 2021) Topic (18th -24th January 2021) – “Ka Jingiada ka jong U Blei” (God’s Protection) “Un tap ia me da la ki sner, bad hapoh ki thapniang jong U men ioh rieh ialade: ka jingshisha jong U ka long ka stieh bad ka tieh bah.” (Salm 91:4)
Haba nga pyrkhat shaphang ka jingiada (Protection), kaba nyngkong eh kaba wan ha ka jingmut ka jong nga ka long ia ki thapniang ki jong ki sim, shisien peit ia ki thapniang jong ki sim i kumba ki long kiba tlot bad ki bym lah ban iarap, hynrei ki don shibun kiei kiei kiba ki thapniang ki don kiba ngim lah ban iohi da ki khmat briew ki jong ngi. Ki thapniang ki jong ki sim ki la long ka jingbatai kaba phylla shaphang ka jingiada ka jong U Blei ia la ki briew. Ki ong, ba ki thapniang jong ki sim ki don ar bynta, kawei ka dei ka bynta ba shapoh jong ka thapniang kaba don ki sner kiba jem bad kiba syaid, ia kine ki sner kiba jem la pyndait lang da ki kynja huk kiba teh lang ne pynsyndait lang ia ki. Kane ka bynta kaba jem jong ka thapniang ka dei ka bynta kaba ai ka jingsyaid ia ki sim. Kaba ar pat ka bynta jong ka thapniang jong ka sim, ka dei ka bynta kaba shabar kane ka bynta ka long kham eh, bad kane ka bynta kaba eh ka iarap ban iada ia ki sim na u slap bad na ka lyer. Ki khun sim namar ba ki dei kiba dang rit kim don ia kine ki bynta kiba eh jong ki thapniang ki jong ki hynrei ki don tang kito ki sner kiba jem kiba pynsyaid ia ki, kumta ka kmie ka ju kdup ia ki dala ki thapniang ban iada na u slap, na ka lyer bad na kiwei pat ki jingma. Ha kane ka Salm u nongrwai Salm u pynkynmaw ia ngi kiba ngeit shaphang ka jingiada ka jong U Blei ia ngi ba ka long kumba U tap ia ngi ha ki thapniang ki jong U (Salm 91:4), ka dur kaba u nongrwai Salm u shim hangne haba u kren shaphang ka jingiada ka jong U Blei ia ngi, ka long kaba u shim na ka kmie sim kaba kdup ia ki khun ban iada ia ki na ki jingma baroh. U Blei ruh U kdup ia ngi hapoh ki thapniang ki jong U ba ma ngi ngin mad ia ka jingsyaid ha ka jingim kaba kynja mynsiem bad ngin mad ruh ia ka jingda na ki eriong kiba wan ban beh kyrthep ia ka jingim ka jong ngi.
Jingduwai: - “Ah U Blei, haba nga don hapdeng jong ka jingsheptieng to kdup ia nga ah Trai hapoh ki thapniang ki jong Me, ba ngan sngewshngain hapoh ka jingda ka jong Me.” -Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (18th January 2021) Topic (18th -24th January 2021) – “Ka Jingiada ka jong U Blei” (God’s Protection) “U Trai Un sumar ia ka jingmih shabar jong me, bad ia ka jingwan shapoh jong me, naduh mynta bad haduh bymjukut.” (Salm 121:8)
Ka phang ia kaba ngin ia peit ha kane ka taiew (18th – 24th January 2021) ka long, “Ka Jingiada ka jong U Blei” (God’s Protection). Haba ngi la iaid ia une u snem uba thymmai katto katne tylli ki sngi, bad ki don shibun ki sngi ba ngi dang dei ban iaid lyngba, ngim tip ruh ka lynti kaba kumno ngi dei ban iaid. Kumta ka long kaba donkam ia ngi ban tip ba ngi don ia U Blei Uba lah ban da ban ker ban ri ban sumar ia ngi. Kane ka phang kaba ngin ia peit ha kane ka taiew kan pynkynmaw ia ngi kiba ngeit ba ngi don ia U Blei Uba lah ban iada ia ngi na ki jingsniew baroh. U President Franklin D. Roosevelt, uba long U President uba 32 jong ka Ri America, u ju sngewtynnad bha ia kawei ka jingrwai kaba ki ju tip bad khot kum ka Navy Hymn. La iathuh ruh ba la rwai ia kane ka jingrwai ha ka sngi leit ontep ia u ha Hyde Park kaba don ha New York ha ka 14 tarik U Iaiong 1945. Ia ki kyntien jong kane ka jingrwai la thoh da U William Whiting, uba hikai iaki 16 ngut ki khynnah Choir, u thoh ia kane ka jingrwai na ka bynta uwei u khynnah uba dei u student jong u ha kata ka choir uba leit da ka jhad sha America bad uba ha kata ka jingleit ka jong u, u don hapdeng ka jingkhuslai, ka jingnoh mynsiem bad ka jingsheptieng. Ia ka sur jong kane ka jingrwai la shna da U John B. Dykes bad la pynmih nyngkong eh ha u snem 1861, bad u ai kyrteng syndon ma u ia kane ka jingrwai ne ka hymn, “Melita,” kane ka ktien Melita ka dei ka ktien jong ki nong Rom kaba ki khot ia ka dewlynnong Malta, kaba long ka jaka ha kaba U Paul u iashem ia ka jingpaitlieng (Ki Kam 27:13- 28:10). Ha Ka Kotbah Khasi phin shem ba ia kane ka kyrteng jong ka shnong Malta la buh hi da ka ktien Melita. Kane ka Hymn kadei beit ka jingduwai kaba pynkynmaw ia ka jingshisha shaphang U Blei Uba bymjukut Uba la pynlong ia ka bneng bad ia ka khyndew baroh, Uba lah ban iada iala ki jong, kam pher watla katno ka jingkhraw jong ki jingma. Ha kane ka Jingrwai ula pynkynmaw ba ki jingat phyllung ki long shi bynta na ki jingpynlong ki jong U Blei hi bad U Blei U don ka bor ban iada ia ngi na kita. Ha ka dkhot kaba nyngkong jong kane ka hymn la thoh: - Eternal Father, strong to save, Whose arm doth bind the restless wave, Who bidd’st the mighty ocean deep Its own appointed limits keep; O hear us when we cry to Thee For those in peril on the sea. (U Kpa bymjukut, Uba khlainbor ba lah ban pynim) (Uba ka kti ka jong U ka lah ban pynjai jai ia ki jingatphyllung kiba shyrkhei) (Uba lah ban pynjai jai ia ki jingkhraw jong ka jingjylliew jong ka duriaw) (Uba bat ia kiei kiei ha ka bor ka jong U) (O Sngap ia ngi haba ngi iam sha Me) (Na kine ki jingshyrkhei bad jingma jong ka duriaw bah). Ngi ruh lada ngi dei ban iaid ia une u snem, ngin sngewshlur bad sngew tikna ba ngi don ia U Blei Uba lah ban iada ia ngi, Uba U Dabid u ong (Salm 121:8) “Ba U long U Blei Uba lah ban iada ia ngi na kaba sinew baroh.”
Jingduwai: - “Ah U Blei, nga ainguh ia Me ba wat hapdeng ki eriong jong ka jingim pynban Me long U Blei Uba lah ban iada ia nga.” -Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (17th January 2021) Topic (11th -17th January 2021) – “Ka Jingdon ryngkat ka jong U Blei” (God’s Presence) “Kine kin duh noh, hynrei Me Men iaisah: hooid kein, kita baroh kin man rim kum ka jain; kum ka jaihkup Men pynkylla ia ki, te yn pynkylla ia ki: hynrei Me Me long Ujuh, bad ki snem jong Me kin ym kut.” (Salm 102:26-27)
Ha ka kot Mere Christianity, U C. S. Lewis u thoh: “Almost certainly God is not in time. His life does not consist of moments one following another . . . . Ten-thirty—and every other moment from the beginning of the world—is always present for Him.” (Ka long kaba tikna bha ba U Blei Um don ha ka por ne ka por kam lah ban teh ia U, ka jingim jong U kam kynthup ia ki jingjia kiba jia kawei bud sa kawei pat… Shiphew-shiteng bad kiwei kiwei ruh ki khyllipmat naduh kaba sdang jong ka pyrthei – kadei beit ka mynta na ka bynta jong U). Teng teng haba ngi dei ban iaid ia ka lynti kaba ngim tip kata ka pynkhuslai ia ka jingim ka jong ngi, hynrei haba ngi nang ban shaniah ha U Blei, Uba long U Nongpynlong ia ka por dei hangta ba ngin sa lah ban pdiang ba watla ka jingim jong ngi ki briew ka long kaba shroin, pynban kan long kaba shngain haba ngi don ha ki kti ki jong U Blei. U Nongrwai Salm ha kane ka Salm 102, u kubur ba ki sngi ka jingim jong u briew ha kane ka pyrthei ki her sted, bad u ong (Salm 102:11) ‘Ba ka jingim ka long kum ka syrngiew bad kum u phlang ka iap stai noh,’ bad hapdeng ka jingsngewthuh ka jong U Nongrwai Salm ba ka jingim jong u briew ha kane ka pyrthei ka long kaba lyngkot pynban u sngewthuh ba dei tang U Blei Uba neh bymjukut (Salm 102:12). Wat hapdeng ka jingbym tikna jong ka jingim ka jong u briew hynrei u Nongrwai Salm u iai pynleit jingmut ha ka bor jong U Blei Uba long U Nongpynlong ia kiei kiei (Salm 102:25), bad u pynkut ia kane ka Salm da kaba u pynkynmaw ba watla u briew u iai jah noh, hynrei U Blei te U iaineh na bymjukut sha bymjukut, bad ka por kam lah ban bat ia U Blei (Salm 102:26-28). Lada ngi ruh haba ngi dei ban iaid ia kine ki sngi ki ban nang wan ter shi ter, ngi sngewtieng namar ba ka jingim ka jong ngi ka long ka bym tikna, pynban ngi sngewshlur ban iaid shaphrang namarba ngi tip ba U Blei Uba bat ia ka por u don ryngkat bad ngi. Kynmaw wat lada ngi dei ban iaid ia ki lynti kiba khohruh khohram U te Un iai don ryngkat bad ngi. Ka Xochitl Dixon kaba dei ka nongthoh, ha ka kot kaba ka ai kyrteng “Waiting for God: Trusting Daily in God's Plan and Pace” ka thoh kumne, “As we live by faith in the presence of God, we can walk in the present with God.” (Katba ngi im da ka jingngeit ha ka jingdon ryngkat ka jong U Blei, ngi lah ban iaid ia ka mynta bad U Blei). Ai ba kane kan long ka jingkyrshan bor ia ngi, haba ngi ngeit ba U Blei U don bad ngi ai ba ngin iaid mynta bad U. Jingduwai: - “Ah U Blei, iarap ia nga ba nga lah ban shaniah ha Me ha ki por baroh, ki jingkhuslai jong kane ka pyrthei kin nym lah ban pynnoh mynsiem ia nga namar nga tip ba Me don ryngkat ma Me bad nga.” -Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (16th January 2021) Topic (11th -17th January 2021) – “Ka Jingdon ryngkat ka jong U Blei” (God’s Presence) “Bad U Jakob u la kyndit thiah, bad u la ong, shisha U Trai U don ha kane ka jaka; bad ma nga ngam shym la tip ia kata.” (Jenesis 28:16)
Bunsien ngi shim sting bha ia ka jingdon ryngkat ka jong U Blei bad kata ka jingshim sting teng teng ka pynlong ia ngi ba ngim tip ruh ba U Blei U don bad ngi bad U don ha syndah jong ngi. Kane ka text ka iathuh ia ngi ba hadien ba U Jakob u la tuh noh ia ka jinglong hymmen na U Iso, U Iso u la bitar bad u la beh ban pyniap ia u. Ban pyllaitim ia U Jakob ka Rebekka ka kmie ka la phah ia u ban leit sha U Laban uba long u hymmen jong ka uba sah ha Haran (Jenesis 27:43). U Jakob u la hap ban phet 450-mile ban leit sha U Laban haba u phetrieh na ka jingbitar u hymmen jong u, bad ynda ula poi kumba 70 mile u sngewthuh ba u donkam ban shongthait bad u donkam ban ioh ia ka jingjahthait. Kumta u la jied ia ka jaka ba u lah ban pynjahthait ialade, u la jied ia ki maw ba un leh syngkhlieh bad u la thiah. Kam don kano kano kaba kyrpang shaphang kata ka jaka, ka dei beit ka jaka kumba long kiwei ki jaka, nga mutdur lehse ki maw hangta ruh ki long kumba long kiwei pat ki maw bad U Jakob u la leh syngkhlieh da kita ki maw bad u la iohthiah. Pynban, dei hangta ba U Blei U la wan ban paw ha u bad ban kren ha u lyngba ka jingphohsniew bad ynda u la kyndit na kata ka jingphohsniew u la kylli, (Jenesis 28:16) “shisha U Trai U don ha kane ka jaka; bad ma nga ngam shym la tip ia kata.” Ka long kaei kaei kaba sngewsih haba ngim tip ba U Blei U don ryngkat bad ngi, bad ka la long bad U Jakob, u ruh um tip ba U Blei U don ha kata ka jaka. U A. W. Tozer uba dei u pastor bad u nongthoh haba u batai ia kane ka jingiashem ka jong U Jacob u thoh ia kine ki kyntien, “That was his trouble, and it is ours. Men do not know that God is here. What a difference it would make if they knew!” (Kata ka long ka jingeh ka jong u, bad ka jong ngi ruh. Ki briew kim tip ba U Blei U don hangne. Katno kan kham long kaba pher lada ki tip!). Bunsien ngi ruh kumba long U Jakob ngim tip ba U Blei U don ryngkat bad ngi, bad namarba ngim tip teng teng ngi leh ia kiei kiei kiba pynsngewsih ia U Blei, bad lada ngi tip nga ngeit ba kata hi kan iarap bad iada ia ngi ban leh ia kano kano ka ban pynsngewsih ia U Blei ha ka jingim ka jong ngi. Jingduwai: - “Ah U Blei, iarap ia nga ba ngan sngewthuh ba Me don bad nga ha ki por baroh watla ngam lah ban iohi ia ka durkhmat ka jong Me. Iarap ia nga ba ngan tip ba Me da ia nga, Me ialam ia nga bad Me pyntngen ia nga ha ki por baroh da ka jingdon ryngkat ka jong Me.” -Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (15th January 2021)
Topic (11th -17th January 2021) – “Ka Jingdon ryngkat ka jong U Blei” (God’s Presence) “Te hadien kata kaba khynniuh jumai sa ka ding; hynrei U Trai Um shym don ha kata ka ding: bad hadien kata ka ding sa ka jingsawa kaba jem jai jai. Te haba U Elijah u la iohsngew ia kata, u la tap ia la ka khmat da la ka barandi, bad u la mih noh, bad u la ieng ha ka shyntur kata ka krem. Te, ha khmih, ka ktien ka la wan ha u, kaba ong, Me leh aiu hangne, ko Elijah? (1 Ki Syiem 19:12-13)
Ka Kitab ka Esther ka pyni shai sha ngi ba kam da donkam ia U Blei ba Un da pyni ialade lyngba ki jingjia kiba phylla, kam don kata kaba U Blei U pynkad ia ka duriaw arliang, ne ban pynkyllon ia ki kynroh Jerikho kumba long ha kiwei ki kitab ban pyni ba U Blei U don ryngkat bad la ki briew. Hynrei ha ka kitab ka Esther ka don tang ka jingkular kaba U Blei U kular ban pyllaitim ia la ki briew (Esther 4:14), bad ka jingmaham ba yn ym don mano mano ba lah ban pynmynsaw ia ki Jiw (Esther 6:12-13), ngim iohi ia ki dak phylla ha Ka Esther ne U Mordekai haba ki pyllaitim ia la ki briew, hynrei ngim lah pat ban len ba dei ka jingdon ryngkat ka jong U Blei bad Ka Esther kaba pynlong ia ka ban nud ban kheinduh iala ka jingim na ka bynta ban pynim ia la ki briew. Kumba long Ka Esther bad U Mordekai, ki don ki por ha ka jingim ka jong ngi kaba ngim lah ban iohi ia ki kam phylla ki jong U Blei, ngim lah ban iohsngew ia ka sur U Blei ba U kren kumba u kren para briew, kumba ka la jia ia U Moses, hynrei kata kam mut ba U Blei Um don bad ngi, bunsien ngi im ka jingim kaba ngi sngew kumba U Blei Um don hajan namar ba ngim iohi ia kita ki dak phylla jong U, pynban kumba U Blei U don ryngkat bad ka Esther bad U Mordekai, U long ryngkat bad ngi ruh watla ngim iohi ia kita ki dak kiba phylla jong U. Hynrei kito kiba la ju iohi ia ki kambah bad ki kam phylla ki jong U Blei ka shitom ia ki ban sngewthuh ba U Blei U don ryngkat bad ki ha ka jing jar jar. Kumba long ia U Elijah, U Elijah udei u briew uba la iohi pyrshah ne markhmat ia ki kam phylla ki jong U Blei kiba pyntikna ia U ia ka jingdon ryngkat ka jong U Blei bad u. Kum ka nuksa, ha u lum Karmel haba u ialeh bad ki nongiathuhlypa jong u baal u la iohi kumno ba ka ding ka hap na bneng ban thang ia kata ka duwan (1 Ki Syiem 18:20-40). Hynrei mynta ha kane ka por haba u mad ia ki jingeh haba u la dei ban phetiap ban pyllaitim iala ka mynsiem haba ka Syiem Jesebel ka beh ban pyniap ia u, u la leit ban rieh sha ki krem bad hangta u sngew kumba U Blei Um don, haba la jia ka jingkhynniuh u la mutdur ba U Blei U don ha kata ka jingkhynniuh, nangta sa ka ding pynban hangta U Blei U khlem pynpaw ialade, bad ka la pynlong ia U Elijah ba un mih shabar ban peit ban iohi ia ki kam phylla ki jong U Blei ban sngewthuh ne pyntikna ba U Blei U don ryngkat bad u, u klet ba wat hapdeng ka jing jar jar U Blei U don ha syndah jong U. Ha kane ka text, U Elijah u la iohsngew ia ka jingkhynniuh, ka ding pynban U Blei U khlem pynpaw ialade lyngba jong ki pynban u pynpaw lyngba ka jingpasiaw bad ka sur kaba jar jar. Kynmaw ba watla ngim lah ban iohi ia ki dak phylla hynrei wat klet ba U Blei U don hajan jong ngi man ka por bad U iarap ia ngi ban jop ia ki jingeh kumba U la leh ia Ka Esther bad ia U Mordekai.
Jingduwai: - “Ah U Blei, wat hapdeng ka jingjar jar ai ngan sngewthuh ba Me don ha syndah jong nga ban iarap ia nga ba ngan jop ia ki jingeh ha ka jingim.” -Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (14th January 2021)
Topic (11th -17th January 2021) – “Ka Jingdon ryngkat ka jong U Blei” (God’s Presence) “U Trai U long hajan kita kiba la pait dohnud, bad U pynim ia kat kiba sngewsih ka mynsiem.” (Salm 34: 18)
Don shibun ki briew ha ka pyrthei kiba pyrkhat bad kylli, “namar ba U Blei U long Uba khraw bad Uba shong ha ki bneng hato U don por mo ban peit ia ngi ki briew?” Balei ba bunsien ka long kaba eh ia ngi ban ngeit ba U Blei U don hajan jong ngi bad U sumar ia ngi? Ia kiba bun la pynsngewthuh bakla da ki jinghikai jong kane ka pyrthei, don ki briew kiba shah ialam bakla ha ka rukom pyrkhat ba ki peit ia U Blei kum Uta ‘Uba kynja Blei bad Uba shu khmih ia ngi na bneng’ (Divine Watchmaker). Uta Uba pynlong ia ka pyrthei bad Uba shong ha ki jaka bneng bad Uba shu peit ia ki khun bynriew, kata kadei ka jinghikai bakla khamtam eh na kita ki riewpyrkhat ha ki ri sepngi. Hynrei Ka Bible ka hikai mar pyrshah ia kaei kaba kine ki hikai, Ka Bible ka pyni ia ka dur ka jong U Blei ba U long jan bha bad ki briew kat haduh ba U iakren bad ki briew kumba U leh ia U Abrhaham, U Jakob, U Joseph bad U Moses, bad ha kaba khatduh U wan sha kane ka pyrthei ban iasyllok bad u khun bynriew ha ka dur ka jong U Jisu Khrist. Ka Ann Spangler kaba long ka nongthoh na America bad kaba la ioh bun ki award na ki kot kiba ka thoh, ha ka kot kaba ka ai kyrteng “Sitting at the Feet of Rabbi Jesus” ka thoh, “Scripture reveals a God neither distant nor uncaring but one intensely interested in the world He has made.” (Ka Ktien U Blei ka iai pynpaw ia U Blei ym Uba jngai, ym U bym ju sumar hynrei Uba don ka jingsngewkhia na ka bynta ka pyrthei kaba U la thaw). Kata kadei kaba ngi donkam ban sngewthuh kum kiba ngeit ba U Blei U sngewkhia na ka bynta jong ngi, U don ha syndah jong ngi. Ki Jiw ban iai pynkynmaw ia la ki briew ba U Blei U long U Blei ym Uba don sha jngai sha lyndet ki lyoh, hynrei Uba iai don ha syndah jong ki manla ki por, haman kawei pa kawei ka Synagog ha ka jaka ban rung (entrance) ki thoh ia kine ki jingthoh, “Da Lifne Mi Atah Omed,” kaba ka jingmut jong ka ka mut, “Know Before Whom You Stand,” (Tip hakhmat jongno phi ieng). Kane ka jingthoh ka long ban pynkynmaw ia kiba rung shapoh ka Synagog ba kin sngewthuh ia ka jinglong kyntang bad ia ka jingdon ka jong U Blei, kam mut ba U Blei U don tang ha kato ka jaka, U Blei U don ha ki jaka baroh, tangba ban pynsngewthuh ia ki briew ba U Blei U don ha syndah jong ki, ki pynkynmaw ba haba ki rung sha ka jaka kaba kyntang kin da sngewthuh shisha ba ki rung sha ka jingdon ryngkat ka jong U Blei. Bad katkum ka Ann Spangler ka ong shuh shuh ba haman ba ki don ha ki jingshakri Blei ha ki Synagog ki ju ong ia kine ki kyntien, “Don’t forget that you are standing in the presence of God Himself.” (Wat nym klet ba phi ieng hakhmat ka jingdon ryngkat ka jong U Blei hi). Ai namar kata ba ngin kynmaw ba U Blei jong ngi U don ha syndah jong ngi ha ki por baroh, U iaid ryngkat bad ngi ha kane ka lynti kaba ma ngi ngi iaid man ka sngi bad U sngewthuh ia ki jingeh ia ki jingjynjar, ia ki jingpait dohnud ki jong ngi bad U don hajan jong ngi ban pynim ia ngi, Kumba U Dabid u ong (Salm 34: 18), “U Trai u long hajan kita kiba la pait dohnud, bad u pynim ia kat kiba sngewsih ka mynsiem.”
Jingduwai: - “Ah U Blei, iarap ia nga ba ngan sngewthuh ba Me long U Blei Uba don ha syndah jong nga ha ki por baroh, Uba sngewthuh ia ki jingpait dohnud bad ia ki jingsngewsih ki jong ngi.” -Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (13th January 2021)
Topic (11th -17th January 2021) – “Ka Jingdon ryngkat ka jong U Blei” (God’s Presence) “Bad ha khmih, ka burom U Blei ki Israel ka la wan na ka lynti mihngi: bad ka ktien jong U ka long kum ka jingsawa shibun ki um: bad ka khyndew ka la tyngshain da ka burom jong U” (Esekiel 43:2)
Ha ka jingiohipaw ka jong U Esekiel, U Blei U la ialam ia U Esekiel sha ka khyrdop jong ka Jerusalem kaba phai shaphang mihngi, bad katba u dang phai u la iohi ia ka burom ka jong U Blei kaba la wan na ka lynti na mihngi, bad u la iohsngew ruh ia ka sur ka jong U Blei kaba long kum ka jingsawa jong ki um, bad kata ka jaka bad ka khyndew ka la tyngshain da ka burom ka jong U Blei (Esekiel 43:2). Bad haba U Esekiel u la iohi kumta u la hap da ka khmat ha madan (Esekiel 43:3) hakhmat ka burom ka jong U Blei, bad ha kata hi ka por u ioh ia ka jingsngewthuh ba um long ei ei hakhmat ka burom jong ka jingdon ryngkat ka jong U Blei, u sngewthuh ba ka dei ia u ban pynrit ialade ha ka jinglong kyntang bad jinglong burom haba u don ha ka jingdonryngkat ka jong U Blei. Bad kane ka jingiashem ka jong U Esekiel ka pynsngewthuh ia u ba u dei ban ym shaniah ha ka malade hynrei ha U Blei, bad haba u shaniah ha U Blei dei hangta ruh ba u sngewthuh kham bha ia ka bor jong ka jingdon ryngkat ka jong U Blei. Ki don shibun ki briew bad kiba ngeit ruh, ki bym sngewthuh shisha ia ka bor jong ka jingdon ryngkat ka jong U Blei, bad ki bym pat ioh mad ruh ia ka bor jong ka jingdon ryngkat ka jong U, namarba kim lah ban don ka jingiadei kaba jan bad U Blei ne ban iasyllok bad U. Teng teng ki shu sngewtynnad ban tip ba U Blei U don ryngkat bad ki, bad teng teng ruh ka ai jingtngen haba ki tip ba U Blei U don ryngkat bad ki, hynrei, ban da ioh mad kumba iohmad U Esekiel ia ka bor jong ka jingdon ryngkat ka jong U Blei, kata kadei kaba ngi dei ban thrang ha ka jingim. Bad ban ioh mad ia ka bor jong ka jingdon ryngkat ka jong U Blei ngi donkam ban don ka jingiadei kaba jan bad U da kaba ngi ialeh ban pynlut por ban iasyllok bad U, dei hangta ruh ba ngin sa sngewthuh ia ka jingkordor bad ka bor jong ka jingdon ryngkat ka jong U Blei ha ka jngim ka jong ngi.
Jingduwai: - “Ah U Blei, nga thrang ban ioh mad ia ka jingdon ryngkat ka jong Me, iarap ia nga ba ngan don ka jingiadei kaba jan bad Me ba ngan ioh mad ia ka bor jong ka jingdon ryngkat ka jong Me.” -Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (12th January 2021)
Topic (11th -17th January 2021) – “Ka Jingdon ryngkat ka jong U Blei” (God’s Presence) “Ha khmih ruh Nga Nga long ryngkat bad phi ha la ka sngi, haduh kaba wai noh ka pyrthei” (Mathaios 28:20)
Ha ka por jong ka Football World Cup 2018, u nongialehkai shakhmat (forward) jong ka Ri Colombia U Radamel Falcao, u la thep ia ka goal ha ka minit kaba 17 ha ka jingialehkai pyrshah ia ka Poland, bad kata ka goal ka jong u ka la wanrah ruh ia ka jingjop ia ka Colombia ha kata ka jingialehkai (game), bad kata ka goal ka dei ruh ka goal kaba 30 jong U Radamel Falcao ba un thep na ka bynta ka Ri ka jong u, ka Colombia ha ki jingialehkai bad ki Ri jong ka pyrthei kiba ngi tip kum ki International Game, bad kata ka goal ka la pynlong ia U Radamel ban long u nongthep goal uba nyngkong eh na ki nong Colombia ban thep 30 goal ha ki jingialehkai bad kiwei pat ki ri. Bad haba U Radamel Falcao ula thep ia kata ka goal bad ha man ba u ju thep goal hi u ju khyllied ia ka sopti (jersey) ka jong u ban pynpaw ia ki jingthoh kiba thoh ha ka sopti kaba napoh ka jong u kaba thoh, “Con Jesus nunca estara solo” kaba lada kylla sha ka ktien phareng ka long, “With Jesus you’ll never be alone” (Bad U Jisu phin nym long marwei). Kane ka jingthoh jong U Falcao ha ka jersey ka jong u ka pynkynmaw ia ngi ia ki kyntien ki jong U Jisu kiba U la kren hala ki jong ki synran hashwa ba Un kiew noh sha bneng ha kaba U la ong, (Mathaios 28:20) “Ha khmih ruh Nga Nga long ryngkat bad phi ha la ka sngi, haduh kaba wai noh ka pyrthei.” U Jisu haba Ula tip ba ka por jong U ka la poi ba Un leit phai noh sha bneng Ula pyntngen ia la ki jong ki synran da kaba U kular ia ka jingdon ryngkat ka jong U, bad katkum ka Gospel U Ioannis U Jisu U Kular ia ka jingdon ryngkat ka jong U lyngba U Mynsiem Bakhuid (Ioannis 14:16-18), bad haba U Mynsiem Bakhuid U don ryngkat, ngin mad ia ka jingtngen, ngin mad ia ka jingialam lynti, ngin mad ia ka jingiada. Ngi ruh, kam pher shano ngi don, ha ka lynti kaba kumno ngi dei ban iaid, ai ba ngin iohsngew ia kine ki kyntien, ba bad U Jisu ngim ju long marwei, dei ma U U ban kyrshan bor ia ngi wat hapdeng ki jingeh jong ki jingiaid lynti ki jong ngi. Jingduwai: - “Ah U Blei, to da to ker ma Me ia nga hapdeng ki jingeh ba nga dei ban iaid lyngba, bad ai ruh ha nga ia ka jingshlur ba nga lah ban iaid shaphrang namarba nga tip ba Me don ryngkat ma Me bad nga.” -Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (11th January 2021)
Topic (11th -17th January 2021) – “Ka Jingdon ryngkat ka jong U Blei” (God’s Presence) “Ka khmat jong Nga kan leit lem bad me bad Ngan ai ka jingshongthait ruh ia me.” (Eksodos 33:14)
Ka phang ia kaba ngin ia peit ha kane ka taiew (11th – 17th January 2021) ka long, “Ka Jingdon ryngkat ka jong U Blei” (God’s Presence). Haba ngi la jam sha une u snem uba thymmai bad haba ngi don mynta ha une u bnai uba nyngkong jong u snem, ka long kaba dei ban pynkynmaw ia ngi kum kiba ngeit ia ka jingdon ryngkat ka jong U Blei ha ka jingim ka jong ngi. Hooid, ngim tip ka lynti kaba kumno kaba ngi dei ban iaid, hynrei kata kam pher haba ngi tip ba U Blei U iaid ryngkat bad ngi ha kane ka lynti kaba ma ngi ngi iaid. U Lawrence Darmani udei u nongthoh novel na Ghana, bad ka novel kaba nyngkong eh ka jong u kaba u la ai kyrteng “Grief Child” ka la ioh ia ka nam “Commonwealth Writers’ Prize.” U Lawrence u iathuh ia kawei ka jingjia, hashwa ba un leit pule shabar na la ka shnong ka jong u, katba ki dang ap ia ka kali, ma u bad u kpa jong u, la don uwei u briew uba ap kali lang hangta, u la kylli ia u kpa jong u Lawrence u ong, ‘Shano u khun jong me un leit?” U kpa jong u Lawrence u la jubab u ong, “To the big city” (Sha ka nongbah) bad u la pynbud shuh shuh da kaba ong, “and he will be gone for a long time” (Bad un jah slem bha). Uta u briew haba u la iohsngew ia kata u la ai ha U Lawrence ia u talisman (U kynja maw uba ki nong Africa ki ju niew ba u long uba lah ban iada na ki jingsniew), haba uta u briew u la dep ai ia uta u talisman ha U Lawrence u la ong, “This will protect you wherever you go.” (Une un iada ia me shano shano kat shaba me leit). U Lawrence u la shim ia uta u maw tangba um don jingngeit ei ei ruh ha u, namarba u tip ba u don ia U Blei Uba im, Uba don ryngkat bad u. Bad U Lawrence ynda haba u la poi ha kata ka nongbah u la bret noh ia uta u maw bad u ong “Nga la iaisnoh tang ha U Jisu,” bad u la ong shuh shuh, “Having Jesus in my life guaranteed God’s presence.” (Ban don ia U Jisu ha ka jingim ka jong nga ka pyntikna ia ka jingdon ryngkat ka jong U Blei). Iathuh shuh shuh U Lawrence ba hadien 30 snem jong kata ka jingjia u kpa jong u ruh u la kylla long u nongbud u jong U Jisu Khrist bad u briew uba ngeit ha ka jingdon ryngkat ka jong U Blei. U Moses ruh u shem ia kajuh ka jingiashem, u don ia ka kam kaba eh hakhmat jong u, ban pyllaitim ia ki Khun Israel na ka kti U Pharaoh bad ban ialam ia ki Khun Israel na ka ri khlaw ban poi sha ka Ri jong ka Jingkular (Eksodos 3:10). Hynrei U Blei U la kular bad U la pyntikna ia U Moses da kaba ong (Eksodos 3:12), “Shisha Ngan long lem bad me.” Ka jingiaid lynti jong ngi ruh kam long kaba suk, ngi lah ban iakynduh shibun ki jingeh hynrei U Blei U pyntikna ha ngi ia ka jingdon ryngkat ka jong U, bad haba U Blei U don ryngkat bad ngi wat hapdeng ki jingeh ngin ioh ia ka jingshongthait ne ka jingjahthait (Eksodos 33:14). Jingduwai: - “Ah U Blei, watla nga dei ban iaid ia ki lynti kiba eh bad kiba kyllain hynrei nga sngewshlur haba nga tip ba Me don ryngkat ma Me bad nga. Iarap ia nga ba ngan shaniah ha ka jingialam ka jong Me” -Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (9th January 2021)
Topic (4th -10th January 2021) – “Ka Jingainguh” (Thanksgiving) “To long noh ka jingnguh ia U Blei namar kata ka jingai jong U ka bym lah ong shuh” (2 Korinth 9:15)
Ban ioh lut ia kiei kiei kiba ngi donkam ha ka jingim ha kane ka pyrthei khlem da tip ia U Blei Uba long U tynrai jong kita ki jingai ka long kaba mynsaw. Ka Ktien ka jong U Blei ka pynkynmaw ia ngi (Rom 2:4-10) ‘lada ngim nang ban ainguh ia ki jingai ki jong U Blei bad lada ngim nang ban ainguh ia Uta Uba long U tynrai jong ki jingai baroh, kata ka jingbymsngewnguh jong ngi kan sa ialam ia ngi sha ka jingjot.’ Bad na ki jingai baroh kiba U Blei U la ai, ka jingai kaba khraw tam ka dei ba U la ai iala U jong U Khun bala kha marwei ban wan bad ban shah iap halor u lum Kalbari, kata ka dei ka jingai sngewbha ka jong U Blei kaba khraw tam kaba ngi dei ban niewkor bad ban sngewnguh. Bad dei na kane ka daw ba U Paul u pynkynmaw ia ki nong Korinth u ong, (2 Korinth 9:15), “To long noh ka jingnguh ia U Blei namar kata ka jingai jong U ka bym lah ong shuh.” U Henry G. Bosch uba dei ruh u nongsdang jong ka Our Daily Bread, u iathuh shaphang kawei ka jingjia kaba la jia ha Germany, shaphang uwei u samla uba la pynthiah ia u ha ka jaka puid (Operation Theatre), u doctor uba dei ban sumar u la ong ia uta u samla, ‘Kaei kaba phi kwah ban kren to kren mynta shwa ba ngin ai ia ka anaesthesia?’ Ong shuh shuh uta u doctor, “Now is your opportunity, for I must warn you that they will be the last words you will ever utter in this world.” (Mynta ka dei ka kabu ia phi, namar ngan ong ia phi ba kita ki kyntien kiba phin kren kin dei ki kyntien kiba khatduh kiba phin kren ha kane ka pyrthei). Uta u samla u la sngewthuh ba u doctor un sa ot noh ia u thylliej jong u namar ka jingpang cancer kaba don ha u thylliej, uta u samla u la sngap jar shiphang bad u tuid ki ummat, hadien ba u la sngap kumba katto katne por u la ong, “Thank God for Jesus Christ!” (Ainguh ia U Blei namar U Jisu Khrist). Hato ngi ruh ngi lah mo ban ong ia ki juh ki kyntien kiba une u samla u ong, ban ainguh ia U Blei namar U Jisu Khrist, Uba long U jingai sngewbha Uba khraw tam U jong U Blei. Nalor ki jingkyrkhu kiba bun kiba U Blei U la ai, kynmaw ba U la ai ruh ha ngi ia U Jisu, kumta ka long kaba dei ia ngi ban ainguh ia U. Jingduwai: - “Ah U Blei, hashwa ba ngan ainguh ia Me namar ki jingkyrkhu bad ki jingai kiba bun kiba Me la ai ha ka jingim ka jong nga, aibor ia nga ba nga lah ban ainguh nyngkong ia Me namar U Jisu Khrist Uba long U jingai sngewbha Uba khraw tam ba Me la ai.” - Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (8th January 2021)
Topic (4th -10th January 2021) – “Ka Jingainguh” (Thanksgiving) “Ha kaei kaei baroh to phin ai ka jingnguh: namar kane kein ka long ka mon U Blei ha U Khrist Jisu sha phi.” (1 Thessaloni 5:18)
Ka long kaba suk ia ngi ba ngin ainguh ia U Blei haba ngi mad ia ki jingkyrkhu ki jong U, hynrei ha ka por jong ki jingeh kam long kaba suk ban ainguh. U Paul u hikai ia ki nong Thessaloni ba ki dei ban ainguh ia U Blei ha kaei kaei baroh (1 Thessaloni 5:18). Kynmaw ba dei U Blei Uba kyrkhu ia ngi bad Uba ai ha ngi ia kiei kiei kiba ngi iohpdiang man ka sngi, wat ki jingeh kiba teng teng ngi dei ban iaid lyngba lada ngi lah ban pdiang ia ki, ki long na ka bynta ka jingbha ka jong ngi hi, kumta ka long kaba donkam ia ngi ba ngin ainguh ia U Blei ha manla ka khyllipmat jong ka jingim ka jong ngi. U Mathew Henry uba dei u nongthoh Commentary, u la iathuh lyngba ka jingthoh ka jong u ha ka diary ka jong u, ba ka don ka por kaba u shah tuh ka pla pisa (wallet) ka jong u, hynrei ha kata ka diary ka jong u hadien ba u ladep ban shah tuh u la thoh pynban ia ki daw ba u dei ban ainguh ia U Blei, u ong, “First, I had never been robbed before. Second, they took only my wallet and not my life. Third, even though they took it all, it wasn’t very much. Finally, I was the one who was robbed and not the one who was robbing.” (Nyngkong, ngam pat ju shah tuh mynshwa kane ka dei ka sien kaba nyngkong. Kaba ar, ki la shim tang ia ka pla pisa ka jong nga ki khlem shim ia ka jingim ka jong nga. Kaba lai, hooid watla ki la shim lut hynrei kata kam pat da dei kaba haduh katta katta. Kaba khatduh, nga dei ma nga uba shah tuh ym uba tuh). Hato lada ma nga bad ma phi ngi ngat ha kaba kum kane ka apot, ngin dang ioh hi ka daw ban ainguh ia U Blei? U Mathew Henry wat hapdeng kaba kat kata ka jingjia pynban u ialeh ban lap ne shem ia ki daw ba udei ban ainguh ia U Blei. Kynmaw ba dei U Blei U ba kyrkhu ia ngi ha kiei kiei baroh bad ka dei ia ngi ba ngin ainguh ia U. U G.K. Chesterton uba dei u riewpyrkhat (Philosopher) bad u nongthoh uba na England u kyntu ia ngi kum kiba ngeit da kaba u ong, “You say grace before meals. All right. But I say grace before the concert and the opera, and grace before the play and pantomime; grace before I open a book, and grace before sketching, painting, swimming, fencing, boxing, walking, playing, dancing and grace before I dip the pen in the ink.” (Phi ainguh ia U Blei shuwa ba phin bam. Ka biang. Hynrei nga ong ainguh ia U Blei shwa jong ka concert bad shwa jong ka opera, bad ainguh shuwa ka jingialehkai bad ki drama, ainguh shuwa ban plied ia ka kot ban pule, ainguh shuwa ban kilan met, ainguh shuwa ban dro jingdro, ainguh shuwa ban jngi, ainguh shuwa ban lehkai talain wait, ainguh shuwa ban ia kura, ainguh shuwa ban iaidkai, ainguh shuwa ban lehkai, ainguh shuwa ban shad bad ainguh hashwa ban wieh ia u khulom ha ka sia ban thoh jingthoh). Kane ka khot ia ngi ruh ba ha ki por bad bynta baroh jong ka jingim ngin ai ka jingainguh sha U Blei, bad ha kaei kaei kaba ngi leh ym dei tang ha ka por ba ngi bam jingbam ba ngin ainguh ia U Blei hynrei ha kaei kaei kaba ngi ngin leh ngin pynmlien ialade ba ngin ai ka jingnguh ia U Blei.
Jingduwai: - “Ah U Blei, iarap ia nga ba ha kano kano ka por, ha kano kano ka jingiashem ne jingiakynduh ngan long borabor uba sngewnguh.” - Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (7th January 2021)
Topic (4th -10th January 2021) – “Ka Jingainguh” (Thanksgiving). “U Jisu te U da iathuh U la ong, Ym shym la pynkhuid ia ki shiphew? hynrei hangno kita ki khyndai? Ym shym la shem kiba la wan phai ban ai burom ia U Blei hynrei tang une u nongwei?” (Loukas 17:17-18)
Haba la kylli ia U John Stott, “What do you considered to be the greatest problem in the church?” (Kaei kaba me niew ba ka long ka jingeh kaba khraw tam ha ka Balang?) U John Stott u la jubab u ong, “superficiality” (Ka jinglong ba tang na sla). Nga sngewiahap jingmut bad kaei kaba U John Stott u ong, ba ka jingleh mynleh ne ka jingleh kaba tang na sla ka long ka jingeh jong ka Balang bad jong ki bangeit ha kine ki sngi, bad kane ka don ka jingiasnoh bad ka jingainguh ne jingsngewnguh, teng teng ka jingainguh ka jong ngi ka la long tang na sla. U William Ward u ong, “God gave you a gift of 86,400 seconds today. Have you used one to say ‘thank you’?” (U Blei U la ai ia phi 86,400 second ha kane ka sngi. Hato phi la pyndonkam wat tang ia kawei ka second ban ong ‘nga ainguh ia Me?’). Haba U Jisu U la pynkhiah ia ki 10 ngut kiba pang niangthohlieh, hooid ngim lah ban len ba ki don ka jingngeit bad kumta ki la kohnguh ia U Jisu wat haba U ong ia ki ba kin leit pyni sha ki lyngdoh, hooid ki don ka jingngeit bad namarba ki don ka jingngeit ki la khot ruh da ka sur kaba jam haba ki wan sha U Jisu (Loukas 17:13) ki ong, “Ko Jisu kynrad, to isynei ia ngi” ki la dei ban shah pynrem namar kane ruh, hynrei namar ka jingngeit kaba ki don kim shym la sheptieng wat ban pyrta ia U Jisu ba Un pynkhiah ia ki. U Jisu U la pynkhiah ia ki bad U la tynjuh ruh ia ka jingngeit jong ki, da kaba U shu phah beit ia ki sha ki lyngdoh, ha ka dkhot kaba 14 (Loukas 17:14) ngi iohi ia ka jingngeit jong ki, ba kata ka jingngeit ka la pynkhiah ruh ia ki katba ki dang ia leit ha kata ka lynti. Ka jingngeit kala treikam hadien ba ki la kohnguh ia ki kyntien U Jisu. Ngi lah ban sngewthuh haduh katno ka jingkmen jong kine kiba pang niangthohlieh ha kata ka por, namar kat kum kapor ba ki im, ka long kaba eh ia ki ban ia imlang bad ki para briew ryngkat bad une u khniang, baroh 10 ki la don ka jingngeit kaba pynphai ia ki sha U Blei, hynrei tang uwei na ki uba don ka jingngeit ka ban wan sha U Blei ryngkat bad ka jingainguh. Bad tang uwei u la wan phai bad u la dem ban ainguh ia U Jisu (Loukas 17:15) bad kaba sngewphylla ruh ba U Jisu U la iathuh ba uta uba wan phai ban ainguh ia u dei u nong Samaria (Loukas 17:16). Hangne ngi iohi biang ba U Jisu U kwah ban hikai ia ki Jiw khamtam eh ka jingniew bein jong ki ia ki Nong Samaria bad ba kim ju iakren bad ki ki don ka jingiashun. U Jisu lyngba kane ka jingjia U kwah ban hikai ia ki Jiw, ba kaba donkam eh ka dei ba ngin don ia ka mynsiem jong ka jingsngewnguh kam pher ngi dei kiei. U R. H. Blyth uba dei u nongthoh na England u ong, “There is no greater difference between men than between grateful and ungrateful people.” (Kam don ka jingiapher ka ban kham khraw hapdeng ki briew dei tang hapdeng u briew uba sngewnguh bad u bym sngewnguh). Ai namar kata kum kiba ngeit ngin long borabor ki briew kiba sngewnguh ia kiei kiei kiba U Blei Ula leh ha ka jingim ka jong ngi. Jingduwai: - “Ah U Blei, Me long U Blei Uba la kyrkhu eh ia nga bad ia ka jingim ka jong nga, aibor ia nga ba ngan lah ban ainguh ia Me man ka sngi man ka khyllipmat jong ka jingim ka jong nga.” - Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (6th January 2021)
Topic (4th -10th January 2021) – “Ka Jingainguh” (Thanksgiving). “Namar haba ki la tip ia U Blei, kim shym la pyndon burom ia U kum U Blei, lymne kim shym la ainguh: hynrei ki la man thala noh ha ki jingpyrkhat jong ki kumta la pynsynnia tiaw ia ka dohnud bieit jong ki.” (Rom 1:21)
Lyngba ki por kiba la leit noh, kiba bun ki kolshor ki pyrshang ban buh ia ka por kaba kyrpang ban pynpaw ia ka jingsngewnguh ka jong ki. Kumba ka long ha United States ki don ia ka Thanksgiving Day. Hapdeng jong ki jingeh, ka jingduh noh ia kiba ieit kiba thoin, ki don hi ka jingngeit ba U Blei U dang kyrkhu ia ki, kumta ha kane ka Thanksgiving Day ki jied ban lehkmen ia ki jingkyrkhu ki jong U Blei da kaba ia sam lang ia ki jingbam jong ki bad ki trai shnong Amerika kiba la tip kum ki Red Indians, kiba la iarap ban pyllaitim ia ki. Hynrei la iathuh ba ka jinglehkmen jong ki nong America ia ka Thanksgiving Day ka la iapher bak ly bak na kaei kaba ki leh ha ka por ba la sdang ia ka, ki briew kiba bun ki sdang ban khnium, tang shu mad jingeh, ne lada don kano kano ka bym biang ha ka sngi ba dei ka Thanksgiving Day, ki rakhe tangba ki rakhe ia kata ka sngi ryngkat bad ka jingkhnium. Lada ka bneng ne ka jinglong ka suinbneng kam biang ha kata ka sngi ba ki pynlong ia ka Thanksgiving Day ki lakhnium. Ka long kumjuh bad ka jingim ka jong ngi, kiba bun ki briew ha kine ki sngi ki khnium haba kiei kiei kim long kum kaba ki kwah, ha ka jingshisha man ka sngi ka dei ban long ka Thanksgiving day na ka bynta jong ngi kiba ngeit, ban ainguh ia U Blei namar kiei kiei kiba U la leh ha ka jingim ka jong ngi. Ha ka jingthoh kaba la ai kyrteng “How to Be Thankful in All Things” (Kumno ba ngin long kiba ainguh ha kiei kiei baroh), U Billy Graham u thoh kumne, “Ingratitude is a sin, just as surely as is lying or stealing or immorality or any other sin condemned by the Bible.” (Ka jingbym sngewnguh ka dei ka pop, kumjuh hi kum kaba thok ne kaba tuh ne kaba im awria bad kiwei kiwei de ki pop kiba la pynrem ha ka bible). U Billy Graham u shim sa na ka Bible na ka shithi sha ki Nong Rom, (Rom 1:21) ki kyntien kiba ong kumne, “Namar haba ki la tip ia U Blei, kim shym la pyndon burom ia U kum U Blei, lymne kim shym la ainguh: hynrei ki la man thala noh ha ki jingpyrkhat jong ki kumta la pynsynnia tiaw ia ka dohnud bieit jong ki.” Nangta u thoh shuh shuh, “Nothing turns us into bitter, selfish, dissatisfied people more quickly than an ungrateful heart. And nothing will do more to restore contentment and the joy of our salvation than a true spirit of thankfulness.” (Ym don kaba lah ban pynkylla kloi ia ngi ban pynlong ia ngi kiba dom, kiba hangamei, ki briew ki bym hun ha kaei kaei ban ia ka dohnud ka bym sngewnguh. Bad ym don kaba kham palat ban wanrah kloi ia ka mynsiem kaba suk bad ka jingkmen jong ka jingpynim ban ia ka mynsiem kaba ainguh bad sngewnguh). Kynmaw haba ngi long ki bym sngewnguh ngi leh pop, bad kata ka mynsiem ka bym sngewnguh kan ialam ia ngi sha ka jingim kaba thala, kaba ha nga mei, hynrei haba ngi nang ban sngewnguh ha kiei kiei dei hangta ba ngin ioh ia ka jinghun ha ka mynsiem. Jingduwai: - “Ah U Blei, weng na nga ia ka mynsiem jong ka jingbym sngewnguh, bad ai hapoh jong nga ia ka jinglong ban sngewnguh ia Me ha ki por bad jingjia baroh.” - Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (5th January 2021)
Topic (4th -10th January 2021) – “Ka Jingainguh” (Thanksgiving). “To ainguh ia U Trai, to khot kyrpad ia ka kyrteng jong U, to pynbna ia ki jingleh jong U hapdeng ki kynja bynriew, to pynkynmaw ba ia ka kyrteng jong U Ia pynkyntiew.” (Isaiah 12:4)
Ha ka spah snem kaba 17, U Martin Rinkart uba long u pastor jong kawei ka Balang ha Saxony kaba don ha Germany, u la long pastor palat 30 snem kata ha ka por jong ka thma bah bad ha ka por jong ka khlam. Ki la don ki snem kiba ha ka shi snem u la pynlong ia ki jinglehniam ha kaba leit on tep ia kiba iap haduh 4000 sien, kaba kynthup ia ka jinglehniam kaba u hap ban pyniaid hi na ka bynta ka jingkhlad ka lok ka jong u. Ha kata ka por, ka bam ka kyrduh haduh katta katta, ki la don ki sngi ba ma u bad ka iing ki hap ban shah thngan. Ula mad bad ia kynduh shisha ia ki jingeh kiba khraw, hynrei wat hapdeng kita ki jingeh, u iaineh skhem ha ka jingngeit ka jong U ha U Blei bad u iai im ka jingim kaba iai ainguh ia U Blei wat hapdeng ki jingeh, bad kata ka mynsiem jong ka jingsngewnguh ka jong u ka la pynlong ia u ba un thaw ia ka jingrwai kaba u la ai kyrteng ha ka ktien German, “Nun danket alle Gott,” bad ka dei kawei na ki jingrwai ba pawnam, ia kaba la la pynkylla sha ka ktien English, “Now Thank We All Our God.” U Rinkart u bud ia ka nuksa ka jong U Isaiah uba la btah ia ki Khun Israel ba ki dei ban ainguh ia U Blei ha ki por baroh, watla ki mad ia ki jingeh bad ia ka jingbitar ka jong U Blei (Isaiah 12:1), kin ainguh ia U Blei watla ki nongshun ki wan ban banbein ia ki. Wat hapdeng kita ki jingeh ki dei ban iai pynbna ia ka kyrteng ka jong U Trai sha ki kynja bynriew baroh (Isaiah 12:4). Ka long kaba suk ia ngi ba ngin ainguh ia U Blei haba ngi iohpdiang ia ki jingkyrkhu bad haba ngi lait na ki jingeh, Hynrei U Isaiah ha kane ka kitab ka jong u (Isaiah 12) u khot ia ki Khun Israel ban ainguh wat hapdeng ki jingeh. U Isaiah u ong shuh shuh ia ki khun Israel (Isaiah 12:5) “To rwai ia U Trai; namar U la leh ia kiei kiei kiba bha tam; to pynbna ia kane ha ka khyndew baroh.” Ai namar kata ba wat hapdeng ki jingeh ba ngi la iaid lyngba ha une u snem 2020 pynban haba ngi rung sha une u snem uba thymmai to ngin rung ryngkat bad ka jingainguh ia U Blei, bad ngin iai pynbna ruh ia ka kyrteng jong U hapdeng ki kynja bynriew baroh. Jingduwai: - “Ah U Blei, nga ainguh ia Me ia ki kam kiba phylla kiba Me la leh ha ka jingim ka jong nga, ka jingieit ka jong Me ia nga ka long kaba phylla kaba ngam lah ban batai, iarap ia nga ba ngan sngewnguh ia Me ha ki por baroh.” - Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (4th January 2021)
Topic (4th -10th January 2021) – “Ka Jingainguh” (Thanksgiving). “Ka long kaba bha ban ainguh ia U Trai, bad ban rwai ki jingiaroh ia ka kyrteng jong Me, Ah U Bahakhlieh tam eh.” (Salm 92:1)
Ka phang ia kaba ngin ia peit ha kane ka taiew (4th – 10th January 2021) ka long, “Ka Jingainguh” (Thanksgiving). Kane ka taiew ka long ka taiew kaba nyngkong jong u snem 2021, bad haba ngi phaidien sha u snem uba rim, u snem 2020 wat hapdeng ki jingeh kiba bun, hynrei ka dei ia ngi ba ngin ai ka jingainguh sha U Blei namar kiei kiei kiba U la leh ha ka jingim ka jong ngi. Haba ngi dei ban iaid lyngba ki jingeh, kam long kaba suk ia ngi ba ngin ioh ia ka mynsiem ban sngewnguh ne ban ainguh. Hooid, wat hapdeng ki jingeh bad ki jingsheptieng ngi don hi ka daw ban ainguh ia U Blei, ngin ainguh ia U namar ki kular ki jong U bad namar ka jingbha bad ka jingisnei ka jong U. Ki don shibun ki briew kiba shem bad lap ba hapdeng ki jingeh haba ngi nang ban ainguh ia U Blei ka don kaei kaei ka ban pynkylla ia ka jingim ka jong ngi na ka jingsngewsih sha ka jingkmen wat hapdeng kita ki jingeh. U Henry W. Frost, u missionary uba la trei slem bha sha China, u lap hi dalade ba haba ngi nang ban ainguh ia U Blei hapdeng ki jingeh ngin mad shisha ia ka jingsuk bad ha ki kyntien ki jong u, u ong, “I had received sad news from home, and deep shadows had covered my soul. I prayed, but the darkness did not vanish. I summoned myself to endure, but the darkness only deepened. Then I went to an inland station and saw on the wall of the mission home these words: Try Thanksgiving. I did, and in a moment every shadow was gone, not to return. Yes, the psalmist was right. ‘It is good to give thanks to the Lord.'” (Nga la ioh pdiang ia ka khubor kaba sngewsih na iing, bad ka syrngiew ba jylliew ka la tap ia ka mynsiem ka jong nga. Nga la duwai, hynrei kata ka jingdum kam shim la kynriah. Nga pynshlur ialade ba nga lah ban iaishah, hynrei kata ka jingdum ka nang kham jylliew. Kumta nga la leit sha ka iing mission (Inland Station) bad ha ka kynroh hangta ha ka iing mission nga la iohi ia kine ki kyntien: Pyrshang ia ka jingainguh. Nga la leh kumta, bad ha ka shikhyllipmat ka syrngiew kaba kah dum ia nga ka la jah noh, bad ka khlem wan phai shuh. Hooid, U Nongrwai Salm u ong ia kaba dei. ‘Ka long kaba bha ban ainguh ia U Trai’) Lehse phi lah ban mad ha une u snem uba la leit noh ia ka syrngiew jong ki jingeh kiba la ban khia ia phi, lehse ka long ba mynta ruh phi dang ialeh ban lait na kata ka jingkah dum kaba kah dum ia ka jingim ka jong phi, pyrshang ban ainguh ia U Blei ryngkat bad kita ki jingeh, nga ngeit ba phin ioh mad ia ka jingsuk wat hapdeng ki jingeh ba phi dei ban iaid lyngba. Jingduwai: - “Ah U Blei, ai hapoh jong nga ia ka mynsiem jong ka jingsngewnguh ba nga lah ban ainguh ia Me wat hapdeng ki jingeh kiba nga dei ban iaid lyngba.” - Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (3rd January 2021)
Topic “Ka jingialam ka jong U Blei” (God’s Guidance) “Ka lynti bah jong Me ka la long ha ka duriaw, bad ki lynti rit jong Me ha ki um kiba khraw, bad ia ki jingjam jong Me ym ithuh.” (Salm 77:19)
U Blei U ju kren ha ngi bunsien lyngba kiba bun ki lynti, teng teng U pyndonkam ia ki jingjia kiba jia ha ka jingim ka jong ngi ban ialam lynti ia ngi, teng teng U pyndonkam da ki jingpang jingshitom kumno ban ialam ia ngi ha ka lynti kaba dei, U Blei U lah ban pyndonkam da kano kano kaba U kwah na ka bynta ban ialam lynti ia ngi. U Oswald Chambers u ong, “God is the Great Engineer, creating circumstances to bring about moments in our lives of divine importance, leading us to divine appointments.” (U Blei U long U engineer ne U Nongpynlong Uba khraw, Uba pynlong ia ki jingjia ban wanrah ia ki khyllipmat ba maia blei, kiba kongsan bad donkam ha ka jingim ka jong ngi, ban ialam ia ngi sha ka jingiashem bad ka jingiakynduh ba kynja Blei). Ka Ktien ka jong U Blei ka pynkynmaw ia ngi ba U Blei U trei ha ka jingim ka jong ngi lyngba ki jingjia kiba jia sawdong jong ngi, bad ngim lah ban bishar ia kiei kiei kiba jia sawdong jong ngi tang da ka jingstad ba kynja briew khlem ka jingstad kaba na jrong. Ha kiwei pat ki kyntien, ka bha ia ngi ba ngin ieh ha U Blei ban pynsngewthuh ha ngi, ia baroh ki jingjia kiba jia ha ka jingim ka jong ngi kiba ngi dei ban iakynduh ne ban iaid lyngba, namarba bunsien U Blei lyngba ki jingeh ha ka jingim kaba ngi iakynduh U ialam lynti ia ngi ha ka lynti kaba ngi dei ban iaid. Kumta ka long ka ba donkam ia ngi borabor ban iai pynlut por ha Ka Ktien ka jong U Blei ban sngewthuh ba U Blei U ialam ia ngi lyngba ki jingeh kiba ngi mad ha ka jingim. U Asaph haba um sngewthuh kumno un leh ha ka jingim bad haba u klumar jingmut, kaei kaba un leh, shano un leit, ki jingeh ki don sawdong jong u, ka la poi ka por ba u sngew kumba U Blei U la klet ban leh isnei ia u namarba U Blei U la bitar ia u (Salm 77:7-9), hynrei ha ka dkhot kaba 19 (Salm 77:19) u ong pat, “Ka lynti bah jong Me ka la long ha ka duriaw, bad ki lynti rit jong Me ha ki um kiba khraw, bad ia ki jingjam jong Me ym ithuh.” U Asaph u sngewthuh ba haba um tip kumno un leh, u sngewthuh pat ba dei U Blei Uba ialam lynti ia u lyngba ki jingjia kiba u iakynduh ha ka jingim, watla U Asaph um lah ban sngewthuh lut ia ka lynti ka jong U Blei, u ong, ka long kum ka lynti bah ha duriaw, mano ba lah ban shemphang ia kata, ka long kum ka lynti rit ha ki um, bad u ong shuh shuh ia ki jingjam jong U Blei ym ithuh. Namarba ngim lah ban sngewthuh lut ia ki jingialam lynti ki jong U Blei, ngim lah ban sngewthuh lut ia ki, kumta ka bha ia ngi ba ngin shu shaniah beit ha U Blei bad ha ka jingialam lynti ka jong U namarba U tip shano Un ialam ia ngi, kumba u nongaplangbrot u tip ban ialam ia la ki langbrot, U Blei U tip shano ban ialam ia ngi watla ngim lah ban sngewthuh ia ki lynti ki jong U. Jingduwai: - “Ah U Blei, haba ngam sngewthuh ia ka jingialam lynti ka jong Me iarap ia nga ba ngan nang ban shaniah tylli ha Me namarba Me tip ban ialam ia nga ha ki lynti kiba bha.” - Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (2nd January 2021)
Topic (21st - 27th December, 2020) – “Ka jingialam ka jong U Blei” (God’s Guidance) “Suk uta u briew ubym iaid ha ka jingiasylla ki bymman, lymne u bym ieng ha ka lynti ki nongpop, lymne u bym shong ha ka jingshong kiba rkhiebein.” (Salm 1:1)
Ha ka Our Daily Bread, kaba 9 tarik u December 2020, la iathuh shaphang ki ar ngut shi kurim kiba haba ki la ioh pdiang ia ka pisa kaba long 1.2 million dollar, haba ka bank kaba ki don ia ka account jong ki, ka la kum thep bakla sha ka account jong ki ia kane ka pisa, kine baroh arngut ha ka jaka ba kin pynphai ia kata ka pisa pynban ki la leh lut phut da kaba ki leit ban thied ia ki jingthied bad mar ba remdor, wat haba ka bank ka ong ia ki ba kin pynphai noh, pynban kine ki la leit ban thied sa ka kali. Haba ka bank ka ong ia ki ba kin pynphai noh, ka jingeh ka long ba kine baroh arngut ki la pynlut lut ia kane ka pisa, bad baroh arngut ki la shahkem bad la pynngat ia ki ha ka kam tuh. Haba ki la poi ha ka iingshari haba la bishar ia ki, u lok u la ong, “We took some bad legal advice.” (Ngi la shim ia ka jingai jingmut kaba bakla), haba pdiang ia ki jingai jingmut kiba bakla bunsien u briew u ngat ha ka jingeh. Ha kawei pat ka liang u nongrwai Salm u iathuh ia ki katto katne ki jingai jingmut kiba stad kiba lah ban iarap ia ngi ba ngin lait na ki jingeh ha ka jingim. U thoh da kaba ong, kita ki ban ioh ia ka jingsuk ne ki ban long suk ha ka jingim, ki dei ki briew kiba kyntait ia ka jingai jingmut jong kiba bymman, ki bym treh ruh ban shong ha ka jaka shong kiba rkhiebein. Ki tip bha ba ka jingai jingmut jong ki briew kiba bymman kan ialam sha ka ban jot, kumta ki kyntait, bad ong shuh shuh u nongrwai Salm (Salm 1:2), hynrei ki briew kiba long suk, ki dei ki briew kiba synnia sngi ki iai pyrkhat ia Ka Ktien ka jong U Blei, bad kine ki briew ki ioh ban seisoh ha ka jingim (Salm 1:3). Kynmaw ha ka jingim ka jong ngi ruh, khamtam mynta haba ngi la jam sha une u snem uba thymmai, wat leit shah ba ngin pdiang ia ka jingai jingmut jong ki briew kiba bymman ne ban leh ia kaba ki ong, namar ba kata kan ialam ia ngi sha ka jingjot, hynrei to ai ba ngin iai pyrkhat tang ia Ka Ktien ka jong U Blei bad ngin iai pyrkhat ia ka synnia sngi, bad ngin sngap ruh aiu ba Ka Ktien ka jong U Blei ka ong ia ngi ban leh. Haba ngi dei ban shim ia ki rai la ka long ha ki kam kiba rit ne ba khraw to ngin iit nyngkong ia Ka Ktien ka jong U Blei ka ban pynshai ha kaei kaei kaba ngi ngin leh ha ka jingim.
Jingduwai: - “Ah U Blei, hashwa ba ngan pan na Me ba Men pyni ha nga ia kaei kaba nga dei ban leh, iarap ia nga Trai ba ngan nang nyngkong eh ban iaid ha ka lynti jong ka jingkohnguh ba nga lah ban kohnguh ia Me ha ki por baroh jong ka jingim ka jong nga.” - Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem..1.20
Devotional (1st January 2021)
Topic (21st - 27th December, 2020) – “Ka jingialam ka jong U Blei” (God’s Guidance) “Te nga la wan poi sha kane ka pukri mynta ka sngi, bad nga la ong, Ah Trai Uba U Blei U Abraham U Kynrad jong nga, lada mynta Me pynpoi bha ia ka lynti ha kaba nga iaid” (Jenesis 24:42)
“SEEKING GOD’S GUIDANCE” (Kaba wad ia ka jingialam ka jong U Blei)
Ia kine ki kyntien (Jenesis 24:42) la shim na ka jingjia ha kaba U Abraham u wad ia ka briew kaba biang ban long ka tnga ka jong u khun jong u, U Isaak. U Blei U la ialam lynti ia u shakri jong U Abraham ba un wad ia ka briew kaba dei na ka bynta U Isaak. Ka long kaba sngewtynnad haba pule ia kane jingjia (Jenesis 24), kumno ba U Blei U ialam ia u shakri jong U Abraham, uba ki ngeit ba ka kyrteng jong une u shakri udei U Elieser (Jenesis 15:2), ki don shibun kiei kiei kiba ngi dei ban shah hikai na ka jinglong jong une u shakri. Lyngba jong kane ka kitab Jenesis 24, ngi shem ba U Elieser u la wad ia ka jingialam ka jong U Blei ha ka por kaba donkam tam, kumno ban jied ia ka tnga na ka bynta u khun jong u kynrad jong u, kam dei kaba suk ia U Elieser, hynrei namarba u la shaniah ha ka jingialam ka jong U Blei u la iohpdiang ruh ia ka jingkdew lynti ka jong U Blei. Katto katne kiba une u shakri u la leh haba u la wad ia ka jingialam ka jong U Blei: - Kaba nyngkong, u la duwai na ka bynta ka jingialam lynti (He prayed for Guidance):- Kaba nyngkong eh kaba U Elieser u la leh ka long, ba u la duwai sha U Blei ba U Blei Un pyni ha u ia ka dak ba un tip kano ka long kaba U Blei u mon (Jenesis 24:12)“U la duwai te, Ko Trai Uba U Blei U Abraham ; u kynrad jong nga, nga kyrpad ia Me, to pyllait luid bha ia ka lynti ha khmat jong nga ha kane ka sngi bad to pyni ia ka jingleh sbun ia U Abraham; u kynrad jong nga.” (Jenesis 24:13-14) Kaba ar, U la shaniah ha U Blei ba U Blei Un ialam ia u ha ka lynti kaba dei (He trusted God to lead him in the right path):- Ong kane Ka Ktien ka jong U Blei haba U Elieser u la duwai sha U Blei bad u la pan ia ka dak na U Blei, U Blei U la ialam ia u sha kata ka pukri um, kata ka long ka jaka kaba dei, ka lynti kaba dei bad u la iashem ruh ia ka briew kaba dei na ka bynta u khun jong u kynrad jong u (Jenesis 24:15-16). Kaba lai, U la ainguh ia U Blei (He thanked God):- Haba U Elieser u la ioh mad ia ka jubab na ka bynta ka jingduwai ka jong u, u la dem ban ainguh ia U Blei Uba la ialam ia u ha ka lynti kaba dei (Jenesis 24:26) “Bad uta u briew u la nguh la ka khlieh, bad u la mane ia U Trai.” Bunsien ha ka jingim ka jong ngi ngi klet ban ainguh ia U Blei haba U Blei U ialam ia ngi ha ka lynti kaba dei, ne haba ngi poi ban leh ia kaba dei ha ka jingim, ngi klet ba dei U Blei Uba pyni lynti. Kaba saw, u la ap ia ka jingpyntikna ka jong U Blei (He waited for a confirmation): -Watla ka Rebekkah ka la ialam ia une u shakri sha ka iing jong ka, hynrei U Elieser u kwah ban ioh ia ka jingpyntikna na U Blei, kumta haba u la rung ha iing u la ong ia kita kiba ha ka iing ka Rebekkah (Jenesis 24:49) “Te mynta lada phi don ka mon ban leh ia ka jingsbun bad ka jingshisha ia u kynrad jong nga, to iathuh ha nga: bad lada phim mon, to iathuh kein ha nga, ba ngan ioh phai shawei sha ka kti kamon, lane sha kadiang.” Bad hangta u kwah ba lada ka dei ka mon U Blei ki ruh kin iahap bad kata ka mon, kumta u ap ia ka jing jubab na ki ban pyntikna la kadei ne em ka mon ka jong U Blei bad ka jingialam ka jong U Blei, bad haba u la ioh ia ka jingpyntikna, kaba sngewtynnad ka long, ba U la ainguh biang ia U Blei.
Ngi ruh ngi la jam mynta ha kane ka sngi kaba nyngkong jong une u snem uba thymmai (2021) ai ba kine kin long ki jinghikai ia ngi ruh kumno ba ngin iaid hapoh ka jingialam ka jong U Blei, da kaba ngi sdang ban duwai sha U Blei ba U Blei Un pyni lynti ia ngi.
Jingduwai: - “Ah U Blei, haba ngi la jam sha une u snem uba thymmai aibor ia n
Devotional (31st December 2020)
Topic (21st - 27th December, 2020) – “Ka jingialam ka jong U Blei” (God’s Guidance) “…U ialam ia nga ha ki lynti ka hok na ka bynta ka kyrteng jong U” (Salm 23:3)
Ka ktien hebru ia kaba la shim ia kane ka ktien lynti ha kane ka Salm 23:3, ka dei ka ktien “vema' gelei” kaba ka jingmut jong ka, ka mut, “well-defined trail” (Ka lynti kaba la batai bha). Kane ka pyni ia ka jinglong shida jong ki langbrot ba wat ha kita ki lynti kiba la beit, ki bym khohruh khohram, pynban ki dang donkam ia u nongaplangbrot. Ki dang don ka por ba ki iaid bakla bad ki kwah ban iaid ha ka lynti ka bym dei, kampher watla ka lynti ka bha katno katno ruh. U nongaplangbrot u tip ia ka lynti kumta u ialam ia ki langbrot bad ki langbrot ruh ki shaniah ha u nongaplangbrot kat shaba u ialam. Nga ngeit ba kawei na ka jingsheptieng jong kiba bun ki briew ha kine ki sngi, ka dei namar ka jingbymtikna ia ka lawei bad ia ka ban sa jia ha ka jingim. Bunsien ki kylli, kaei ka ban jia lashai, bad ha ka sngi ka ban bud? Ki don ki rai kiba ngi hap ban shim ha ka jngim kiba ktah ym tang ia ka jingim ka jong ngi shimet hynrei kaba lyngba ki rai kiba ngi shim ki ktah ruh ia kito kiba ngi ju iadei kam ne ki bahaiing hasem jong ngi, kiba ngi iadon lang man ka sngi. Ka jingim shimet jong nga ka ktah ia ka iing ka sem ka jong nga, ka ktah ia ki para marjan kumta ter ter. Man ka sngi ngi shim ia kiba bun ki rai ha ka jingim, kumno ngi tip ba ngi shim ia ki rai kiba dei? Ki rai kiba ngi shim ki lah ban ialam ia ngi sha ki jingeh kiba khraw bad sha ka jingnoh mynsiem lada ngi bakla ban shim ia ki. Ka don kawei ka jingiathuh khana, la iathuh ha kawei na ki jaka ai training ia ki shipai kiba dang shu wan ban join, la shaniah ha uwei na ki shipai uba dang shu join ba un iarap ha ka jaka kaba pynkhreh ia ka jingbam, uta u shipai uba dei ban peit (in charge) ia kata ka jaka shet bam, u la ong ia uta u shipai ba un jied na kita ki phan ba don hangta, ia uba bha un buh ha kawei ka shang ia ki bym da long shuh un buh ha kawei pat ka shang, hadien shiteng kynta ba uta uba dei peit u wan biang u iohi ba ym pat don ei ei ha kata ka shang bad u la ong ia uta u shipai, “What's the matter, don't you like the work?” (Kaei kaba jia, balei mem sngewtynnad ia kane ka kam?), uta u shipai u la jubab u ong, “It's not the work; it's the decisions that are killing me.” (Kam dei ka kam, hynrei ka dei ka jingjied kaba pyniap ia nga). Namarba um nang ban jied uno uba bha bad uno u bym long shuh ban shet. Hato kata kam jia mo ha ka jingim ka jong ngi ba ka jingjied kaba ngi jied ka pyniap ia ka jingim ka jong ngi, ngim tip kumno ngin leh, shano ngin iaid. Kumta ngi donkam ia U Blei watla ngi i ba ka lynti ka long kaba bha ba ngin iaid, kumba long ki langbrot ngi donkam ia U Blei ba Un ialam lynti ia ngi ha ka jingim ka jong ngi kaba man ka sngi. Kumta ngi donkam ban shaniah beit ha U Blei Uba long U Nongaplangbrot ba Un ialam ia ngi. Bad ngi donkam ruh ban kohnguh ia U kumba ki langbrot ki kohnguh ia u nongaplangbrot, kat shaba U ialam, namarba U Blei hi U ju ialam sha ki lynti bad ki um kiba jai jai (Salm 23:2).
Jingduwai: - “Ah U Blei, Me kular ia nga ba Men ialam ia nga ha ki lynti jong ka hok, aibor ia nga ba ngan kohnguh ia ka jingialam lynti ka jong Me, watla mynta ngam lah ban sngewthuh lut.” - Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (30th December 2020)
Topic (21st - 27th December, 2020) – “Ka jingialam ka jong U Blei” (God’s Guidance) “Ha la ki lynti baroh to phla ia U, te Un pynbeit ia ki lynti iaid jong me.” (Proberb 3:6)
Kumba 100 snem mynshwa U Oswald Chambers uba 41 snem ka karta ha kata ka por, u la poi ha Ijypt ban ai ia ka jingshakri kum u Chaplain jong ka Young Men’s Christian Association (YMCA) bad ban ai ia ka jingshakri hapdeng ki shipai jong ka Ri England ba la tip kum ki British Commonwealth troops ha ka por jong ka thma bah kaba I. Ha ka miet kaba nyngkong kaba u Chambers u la poi ha ka camp ha Zeitoun ka jaka kaba jngai kumba 6-mile shaphang shatei na Cairo ha ka miet jong ka 27th October, 1915, U Chambers u la thoh ha ka diary ka jong u ia kine ki kyntien, “This (area) is absolutely desert in the very heart of the troops and a glorious opportunity for men. It is all immensely unlike anything I have been used to, and I am watching with interest the new things God will do and engineer.” (Kane (bynta) ka long kaba shah iehnoh thylli ha ka dohnud jong ki shipai bad ka long ka kabu ksiar na ka bynta jong ki. Ka dei ka kam kaba khia bad kaba iar kaba ngam pat ju mlien ruh ban trei, bad nga iai khmih lynti da ka jingsngewtynnad ia kiei kiei kiba thymmai kiba U Blei Un leh bad Un ialam). U Chambers u ngeit bha bad u bud bha ruh ia kaei kaba Ka Ktien U Blei ha ka kitab ki Proberb 3:5-6 ka ong, “To ngeit ha U Trai da la ka dohnud baroh, bad wat shaniah ha la ka jong ka jingshemphang. Ha la ki lynti baroh to phla ia U, te Un pynbeit ia ki lynti iaid jong me.” Kine ki kyntien ki la ju long ka jingsngewsuk bad ka jingsngewhngain ia U Chambers bad ha ka juh ka por ki long ruh ki kyntien kiba tynjuh ia u. Ka don ka jingshngain haba ngi tip ba U Blei U ialam ia ka lynti ka jong ngi ha man ka sienjam jong ka jingiaid lynti ka jong ngi, hynrei ha ka juh ka por ngim dei pat ban shu pyrkhat than tang ia kaei kaei kaba ngi thmu ne pyrkhat bad ban pyrshang ban pyndep ia kano kano kaba ngi kwah namar ioh ba ngi kum kyntait noh ia ka jingialam lynti ka jong U Blei bad ia ka por ka jong U. U Chambers u ong shuh shuh ha kata ka diary kaba u la thoh, “We have no right to judge where we should be put, or to have preconceived notions as to what God is fitting us for, God engineers everything. Wherever He puts us, our one great aim is to pour out a whole-hearted devotion to Him in that particular work.”(Ngim don hok ei ei ban bishar shano dei ban buh ia ngi, ne ban don lypa ki jingmut ba la mut lypa ia kaei kaba U Blei U buh ia ngi, U Blei U pyniaid ia kiei kiei baroh. Hangno hangno haba U Blei U buh ia ngi, ka thong kaba khraw ka jong ngi ka long tang ba ngin aiti lut ha ryngkat ka jingpynleit jingmut kaba shisha ha kata kaba U Blei U la buh ia ngi). Kane ka khot ia ngi ba ngin long borabor kiba shaniah ha ka jingpyniaid bad ka jingialam lynti ka jong U Blei wat ha kaei kaei ka ba ngi dei ban pyndep ha ka jingim, ka kamram jong ngi ka long tang ba ngin shu trei ia kano kano ne kaei kaei naduh ka mynsiem, haba ngi pdiang ba kata kaba ngi trei ka long kaba U Blei U ialam ne U buh bynta na ka bynta jong ngi.
Jingduwai: - “Ah U Blei, ai bor bad kyrshan bor ia nga ba nga lah ban ieit ia Me da ka dohnud ka jong nga baroh bad ba ngan aiti lut ialade ban trei naduh ka mynsiem ha kaei kaei kaba Me ai bad shaniah ha nga ba ngan leh bad pyndep” - Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (29th December 2020)
Topic (21st - 27th December, 2020) – “Ka jingialam ka jong U Blei” (God’s Guidance) “Ka dohnud u briew ka pyrkhat ia ka lynti jong u: hynrei U Trai Uba ialam ia ki jingjam jong U” (Proberb 16:9)
Ki don shibun ki Khristan kiba bah bad ki ia ka jingsngewrem ha ka jingim, tang namar ba ki shaniah ha la ka jong ka jingpyrkhat bad jingthmu bad kim shym la shah ha ka jingialam ka jong U Blei. Kim shym la shim ia ki rai jong ki da kaba pyndem ha ki jingduwai, ne da kaba ki wad ia ka jingiarap ba kynja mynsiem, ne kim lah ban ap ruh ia ka jingpyni lynti ka jong U Blei, ki kyntait ruh ia kaei kaba U Blei U pyni ha ki, bad ka jingim jong ki ka long ba ki kut ha ka jingnoh mynsiem bad jingduh jingkyrmen. Ha ki pdeng jong ki snem 1800, uwei u pastor uba na France uba kyrteng u Adolphe Monad u la mad ia ka jingshitom kaba jur, bad u la shu thiah ha jingthiah ban ap ia ka sngi jong ka jingiap. Bad ha kita ki sngi jong ka jingshitom ka jong u, kiba bun na ki paralok jong u bad ki khynnah pule ki ju leit ban shongkai bad une u pastor uba don hapdeng ka jingpang namarba ki kwah ban iohsngew ia ki kyntien jingstad bad kyntien jingai mynsiem na une u pastor, bad na kita ki kyntien kiba une u pastor u kren bad ai mynsem ia ki briew bad ki paralok jong u ka mih ka kot kaba la ai kyrteng Adolphe Monad’s Farewell, bad ha kane ka kot la iathuh ba U Adolphe Monad u pynpaw ia ka jingsngewdiaw ka jong u ba ki don shibun ki khep kiba u shaniah ha la ka jong ka jingstad, bad u pyrkhat ne pynbeit hi iala ki jingthmu ha ka jingim khlem da ap ia ka jingialam ka jong U Blei bad ha ki kyntien jong U Adolphe Monad kumba la thoh ha kane ka kot ki thoh kumne, “There is no peace for a man who finds the main-spring of his actions in his own will. He is always in danger of being mistaken; he is often troubled and in error, because human will and human interests are subject to much error; …. on the other hand, when we look at God alone, we can cast all our burden upon Him and He sustains us …. we shall find perfect peace: God cannot mislead us” (Ym don jingsuk ia u briew uba ki kam ki jingleh jong u ki kyrsiew tang na ka mon jong u hi. U don borabor ha ka jingma jong ka jingbakla; bunsien u don ha ka jingklumar bad jingbakla, namar ka mon bad ka jingsngewtynnad jong u briew ka lah ban bakla ha kano kano ka por;…. ha kawei pat ka liang, haba ngi phai tang sha U Blei, ngi lah ban bret ia baroh ki jingkit ba khia ha U bad Un bat skhem ia ngi…. Ngin sa shem ia ka jingsuk kaba janai: U Blei Um lah ban ialam bakla ia ngi). Kane ka long ka jingkhot ia ngi ba ha kaei kaei kaba ngin leh ha ka jingim ba ngin ap ia ka mon ka jong U Blei bad ba ngin shah ha ka jingialam ka jong U Blei. Jingduwai: - “Ah U Blei, iarap ia nga ba nga lah ban shaniah ha ka jingialam ka jong Me ha kaei kaei kaba ngan leh ha ka jingim, ba ngan nym shaniah hala ka jong ka mon, namarba nga sngewthuh ba lada nga iaid hala ka mon ngan bakla lynti.” - Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (28th December 2020)
Topic (21st - 27th December, 2020) – “Ka jingialam ka jong U Blei” (God’s Guidance) “Hynrei ynda U la wan ma U, U Mynsiem ka jingshisha kein, Un ialam ia phi sha ka jingshisha baroh” (Ioannis 16:13)
Ka phang ia kaba ngin ia peit ha kane ka taiew (28th December,2020 – 3rd January 2021) ka long, “Ka Jingialam ka jong U Blei” (God’s Guidance). Kane ka taiew ka long ka taiew kaba ngin ioh ban pynkut noh ia une u snem 2020 bad ban jam sha u snem 2021, kumta ka long kaba donkam ia ngi ban shah hapoh ka jingialam ka jong U Blei ba ngin tip kumno ngin iaid haba ngin jam sha une u snem uba thymmai. Ka iingmane jong ka St. Nicholas kaba don ha Galway ha Ireland, ka don ha ka ia ki jingiathuh kiba phylla bad kiba sngewtynnad haduh kine ki sngi. Ka dei ka iingmane kaba la rim tam ha Ireland, bad kane ka iingmane ka la ai ia ka jingpyni lynti ia kiba bun naduh ki por kiba mynshwa. U tower jong kane ka iingmane u don ha jrong lum bad u long uba jrong bha, bad la iathuh ba ki Captain kiba niah ia ki jhad kiba heh, haba ki jah lynti hapdeng jong ka duriaw ki ju iathuh ba dei haba ki peit sha u tower jong kane ka iingmane uba ki lah ban iohi wat na sha jngai, u la long kum ka jingialam lynti ia ki ba ki lah ban poi sha ryngkew. Naduh ki spah snem ki ba mynshwa kane ka iingmane ka la long ka jingkdew lynti ia kiba bun ki nongniah jhad/lieng (sailor) khamtam haba kim tip shano kin iaid bad haba ki jah lynti hapdeng ka duriaw. Ngi baroh ngi donkam ia u nongialam lynti ha ka jingiaid lynti ka jong ngi ha kane ka pyrthei, bad U Jisu haba U don ha ka kamra kaba haneng, U la iathuh shai kdar hala ki jong ki synran jong U ba haba Un leit noh na kane ka pyrthei U Mynsiem Bakhuid Un long ma U U nongialam lynti ia ki ha kaei kaba kin leh bad shano ba kin leit. U Jisu U ong (Ioannis 16:13) “…ynda U la wan ma U, U Mynsiem ka jingshisha kein, Un ialam ia phi sha ka jingshisha baroh.” Ka long shisha ka jingkular kaba phylla, hapdeng ka pyrthei ka bym don jingthikna bad ka pyrthei kaba dap da ki jingartatien ka jingialam lynti ka long kaba donkam haduh katta katta. Kiba bun na ngi ngi lah ban shah ialam bakla ne ban iaid bakla da ka jingialam jong kiei kiei kiba don sawdong jong ngi, hynrei, U Mynsiem Bakhuid U Blei U don hangne bad ngi ban ialam ia ngi, ban iarap ia ngi bad ban long U nongialam lynti. Ngin sa jam sha u snem uba thymmai uba ngim tip u snem uba kumno bad ki sngi kiba kumno kiba ngin iaid, hynrei, to ai ba ngin shah ia U Mynsiem U Blei ba Un long U nongialam lynti ia ngi ba ngin nym jah ne bakla lynti. Jingduwai: - “Ah U Blei, nga ainguh ia Me ba Me la phah ia U Mynsiem Bakhuid ban don hapdeng jong ngi, ban long U nongialam lynti ia ngi, iarap ia ngi ba ngi lah ban shaniah ha ka jingialam ka jong U ba ngin ym jah ne bakla lynti ha ka jingim.” - Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (27th December 2020)
Topic (21st - 27th December, 2020) – “Ka Jingwanlong Briew” (Incarnation) “U Jisu U la iathuh te ha ki, U da ong, kata ka por ka la jia, ba yn pyndon burom ia U Khun U briew” (Ioannis 12:23) ******** Myn ha ka 24 bad ka 26 tarik u Nohprah ngi la ia jubab ia kane ka jingkylli Balei ba U Jisu U wan ban long briew? Ha kane ka sngi ruh ngin pyrshang ban jubab ia kane ka juh ka jingkylli. Ka jingwan long briew ka jong U Jisu ne ka Incarnation ka long kaba donkam namar ba lyngba jong ka la pynpaw ia ka jingsngewrit bad ia ka burom ka jong U Blei (It Reveals God’s Humility and God’s Glory). U Khrist U la pynrit ialade ban wan sha kane ka pyrthei namarba u briew u donkam ia u nongpyllait. U Blei U la pyn hapoh ne pynrit ialade lyngba ka jingwan longbriew ka jong U Jisu ba Un ioh ban kdup ia ki khun kiba ialeh pyrshah ia U. Wat ka jingwanlong briew ka jong U Khrist ka long kaba sngewrit, U Khrist U kloi ban ieh ia ka burom jong ka bneng bad ban wan shim ia ka jinglong briew, U Paul u ong ha ka shithi sha ki Phillipi 2:7, “hynrei u la pynsuda ia lade, u da shim ia ka dur mraw, haba u la jia long ha ka jingsyriem ki briew.” Hynrei ha ka juh ka por da ka jingwan longbriew ka jong U Jisu la pynpaw ruh ia ka burom ka jong U Blei ha ka pyrthei. U Richard Phillips, uba dei u Mariner bad u nongthoh u ong, “Jesus saw the event of His greatest earthly humiliation–the apex of His servant obedience–as His true glorification on earth.” (U Jisu U la iohi ia ka jingjia jong ka jingjah burom kaba khraw tam jong U ha ka pyrthei- kaba ha jrong tam jong ka jingkohnguh jong U kum U shakri – kum ka jingpyndonburom ba shisha ia U ha pyrthei). U Jisu U ong (Ioannis 12:23) “U Jisu U la iathuh te ha ki, U da ong, kata ka por ka la jia, ba yn pyndon burom ia U Khun U briew.” U John Calvin u la kren da kaba shlur ban ong, “the richness of God’s glory is invisible until it shines forth in Christ…the majesty of the Father is hidden until it shews itself impressed on Christ’s image.” (Ia ka jingkhraw spah jong Ka Burom U Blei ym shym lah ban iohi tad haduh ba kan da phalang tyngshain ha U Khrist… ia ka jinglong khraw ba phylla jong U Kpa la buhrieh tad ynda la pynshisha bala shon ha ka dur U Khrist). Ka jingdonkam jong ka jingwan longbriew ka jong U Khrist ka long ba U Khrist U wan long briew sha kane ka pyrthei ban pynpaw ia ka jinglongrit ka jong U Blei bad ruh ban pynpaw ia ka burom ka jong U Blei ha ka pyrthei. Ai ba ma ngi ruh haba ngi rakhe ia kane ka Khristmas ha kane ka snem ngin shah hikai na U Jisu ban long kiba sngewrit bad lyngba ka jingsngewrit kaba ngi don to ngin pyndonburom ia U Blei.
Jingduwai: - “Ah U Blei, nga ainguh ia Me ba Me kloi ban pynrit ialade da kaba Me wan ban longbriew sha kane ka pyrthei ba ma ngi ki nongpop ngin ioh ban mad ia ka jingpynim ka jong Me.” - Amen
U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (26th December 2020)
Topic (21st - 27th December, 2020) – “Ka Jingwanlong Briew” (Incarnation) “Kata kaba la long na kaba mynnyngkong, ia kaba ngi la iohsngew ia kaba ngi la iohi da ki khmat jong ngi, ia kaba ngi la iohkhmih pyllaw, bad ki kti jong ngi ki la ioh tba, shaphang uta U Ktien ka jingim” (1 Ioannis 1:1)
Myn ha ka 24 tarik u Nohprah ngi la ia jubab ia kane ka jingkylli Balei ba U Jisu U wan ban long briew? Ha kane ka sngi ruh ngin pyrshang ban jubab ia kane ka juh ka jingkylli. Ka jingwan longbriew ka jong U Jisu ne ka Incarnation ka long kaba donkam namar ba lyngba ka jingwan longbriew ka jong U Jisu ka pynlong ia U Blei ba Un long Uba ki briew ki lah ban poi sha U (It Makes God Accessible). Ha ka Testament kaba rim, U Blei U long Uba ki briew ki lah ban poi sha U (accessible) dei tang lyngba ki nongiathuhlypa, ki lyngdoh, ka tabernacle bad ha ka Ingmane Blei ne ka Temple. Ka Ktien U Blei ka ong, ba hashwa jong U Jisu Khrist hi ym pat don uwei ruh uba lah ban iohi ia U Blei, (Ioannis 1:18) “Ym don mano mano ruh ba la iohi ia U Blei mynno mynno ruh; Uta U Khun ba la kha marwei, Uba long ha ka shadem U Kpa, U hi U la pynpaw ia U.” Ha shwa jong U Jisu Khrist ym pat don uwei ruh uba la lah ban iohi ia U Blei dei U Jisu Uba la pynpaw ia U Blei sha ki briew ba ki briew ki lah ban leit sha U Blei. Namar lada U Blei Um wan long briew ki briew kin nym lah ban leit sha U. U John Calvin u ong, “The revelation of God prior to Christ was like a pencil sketch” (Ka jingpynpaw ka jong U Blei hashwa ka jingwan ka jong U Jisu Khrist ka long kum ka jingdro bala shu pynwandur da u led). Dei tang lyngba ka jingwan ka jong U Jisu sha kane ka pyrthei ha ka doh ba U Blei U long Uba ki briew ki lah ban leit sha U. Haduh 6 sien phin shem ba U Ioannis ha ka shithi kaba nyngkong ka jong u ba u thoh ia kine ki kyntien, “Ngi la iohi ia U” (1 Ioannis 1:1-4), kumno ngi iohi ia U Blei? Dei ha U Jisu Khrist Uba la wan ha ka doh. U Ioannis nyngkong haba u thoh ia ka Gospel ka jong u, u ong, ‘Ba ym pat don uba la iohi ia U Blei,’ mynta tang ha kine ki 4 tylli dkhot haduh 6 sien u ong, ‘ngi la iohi ia U Blei.’ Dei da ka jingwan longbriew ka jong U Jisu ba u briew u lah ban leit sha U Blei, bad dei na kane ka daw ba U Jisu U ong, (Mathaios 11:28), “To wan ha nga.” Lada phi kwah ban leit sha U Blei phi donkam ban leit sha U Jisu, lada phi kwah ban tip shaphang U Blei Uba phim pat ju iohi, pule ia ka jingim ka jong U Jisu Khrist. U Richard Phillips, uba dei u Mariner, dei ma u uba pyllait im ia ki submarine ka United States kiba shah hijacked ha ki Somali Pirates u dei ruh u nongthoh u thoh bad u ong, “Jesus’ earthly posture, tone of voice, attitude, and reaction to events were those of God. God is Christ-like.” (Ka jingleh ka jong U Jisu mynba U iaid ha ka pyrthei, ha ka iaid ha ka ieng, ka sur kren, ka jinglong, ka rukom kumno ban jubab bad leh ia ki jingjia bad jingiashem ki long ki jong U Blei. ‘U Blei U long ha ka dur U Khrist’). Kumta ka long ka ba donkam ia U Jisu ban wan long briew ka daw ka long ba ma ngi ngi lah ban leit sha U Blei. Jingduwai: - “Ah U Blei, nga ainguh ia Me ba Me la kloi ban phah ia U Khun jong Me U Jisu Khrist ban wan longbriew sha kane ka pyrthei, namarba lyngba ka jingwan longbriew ka jong U ngi lah ban iohi ia Me U Blei bad ba ngin wan sha Me” - Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (25th December 2020)
Topic (21st - 27th December, 2020) – “Ka Jingwanlong Briew” (Incarnation) “La don te ha kata ka ri ki nongap langbrot kiba sah sha lum, bad kiba ia ap miet ia ka kynhun langbrot jong ki.” (Loukas 2.8)
“What Christmas Is All About” Kane kadei ka sngi kaba kyrpang bad kaba khraw ha ka jingim jong ngi kum kiba ngeit, namar kadei ka sngi kaba ngi kynmaw ia ka jingwan longbriew ka jong U Nongpynim jong ngi U Jisu Khrist, kumta nga ai khublei Khristmas kaba suk kaba kmen ia phi baroh kiba ioh ban pule ia ine i jingthoh ha kane ka sngi. Ha ka snem 1965 ka don kawei ka program ha Television (TV) kaba ki ai kyrteng ia ka, ‘A Charlie Brown Christmas,’ kane ka dei ka animated television special (ka programme Khristmas kaba kyrpang kaba ki ai ha TV). Haba la mut ban pyni nyngkong ia kane ka program kita kiba don bynta ha ka ban pyni ia ki program ha ki TV ki la ong, ‘ba kiba bun ki briew kin nym peit ia kane ka program,’ don pat kiba ong, ‘namarba la shim na ka Bible kan pynmong ia ki katto katne ki ban peit ia kane ka program.’ Kiba bun hi ki kwah ba uba shna ia kane ka Program U Charles Schulz un weng noh ia ka jingiathuh shaphang ka Khristmas na kane ka Program ka jong u, hynrei U Charles Schulz u la kyntait bad u la buh beit ia ka. Ha ka jinglyngngoh jong kiba bun, kata ka Program ka jong U Charles Schulz ka la iaid bha bad namar ka jingbun jong ki ba kwah ban peit ia ka la hap ban pyni manla u snem naduh kata ka snem 1965 ba la pyni nyngkong ia ka. Haba U Charlie Brown uwei pat na ki nongshna ia ki phlim khynnah uba ju shna ruh ia ki phlim lyngkot halor ka Khristmas, haba u la noh mynsiem namar ka jingbym sngewthuh jong ki briew bad ka jingpynleit jingmut jong ki briew ha ka por Khristmas ha ka rongphong u la kylli u ong, “Anyone can tell me the real meaning of Christmas?” (Hato don mano mano ba lah ban iathuh ia nga ia ka jingmut kaba shisha jong ka Khristmas). U Linus Van Pelt uwei na ki Character ha kawei na ki phlim jong u Charles Schulz kaba la ai kyrteng “Peanuts,” haba u la iohsngew ia kata ka jingkylli jong U Charlie Brown u la jubab da kaba u pule ia ka Gospel U Loukas 2:10-14 kaba ong, “ Naba ha khmih, nga wallam ha phi ia ka khubor babha ka jingkmen bakhraw kaban long ha ki briew baroh : naba ha kane ka sngi la kha ia phi, ha ka shnong U Dabid, ia U Nongpynim, Uba long U Khrist Uba U Trai; te kane kan long ka dak ia phi; phin shem ia u khunlung ba la sop da ki Jain sop, u da thiah ha ka shyngoid. Bad kyndit kyndit la don lem bad uta u angel bun bah u paitbah ka bneng, ki da iaroh ia U Blei, ki da ong ruh, Ka burom ha U Blei ha ki ba jrong tam eh, bad ha ka pyrthei ka jingsuk hapdeng ki briew ha kiba U sngewbha eh.” Bad U Linus u la ong shuh shuh, “Kata kadei ka jingmut jong ka Khristmas, Charlie.” Ka jingmut hi jong ka Khristmas ka long ka jingsuk ka ban long ha ki briew baroh, U Jisu Uba long U Syiem jong ka jingsuk U wan ba ka pyrthei lyngba jong U kan ioh ban mad ia ka jingsuk.
Jingduwai: - “Ah U Blei, ai ba ngan ioh mad ia ka jingsuk ka jong Me kaba Me la ai ha ngi lyngba U Khun Jong Me U Jisu Khrist.” Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (24th December 2020)
Topic (21st - 27th December, 2020) – “Ka Jingwanlong Briew” (Incarnation) “Namar don uwei U Blei, bad uwei U Ksiang ruh hapdeng U Blei bad ki briew, U Khrist Jisu, uba u hi ruh u briew.” (1 Timothy 2:5)
Bunsien haba ngi pyrkhat shaphang ka jingwan longbriew ka jong U Jisu ngi ju kylli, balei U Jisu U donkam ban wan long briew sha kane ka pyrthei? Ki don shibun ki jubab ia kane ka jingkylli, bad ha kane ka por lyngba ine i jingpuson ngin pyrshang ban ai ka jubab kaba katkum Ka Ktien ka jong U Blei. Ka long kaba donkam ia U Jisu ban wan long briew sha kane ka pyrthei namarba lyngba ka jingwan longbriew ka jong U ka pynpaw ba dei tang ma U, U ban long U Ksiang hapdeng U Blei bad u briew. Halor jong U Lum Sinai ki khun Israel ki donkam ia u ksiang (mediator) namar ba ki la sheptieng haba U Blei U la wan bad ka jingkyrhuh kaba jur, kumta ki la ong ha U Moses (Deuteronomy 5:25), “lada ngin nang iohsngew shuh ia ka jingsawa ka ktien U Trai Uba U Blei jong ngi, te ngin sa iap noh.” Bad namarba ki Khun Israel ki sheptieng wat tang ban iohsngew ia ka sur ka jong U Blei kumta U Blei U la jied ia U Moses kum u temporary mediator ne uta u ksiang uba shipor u ban ieng hapdeng U Blei bad ki briew, bad ki khun Israel ki la ia ong shuh shuh (Deuteronomy. 5:27), “To leit hajan ma me, bad to sngew ruh ia baroh kaba U Trai Uba U Blei jong ngi Un kren: bad to da kren ma me ha ngi ia baroh kaba U Trai Uba U Blei jong ngi Un sa kren ha me; te ngin sngap, bad ngin leh ruh ia kata.” Ki khun Israel ki kwah ia U Moses ba un long uta u ban ieng hapdeng jong ki bad U Blei namarba kim lah ban sngap haba U Blei U kren, ki sheptieng ba ioh ki iap, haduh kata ka burom ka jong U Blei. Hynrei haba U Blei U la jied ia U Moses kum uta u ban ieng hapdeng jong ki briew bad jong U, ki khun Israel ki la pdiang ia U hynrei kata ka long tang shipor, bad tang khyndiat por ki khun Israel kim hun bad ki la kwah da uwei pat u ban long u ksiang bad haba U Moses u la leit ban pynsngew ia kata sha U Blei, U Blei U ong, (Deuteronomy 18: 15) “U Trai Uba U Blei jong me Un pynmih ha me ia U nongiathuhlypa napdeng jong me, na ki para jong me, uba kum ma Nga: ia U phin shahshkor.” U Blei U ong ngan pynmih U nongiathuhlypa hapdeng jong phi na ki para jong me Uba kum Ma nga, kaba mut Uba kum U Blei bad kin sngap ia U. Kumta da ka jingwan long briew U Jisu Khrist Ula long ma U bad tang ma U, U Ksiang hapdeng jong U Blei bad u briew, bad U Paul u ong, (1 Timothy 2:5), “Namar don uwei U Blei, bad uwei U Ksiang ruh hapdeng U Blei bad ki briew, U Khrist Jisu, Uba U hi ruh U briew.” Kumta lyngba kine ki kyntien ngi sngewthuh ba ka donkam ia U Jisu ban wan longbriew namar ba ki briew hi kim lah ban long u ksiang hapdeng U Blei bad u briew. U William Boekestein u ong, “In His humanity Christ suffered our judgement for sin. In His Divinity He endured that judgment to the very end.” (Ha ka jinglongbriew, U Khrist U shah ia ka jingbishar ka jong ngi namar ka pop. Ha ka jinglong Blei ka jong U U shah ia kata ka jingbishar haduh kaba kut). U Jisu U dei ban wan long briew, namarba U long tang ma U U Ksiang hapdeng jong u briew bad jong U Blei, kumta ka jingwan longbriew ka jong U Jisu ka long kaba donkam. Jingduwai: - “Ah U Blei, nga ainguh ia Me ba Me la kloi ban shim ia ka jinglong briew, namarba lyngba ka jingwan longbriew ka jong Me Me pun lynti pat sa shisien hapdeng jong ngi bad U Kpa jong ngi Uba ha Bneng.” Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (23rd December 2020)
Topic (21st - 27th December, 2020) – “Ka Jingwanlong Briew” (Incarnation) “Uta U Ktien te U la kynja doh, bad U la shong sah hapdeng jong ngi” (Ioannis 1:14)
U Paul Harvey uba dei u Radio Broadcaster bad uba trei bad ka American Broadcasting Company (ABC), ha kawei na ki program ki jong u, u la kren ne iathuh ia kawei ka jingiathuh khana kaba u ai kyrteng, “The man and the bird” (U briew bad i sim). U la iathuh shaphang uwei u briew, um dei u briew uba sniew hynrei, udei u briew u bym ju treh ban leit sha ki jingiaseng namar ba um sngewlah ban pdiang kumno U Blei Un wan ban longbriew bad ban kylla doh ban im ruh hapdeng jong ngi ki briew(Ioannis 1:14)? Kumta u iai kylli ia kane ka jingkylli hapoh ka mynsiem bad ka jingartaien ha ryngkat ka jingbymngeit ha kata ka jingwanlong briew ka jong U Jisu ka nang jur hapoh jong u. Ha kawei ka sngi kaba dei ruh ka miet shwa jong ka sngi Khristmas, ka lok ka jong u ka la iawer ia u ba un leit sha ka jingiaseng, hynrei namarba um treh ban pynsgewsih ia la ka lok, u la shu kyntait ba um treh ban leit, hyrnei u khlem iathuh ia kata ka jingbymngeit ka jong u ha ka jingwanlongbriew. Katba baroh ki dang ialeit sha ka jingiaseng, u la shong marwei hajan ka atoskhana bad u la syaid ding namarba ka dei ka miet kaba khriat, katba u dang syaid ding u la iohsngew kumba don ba tied ia ka jingkhangiit, ynda haba u la leit ban peit u la iohi pynban ia i sim iba rit iba namar kata ka jingkhriat ila ialeh ban rung shapoh iing. U tang shu iohi ia ita i sim u la sngewsynei bad u la pyrshang ban plie ia ka jingkhangiit bad u la pyrshang ban kem ia i ba un ioh ban pynrung ha iing hynrei katba u dang pyrshang ita i sim i dang her sha jngai, bad ha kaba khatduh namar ka jingkhriat i la hap ha madan bad haba u la leit ban kem ia i, i la nang phet pynban. Bad ha ka jingdom u la ong “Stupid bird, can’t you understand that I’m trying to help?” (Ka sim kaba biej, kam tip ba ngan pyrshang ban iarap ia ka?) nangta u la pyrkhat bad u la ong “If only you understood you wouldn’t fly away … if only … if only I could become a bird, and get you to understand.” (Lada phi sngewthuh phin nym her sha jngai.. tang lada… tang lada nga ngan kylla sim, bad dei hangta ba nga lah ban pynsngewthuh ia ine i sim). Bad hangta hi ka wan ka jingsngewthuh ha u ba ka donkam ia U Blei ban wan long briew namarba dei tang hangta ba u briew u lah ban sngewthuh ia ka jingthmu ka jong U Blei, bad uta u briew hangta hi u la dem khohsiew bad u la duwai u ong “Oh, God, I didn’t understand.” (Ah U Blei ngam shym la shemphang ia kane). U Blei U la phah ia U Khun sha kane ka pyrthei khnang ba ma ngi ngin lah ban sngewthuh ia ka jingthmu ka jong U Blei bad ba ngi lah ban lait na ka jingpynjot ka ban sa wan. Jingduwai: - “Ah U Blei, nga ainguh ia Me ba Me la kloi ban shim ia ka jinglong briew ba ma ngi ki briew ngin sngewthuh ia ka jingthmu jong ka jingpynim ka jong me.” - Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (22nd December 2020)
Topic (21st - 27th December, 2020) – “Ka Jingwanlong Briew” (Incarnation) “Ha khmih kata ka theisotti kan punkhun, kan kha ruh ia U Khun, bad kin iakhot ia ka kyrteng jong u U Emmanuel, kaba long, haba la batai, U Blei lem bad ngi.” (Mathaios 1:23)
Haba ki Communist ki la shimti ia ka Ri China ha u snem 1949, ar ngut na ki Missionary kiba sahkut ha China ki long U Rudolph Bosshardt and Arnolis Hayman, kine ki la shahkem bad la thep ia ki ha ka iingbyndi. Haba la set ia ki hangta ha ka iingbyndi, ki sngi ki la iaid sha ki taiew bad ki taiew sha ki bnai. Ka ri China ka dei ka Ri kaba heh, ki ong ba ka la ia ryngkat hi bad ka Ri America ha ka jingheh, bad ha ki bynta ba shaphang shatei jong ka Ri China (Northern China) ka jingkhriat ka long kaba jur haduh katta katta khamtam ha ka por tlang. Kine baroh arngut ki don hangta ha ka iingbyndi hapdeng ka jingkhriat jong ka tlang, bad ki la sngewthuh baroh arngut ba ha kata ka Khristmas kin nym ioh ban lehkmen Khristmas kumba ki ju ioh ban leh manla u snem, ban ia don lang bad kiba haiing hasem jong ki. Watla la set lang ia ki ha ka juh ka kamra hangta ha ka iingbyndi pynban ym shah ia ki ba kin ia kren iwei ia iwei pat. Kine baroh arngut ki la iashong hapdeng ka jingkhriat jong ka tlang, bad katba ki dang shong hangta ka wan ka jingsngewkynjah bad ka jingnoh mynsiem khamtam haba ki kynmaw ia ki por Khristmas kiba la leit noh haba ki iadon lang bad la kiba haiing hasem. U Arnolis Hayman hapdeng kata ka jingsngewtmang u la shim da kita ki skum kba kiba don hangta bad u la sdang ban pynwan dur ia ki da ki dak bad u la thoh “Immanuel,” haba u la thoh kumta namarba ym shah ba kin iakren, kine baroh arngut ki la shu phuh samrkhie, la pyndap ia ki da ka jingsngewkmen, wat hapdeng kita ki jingeh ki la ioh pat ia ka durkhmat kaba phuh samrkhie, ki phuh samrkhie namarba ki tip ba U Jisu Uba la wan longbriew ha ka sngi Khristmas Udei ruh U Immanuel, U Blei Uba don lem bad ki, bad ki sngewthuh ba wat hangta ha ka iingbyndi, U Blei U don ryngkat bad ki. Kam pher kiei ki jingiashem ne ki jingiakynduh ki jong phi, kane ka Khristmas kaba long ka sngi jong ka jingwanlong briew ka jong U Jisu Khrist kan pynkynmaw ia nga bad ia phi ba la kha ia U Jisu Uba dei U Immanuel, U Blei lem bad ngi, U ba iaidon ryngkat bad ngi bad U ban nym iehnoh ia ngi.
Jingduwai: - “Ah U Blei, nga ainguh ia Me ba Me long U Blei Uba iai don ryngkat bad nga ha ki por baroh wat hapdeng ki jingeh kiba bun kiba nga dei ban iaid lyngba, ai Ko Trai ba ka jingdonryngkat ka jong Me kan long ka bor ia nga ba nga lah ban shah ia ki jingeh baroh”- Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (21st December 2020)
Topic (21st - 27th December, 2020) – “Ka Jingwanlong Briew” (Incarnation) “Namar kata ka la dei ban pynlong ia u uba syriem ia la ki para ha kiei kiei baroh” (Hebru 2:17)
Ka phang ia kaba ngin ia peit ha kane ka taiew (21st -27th December, 2020) ka long shaphang, “Ka Jingwan longbriew” (Incarnation). Kane ka taiew ka long ka taiew kaba ngin ioh ruh ban rakhe ia ka sngi Khristmas, kane ka sngi ka pynkynmaw ha ngi ia ka jingwanlongbriew ka jong U Nongpynim jong ngi U Jisu Khrist, bad kumta lyngba kane ka phang kaba ngin ia peit ha kane ka taiew kan nang ai jingshai shuh shuh ia ngi ba ngin sngewthuh ia ka jingthmu jong ka jingwan longbriew ka jong U Trai jong ngi U Jisu Khrist. Ka jingwan longbriew (incarnation) ka jong U Jisu ka long kawei na ki jinghikai shong tynrai kaba ngi donkam ban tip kum kiba ngeit. Ka ktien INCARNATION ka wan na ka ktien Latin “INCARNO” kaba mut “FLESH” (ka doh), “TO MAKE INTO FLESH,” “TO MADE FLESH” (ban pynlong doh) ka mut ruh, “In flesh” (ha ka doh). Kane ka thew ia ka jingwan longbriew ne ka jingshim ka jong U Jisu Uba long U Blei ia kane ka jinglong doh. Lada phin peit ialade ha ka iitkhmih, bad lada ka wan ha ka jingpyrkhat jong phi ba phi kwah ban long da uwei pat u briew, phi lah ban bam da ki jingbam ba tei, phi lah ban leit sha ki Gym ban pynkylla dur ia kane ka met, phi lah ruh ban leh plastic surgery ban pynkylla dur ia lade, hynrei kynmaw watla ngi pyrshang katno katno ruh, kato ka jinglong kyrpang kaba U Blei U la pynlong ia ngi ka neh bad ngi, la ngi pyrshang katno katno ngin nym lah ban long da uwei pat u briew ne ban long kum kiwei pat, hynrei U Jisu U lah, U la wan ban long kum uwei na ngi, namarba U long U Blei (Hebru 2:17). Lehse phi lah ban ong, kumno U Blei U wan ban shim ia ka jinglong briew bad ban long kum uwei napdeng jong ngi, kumno Um tip sieh ba kane ka pyrthei ka long kaba pop? U Jisu hashwa ba Un wan ban long briew sha kane ka pyrthei, U la tip ia kaei kaba ki briew kiba pop ki la iaid lyngba, namarba U long U Blei Uba tip lut baroh. Hynrei watla katta, U la kloi ban aiti ialade ban wan ban shim ia ka jinglong briew ban kha ia U ha Bethlehem, ban rung sha ka jinglong briew bad ban mad ia ki jingshah pynshoi bad ki jingeh kumba ma ngi ki briew ngi mad (Hebru 4:15), namar u la wan ban iap na ka bynta ki pop ki jong ngi (Hebru 2:14), bad namarba U la shah shitom kum U briew U lah ruh kein ban iarap ia ngi ki briew ha ka por jong ki jingeh kiba ngi dei ban iaid lyngba (Hebru 2:18). U Jisu U la wan ban long briew khnang ba ma ngi ki briew kiba pop ngin ioh ban long ki khun ki jong U Blei. U C.S. Lewis ha ka kot kaba u ai kyrteng “Mere Christianity” u ong, “The Son of God became a man to enable men to become sons of God."(U Khun U Blei U la wan longbriew ban pynlah ia ngi ki khun u briew ban long ki khun U Blei). Bad kata ka dei ka jingthmu jong ka jingwan longbriew ka jong U Jisu Khrist. Jingduwai: - “Ah U Blei, nga ainguh ia Me ba Me la kloi ban ieh ia ka khet bad ban wad ia ki nongpop kiba kum ma nga, khnang ba ngan ioh long u khun u jong Me.” - Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (20th December 2020)
Topic (14th- 20th December, 2020) – “Ka Jingaisngewbha ka jong U Blei” (God’s Gift)
“Namar ha ngi la kha ia U Khun, la ai ia U Khun ha ngi” (Isaiah 9:6)
Ki jingaisngewbha ki jong U Blei ki long shibun, hynrei ka jingaisngewbha kaba bha tam ka don tang kawei, bad kata ka long kaba U la ai ialade. Nalor kiba bun ki jingai kiba U Blei U la ai ha u briew, kaba don jingmut kadei kaba U Blei U ai ialade sha ngi. Na ki jingpynlong baroh kiba U Blei U la pynlong, dei ma ngi ki briew kiba dei ban sngewthuh, kiba dei ban tip bad ban lehkmen ha U Blei. U St. Augustine ha ka kot, “The Confessions of St. Augustine” u ong, "For Thou madest us for Thyself, and our heart is restless, until it repose in Thee" (Naba Me la thaw ia ngi na ka bynta ialade, bad ka mynsiem jong ngi ka khih phaloh khlem jingsuk, tad ynda ka shong jahthait ha Me). Kynmaw ba dei ma ngi kiba dei ban sngewthuh bha ia ka jingdonkam ia U Blei, namarba U Blei U la pynlong ia ngi na ka bynta jong U, bad ngin ioh ka jingsuk dei tang lada ngi aiti ha U. Ha ka kitab Jingkhein 18:20, haba U Blei U ong ia U Aaron, “Bad U Trai U la kren ha U Aaron, Men ym ioh ka jingioh pateng ha ka ri jong ki, bad men ym ioh bynta ruh hapdeng jong ki: Nga long ma Nga ka bynta bad ka jingiohpateng jong me hapdeng ki khun Israel.” Ka jingmut nangne ka long, ba U Aaron um lah ban ioh pateng ia ka ri pynban U Blei U long ka jingiohpateng jong U Aaron, ka jingmut hi ka long, ba kaei kaei kaba ngi ngi ioh ka long ha U Blei. Ban ioh ia U Blei kata ka dei ban long ka jingthrang ka jong ngi bad haba ngi ioh ia U Blei ha ka jingim ngi ioh lut ia kiei kiei baroh. Ha kaei kaei kaba U Blei U ai sha ngi U ai ruh ialade, kum ka nuksa, ha ka jingieit kaba U Blei U ai sha ngi bad kaba ngi iohi lyngba U Jisu Khrist, U Blei U ai ialade ha ka jingieit. Kumta kaba donkam ia ngi ka long, ban ioh pdiang ia U Blei Uba la wan ban long briew ha U Jisu Khrist bad haba ngi ioh ia U ngi ioh lut ia kiei kiei baroh. Jingduwai: - “Iarap ia nga Ah Trai, ba ngan thrang ia Me ha ka jingim ka jong nga, namar haba nga ioh ia Me ha ka jingim nga ioh lut ia kiei kiei baroh” - Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (19th December 2020)
Topic (14th- 20th December, 2020) – “Ka Jingaisngewbha ka jong U Blei” (God’s Gift)
“Uta Ubym shym la bynnud wat ia la U Khun jong U hi, hynrei U la aiti noh ia U na ka bynta jong ngi baroh, kumno te Un ym ai ei lem bad U ruh ia kiei kiei baroh ha ngi?” (Rom 8:32)
U Blei U long U nongai ia kiei kiei ha ka jingim ka jong ngi, bunsien ngi ki briew ngi peit ia ka jinglah jong u briew bad ngi pynshongdor ia ki jingai kiba ngi ioh pdiang ha ka jinglah jong u briew uba ai, bad ngim ju pyrkhat ia u briew kum u jingaisngewbha. Ki riewpyrkhat ki ong, ‘ba ka jingiadei para briew ka dei ka jingaisngewbha kaba bha bad kaba khraw tam bad kaba ngi dei ban niewkor.’ Teng teng ngi klet ba kane ka jingiadei para briew ka dei ka jingaisngewbha kaba khraw tam, hangne ym don baduk, ym don ba riewspah haba ngi don ka jingiadei para briew kata ka dei kaba kmen tam ha ka jingim. Ka Bible ka hikai ia ngi ba U Blei U ai ia U Briew kum U jingaisngewbha na ka bynta jong ngi baroh bad Uta U dei U Jisu Khrist. Haba ngi ngi kwah ban ai sngewbha iano iano nga ngeit ba ngi la pyrkhat lypa shwa jong ka por da ei ngin ai? bad kumta ter ter. Ka long kumjuh bad U Blei, hashwa jong ka Bethlehem, naduh ka kper Eden bad naduh kaba bymjukut hi U Blei U la kut jingmut ban phah ia la U Khun jong U, U Jisu Khrist sha kane ka pyrthei, ban kha na ka briew, ban kha hapoh ka hukum, khnang ban ioh ban pyllait ia ngi baroh na ka hukum. Kumta U Blei U ai ia U Jisu kum U jingaisngewbha sha ngi da ka jingwanlongbriew ka jong U, ka daw ka long ba U Blei U kwah ban don ka jingiadei bad u briew namarba U tip ba kata ka dei ka jingai kaba khraw tam. Ha ka Kot ba la ai kyrteng “Day by Day with Billy Graham,” U Billy Graham u iathuh ia kawei ka jingjia, ba ha kawei ka sngi shwa ka Khristmas uwei u khynnah uba dang 6 snem ka karta haba u la iohsngew ba don ba tied ia ka jingkhang jong ka iing ka jong u, u la leit ban plie bad haba u la plie u la kmen ban iohi ia u kpa jong u uba dang wan phai na ka kam ka jong u kaba u trei ha South East Asia, ong U Billy Graham, uta u khun u khlem kylli, “Papa phi wanrah gift aiu ia nga?” hynrei uta u khynnah u tang shu iohi ia la u kpa u la kdup bad piam iala u kpa, u la jaw ki ummat bad u la ong, “Oh Daddy this is the best Christmas Gift I’ve ever had” (Papa kane ka dei ka jingaisngewbha Khristmas kaba bha tam kaba nga la ioh). Ban don bad u kpa, kata ka dei ka Khristmas Gift kaba khraw na ka bynta une u khynnah uba 6 snem ka karta. Ka dei ban long kumta bad ka jingim ka jong ngi ruh ba ka jingaisngewbha Khristmas kaba bha tam ka dei ba ngin don ha syndah jong U Kpa jong ngi Uba ha bneng. U A.W. Tozer ha ka kot kaba u ai kyrteng “The Pursuit of God: The Human Thirst for the Divine” u ong, “What is wrong with Christians today is that we have the gifts of God but have forgotten the God of the gifts.” (Kaei kaba bakla bad ki Khristan ha kine ki sngi ka long ba ki don ia ki jingaisngewbha ki jong U Blei hynrei ki klet ia U Blei jong ki jingaisngewbha). Ai namar kata ba haba ngi ioh pdiang ia ki jingai na U Blei bad khamtam eh haba ngi ioh piang ia U Jisu Khrist Uba long U jingaisngewbha Uba khraw U jong U Blei ngim dei pat ban klet ia U Blei Uba long U tynrai jong kine ki jingai ha ka jingim ka jong ngi. Jingduwai: - “Nga ainguh ia Me ah U Blei ba Me la ai ha nga bad ha ngi ia U jingai sngewbha Uba khraw tam ha ka jingim ka jong ngi Uba long U Jisu Khrist, buh hapoh jong nga Trai ia ka mynsiem ban thrang ban ieit ia Me Uba long U tynrai jong ki jingai baroh.” - Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (18th December 2020)
Topic (14th- 20th December, 2020) – “Ka Jingaisngewbha ka jong U Blei” (God’s Gift)
“Naba U Blei U la ieit katta katta ia ka pyrthei katba U la aiti noh ia la U Khun ba la kha marwei, ba uei uei ruh uba ngeit ha U, un ym jot shuh, hynrei un ioh ka jingim bymjukut.” (Ioannis 3:16)
Ban thied ia ki jingaisngewbha kiba dei (right gift) iano iano ka dei ka kam kaba eh haduh katta katta, bad ban ioh pdiang ia ki jingaisngewbha (gift) ruh, kam dei kaba suk. Don ki gift kiba ki briew ki ai kiba ngim itynnad ne ngim sngewtynnad ban pyndonkam ia ki, hooid watla hakhmat jong ki ngi hap ban ong ‘Khublei,’ kata ka dei ka akor briew, hynrei haba ngim itynnad ne ngim mon, bunsien kito ki jingaisngewbha ki shu sahkut noh kumto ne ngi buh noh ia ki sha kyndong, hooid ngi niewkor ia ki nongai kiba ai hynrei, namar ba kam da dei kaba ngi donkam eh teng teng ngim nang ban niewkor ia kata ka jingai kaba ki ai, teng teng ngi kum pyrkhat ruh balei kim ai noh da katai balei ki ai da kane? Kane ka dkhot ha kane ka sngi (Ioannis 3:16) ka pynkynmaw ha ngi ia kata ka jingaisngewbha kaba kordor eh ka jong U Blei ia ka pyrthei ha kaba U la ai ia U Khun ba marwei jong U. Shibun ki briew ki lah ban nym mon ia Une Uba long U jingaisngewbha U jong U Blei, lah ban don ki bym niewkor bad ki ban leh bym salia, don lehse kiba pyrkhat ba lada U Blei U kwah shisha ban iarap ia ngi balei Um pynkut noh ia ka jingduk jingkyrduh, balei Um pynkut noh ia ki thma, ne ia ki jingeh ba ngi iakynduh ha ka jingim. Hynrei, don pat kiba lah ban sngewnguh ia U Blei namar kane ka jingaisngewbha tangba ki bym leh ei ei bad ki buh sha kyndong na ka jingim ka jong ki. Hynrei lah ban don ruh pat kiba ieit bad ki ban niewkor ia kane ka jingaisngewbha ka jong U Blei, Uba long U Jisu Khrist. Kynmaw ba ngi lah ban lehkmen shisha ha Une U jingaisngewbha U jong U Blei ngi donkam ban pdiang ia U, bad haba ngi pdiang ia U dei hangta ba ngin ioh pdiang ia ka jingim bymjukut bad ia ka jingim kaba kyrhai kaba U Jisu U la kular (Ioannis 10:10).
Jingduwai: - “Ah U Blei nga panmap na Me ba bunsien ngam nang ban niewkor ia ka jingaisngewbha ka jong Me kaba long U Khun jong Me U Jisu Khrist, iarap ia nga Trai ba nga lah ban pdiang ia U ha ka jingim ka jong nga ba ngan mad ia ka jingim ka ba bymjukut.” - Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (17th December 2020)
Topic (14th- 20th December, 2020) – “Ka Jingaisngewbha ka jong U Blei” (God’s Gift) “Uwei pa uwei na phi katba u thmu ha la ka dohnud, kumta un ai: ym na kaba sngewsih lane na kaba pynbor namar U Blei U ieit ia uba ai da kaba kmen kein.” (2 Korinth 9:7)
Ha ka Our Daily Bread 21 tarik u Iaiong 2017 la iathuh shaphang uwei u Pastor uba ha kawei na ki jingiaseng ula kren bad pynshai halor ka phrase ne ka jingong, “He’d give you the shirt off his back,” ka jingmut jong kane ka phrase ka mut ne thew, “Give anything and everything one possesses” (Ai ia kaei kaei bad baroh kaba ngi don). Bad katba u pastor u dang batai halor kane ka phrase u la ong ruh ia kine ki kyntien, “What would happen if we took the coats off our backs and gave them to the needy?” (Kaei ka ban jia lada ngi ngi law noh ia ki coat lane ki jacket ki jong ngi bad ngin ai ha kita kiba donkam ia ki). Nangta uta u pastor u la law ia la ka coat bad u la buh ha madan, haba u la leh kumta, kiba bun na ki dkhot jong kata ka Balang ka jong u ruh ki la leh lang kumjuh. Bad haba nga pule ia kane ka jingleh jong une u pastor ka wan ka jingpyrkhat ha nga, kumno kita ki dkhot jong kata ka Balang kin leit phai sha iing? Nga ngeit ba kin leit phai hapdeng ka jingkhriat. Nga pyrkhat ruh, kumno kan long ia ki briew ki ban ioh ban phong ia kita ki jain syaid ha kata ka miet? Nga ngeit ba kan long ka jingsyaid bad ka jingkmen na ka bynta jong ki. Haba U Ioannis Nongpynbaptis u la iaid ban ialap ia ka Ri Khlaw Judah, u la ai ruh ia ka jingmaham kaba jur ia ki briew ha kato ka por bad u ong ia ki (Loukas 3:7-8), “Ah ki khun ki ksiew ki bsein, uei ba la maham lypa ia phi ban phet iap noh na ka jingbitar ka ban sa lap? Naba kumta, to sei noh ia ki soh kiba dei biang ia ka jingkylla kaba mut.” Bad haba ki la sheptieng ki la ia kylli na U Ioannis bad ki la ong, (Loukas 3:10) “Aiu te ngi dei ban leh?” Bad U Ioannis u la jubab bad u la ong ia ki (Loukas 3:11) “U la iathuh bad u la ong te ha ki, ‘Jar uba don artylli ki sopti un iasam bad uta ubym don; bad jar uba don ki jingbam, to un leh kumjuh.” Ka jingmut na kine ki kyntien ki jong U Ioannis Nongpynbaptis ka long, ba ka dohnud kaba la mad shisha ia ka jingkylla kaba mut ka dei ban pynmih ia u soh jong ka jingsbun mynsiem ban iarap lem ia kito ki bym don ei ei. Ong U Paul (2 Korinth 9:7), ‘ba U Blei U ieit ia uta uba ai da kaba kmen kein.’ Ha ka jingiohi ka jong nga nga shem ba lada ngi lah shisha ban ai ngin sa shem ba ka kham wanrah jingkmen kaba ai ban ia kaba pdiang. Jingduwai: - “Nga ainguh ia Me Ah Blei namar ki jingkyrkhu kiba bun kiba Me la kyrkhu ia nga, nga panmap ruh na Me ba bunsien ngam lah ban ai lem na kita ki jingkyrkhu kiba nga la ioh mad sha kiwei pat kiba donkam ia ka jingiarap lem ka jong nga.” - Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (16th December 2020)
Topic (14th- 20th December, 2020) – “Ka Jingaisngewbha ka jong U Blei” (God’s Gift) “La plie te ia ka shyntur jong u kumne kumne ruh, bad ia u thylliej jong u ia pyllait, bad u la kren, u da iaroh ia U Blei” (Loukas 1:64)
La iathuh shaphang U Tom, uba hadien ba ki Doctor ki la hap ban shna ia u namar ka jingpang stroke kaba u la ioh, bad na kata ka jingpang kaba u ioh ka la pynlong ia u ba un tlun, bad u la hap ban mad ia ka jingshah sumar kaba jlan bha. Ha kawei ka sngi hadien ba u la mih na Hospital ka la pynlyngngoh ia kiba bun ba U Tom u la wan beit beit sha Iingmane bad sha ka jingiaseng lang, bad ynda u la poi ha Iingmane u la pan ba un kren, bad ha ka jingpyrshang jong u ban kren kiba bun na ki kyntien kiba u kren ki briew kim lah ban sngewthuh hynrei tang kawei kaba ki sngewthuh ka long ba u ong, “Praise God” (Iaroh ia U Blei), kiba don ha kata ka jingiaseng bad kiba sakhi ia kata ka jingjia kim lah khlem da jaw ummat ban iohi ia ka jingai ka jong U Blei kaba U ai ha U Tom ba U Tom un ioh ia ka mynsiem ban iaroh ia U Blei watla um lah ban kren shibun hynrei haba u lah ban kren u la ai ka jingiaroh ia U Blei. Ha kawei na ki jingjia shwa jong ka Khristmas, la iathuh shaphang uwei u briew uba la duh noh ia ka jingaisngewbha jong ka jingkren (Gift of Speech), U Angel Gabriel u la mihpaw ha U Sakharaia uba long u Lyngdoh bad u la ong ia u ba un sa pynlong ia u, u kpa jong u nongiathuhlypa uba khraw (Loukas 1:11-17). U Sakharaia bad ka lok jong u ka Elisabet ki la tymmen ha kane ka por bad kim don khun bad kumta U Sakharaia u la artatien ia kaei kaba u angel u la iathuh ha u, kumta u angel haba u la iohi ia ka jingartatien ka jong U Sakharaia u la shim noh na U Sakharaia ia ka jingai jong ka jingkren (Gift of Speech) bad u Angel u la ong, (Loukas 1:20) “Te ha khmih, men sngap jar, bad men ym lah ban kren, tad ynda kata ka sngi ba yn pynlong ia kine kiei kiei ruh.” Bad ka la long kumta, ba U Sakharaia u khlem lah ban kren, hynrei hadien ba la kha ia U Ioannis Nongpynbaptis, U Sakharaia u la ioh biang ia ka jingai jong ka jingkren bad ka kyntien kaba nyngkong eh kaba u la kren ka long ba u la iaroh ia U Blei, bad U Sakharaia u la ong shuh shuh (Loukas 1:68) “Long ba la kyrkhu ia U Trai Uba U Blei jong U Israel; naba U la wan khmih, bad U la pynlong ka jingsiewspah ia la ki briew.” Haba ki jingeh ki wan ha ka jingim kumba ka long ia U Tom bad U Sakharaia kumno ngin leh? Hato ngi kloi ne em ban ai ka jingnguh sha U Blei wat hapdeng ki jingeh kiba ngi dei ban iaid lyngba.
Jingduwai: - “Nga ainguh ia Me Ah Blei namar ki jinglehbha ki jong Me ia ka jingim ka jong nga, ai ko Kynrad ba ngan pyndonkam ia ki ktien ki jong nga tang na ka bynta ban iaroh ia Me.” - Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (15th December 2020)
Topic (14th- 20th December, 2020) – “Ka Jingaisngewbha ka jong U Blei” (God’s Gift) “Bad ia phi, kiba la long mynno mynno ruh ki khan soh syiem bad ki nongshun ha la ki jingmut ha ki kam basniew jong phi, hynrei mynta u la pyniasuk noh, ha ka met ka doh jong u da ka jingiap, ia kaban pynieng ia phi kiba khuid bad kiba khlem pop bad kiba khlem jingduna ha khmat jong u.” (Kolossai 1:21-22)
Bunsien haba ka Khristmas ka wan ngi pyrkhat beit ia ki jingaisngewbha (gift), ngi ju ong ruh ba ka Khristmas ka dei ka por ban ai (Christmas is a season of giving). Bun na ngi ngi ialeh shitom ruh ban ioh kumno ban ai ia ki jingaisngewbha, la ka long ia ki paralok ne ia ki bahaiing ha sem jong ngi, hynrei baroh ki jingaisngewbha kim iaryngkat kawei na kawei pat. Ki don ki jingaisngewbha kiba ngi ai hynrei ngim tip la kito kiba ioh ki donkam ne em ia ki, hynrei kaba sngewtynnad ka long haba ngi ioh ia ki jingaisngewbha na kito kiba tip, kiba ieit ia ngi bad kiba tip ruh ngi kwah aiu ne ngi donkam aiu. Ka jingaisngewbha ka jong U Blei ia ngi ruh ka long namarba U ieit ia ngi bad U tip ia kaei kaba ngi donkam. U Pastor Jim Samra ha kawei na ki jingkren ki jong u ha ka jingiaseng Khristmas u khot ia ki parabangeit ba kin pyrkhat ia ka Khristmas ne ia ka jingwan ka jong U Jisu na kawei pat ka rukom, ngi tip ba U Jisu U dei ka jingai sngewbha kaba janai ka jong U Blei na ka bynta jong ngi ki briew, hynrei U Pastor Jim u ong, ‘to ngin pyrkhat ruh ba ka jingwan ka jong U Jisu sha kane ka pyrthei ka dei ruh ka jingaisngewbha ka jong U Jisu ia la U kpa.’ U ong shuh shuh, ‘ba U Jisu U ieit ia U Kpa bad U tip ruh ia kaei kaba U Kpa U kwah eh, bad kata ka jingkwah ka jong U Kpa ka long, ba ki jingthaw ki jong U kin ioh ban pyniasuk bad la U Nongthaw, kumta lyngba ka jingwan longbriew ka jong U Jisu Khrist U pynsngewbha ia la U Kpa Uba kwah ba ki briew kiba long ki jingthaw ki jong U kin ioh ban mad ia ka jingpyniasuk.’ Ngi sngewthuh ba ka jingkwah ka jong U Kpa ka long, ba ki briew kin ioh ban iasuk bad U, bad U Jisu U kohnguh ia U Kpa da kaba U wan sha kane ka pyrthei ba lyngba jong ka jingwan ka jong U ngin ioh ban mad ia ka jingiasuk bad U Blei. U Paul ha ka shithi sha ki Kolossai 1:21-22, u iathuh ba ka jingwan bad ka jingshah ka jong U Jisu ka pynlong ia ngi kiba long ki jingthaw ki jong U Blei ba ngin long kiba khuid bad kiba khlem bit tngit bad kiba janai hakhmat U Blei. Ai namar kata ba kane ka Khristmas kan pyn pyrkhat ia ngi ba ka jingwan longbriew ka jong U Jisu kam long tang ka gift na ka bynta jong ngi hynrei ka long ruh ka jingaisngewbha ia U Kpa jong ngi Uba habneng Uba angnud ba ma ngi ki briew ngin ioh long ki bakhuid bad kiba janai hakhmat jong U. Jingduwai: - “Ah U Blei, nga ainguh ia Me namar ka jingai sngewbha ka jong Me ia ngi, ba ngi lah ban ieng hakhmat jong Me kiba khuid bad kiba janai.” - Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (14th December 2020)
Topic (14th- 20th December, 2020) – “Ka Jingaisngewbha ka jong U Blei” (God’s Gift) “Uta U Ktien te U la kynja doh, bad U la shong sah hapdeng jong ngi; bad ngi la ioh khmih shain ia ka burom jong U, ka burom kaba da kat ka jong Uba la kha marwei na U Kpa, ba la dap da ka jingaiei bad ka jingshisha” (Ioannis 1:14)
Ka phang ia kaba ngin ia peit ha kane ka taiew (14th -20th December, 2020) ka long shaphang, “Ka Jingaisngewbha ka jong U Blei” (God’s Gift). Sa tang khyndiat sngi ngin sa ioh ban rakhe ia ka sngi Khristmas, ka sngi kaba ngi kynmaw ia ka jingwan longbriew ka jong U Nongpynim jong ngi U Jisu Khrist, bad haba ngi kynmaw ia ka sngi Khristmas ai ba ngin kynmaw ia ka jingaisngewbha kaba khraw tam ka jong U Blei kaba U la ai sha ka pyrthei, ha kaba U la ai ia la U Khun bala kha marwei. Shisien, haba nga peit ia iwei i khynnah iba dangrit haba nga leitkai sha iing jong ki ha ka por Khristmas, hadien ba i la ioh ia ka jingaisngewbha (Gift) na ki kmie ki kpa ki jong i, bad ia kata ka gift kila song ha ka synduk bad ki la sop ia kata ka gift da ka jingsop kaba itynnad, kita ki kmie ki kpa namarba i dang rit ki la phah ia i ba in plied ia kata ka gift, hadien ba i la plied i la iohi ia ita i gift iba ki kmie ki kpa ki la ai. I la kmen bad i la lehkai bad ita i gift katto katne por. Hynrei hadien kata i la iehnoh ia kata ka gift hangta bad ila leit ban shim pat ia kata ka synduk bad ia kata ka jingsop, bad I la itynnad ia kita bad ila sdang ban ialehkai bad kata ka kot kaba la sop ia kata ka gift. Ngi lah ban sngewthamula haba ngi pyrkhat ia ita i khynnah hynrei, kane ka jia bad kiba bun ki khristan khamtam ha ka por ba ki rakhe ia ka Khristmas. Bunsien ngi rakhe ia ka Khristmas ha ki rongphong, ngi ia itynnad bad ia beh ia ka synduk kaba song ia ka gift (Jingaisngewbha) kat haduh ba ngi klet ia ka jingaisngewbha kaba don ha ka Khristmas bad kata ka long, ba U Blei U la ai ia la U Khun ba la kha marwei ban wan longbriew sha kane ka pyrthei. U Ioannis u thoh shai, (Ioa 1:14) “ba uta u ktien u la kylla doh,” kata ka dei ka jingaisngewbha kaba khraw tam ka jong U Blei ha kaba U la ai iala U jong U Khun ban wan sha kane ka pyrthei ban shim ia ka jinglong doh na ka bynta ban pynim ia ngi. Ai namarkata, haba ngin rakhe ia ka Khristmas ha une u snem, ngin nym pynleit jingmut shuh tang ha ka synduk kaba suda kaba long tang ka rongphong, hynrei ngin kham pynleit jingmut ia Uta Uba long U jingai sgewbha U jong U Blei sha ngi, U Jisu Khrist.
Jingduwai: - “Ah U Blei, aibor bad iarap ia nga ba ngan iohi ba sha lyndet jong kane ka jinglehkmen ka jong ngi ia ka Khristmas ngin iohi ia Uta U jingai sngewbha U jong Me ia ngi, Uba long ma U ka daw ba ngin ioh ban lehkmen.” - Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (13th December 2020)
Topic (7th- 13th December, 2020) – “Ka Jingaiei ka jong U Blei” (God’s Grace) “Haba la pynksan ia ngi da kata ka jingaiei jong U, yn ioh pynlong ia ngi ki nongioh pateng, katba kum kata ka jingkyrmen ka jingim bymjukut.” (Titos 3:7)
Ka Fanny Crosby ka dei kawei na ki nongthaw jingrwai ba pawnam jong ka spah snem kaba 19, ka la thaw haduh 5,500 tylli ki jingrwai (hymn) ha ki 95 tylli ki snem kiba ka im ha kane ka pyrthei, watla ka jingim ka jong ka ha kane ka pyrthei ka mad shibun ki jingeh namar ba ka long ka briew kaba matlah la jan baroh ki sngi ka jingim jong ka. La ngeit ba ka la kylla matlah naduh ba ka dang don tang hynriew taiew na ka daw jong ka jingpang ha ki khmat (eye infection) bad ruh na ka daw jong ka jingkhein sting ha kaba iadei bad ka jingphah sumar (medical ignorance). Hynrei watla katta ruh kam shym noh mynsiem bad kata ka jingmatlah kam lah ban khanglad ia ka na ka bynta ban pyrshang ia kiei kiei kiba khraw na ka bynta U Blei, bad ha ki kyntien jong ka, ka ong “If I had a choice, I would still choose to remain blind…for when I die, the first face I will ever see will be the face of my blessed Saviour.” (Lada nga don ka jingjied, ngan dang jied hi ban iai long matlah… namar haba ngan khlad noh na kane ka pyrthei, ka durkhmat kaba nyngkong eh kaba ngan iohi kan long ka durkhmat ka jong U Nongpynim Uba ieit U jong nga). Ha u snem 1891 ka la leit jngoh ia uwei u pastor uba ka ieit bha uba kam poi pyrtkhat ruh ba tang khyndiat sngi hadien kata khlem kano kano ka dak ne jingpang pynban u la khlad noh na kane ka pyrthei, ha ka jingiakynduh bad ka Fanny uta u pastor u la ong ha ka, “If each of us is faithful to the grace, which is given to us by Christ, that same grace which teaches us how to live will also teach us how to die.”(Lada iwei pa iwei na ngi ngi iaineh ha kata ka jingaiei, kaba la ai sha ngi da U Khrist, kata ka juh ka jingaiei kaba hikai ia ngi kumno ba ngin im kan hikai ruh ia ngi kumno ba ngin iap). Ong ka Fanny, ‘haba nga tip ia ka jingiap kaba kyndit ka jong uta u pastor ka la ktah haduh katta katta ia nga.’ Hynrei haba ka la kynmaw ia ki kyntien kiba khatduh ki jong uta u pastor kiba u kren ha nga ka la shong khop bad hangta hi ka la thaw ia kato ka jingrwai kaba ka la ai kyrteng “Saved by Grace” (La pynim da ka jingaiei) bad ha ki kyntien jong ka Fanny haba ka thaw ia kane ka jingrwai ka ong, “ba ka dei ka jingpasiaw ba kynja mynsiem ia ki kyntien ba nga buh ha kane ka jingrwai.” Bad kane ka jingrwai kala long ka jingrwai kaba kiba bun ki sngewtynnad ban rwai, U D.L. Moody bad U Ira D. Sankey ki shim ia kane ba ka long ka jingrwai kaba ki sngewtynad eh ban rwai bad la iathuh ba U Sankey hashwa ba un dkut mynsiem u kynud ia kane ka sur jong kane ka jingrwai “Saved by grace.” Kane ka pynkynmaw ia ngi ba ia ngi ruh la pynim da ka jingaiei ka jong U Blei.
Jingduwai: - “Ynda ngan poi sha la ka Ri, Ka Ri ba shai sngur bha; Hangta ngan iai rwai jingaiei, Nangne nga la nang lypa.” - Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (12th December 2020)
Topic (7th- 13th December, 2020) – “Ka Jingaiei ka jong U Blei” (God’s Grace) “Aiu pat te ngin ia ong? Ngin iaineh ha kata ka pop ba kata ka jingaiei kan ioh nangroi byllien? Ym kumta, em! Ma ngi kiba la iap ia ka pop, kumno ngin dang iai im shuh ha ka?” (Rom 6:1-2)
Ki don ki briew ha kine ki sngi kiba iakren ia kata ka, “Hyper-Grace” bad ki don ki movement kiba mih ban pynksan ia kata, ha ka jingmut ne jingthew jong ki, haba ngi la ioh ia ka jingaiei, ka jingaiei ka tap lut ia baroh, bad ki ngeit ba shisien ba ngi la ioh ia ka jingaiei wat ia kita ki pop kiba ngin sa leh ruh U Blei U la map ia ki namar ba ngi don hapoh ka jingaiei, kata ka dei ka jingngeit bad ka jinghikai jong ki briew kiba ngeit ha kane ka Hyper Grace. U Michael L. Brown ha ka kot ka jong u kaba u ai kyrteng, “Hyper-Grace: Exposing the Dangers of the Modern Grace,” u thoh, “The hyper-grace teachers are simply wrong when they claim that all our future sins are forgiven the moment we are saved.” (Ki nonghikai ia kata ka hyper- grace ki bakla haba ki kam kynti da kaba ong ba ki pop baroh kiba u briew un sa leh ruh la map ha kata ka sngi kaba u briew u mad ia ka jingpynim). Hooid, ngi la iakren naduh kine ki sngi kiba ladep ba ia ngi la pynim dei tang da ka jingaiei ka jong U Blei, don pat ki briew kiba pyrkhat, namarba ngi la ioh pdiang ia ka jingaiei lada ngin iai im ha ka pop ruh kam lei lei, namar ia kita ki pop kiba ngin sa leh ruh la map bad kumta ngin nym mad shuh ia kata ka jingpynshitom namarba ngim long shuh hapoh ka hukum. Bad dei ba ka don kaba kumta ka rukom pyrkhat ha kiba ngeit ha Rom ba U Paul u thoh bad kylli ia ki da kaba ong, (Rom 6:1) “Ngin iaineh ha kata ka pop ba kata ka jingaiei kan ioh nangroi byllien?” Bad u jubab ia kata ha ka dkhot kaba 2 (Rom 6:2) U ong, “Ym kumta, em! Ma ngi kiba la iap ia ka pop, kumno ngin dang iai im shuh ha ka?” Na kane ka jingkylli ka jong U Paul ngi sngewthuh ba don ki briew kiba pynskan ia ka jingaiei da kaba ong namarba ngi la mad ia ka jingaiei ngin iai im ha ka pop ruh long, namarba ba ka jingaiei kan nang ioh roi ha ngi, hynrei ia kata ka jingsngewthuh bakla U Paul u la pynshai ha ka dkhot kaba 2 da kaba ong, kumno ma ngi kiba la iap ia ka pop ngin dang im ha ka pop. Haba ngi la mad ia ka jingaiei ka jong U Blei ngi la pyniap troin noh ia ka pop, kumno kum kita kiba la ioh ban mad ia ka jingaiei ka jong U Blei ngin dang iai im bad iaileh ia ka pop. Don wat ki kynhun Khristan ha kine ki sngi kiba hikai, ‘em lada phi la mad ia ka jingaiei U Blei kam lei lei lada phim pat lah ban ieh ia ka pop mynta mynta, U Mynsiem U Blei Un sa iarap ia phi ba phin sa lah ban kylla bad ban iehnoh ia kita ha kawei ka sngi.’ Kynmaw ba kum kiba ngeit bad kiba la mad ia ka jingaiei ka jong U Blei ngi dei ban iai im ha ka jingaiei ka jong U Blei man ka sngi bad kata kan ialam bad hikai ia ngi man ka sngi kumno ba ngin im ka jingim kaba khuid ha ka jingiadei bad U Blei. Jingduwai: - “Ah U Blei, iarap ia nga ba haba nga la pdiang ia ka jingaiei ka jong Me nga lah ban kynriah noh na ka pop kaba shait snoh ha nga bad ba ngan im ka jingim kaba khuid ha ka jingiadei bad Me da ka bor ka jingaiei ka jong Me.” - Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (1 1th December 2020)
Topic (7th- 13th December, 2020) – “Ka Jingaiei ka jong U Blei” (God’s Grace) “Namar ka jingaiei ka jong U Blei ka la paw, kaba wallam jingpynim ha ki briew baroh” (Titos 2:11)
Ka shnong Krit ka long kawei na ki shnong kaba donkam ha ka spahsnem kaba nyngkong, U Paul haba u kren ia ka jinglong jong ki Nong Krit u iaiban bad ong (Titos 1:12), “Ki Krit barobor ki long kiba lamler, ki mrad khlaw bymman, kiba jlaw nguid ba alhia,” U Paul u pynshisha shuh shuh ia kitei ki jinglong jong ki Nong Krit da kaba u ong ha ka dkhot kaba 13, (Titos 1:13) “Kane ka jingphla ka long kaba shisha. Namar kane ka daw to sneng tyngeh ia ki, khnang ba kin ioh long janai ha kata ka jingngeit.” Ka long kaba shisha ia ka jinglong jong ki Nong Krit, dei na kane ka daw ba U Paul u iathuh shuh shuh ha ka dkhot kaba 14 (Titos 1:14), ‘ba ki Nong Krit kim dei shuh ban ngeit ia ki puriskamkai.’ Ka khana ka iathuh, balei ba la khot ia ki Nong Krit kiba lamler, ka daw ka long ba ki iathuh lamler, ‘ba uta u blei Zeus, la kha ia u kum u briew ha Krit bad u la iap ruh bad la tep ia u ha Krit.’ Da kaba ki leh kumta ki lah ban khring ia bun ki nong jngohkai pyrthei kiba wan ban peit ia ka lum jingtep jong u blei Zeus kaba don ha Krit hynrei kata ka long kaba lamler. Kumta ka jingkwah ka jong U Paul haba u thoh sha U Titos ka long, ba U Titos un sneng tyngeh ia ki Khristan kiba ha Krit ba kim dei ban neh ha kata ka jinglong, hynrei U Paul u kyntu ia ki nong Krit kiba la long Khristan (Titos 1:10- 2:10) ba ki dei ban im ka jingim kaba khuid, ka jingim kaba adkar, bad kidei ban pyni rukom ha ka jinglong jingim da ki jingleh ba bha jong ki. Khatduh U Paul u pynkut da kaba ong (Titos 2:11- 14), ‘ban lah ban im kaba kum kata ka jingim ka dei tang da ka jingaiei ka jong U Blei.’ Dei ka jingaiei ka jong U Blei kaba lah ban ialam sha ka jingim kaba khuid, ka jingmut jong U Apostol Paul ka long ban hikai ia ki Nong Krit ba lada ki kwah ban im ka jingim ka ba kum U Khrist hi ki dei ban pdiang ia ka jingaiei ka jong U Blei. U John Calvin u ong, “The manifestation of the grace of God unavoidably carries along with it exhortations to a holy life.” (Ka jingpynpaw jong ka jingaiei ka jong U Blei kam lah ban lait na kaba kynthup ha ka ia ka jingkyntu na ka bynta ka jingim kaba khuid). Kumta ngi sngewthuh ba dei tang lyngba ka jingaiei ka jong U Blei kaba lah ban ialam ia ngi sha ka jingim kaba khuid.
Jingduwai: - “Ah U Blei! hapdeng ki pop kiba bun bad ki jinglong tngit jong ka jingim, iarap ia nga ah Trai ba nga lah ban pdiang ia ka jingaiei ka jong Me ha ka jingim ka jong nga ka ban pynkhih ia nga ba ngan im ka jingim kaba khuid.” - Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (10th December 2020)
Topic (7th- 13th December, 2020) – “Ka Jingaiei ka jong U Blei” (God’s Grace) “Namar da ka jingaiei la pynim ia phi, da ka jingngeit kein; kata ruh ym na phi hi; ka long ka jingai U Blei: ym da ki jingleh kein, ba uno uno ruh un ym ioh ban sngew sarong.” (Ephesos 2:8-9)
Kawei na ki nongrim ba ki reformer ki ieng ha ka por jong ka Reformation ka long, ha ka nongrim ba dei tang da ka jingaei ba ngi lah ban ioh ia ka jingpynim (Sola gratia). Ki ieng ha ka nongrim ban pyrshah ia kita kiba ngeit ba ia ka jingpynim lah ban ioh da ka jingaiei bad da ki kam kiba bha, ki reformer ki ieng skhem ha ka nongrim ba dei tang da ka jingaiei U Blei ba u briew u lah ban ioh ia ka jingpynim. Mutdur kaei ka ban jia ia u briew lada ia ka jingpynim lah ban ioh da ki kam kiba bha kiba u briew hi u leh? Nga tharai yn nym don uwei ruh na ngi u ba lah ban ioh ia ka jingpynim. Ka Ktien ka jong U Blei ka kren shai, ‘ba wat ki hok jong ngi ki long tang kum ka jain kaba bit tngit’ (Isaiah 64:6). Ki reformer ki shem ba ki kyntien ki jong U Paul ha ka shithi sha ki Ephesos (Ephesos 2:8-9) ka long kaba shai bha, ba ia ka jingpynim hi ngin nym lah ban siewdor ne ban thied ia ka da ki kam kiba bha ki jong ngi, hynrei ka dei ka jingai sngewbha ka jong U Blei lyngba ka jingaiei ka jong U. Ka jingaiei ka mut, “free and unmerited favor.” (Ka jingaiei ka dei, kaba ngi iohei watla ngim don hok ban ioh ia ka). Kumta kaei kaei kaba ngi pyrshang ban leh ban ioh ia ka jingpynim kan long tang ka jingibiej, ngin nym lah ban thied ia ka jingaisngewbha (gift), ia ka jingaiei ruh ngin nym lah ban thied namarba ka dei ka jingaisngewbha ka jong U Blei. U Frederick Buechner uba dei u nongthoh bad u nongthoh Poetry uba na America u ong, “Grace is something you can never get but can only be given.” (Ka jingaiei ka dei kaei kaei kaba phin ym lah ban ioh hynrei tang da kaba shu ai). Ai ba kane ka jingaiei ka jong U Blei kan ialam ia nga bad ia phi ha kaba ngin pyndem la ki khohsiew hakhmat U Blei ban ainguh ia U ba lada ym dei da ka jingaiei ka jong U ngin nym lah ban ioh ia ka jingpynim bad ia ka jingim kaba bymjukut.
Jingduwai: - “Ah Trai, hikai ia nga ba ngan sngewthuh ba ngan nym lah ban ioh ia ka jingpynim da ki jingleh ki jong nga lymda dei da ka jingaiei ka jong Me, iarap ia nga ba ngan long uba sngewnguh namar ka jingaiei ka jong Me.” - Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (9th December 2020)
Topic (7th- 13th December, 2020) – “Ka Jingaiei ka jong U Blei” (God’s Grace) “Te mynta nga aiti noh ia phi ha U Blei bad ha ka ktien ka jingaiei jong U, Uba lah ban iaitei ia phi, bad ban ai ha phi ka bynta hapdeng kita baroh kiba la pynkhuid.” (Ki Kam 20:32)
Hadien ba U Apostol Paul u la poi ha Miletos u la phah ktien ba u kwah ban ia kynduh ia ki Tymmen basan jong ka Balang Ephesos hangta ha Miletos bad ki ruh ki la jubab ia ka jingkhot jong U Paul (Ki Kam 20:17- 38), bad kane ka jingjia ka long kawei na ki jingjia kiba sngewtynnad ha ka Testament kaba thymmai. U Paul u sngewthuh bha ba ki por jong ka jingim ka jong u ha kane ka pyrthei kan nym slem shuh, bad u kwah eh ban iakren bad ki parabangeit jong ki balang khamtam ki balang kiba u la seng. U la seng ia ki Balang ha ka shnong Ephesos da ka jingialap ka jong u ia ka Khubor babha ka jingpynim kaba wan lyngba U Jisu Khrist. Kiba bun ki Jiw bad ki Jentil ruh ki la ngeit ha U Jisu Khrist na ki jingialap ki jong U Paul, watla ka don ka jingpynsheptieng na kiba bun ki liang, ka don ka jingialeh pyrshah na ki nongialam jong ki Synagog, ka don ka jingeh kaba ki mad na ki nongmane bleithaw kiba don ha ka shnong Ephesos, hynrei ka Balang ka iaisan bad ka neh wat hapdeng kita ki jingeh kiba ka mad. U Paul u la pynlut bun ki snem jong u ha Ephesos ban iarap ia ka Balang ba kan san bad u la kham pynlut bun snem ha kane ka Balang haba ianujor bad kiwei pat ki Balang kiba U la seng ha kita ki jingiaid missionary ki jong U. Bad haba U la kren ha kine ki Tymmen basan ia ki jingeh kiba kum ki bangeit ki iakynduh bad kiba u ruh u la iakynduh, ha ka dkhot kaba 24 u ong (Ki kam 20:24), ‘Nga kheinduh iala ka jingim bad ngam niewkor shuh ia ka, ba ngan ioh pyndep noh ia kata ka jingiaphet bad ia ka kam ka jong U Blei…’ bad ha ka ban pynkut noh ia kata ka jingiakren U Paul u ong (Ki kam 20:32), “Te mynta nga aiti noh ia phi ha U Blei bad ha ka ktien ka jingaiei jong U.” U aiti ha ki ia ka ktien ka jingaiei ka jong U Blei, namarba u sngewthuh ba kam don da kawei pat ka ban kyrshan bor ia ki hapdeng kita ki jingeh ka dei tang ki ktien jong ka jingaiei ka jong U Blei. Kumba ngi la iapeit ha kine ki sngi kiba ladep, ba ka jingaiei ka long shisha kaba phylla. Ngi lah ban buh lyngkot ia ki jingtrei jong ka jingaiei ha ka jingim ka jong ngi kumne: - Ka jingaiei na ka bynta ka jingim kaba la leit ka jong ngi: ka map ia ki pop ki jong ngi bad ka ialam ia ngi sha U Jisu Khrist. Ka jingaiei na ka bynta ka jingim kaba mynta: ka iai kyrshan bor bad ka pynkylla dur ia ngi ba ngin iasyriem bad ka jong U Khrist. Ka jingaiei na ka bynta ka jingim ka ban sa wan: ka pynthikna ia ngi ia ka jingim kaba bymjukut. U Augustine u ong, “Our rewards in heaven are a result of God’s crowning His own gifts. Sola gratia.” (Ka nong jong ngi kaba ha bneng ka long ka jingmih jong ka jingpynkup pansngiat ka jong U Blei ia ngi da ka jingai sngewbha ka jong U. Ka Sola gratia ne ka jingpynim tang lyngba ka jingaiei). Ai ba ma ngi ruh ngin sngewthuh ba hapdeng jong ki jingeh bad jingnoh mynsiem ka jong ngi dei tang ka ktien jong ka jingaiei ka ban pyntngen bad ai mynsiem ia ngi.
Jingduwai: - “Ah U Blei, ai ngan iohsngew ia ki ktien jong ka jingaiei ki jong Me ki ban long ka bor ia nga hapdeng jong ki jingeh ba nga dei ban iaid lyngba.” - Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (8th December 2020)
Topic (7th- 13th December, 2020) – “Ka Jingaiei ka jong U Blei” (God’s Grace) “Ba Un ioh pyni ha ki rta kiban sa wan ia kata ka jingkynrei eh ka jingaiei jong U, ha ka jinglehsbun sha ngi ha U Khrist Jisu.” (Ephesos 2:7)
Ha ka kot kaba la ai Kyrteng, “What’s So Amazing About Grace?” U Philip Yancey u thoh, “the world thirsts for grace in ways it does not even recognize.” (Ka pyrthei ka sliang ia ka jingaiei ha ki lynti kiba ka hi ruh kam tip), bad ha kane ka kot u thoh shuh shuh, “Little wonder the hymn ‘Amazing Grace’ edged its way onto the Top Ten charts two hundred years after composition.” (Kam long kaba phylla ba ka jingrwai ‘Amazing Grace,’ kan rung ha ka kyrdan napdeng ki 10 tylli ki jingrwai kiba wan hakhmat tam 200 snem hadien bala thoh ia ka). Kane ka jingrwai “Amazing Grace” ia kaba la pynkylla ha ka ktien Khasi bad ia kaba la thoh ha ka Khasi Hymn Book ha ka jingrwai kaba 381, bad ha ka KHB la ai kyrteng ia kane ka jingrwai “Jingaiei baphylla,” ia kane ka jingrwai la thaw da U John Newton, u briew u ba im bad kane ka pyrthei watla u dei uba ngeit, udei ruh uba khaii mraw (slave trader) ha kito ki por, hynrei u ju angnud pat ban ioh mad ia ka jingaiei ka jong U Blei. Bad ynda haba u lah ioh mad ia ka jingaiei ka jong U Blei, u iohi ba ka jingaiei ka jong U Blei ka dap tang da ki jingphylla ha ka. Ki briew kiba la mad ia ka jingaiei ka jong U Blei ki ju iai bang ban rwai ia kane ka jingrwai. Hynrei ka jingkylli kaba mih ka long kaei ka jingaiei? U Paul haba u batai ia ka jingaiei u batai ia ka jinglong ka jong U Blei Uba na U ka jingaiei ka mih u ong, (Ephesos 2:7) “ka jingkynrei eh ka jingaiei jong U, ha ka jinglehsbun sha ngi ha U Khrist Jisu.” Da ka jingaiei ka jong U Blei U la pynpaw ia ka jinglehsbun ka jong U sha ngi, ha kaba U la ai ia U Khun jong U, U Jisu ban pynim ia ngi. Ha kane ka lynnong kaba 2 (Ephesos 2) u pynpaw ia kiei kiba ka jingaiei ka leh, u ong, ‘ba da ka jingaiei, U Blei U la pynim ia ki briew na ki pop jong ki’ (Ephesoso 2:8). Ka jingaiei ka jong U Blei ym dei tangba ka long kaba kynrei hynrei ka long ruh kaba iohei, dei na kane ka daw ngi ong ka ‘jingaiei.’ U Phillip Yancey ha kane ka juh ka kot u ong shuh shuh, “Grace is free only because the giver Himself has borne the cost.” (Ka jingaiei ka long kaba iohei namarba Uta Uba ai ia ka U la dep ban siew ia ka dor kaba rem).
Jingduwai: - “Hapdeng jingma, jingjynjar ruh, ba nga dei iaid lyngba; Dei tang ka jingaiei kaba bat skhem bad kaba iai kyrshan ia nga.” - Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (7th December 2020)
Topic (7th- 13th December, 2020) – “Ka Jingaiei ka jong U Blei” (God’s Grace) “Un phai pat bad Un isynei ia ngi; Un iuh ia ki jingbymhok jong ngi hapoh ki slajat jong U: bad Men bred ia ki pop jong ki ha kiba jylliew ka duriaw.” (Mikah 7:19)
Ka phang ia kaba ngin ia peit ha kane ka taiew (7th-13th December, 2020) ka long shaphang, “Ka Jingaiei ka jong U Blei” (God’s Grace). Kum kiba ngeit ngi donkam ban iohmad ia ka jingaiei ka jong U Blei, ngi la dei ban mad ia ka jingrem namar ki pop, hynrei U Blei namar ka jingaiei (Grace) ka jong U, U la kloi ban map ia ki pop ki jong ngi bad ban bred ia ki wat sha kiba jylliew ka duriaw. U Blei Uba dap da ka jingaiei U kwah ruh na ngi ba ngin pynpaw ia kane ka jingaiei ka jong U sha kiwei pat. Ha ka por kaba ngi mad ia ki jingeh namar ka jingbakla jongno re jongno, ngi don tang artylli ki jingjied, kawei ka long ba ngin map ia ki da kaba ngi pynpaw ia ka jingaiei ka jong U Blei ha ka jingim ka jong ngi ne ba ngin pynhiar kput ia ki. La iathuh ba ka lok ka jong U Pastor Erik Fitzgerald ka la iap na ka daw jong ka jingiatyngkhuh kali (accident), bad kane ka jia namar ka jingbakla jong u nongniah ia ka kali pynlip ding (fire service) uba la thait hadien ba u la wan na ka duty ka jong u, bad katba u dang niah ia ka kali u la kum iohthiah bad u la leit ban tynrah ia ka kali kaba don ka lok ka jong u Pastor. U nongiasaid ain u la ong ia u Pastor ba u dei ban leh da kaba tyngeh bad ban ai ka jingsaja kaba jur ia une u briew, hynrei u Pastor u la jied ia ka lynti jong ka jingaiei da kaba u la map ia une u briew, namar hadien ba u la sngap bha ia ka jingiathuh ka jong une u briew u la sngewthuh ia ka kam kaba u dang shu dep ban pyndep hashwa jong kata ka jingjia, kumta u la map ia u. Bad kaba pynlyngngoh ia ki briew ka long, ba kine baroh ar ngut hadien kata ki la kylla long paralok. Bad ha kine ki kyntien ki jong u Pastor u ong, “I chose forgiveness that I often preached about” (Nga jied ia ka jingmap kaba nga ju ialap bunsien shaphang jong ka). U Pastor Erik namarba u la ioh mad ia ka jingaiei ka jong U Blei Uba la map noh ia ki pop ki jong u bad kumta u ruh u la kloi ban map ia une u briew uba long ka daw na ka bynta ka jingiap ka lok ka jong u. Kane ka jingleh ka jong une u Pastor ka pynkynmaw ha ngi ia ki kyntien ki jong U Mikah uba ainguh ia U Blei namarba U Blei U map ia ki pop bad ia ki jingryngkang (Mikah 7:18), bad u Nongiathuhlypa Mikah u buh da ki kyntien kiba sngewtynnad haba u pynpaw haduh katno ba U Blei U pynpaw iala ka jingaiei ka jong U haba U map ia ki pop ki jong ngi ki briew da kaba u ong, (Mikah 7:19) “Un iuh ia ki jingbymhok jong ngi hapoh ki slajat jong U: bad Men bred ia ki pop jong ki ha kiba jylliew ka duriaw.” Kam pher kaei ka jingeh kaba ngi mad ha ka jingim, ngi tip ba U Blei Un kner iala ka kti na ka bynta jong ngi bad Un kdup ia ngi ha ka shadem ka jong U namarba U Blei kumba ong U Mikah, (Mikah 7:18) “U kham sngewbha ha ka jingisynei.” Kumta lada ngi ruh ngi la ioh ban mad ia kane ka jingaiei ka jong U Blei ai ba ngin pynpaw kumta sha kiwei ruh.
Jingduwai: - “Ah U Blei, Me ieit ia ngi khlem da pud, bad Me sngewbha ruh ban map ia ki jingbakla ki jong ngi namar Me long U Blei uba dap da ka jingaiei, iarap ia ngi ruh ba ngin nang ban pynpaw ia kata ka jingaiei ka jong Me lyngba ki kam ki jong ngi.” - Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (6th December 2020)
Topic (30th November – 6th December 2020) – “Ki Jingkyrkhu” (Blessings) “Nga Nga la wan ba kin ioh ka jingim, ba kin ioh kyrhai ia ka ruh” (Ioannis 10:10)
Kumno U Blei U kyrkhu ia ngi? Don kiba pyrkhat ba ki jingkyrkhu U Blei ki don ia u pud. Hynrei ka Bible ka iathuh ha ngi bad ka ong, ‘ba U Jisu U wan ban ai ha ngi ia ka jingim, ka jingim kaba dap kyrkhai’ (Ioannis 10:10). U Charles B. Williams uba dei u Bible Translator bad u nongthoh, haba u batai ia kane ka dkhot u ong, “this literally means having life ‘till it overflows.” (Ka jingmut jong kane ka long ban ioh ia ka jingim haduh ba kan da shlei). Kumta ngi lah ban ong ba kane ka long ka dur jong ki jingkyrkhu ki bym don pud. Pyrkhat ia kine ki kyniten, U Blei u kwah ban kyrkhu ia nga bad ia phi da ki jingkyrkhu kiba shlei, bad haba kren ia ki jingkyrkhu ki jong U Blei, kim dei tang ki jingkyrkhu kiba ha kane ka doh, hynrei kiba U Blei U kham khmih lynti ki long ki jingkyrkhu ha ka mynsiem. Ka phlim “Unbroken” ka iathuh ia ka jingim jong U Louis Zamperini, uba dei u nongialehkai Olympic, uba ju mareh ia ki jingiamareh kiba kham jngai (long distance runner), uba la mad ia shibun ki jingeh ha ka jingim. Ha ka por jong ka Thma Bah kaba II u la shah set byndi bad shah pynshitom. La iathuh ba ha u snem 1943 hapdeng jong ka Thma Bah haba ka aeroplane kaba ki shong ka la crash, U Zamperini bad ar ngut ki shipai na United States ki la shu lait im da ka said bad ki la hap ha ka um kaba lat- lat, uwei na ki u iap noh hadien 33 sngi, hynrei kine ar ngut ki la lait im. Haba ki la laitim ki la pyrshang ban phet, hynrei katba ki dang pyrshang ban phet ki la shahkem noh ha ki shipai Japan, kiba la pynshitom bein ia ki, kiba hadien ka thma la pynlong ia ki kum ki koidi jong ka thma (Prisoners of war). Hadien ba la kut kita kiei kiei U Zamperini u la lait na kita ki jingshah shitom, hynrei kita ki jingshah shitom ki jong u ki la ktah ia u kat haduh ba u la kylla long u nongdihkyiad uba shyrkhei. Hapdeng kita ki jingeh, u la mut sa ban pyllait sanshyieng (Divorce) noh ia ka lok jong u ka Cynthia, hynrei ka lok jong u kaba riewblei, ka iaishah ia kiei kiei baroh bad kam ju man thait ban iawer ia u ba un leit sha ki jingiaseng. Ha kawei ka sngi da ka jingpynbor jong ka lok ka jong u u la leit sha kawei na ki jingiaseng ba la ialap da U Billy Graham ha Los Angeles, bad hangta ruh u la bitar haba u sngap ia ka jingialap jong U Billy Graham. Hynrei, haba U Billy Graham u la khot sha ka jingkylla kaba mut, u la leit ban aiti ialade sha U Jisu, bad nangta hi ka jingim ka jong u ka la kylla. Bad hadien ba u la kylla u la seng ia ka Victory Boys Camp, ka jaka ha kaba u lah ba iarap ia ki samla kiba iakynduh ia ki jingeh ha ka jingim, bad ha ki kyntien jong U Zamperini u ong, “My abundant life began when I found hope in the steadfast love of Jesus” (Ka jingim kaba dap kyrhai ka jong nga nga shem dei haba nga shem ia ka jingkyrmen ha ka jingieit kaba shkhem ka jong U Jisu Khrist). Ngi ruh ngin sa ioh ban mad ia ka jingim kaba dap kyrkhai dei lada ngi la shem ia U Jisu ha ka jingim. Jingduwai: - “Ah Trai Jisu, nga ainguh ia Me ba Me la ai ha nga ia ka jingim kaba thymmai, ka jingim kaba dap kyrkhai ha Me, bad nga ainguh ia Me ia ki jingkyrkhu kiba shlei ki jong Me.” -Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (5th December 2020)
Topic (30th November – 6th December 2020) – “Ki Jingkyrkhu” (Blessings) “Uba la ialam ia la ki briew lyngba ka ri khlaw; naba ka jingisynei jong U ka bymjukut.” Salm 136:16
Ha ka Our Daily Bread 12 tarik u Naiwieng 2019, la iathuh ba ha u snem 2015 kawei ka briew ka la lap ia ka computer ka jong u lok jong ka uba la iap la kham slem, bad ka lap ia kata ka computer na sha kyndong, ka dei ka computer ba la shna ha u snem 1976, bad kaba kham kongsan ia kata ka computer ka long, ban tip uei uba la shna ia ka, la ong ba kata ka computer ka dei kawei na ki 200 tylli ki computer ba la shna da uta u nongseng ia ka Apple Company U Steve Jobs, bad ia kata ka computer la estimate ne buh dor ba kan shong dor haduh ar spah san phew hajar dollar (Two hundred fifty thousand dollars), kaba lada pynshongdor da ka pisa India ka lah jan kot sha ka 2 klur tyngka. Ka jingheh dor jong kane ka computer ka dei tang na ka daw jong u nongshna jong ka. Ka long kumta bad ka jingim jong ngi ki briew, ngi ki briew ngi long kiba kordor, namarba ngi tip ba la thaw ia ngi da U Blei hi, ka Kitab Jenesis 1:27 ka iathuh, ba U Blei U la thaw ia ngi ha ka dur ka jong U hi. Kane ka Salm kaba 136 ia kaba nga dang shu dep pynkynmaw ha kine ki sngi bala lah, ka dei ka Salm kaba donkam bha ha ka jingiaid lynti ki khun Israel, ha kaba U Dabid u la iathuh ha ki naduh, kumno ba U Blei U pyllait-im ia ki na ka Ri Ijypt (Salm 136:11- 12), kumno ba U Blei U ialam ia ki ha ka jingiaid lynti Ri khlaw ka jong ki (Salm 136: 16), kumno ba U Blei U ai ha ki ia ka Ri Kanaan ka Ri kaba tuid da ka dud bad ka ngap (Salm 136: 21-22), bad haman ba U Dabid u pynkynmaw kumta u kwah ba ki khun Israel kin ong, “Naba ka jingisynei jong U ka bymjukut,” kane ka lain kan pynkynmaw ia ki khun Israel ba ki ki long kiba kordor, namar kaei kaei kaba ki mad ha ka jingim dei U Blei Uba pynlong bad ki dei ki jingkyrkhu kiba U Blei U kyrkhu ia ki, kaei kaei kaba jia kam dei kaba shu jia ryngkhat, hynrei kawei pa kawei ka jingjia ha ka jingiaid lynti jong ki khun Israel ka pynpaw ia ka jingisynei ka jong U Blei na ka bynta jong ki. Ai ba ma ngi ruh ngin sngewthuh ba ngi long kiba kordor namarba U Blei hi U la thaw ia ngi, bad ba ngin sngewthuh ruh ba kiei kiei kiba ngi ioh mad ki dei da ka jingialam ka jong U Blei bad kiei kiei kiba ngi iohpdiang ki dei ki jingai kiba bha ki jong U Blei, kumba U Jakob u pynkynmaw ia ngi (Jakob 1:17) “Ka jingai babha baroh bad ka jingai bajanai baroh ka long na jrong, kaba wan hiar na U Kpa ki jingshai.” Jingduwai: - “Ah U Blei, iarap ia nga ba ngan kynmaw ba haba nga ioh pdiang ia kiei kiei ha ka jingim ngan sngewthuh ba kidei kiba Me Me ai.” -Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (4th December 2020)
Topic (30th November – 6th December 2020) – “Ki Jingkyrkhu” (Blessings) “U Blei U la kyrkhu ruh ia ki, bad U Blei U la ong ha ki, to da nangkha, bad to da nangroi, bad to da pyndap ia ka khyndew, bad to da pyndem ngon ia ka.” (Jenesis 1:28)
Ka Ktien ka jong U Blei ka sdang da ka jingpynbna ia ki jingkyrkhu ki jong U Blei. Ha ka Kitab Jenesis ka lynnong kaba 1 (Jenesis 1), U Blei U la kyrkhu ia ki jingthaw ki jong U ha ka sngi kaba 5 (Jenesis 1:22), U la kyrkhu ia u briew hadien ba U la dep ban thaw ia u ha ka sngi kaba 6 (Jenesis 1: 28), ka jingim ha ka kper Eden ka long ka jingim kaba u briew u im hapoh ki jingkyrkhu ki jong U Blei. Ha ka kitab Jenesis ha ka lynnong kaba 3 (Jenesis 3), ki jingkyrkhu ki jong U Blei ia u briew ki la kylla long ki jingtim namar ka pop kaba u briew u la leh, kat haduh ba kan pynlong ia U Blei Uba la kyrkhu ia u briew ha ka lynnong kaba 1, mynta U tim ia u bsein (Jen 3:14), U Blei U tim ia u briew bad ia ka briew (Jenesis 3: 16-17). Bad ka jingmih nangta ka long, ba u briew um lah ban im shuh hapoh ka jingkdup jong ki jingkyrkhu ki jong U Blei, bad kaba sngewsih ka long ba ki jingkyrkhu kiba u ioh mad ha ka kper Eden hynrei namar ka pop u la hap ban mad ia ka jingtim ka jong U Blei. Ha ki bynta kiba sah jong Ka Bible phin iohi kumno ba U Blei U pyrshang ban wanrah biang ia ki jingkyrkhu sha u briew lyngba ka jingaiei ka jong U. Bad ha Ka Bible U Blei U ai ki jinghikai kumno ba u briew u lah ban ioh mad pat ia ki jingkyrkhu ha ka jingim ka jong u, U la kular biang ia U Noah ba Un kyrkhu ia u bad ia ka iing ka sem ka jong u namar ba U Noah u long u briew uba hok (Jenesis 9:1), ia U Abraham U Blei U kular ban kyrkhu ia u lada U Abraham u kloi ban ieh ia kata ka ri kaba u shong bad ban leit sha ka ri kaba U Blei Un sa pyni ha u, (Jenesis 12:1-3). U Blei U kular biang ha U Dabid ba Un kyrkhu ia u bad ia ka iing ka sem ka jong u namarba u Dabid u iai kohgnuh ia U Blei (2 Samuel 7:28-29). Hynrei U thymmei jong ki jingkyrkhu ki jong U Blei ia u briew ngin shem ba dei tang ha ka jingwan longbriew ka jong U Jisu Khrist. Ha ka Testament kaba thymmai, ngi shem ba dei U Jisu Uba pynkylla biang ia kata ka jingtim ka jong U Blei ia u briew ha ka kper Eden sha ka jingkyrkhu da kaba U wan ban shah iap halor jong ka diengphna, ong U Paul (Galatia 3:10-14), “Namar kat kiba long na ki jingleh ka hukum ki long hapoh ka jingtim kein: namar la thoh: Long ba la tim ia uwei pa uwei ubym iaineh ha kiei kiei baroh ia kiba la thoh ha ka kitab ka hukum, ia kaban leh ia ki. Te ba yn ym pynksan iano iano ruh da ka hukum ha khmat U Blei, ka paw shynna: naba, Uba hok un im da ka jingngeit. Te kata ka hukum kam long na ka jingngeit; hynrei, Uta uba leh ia ki un im ha ki. U Khrist U la siewspah ia ngi na ka jingtim ka hukum, da kaba la pynlong ia U ka jingtim na ka bynta jong ngi: namar la thoh; Long ba la tim ia uwei uwei baroh uba sdien ha u dieng: Khnang ba ka jingkyrkhu ka jong U Abraham ha U Khrist Jisu kan ioh wan ha ki Jentil; ba ngin ioh pdiang ia ka jingkular ia U Mynsiem da ka jingngeit.” U Blei ba Un ioh ban kyrkhu biang ia ngi U la dei ban phah iala u khun ban iap halor jong ka diengphna, ba kita ki jingkyrkhu ki jong U Blei sa shisien pat kin ioh ban tuid ha ka jingim ka jong ngi. Kumta lada ngi kylli, kaei ka jingkyrkhu ka jong U Blei? Ka jubab hi ka long, U Jisu Khrist, kumba la thoh da U Paul ha ka shithi sha ki Ephesos 1:3. Jingduwai: - “Ah U Blei,nga ainguh ia Me ba hapdeng ki pop kiba bun syrtap ki jong ngi, pynban Me la kloi ban phah iala U Khun ban shah iap halor ka diengphna, ba ma ngi ki briew kiba jot bad kiba rem ngin ioh pat ia ki jingkyrkhu ki jong Me.” -Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (3rd December 2020)
Topic (30th November – 6th December 2020) – “Ki Jingkyrkhu” (Blessings) “U ai ka jingbam ia ka doh baroh: naba ka jingisynei jong u ka bymjukut.” (Salm 136:25)
U Johnson Oatman, Jr ula thaw ia kato ka jingrwai “Count Your Blessings” (Niew jingkyrkhu) ia kaba la pynkylla ha ka Khasi bad thoh ha ka Khasi Hymn Book ha ka jingrwai kaba 517, bad ha ka chorus la thoh: - Ñiew jingkyrkhu, jer ia ki baroh, Ñiew jingkyrkhu, b'U Blei la pynioh; Ñiew jingkyrkhu, jer ia ki baroh, Aiu b'la leh d'U Blei te phin sa lyngngoh.
Ia kane ka jingrwai la thaw ia ka ha ka dur jong ka jingiaidlynti ka jong u briew ha kane ka pyrthei (pilgrim’s journey), bad ha kata ka jingiaid lynti u mad bad pdiang ia ki jingkyrkhu kiba bun syrtap ki jong U Blei. Ha ka kot ba la ai kyrteng, ‘Our Latter-Day Hymns: The Stories and Messages,’ ba la thoh da ka Karen Lynn Davidson haba ka kren shaphang kane ka jingrwai ka ong ia kine ki kyntien, “Some people look at life with no other purpose than to find out what is missing. This hymn exhorts us to move beyond such a narrow outlook, to rise above the corrosive effects of envy, and to realize that followers of Jesus Christ are heirs to the greatest of all blessings.” (Don ki briew kiba peit ia ka jingim ym da kawei pat ka jingthmu hynrei tang ban iohi haei ki duna. Kane ka jingrwai ka pynkhih ia ngi ba ngin krih shabar kaba kum kata ka rukom pyrkhat ba khim, ban jop bad ban ym ailad ia ka jingbam kruin jong ka jingpihuin, bad ban kynmaw ba kum ki nongbud ki jong U Jisu Khrist ngi long ki nongioh kynti ia ki jingkyrkhu kiba khraw na kiba khraw tam). Kane ka Salm kaba 136, ka dei ka Salm kaba pynkynmaw ia ki briew ki jong U Blei ia kane ka jingshisha, ba U Blei U iai kyrkhu ia ki briew ha ki por baroh jong ka jingiaid lynti ka jingim ka jong ki, bad lyngba kane ka Salm, u nongrwai Salm u pynkynmaw ia ki bangeit ba ki dei ban kynmaw ia ka jingbha ka jong U Blei ha ka jingim ka jong ki. La ngeit ba ia kane ka Salm la ju pule ia ka ha ki jingshakri Blei ha kaba u nongialam jingrwai u rwai ia ka lain kaba nyngkong bad ki paitbah ki ju ong, “Naba ka jingisynei jong U ka neh bymjukut.” Bad ki iai ban kumta, haman ba u nongialam jingrwai u ialam ia ka lain kaba nyngkong ki ju pynbud da kaba ong, ‘naba ka jingisynei jong U ka neh bymjukut,’ kane ka pynkynmaw ia ki ba dei U Blei Uba pyllait-im ia ki bad dei U Blei ruh Uba pyndap bad Uba bsa ia ki. Ki briew ki dei ban kynmaw ba dei ka jingisynei ka jong U Blei kaba pyllaitim ia ki, ka dei ka jingisynei ka jong U Blei kaba pyndap bad kaba ai jingbam ia ki. Ka long kaba dei ia ngi ruh ban iai pynkynmaw ialade ba kiei kiei kiba ngi ioh pdiang ha ka jingim, la ka long ka bam ka dih, ka kup ka sem, ka iing kaba ngi shong ngi sah, kine ki long ki jingai ki jong U Blei bad namarba U Blei U iai kyrhu bad iai pyndap ia ngi, ai ba ma ngi ruh ngin ong kumba ong u nongrwai Salm “Naba ka jingisynei jong U ka neh bymjukut.”
Jingduwai: - “Ah U Blei, ki kam jong Me ki long kiba phylla, watla Me long U Blei Uba khraw ha ka bor, pynban Me la kynmaw ia nga, bad na ki jingisynei ki jong Me Me la theh ia ki jingkyrkhu ha ka jingim ka jong nga, iarap ia nga Ah Trai, ba ngan iai ainguh ia Me haman la ki por jong ka jingim ka jong nga” -Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (2nd December 2020)
Topic (30th November – 6th December 2020) – “Ki Jingkyrkhu” (Blessings) “Long ba la kyrkhu ia U Blei bad U Kpa U Jisu Khrist Uba U Trai jong ngi, Uba la kyrkhu ia ngi da ki jingkyrkhu bakynja mynsiem baroh ha ki jaka bneng ha U Khrist.” (Ephesos 1.3)
U nongialehkai tennis uba pawnam u Arthur Ashe u la iap namar ka jingpang AIDS, u ioh ia kane ka jingpang dei na ka jingai bad shim snam (Blood transfusion) ha ka por ba u shah puid ia u klongsnam (heart surgery). Haba pule ia ka jingim jong U Arthur ym dei tang ba u long u nongialehkai ba pawnam, hynrei udei ruh u briew uba long ka jingaimynsiem ia kiba bun lyngba ka jingim kaba sngur ka jong u. Kaba pynlyngngoh ia kiba bun ka long, ba haba u la ioh ia kane ka jingpang, u iaidon borabor ha ka khmat kaba phuh samrkhie bad kumta kiba bun ki la kylli ia u, “Kumno me lah ban don ka khmat kaba phuh samrkhie haba me don hapdeng jong kane ka jingpang?” U Arthur u la jubab u ong, “If I asked, ‘Why me?’ about my troubles, I would have to ask, ‘Why me?’ about my blessings. Why my winning Wimbledon? Why my marrying a beautiful, gifted woman and having a wonderful child?” (Lada nga kylli “Balei ma nga?” ha kaba iadei bad ki jingeh, nga dei ban kylli ruh, ‘balei ma nga?’ ha kaba iadei bad ki jingkyrkhu, balei ba nga jop ia ka Wimbledon, kawei na ki rynsan kiba heh ha ka jingialehkai Tennis, balei ba nga ioh iathoh bad ka briew kaba bhabriew, ka briew kaba don ka sap kaba kyrpang, bad ban don u khun uba phylla). Ka jinglong ka jong U Arthur ka long ka jingpynkyndit ia kito kiba khnium ia U Blei haba ki mad ia ki jingeh bad kiba khmih lynti na U Blei tang ia ki jingkyrkhu. U Paul u pynkynmaw ia ki nong Ephesos ba watla ki mad ia ki jingeh kim dei pat ban klet ia ki jingkyrkhu ba kynja mynsiem kiba U Blei u iai kyrkhu ia ki bad ia ka jingim ka jong ki. Ka long kaba donkam ia ngi ruh ban iohi ia ki jingkyrkhu ki jong U Blei ym tang ha kaba kynja doh, hynrei, khamtam eh ki jingkyrkhu ha kaba kynja mynsiem. Pyrkhat ia ki jingkyrkhu ki jong U Blei kiba u la kyrkhu ia phi, bad sa kylli ialade, ‘balei Trai ba Me kyrkhu eh ia nga? dei hangta ba ka jingkhnium kan kylla long ka jingainguh. U Johnson Oatman, Jr u thaw ia kato ka jingrwai “Count Your Blessings” ia kaba la pynkylla ha ka Khasi bad thoh ha ka Khasi Hymn Book ha ka jingrwai kaba 517, u ong ha ka dkhot kaba 2:- Ban kit la ka khuslai phi ud, phi sngewthait, Ban bah la ka diengphna shisha phim lah lait; Ñiew la ki jingkyrkhu artatien kan dam, Lynter lynti phin shu rwai katba nang jam.
Ai ba ma ngi ruh haba ngi thait, ngi khuslai ngin nang ban niew tang ia ki jingkyrkhu ki jong U Blei bad dei hangta ba ki jingartatien kin duh noh na ka jingim ka jong ngi. Jingduwai: - “Hapdeng ki jingeh kiba nga dei ban iaid lyngba, iarap ia nga ah U Blei ba ngan nang ban niew tang ia ki jingkyrkhu ki jong Me khnang ba nga lah ban iaid shaphrang ha ka jingim”- Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (1st December 2020)
Topic (30th November – 6th December 2020) – “Ki Jingkyrkhu” (Blessings) “Ha kaei kaei baroh to phin ai ka jingnguh: namar kane kein ka long ka mon U Blei ha U Khrist Jisu sha phi.” (1 Thessaloni 5:18)
U Benjamin Weir udei u Missionary uba na ka Balang Presbyterian na ka Ri America uba trei ha Lebanon, bad ha u snem 1985 ula shahkem ha Lebanon bad la set byndi ia u haduh 16 bnai, U Benjamin ula mad ia ka jingshah lehbein haba u don hangta ha ka along. Hadien ba u la lait nangta na ka iingbyndi kiba bun ki la ia kwah ban interview ne ban shim jingkylli na u halor kata ka jingiashem ka jong u, bad haba ki la kylli ia u, ‘kumno u pynlut ia ki por jong u hapdeng kita ki jingeh bad jinglong marwei,’ ki reporter kiba la interview ia U Benjamin ki la lyngngoh ia ka jubab kaba u ai ha kaba u la ong, “counting my blessings” (Nga shu niew ia ki jingkyrkhu), kita ki reporter ki la kylli ha ka jingkyndit, “Blessings?” (Ki jingkyrkhu?), U Benjamin u la jubab u ong, ‘Hooid, ki jingkyrkhu,’ u la ong shuh shuh, “Hooid, ngam da ioh ban sum man ka sngi kum ha kiwei pat ki por, hynrei nga ioh tyngkhat lano, bad nga ainguh ia U Blei ba don ki sngi kiba nga iohi ia ki jingbam ha ka miej ka jong nga watla ngam lah ban iohi ia ki man ka sngi, hato kata kam dei ia nga ba ngan ainguh ia U Blei.” Ka long kaba eh shisha ia ngi kum kiba ngeit ban long kiba sngewnguh ia U Blei haba ngi don hapdeng ki jingeh bad jingkyrduh, haba ngim ioh ka bam ka dih kaba biang, ka daw ka long ba ngi khmih lynti ia ka jingpahuh, hynrei ngi dei ban kmen ia kaei kaba U Blei U ai ha ngi bad ngi dei ban sngewnguh ia U. Ngi dei ban ainguh ia U Blei namar ki jingbam kiba U ai ha ngi man ka sngi, ka jingda na ka sngi na u slap, kiba haiing hasem kiba U Blei u ai ha ngi. U Paul bad U Silas hapdeng ki jingeh jong ka iingbyndi pynban wat hangta kim shym sangeh na kaba rwai bad iaroh ia U Blei (Ki kam 16:25). Ai ba ma ngi ruh ngin shah hikai na kine, ba ngi dei ban long borabor kiba sngewnguh, kampher kaei ka jingiashem ne ka jing iakynduh ka jong ngi, nga ngeit lada ngi la nang ban niew ia ki jingkyrkhu kin don ki daw ba ngin lehkmen wat hapdeng ki jingeh. Jingduwai: - “Ah U Blei! Iarap ia nga ba ngan nang ban niew ia ki jingkyrkhu ki jong Me ha ka jingim ka jong nga namar ki long shibun, aibor ia nga ba ngan nym khnium hapdeng ki jingeh pynban ba ngan nang ban ainguh ia Me ha ki por baroh.” - Amen
U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (30th November 2020)
Topic (30th November – 6th December 2020) – “Ki Jingkyrkhu” (Blessings) “bad Ngan kyrkhu ia me, bad Ngan pynkhraw ia ka kyrteng jong me; me ruh men long ka jingkyrkhu.” (Jenesis 12:2)
Ka phang ia kaba ngin ia peit ha kane ka taiew (30th November – 6th December 2020) ka long shaphang, “Ki Jingkyrkhu” (Blessings). Kum kiba ngeit ngi donkam ban tip ba haba U Blei U kyrkhu ia ngi ka long ba ma ngi ngin ioh ban long ka jingkyrkhu ia kiwei pat. Kumta kane ka phang (topic) kan iarap ia ngi ban sngewthuh ia kaba U Blei U long U tynrai jong ki jingkyrkhu ha ka jingim ka jong ngi, bad ba U long U Blei Uba lah ban kyrkhu ia ngi. Haba nga pule ia kane ka kitab Jenesis ka lynnong kaba 12 (Jenesis 12), ka dkhot kaba 2 ka la pyn pyrkhat ia nga, namarba bunsien haba nga pule ia kane ka bynta ka jingpylleit jingmut ka leit sha kaei kaba U Blei U kular ia U Abraham bad ia ka jaitbynriew Israel, ia kata ka Ri kaba U Blei Un sa ai ha u symbai jong U Abraham, nga klet ban iohi ia kawei pat ka jinghikai kaba khraw kaba don hangne na ka bynta jong ngi ki bangeit. U Blei U ong ia U Abraham (Jenesis 12:2), “bad Ngan kyrkhu ia me……me ruh men long ka jingkyrkhu.” La kyrkhu ia U Abraham ba un long ka jingkyrkhu (He was blessed to bless), kaei kaba U Abraham u ioh, kum ka jingkyrkhu ka jong U Blei kam dei ba un lehkmen leh sngewbha marwei ne kamdei tang na ka bynta jong u, pynban ka dei ba ma u un long ka jingkyrkhu ia kiwei pat, U Blei U kyrkhu ia U Abraham na ka bynta ka jingbha jingmiat jong kiwei. Ka long kumjuh bad ka jingim ka jong ngi kaba manla ka sngi, lada ngi sngewthuh ba U Blei U la kyrkhu eh ia ngi kam dei ba ngi ngin im ha ka pahuh ha ka pahai hynrei ka dei namar ba ma ngi ngin long ka jingkyrkhu ia kiwei pat. Kumjuh bad ka jingim kaba kynja mynsiem, lada ngi la ioh mad ia ka jingkyrkhu ka jong U Blei ha ka jingim ka jong ngi kaba kynja mynsiem lyngba ka jingpynim kaba Ula ai ha ngi, kam dei tang na ka bynta jong ngi, hynrei, kadei ba lyngba jong ngi kiwei ruh kin ioh ban mad ia kata ka juh ka jingpynim kaba ngi ngi la ioh ban mad, U Jisu U ong (Markos 16:15), “Ba ngin ialap ia ka Gospel sha ki bynriew baroh.” Bad ka long kumta ruh ha kaba iadei bad kaei kaei kaba U Blei U leh ia ngi ka long na ka bynta ba ngin ioh long ka jingkyrkhu ia kiwei, lada U Blei U pyntngen ia ngi ka long ba ngin ioh long ma ngi ka jingpyntngen ia kiwei, kumba U Paul u ong (2 Korinth 1:4) “Uba pyntngen ia ngi ha ka jingjynjar jong ngi baroh, khnang ia kaban ai bor ia ngi ban pyntngen ia kita kiba ha kano kano ka jingjynjar da kata ka jingpyntngen da kaba la pyntngen ia ngi hi da U Blei.” Lada U Blei u la kyrkhu ia ngi to ai ba ngi ruh ngin long ka jingkyrkhu ia kiwei pat.
Jingduwai: - “Ah U Blei! Kumba Me la kyrkhu eh ia ka jingim ka jong nga, pynlong ia nga ruh u lynti jong ki jingkyrkhu sha kiwei pat.”- Amen
U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (29th November 2020)
Topic (23rd – 29th November 2020) – “Ka Jingiaineh” (Faithfulness) “U la shaniah ha U Trai, U Blei ki Israel; kumta ba hadien jong u ym shym la don uwei kum ma u hapdeng ki syiem Judah baroh, lymne hapdeng kita kiba la mynshuwa jong u. Naba u la snoh ha U Trai, um shym kynriah noh na kaba bud ia U” (2 Ki Syiem 18:5-6)
Hadien ka jingphiah ia ka Hima Israel bad ia ka hima Judah katkum ka kitab 1 Ki Syiem 12, kiba hiar pateng na ka Iing U Syiem Dabid ki synshar ia ka Hima Judah bad U Hesekiah udei uwei napdeng jong kita. U Hesekiah udei u briew uba iaineh ha U Blei bad uba iai shaniah ha U Blei wat hapdeng kiba bun ki jingeh kiba u mad ha ka por ba u long U Syiem jong ka Hima Judah. Bad kadei ka jingiaineh ka jong u kaba pynlong ia U Blei ba Un pyllait-im ia u bad iaka Hima jong u bun bunsien na ka kti jong ki nongshun. Haba u la long syiem ha ka por ba u dap 25 snem ka karta, U Hesekiah u la buh ia ka jingkut jingmut bad ka thong ban pynkhie-im ia ka rukom mane Blei bad u khot ia ki briew ba ki dei ban iaineh ha U Blei Uba ki shakri. Dei ha ka por ka jingsynshar jong u ba u la pynjot lut ia ki bleithaw baroh hapoh ka hima ka jong u bad u la leh ia kata ha baroh kita ki 29 snem jong ka jingsynshar ka jong u. U Hesekiah haba u iaineh bad haba u iai shaniah ha U Blei kam mut ba um mad shuh ia ki jingeh, hynrei u mad shibun ki jingeh, haba ki Assyria hapoh U Sennakherib ki wan ban ialeh ia u. U Hesekiah haba kine ki nongshun ki wan ban ialeh ia u u la duwai, u la kad iala ki jain, u la leit ruh sha ka iing U Blei (2 Ki Syiem 19:1) bad u iai kyrpad ia ka jingiarap ka jong U Blei, bad ka jingmih nangta ka long, ba ha kata hi ka miet U Blei U la ai ka jingjop ha U Hesekiah pyrshah ia ki Assyria. Namar ka jingiaineh ka jong U Hesekiah U Blei U la pyndonburom ia u bad lada phin peit ia ka Gospel ka jong U Mathaios (Mathaios 1: 10) phin shem ba la thoh ia ka kyrteng jong U Hesekiah (Esekiah) haba ki thoh ia ka jingkha pateng ka jong U Jisu, bad kiba bun ki briew ia kiba la thoh ha kato ka jingkha pateng ia U Jisu phin shem ba kidei ki briew kiba iaineh bad kiba buh ia ka jingshaniah tang ha U Blei wat hapdeng kiba bun ki jingeh ha ka jingim, U Hesekiah u long uba kum uta u briew, uba buh ia ka jingshaniah jong u ha U Blei bad sngewtynnad ia ka certificate kaba U Blei U ai ia u ‘ba ym pat don ki syiem ha ka Judah kiba iaineh kumba long U Hesekiah’ (2 Ki Syiem 18:5-6). Ai ba ma ngi ruh ngin ioh jinghikai na u Syiem Hesekiah ba wat hapdeng ki jingeh kiba bun ngin iaineh bad Une U Blei uba ngi shakri U ban pyndonburom ia ngi, bad U ban ai ha ngi ia ka jingjop.
Jingduwai: - “Ah U Blei, kumba Me la pyllait ia ka Judah ha ki hajar snem kiba mynshuwa, pyllait ruh ia ngi na ka pop bad na ka jingiap kaba bymjukut, ai hapoh jong ngi ia ka mynsiem ba ngi lah ban shaniah bad ban iaineh ha Me haduh kaba kut ka jingim ka jong ngi.”- Amen
U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (28th November 2020)
Topic (23rd – 29th November 2020) – “Ka Jingiaineh” (Faithfulness) “…bad u la dem la ki khohsiew laisien shisngi, bad u la duwai, bad u la ainguh ha khmat U Blei jong u, kumba u la ju leh mynshuwa.” (Daniel 6:10)
La iathuh haba ia kata ka jingialehkai Football jong ki university kaba heh bha jong u snem 2011 la buh ban pynlong ha ka sngi kaba dei ka sngi Yom Kippur, kaba dei ka sngi kaba khraw ka jong ki Jiw kaba ki kynmaw ia ka sngi jong ka jingsiewspah noh ia ki pop ki jong ki (Day of Atonement), ki khynnah pule jong ka Texas University ki la thoh shithi sha ki nongpyniaid bad ki ong ban pynkynriah ia kata ka tarik ba ki la buh ban long kata ka jingialehkai, bad ki ong, ‘ba kam long kaba dei ban pynlong ia kata ka jingialehkai ha kata ka sngi kaba kyrpang ka jong ki Jiw, bad kam long kaba dei ba ki khynnah pule kiba dei ki Jiw ki hap ban jied la kin wan sha kata ka jingialehkai ne ba kin pyndep ia ka niam ka rukom ha kata ka sngi kaba khraw ka jong ki.’ Hynrei kaba sngewsih ka long ba ki bor pyniaid kim sngap bad ia ka tarik ban pynlong ia kata ka jinglehkai ki khlem pynkynriah. Ka long kaba eh ba wat ha ki Ri kiba don ka jinglaitluid ha ka jingshakri Blei ne ka jinglaitluid ban ngeit ha kano kano ka niam (Religious Freedom) hynrei ki don shibun ki khep kiba ngi hap ban ai ia ki jingjied kiba ktah ia ka jingngeit ka jong ngi. U Daniel u la pynpaw ia ka jingshlur ha kaba u dei ban jied, la un jied ban kohnguh bad ban iaineh ha kaei kaba u ju leh na ka bynta U Blei ne ba un len ia U Blei, bad ban nym leh shuh ia kaei kaba u ju leh ha kaba u ju duwai lai sien ha ka shi sngi sha U Blei, namarba ka la mih ka ain, ba kino kino kiba duwai ha kiwei pat ki blei bad kiba dem ha ki lait na kaba ki kyrpad ia u Syiem Daraios ha kita ki 30 sngi kin shah bret sha krem ki sing. U Daniel haba U la tip ia kaei kaba kine ki rangbah bad ki lyngskhor ki la leh, u khlem ong ia u Syiem ba kata ka jingleh jong u Syiem ban soi ia kata ka ain ka long kaba bakla, hynrei haba kadei ia u ban jied, u la jied ban iaineh ha U Blei Uba u u shakri, um tieng kaei ka ban mih na kata ka jingleh ka jong u, ong ka dkhot kaba 10 (Daniel 6:10) “Te haba U Daniel u la tip ba la soi ia kata ka jingthoh, u la leit sha la iing; (te ki jingkhangiit jong u ki la plie rynghang ha ka pulit jong u shaphang Jerusalem;) bad u la dem la ki khohsiew laisien shisngi, bad u la duwai, bad u la ainguh hakhmat U Blei jong u, kumba u la ju leh mynshuwa.” U Daniel um tip la U Blei Un pyllaitim ne em ia u na krem jong ki sing, hynrei kata kam pher, u la jied ban pyndonburom ia U Blei bad u la iaineh ha Une U Blei Uba u u shakri kam pher kaei ka jingmih ka ban mih, pynban U Blei U la pyllaitim ia U Daniel. Ngi ruh, kumba long U Daniel ngi don ka mon ba laitluid ban jied, la ngin jied ban iaineh ha U Blei ne ban nym iaineh ha U, ka jingjied ka dei ka jong ngi, tangba U Blei te U iai pyndonburom ia kita kiba iaineh ha U. Jingduwai: - “Ah U Blei, nga tip ba haba nga jied ia Me ngan nym bakla ha ka jingim, iarap ia nga ba nga lah ban iaineh ha Me wat hapdeng ki jingeh ba nga dei ban iaid lyngba.”- Amen
U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (27th November 2020)
Topic (23rd – 29th November 2020) – “Ka Jingiaineh” (Faithfulness) “Lada ngi kibym neh, U iaisah ma U Uba iaineh: naba U Um lah ban len ia lade.” 2 Timothy 2:13
“U Blei Uba iaineh” (God who remains Faithful) Ka long kaba eh ia ngi ban pyrkhat mano ba long uba/kaba iaineh, ngi im ha ka pyrthei kaba bun na ki briew ki pyrkhat tang ialade, don ki briew kiba klet wat ia kaei kaba ki la kren ne kular tang namarba ki pyrkhat ialade shimet. Hynrei U Paul u pynkynmaw ia U Timothy watla ngi im ha ka pyrthei kaba kiba bun kim long kiba iaineh hynrei ngi don ia U Blei Uba iaineh. Ka jingiaineh kam dei kaei kaei kaba U Blei U leh, hynrei kadei kaei kaei kaba U Blei U long. Ka jingiaineh kadei ka jinglong kaba kyrpang ka jong U Blei, khlem ma ka Un nym lah ban long U Blei, ong U Paul ia U Timothy, ‘U Blei Un nym lah ban len ialade,’ lada Um long uba iaineh Un nym lah ban long U Blei, kamut Un dei U Blei Uba shukor lada Um iaineh, namar lada Um iaineh U shukor ialade. Lada U Blei U ai ia ka kular, U dei ruh U Blei U ban pyndep ia kata kaba U la kular, lada U Blei U kular ia nga bad ia phi kynmaw ba Un pyndep, namar ba U dei U Blei Uba iaineh. Ka ktien ka jong U Blei ka iai pynkynmaw ia ngi na ka por sha ka por ba U Blei Um ju klet ia kaei kaba U kular, ka Salm kaba 105:8 ka ong, “U la kynmaw ia la ka jutang junom, ia kata ka ktien kaba U la hukum ia hajar ki pateng bynriew.” U Blei Uba iaineh Un pyndep ia kaei kaba U la kular ha ka jingim ka jong ngi. Kalah ban long ba mynta ha ka jingim ka jong phi, phi iaid lyngba ki jingeh kiba teng teng ki wan ki jingpyrkhat ba U Blei U long U bym lah ban iaineh, kynmaw ia kane ka jingshisha, ba U Blei U khlem kular ha Ka Ktien ka jong U ban ong, ‘ba phin nym mad jingeh,’ hynrei U kular ba Un iai long U Blei Uban iaineh bad U ban nym iehnoh ia phi. Lada ka wan ka jingpyrkhat ha ka jingmut jingpyrkhat jong phi ba namar ki jingeh ba phi mad phin nym shaniah shuh ha Une U Blei, kynmaw ia kaei kaba U Blei Ula ong ha ka kitab Deuteronomy 7:9, “To tip namarkata ba U Trai Uba U Blei jong me, ma U Uba long U Blei; U Blei Uba iaineh kein, Uba iai sumar ia ka jutang bad ia ka jingisynei bad kita kiba ieit ia U bad kiba sumar ia ki hukum jong U haduh shihajar ki pateng bynriew.” Kynmaw ba wat hapdeng ka jingbymiaineh jong u briew U Blei U iailong Uba iaineh namarba kata ka long ka jinglong ka jong Une U Blei Uba ngi shakri. Jingduwai: - “Ah U Blei, iarap ia nga ba ngan iohi ia ka jinglong ka jong Me ba Me long Uba iaineh, bad aibor ia nga ruh ba wat hapdeng ka pyrthei kaba kiba bun kim long kiba iaineh, hynrei kum u khun u jong Me ai ngan long uba iaineh kumba ma Me Me long Uba iaineh.” - Amen
U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (26th November 2020)
Topic (23rd – 29th November 2020) – “Ka Jingiaineh” (Faithfulness) “Hynrei wat sheptieng na kata ka jingpynsheptieng jong ki lymne wat khih khuslai.” (1 Petros 3:14)
“Ka jingshlur ban long kiba iaineh” (Courage to Be Faithful) Ha ka jingim jong ka Hadassah, kaba dei ka samla Jiw bad kaba im ha ka spah snem kaba nyngkong ka ju mad borabor ia ki jingpynsheptieng ha ka jingim ka jong ka. Ka Hadassah kadei kawei na ki character ha ka kot ba la thoh da ka Francine Rivers (Ka nongthoh kaba na ka ri America) ha ka kot kaba ka la ai kyrteng, “A Voice in the Wind.” Ha kane ka kot la iathuh, ba haba ka Hadassah ka la trei kum ka mraw ha ka iing jong ki nong Rom, ka jingsheptieng ka la ban jur ha ka namar ba ka dei ka Khristan, ka sheptieng ia ka jingshahpynshitom bein kaba ki nong Rom ki pynshitom ia ki Khristan ha kito ki por, ka la iohi ia ka jingisih jong ki briew ia ki Khristan, ka la iohi kumno ba ki pynryngkang par ia ki Khristan, ka la iohi ruh kumno ba ki ju bret ia ki Khristan sha kata ka jaka ba ialehkai (arena), ha kaba ki ju pyllait ia ki sing bad ki sing ki ju patar ia ki Khristan haduh ba kin da iap. Ka ju kylli ialade borabor, ‘hato nga lah mo ban ioh ia ka jingshlur ban iaineh ha kane ka jingngeit kaba nga nga ngeit? Hato nga nud mo ban phla ia ka jingshisha lada nga dei ban shah pynshitom?’ Kaba kham shyrkhei ka long haba ka trai iing kaba shun bad kaba isih bha ia ki Khristan ka tip ba ka Hadassah kadei ka Khristan. Kata ka trai iing ka la pyrshah ia ka Hadassah bad ka la kwah ban pynshitom ia ka, bad ka Hadassah ha kata ka por ka sngewthuh ba ka don tang ar tylli ki jingjied: ban len noh ia ka jingngeit kaba ha U Jisu Khrist ne ban iaineh ha U Jisu bad ban shah bret sha kata ka jaka kaba ki sing kin tar lyngkhot ia ka. Ha kaba kum kata ka por, ka Hadassah ka la ioh ia ka jingshlur ban iaineh ha kata ka jingngeit kaba ka la ngeit bad kala dei wat ban shah ia ka jingiap. Ka Bible ka ju pynkynmaw ia ngi, ba ngi hap ban shah shitom wat haba ngi leh ia kaba dei, la ka long namarba ngi phla ia ka gospel ne namar ba ngi im ka jingim kaba beit, ka jingim kaba riewblei. La ong ia ngi da U Petros (1 Petros 3:14) ‘Ba ngim dei ban sheptieng.’ Ka jingialeh kaba khraw ia ka Hadassah kadei ka jingialeh ha ka dohnud jong ka, la kan iaineh ne kan kyntait ia U Jisu, hynrei ha kaba kut kam shym la sheptieng bad ka ioh ia ka jingshlur ban iaineh. Haba ngi ruh ngi long shlur ban rai ban iaineh bad U Jisu wat hapdeng ki jingeh kiba bun, ma U hi Un iarap bad Un kyrshan bor ia ngi ba ngi lah ban iaid shaphrang ha ka jingim. Jingduwai: - “Ah U Blei, nga duwai ha Me ba Men ai ha nga ia ka jingshlur ba nga lah ban iaineh ha Me wat hapdeng ki jingeh kiba nga dei ban iaid lyngba.” – Amen
U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (25th November 2020)
Topic (23rd – 29th November 2020) – “Ka Jingiaineh” (Faithfulness) “U briew uba lah ban shaniah un kyrhai ki jingkyrkhu” (A faithful man will abound with blessings). (Proberb 28:20)
“Ka bainong jong ka jingiaineh” (Rewards of Faithfulness) U Missionary uba kyrteng U Jack Shiflett, ha kawei ka sngi u la kren hapdeng ki parabangeit jong ka Balang kaba kyrshan ia u ha ka kam Mission ka jong u haba u trei kum u Missionary ha Spain. U Shiflett u la pynpaw ka jingsngewdiaw ha ka jingtrei ka jong u kaba u trei namar ba u sngew ba u trei hapdeng ki briew ki bym treh ban ngeit ha U Jisu Khrist, bad ha ki kyntien ki jong U Shiflett u ong, “I’m frustrated of presenting Jesus to people who don’t think they need the gospel.” (Nga sngewdiaw ban ialap ia U Jisu hapdeng ki briew kiba pyrkhat ba kim donkam ia ka gospel). Hynrei kaba sngewtynnad ia U Shiflett ka long, ba wat hapdeng ka jingbymtreh ka jong ki briew ban kylla kaba mut ne ban phai sha U Khrist na ka jingialap bad ka jingtrei ka jong u, pynban u iaineh ha ka kam ka jong U Blei kaba u trei. Bad kaba sngewtynnad ka long, ba lyngba ka jingiaineh ka jong ki, U Shiflett bad ka lok ka jong u ha ka kam Mission, shibun ki mynsiem ki la wan ban pyniasnoh sha ka Balang, kane ka long ka jingmih na ka jingiaineh ka jong U Shiflett hadien ba u la trei da ki phew snem hangta ha Spain u ioh ia u soh jong kata ka jingiaineh ka jong u. Bad haba kata ka Balang ka la roi bha, U Shiflett u la leit biang ban kren ha kata ka balang kaba kyrshan ia u bad u la iathuh ia ka jingroi jong ka kam bad u la ai khublei ia kata ka Balang kaba la kyrshan ia u bad kaba la shaniah ha u ia kata ka kam bad ha ki kyntien jong u u ong, “After 8 years, we came to you and reported that we had led one person to Jesus Christ. And you sent us back.” (Hadien ba ngi la trei 8 snem, ngi la wan ban report sha phi ba ngi la lah ban wanlam tang iwei i mynsiem sha U Jisu Khrist. Bad phi la phah biang ia ngi). Ong U Shiflett, ‘ka dei kane ka jingphah biang ka jong phi bad ka jingshaniah ka jong phi ha ngi, ba wat hapdeng 8 snem ba ngi trei haba ngi la lah ban wanlam tang iwei i mynsiem sha U Jisu pynban phim shym la duh ia ka jingshaniah ka jong phi ha ngi kaba pynlong ia ngi ba ngin iaineh ha kane ka kam bad mynta ngi iohi ia u soh.’ Ka Balang kaba phah Missionary ia U Shiflett ka sngewthuh ba ka jingseisoh hi ha ka kam mission kadei tang ka jingiaineh, ka jingiaineh ha ka kam, bad haba ngi lah ban iaineh ka bainong kadei ka jong U Blei ba Un ai. Ka Balang ka tip ba ka jingmih ne ka jingpynkylla ia ki briew kam dei ka jong u briew, kadei ka kam ka jong U Blei hynrei kaba donkam ia u briew ka long tang ba un iaineh ha kata ka kam ba u trei. U Shiflett bad ka lok ka jong u ki la iaineh ha ka kam ka jong U Blei bad mynta ki iohi ia u soh jong kata ka jingiaineh ka jong ki. Ka nuksa ka jong ki kadei ban ai mynsiem ia ngi ba ngi ruh ngim dei ban noh mynsiem haba ngim iohi ia u soh jong ka jingtrei ka jong ngi, kaba donkam ia ngi ka long ba ngin iaineh ha kata kaba ngi trei bad U Blei Un ai ia ka bainong bad ia u soh jong ka jingiaineh ka jong ngi ha kata ka kam kaba ngi ngi trei.
Jingduwai: - “Ah U Blei, nga ainguh ia Me ba Me long U Blei Uba khmih lynti na ngi ia ka jingiaineh ha ka kam kaba ngi trei, namarba Me tip ba ha ka por ka jong Me hi Men sa ai nong ia ka jingiaineh ka jong ngi.” - Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (24th November 2020)
Topic (16th – 22nd November 2020) – “Ka Jingiaineh” (Faithfulness) “Bad u kynrad U Joseph u la shim ia u, bad u la buh ia u ha ka iingbyndi, ka jaka ha kaba la khum ia ki nongsah byndi jong u syiem: kumta u la don hangta ha kata ka iingbyndi. ‘Hynrei U Trai U la don ryngkat bad U Joseph, bad U la pyni ia ka jingisynei ia u, bad U la ai ha u ka jingmonbha ha khmat u nongap iingbyndi.” (Jenesis 39:20-21)
“Iaineh wat hapdeng ka jingshahset byndi” (Faithfull in Captivity)
U Haralan Popov uba dei u pastor jong ka Balang Protestant ha Bulgaria, um shym poi pyrkhat ei ei haba don kiba tied ia ka baje (doorbell) jong ka jingkhang ka iing jong u ha kawei ka step jong u snem 1948, khlem kano kano ka jingmaham, ki pulit jong ka Bulgaria ha ka por ba synshar ki Communist ia ka Ri Bulgaria ki la wan bad ki la ialam beit beit ia U Haralan sha phatok bad ki la set byndi ia u haduh 13 snem namar ka jingngeit ka jong u. Kaba sngewtynnad ia U Haralan ka long, ba wat haba u don ha kata ka iingbyndi hapdeng ka jingshah pynshitom, pynban u iai don ka khmat kaba phuh samrkhie namar ba u tip ba U Blei U don ryngkat bad u, bad ha ki kyntien ki jong u, u ong “Nga tip ba U Blei U don ryngkat bad nga.” Kane ka jingsngewskhem ka jong u ia ka jingdonryngkat ka jong U Blei ka pynlong ia u ba un iaineh ha U Blei wat hapdeng kita ki jingeh. La iathuh ruh ba hangta ha ka iingbyndi u ju iasam ia ka khubor babha sha ki para koidi ha kata ka byndi, bad shibun ki la ngeit ha U Jisu Khrist na kata ka jingiathuh ka jong u. Bad ynda haba u la lait na byndi u la seng ia ka Organisation kaba la tip kum ka, “Door of Hope International,” kaba long ka seng khristan kaba leit ban ai ia ka jingiarap ia ki briew kiba mad ia ki jingeh ha ka jingim. Ha kane ka text, Jenesis 39, U Joseph ruh um tip ei ei ruh kaei ka ban jia ia ka jngim ka jong u hadien ba u la dep ban shahdie hala ki jong ki hymmen ki jong u, um ju khmih lynti ba ha kawei ka sngi un sa long u nongsynshar jong ka Ri Ijypt. U shem ba u don hapdeng ki briew kiba ngeit ia kiba bun tylli ki blei, bad kaba kham sngewsynei ia u ka long, ba haba u poi ha ka iing U Potiphar bad haba ka lok ka jong U Potiphar ka mut sniew ia u bad haba u kytait ia ka jingkwah jong ka, u la ngat ha ka jingeh hakaba la set byndi ia u. Hynrei kaba sngewtynnad ka long, ba wat hangta ha ka along U Joseph u iaineh ha U Blei uba u u shakri, namar ba u sngewtikna ba U Blei U don ryngkat bad u. Bad namar ba u sngewthuh ba U Blei U don ryngkat bad u, kata ka jingsngewthuh jong U Joseph ka pynlah ia u ba un iaineh ha U Blei uba u u shakri bad um shym la lyndet ia Une U Blei namar ba u tip ba wat hapdeng ki jingeh U Blei Uba long U Immanuel U don lem bad u. Hapdeng ki jingeh kiba bun kiba ngi dei ban iaid lyngba ai ba ngin iaineh ha kaba ngeit bad shaniah ha U Blei Uba ngi shakri, namarba Une U Blei Un ym iehnoh ia ngi wat hapdeng ki jingeh kiba long kum ki iingbyndi kiba ngi dei ban iaid lyngba.
Jingduwai: - “Ah U Blei, nga ainguh ia Me ba Me iaidon ryngkat bad nga ha ki por baroh, wat hapdeng ki jingeh kiba bun kiba nga dei ban iaid lyngba, iarap ia nga Trai ba ngan lah ban iaineh ha Me haduh kaba kut jong ka jingim ka jong nga.” - Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (23rd November 2020)
Topic (16th – 22nd November 2020) – “Ka Jingiaineh” (Faithfulness) “Jisu u da iathuh u ong te ha ki, To ioh ma phi ka jingngeit ha U Blei.” (Markos 11:22)
“Ka jingiaineh ka jong U Blei” (The Faithfulness Of God) Ka phang ia kaba ngin ia peit ha kane ka taiew (23rd – 29th November, 2020) ka long shaphang, “Ka Jingiaineh” (Faithfulness). Kum kiba ngeit ngi donkam ban tip ba ngi don ia U Blei Uba iaineh bad Uba kwah na ngi ruh ba ngin iaineh ha U. Kumta kane ka phang (topic) kan iarap ia ngi ban sngewthuh ia ka jingdonkam ban iaineh ha U Blei kumba ma U U long Uba iaineh. Katto katne ki kyntien ki jong U Jisu kiba U kren iala ki jong ki synran ki jong U ha kaba u ong ia ki ba ‘kidei ban don ka jingngeit ha U Blei,’ bad haba nga pyrkhat ia kine ki kyntien kiba U Jisu U kren iala ki jong ki synran ka ju wan ka jingpyrkhat ha nga, ‘hato nga nga lah ne em ban don ka jingshaniah kaba haduh katta ha U Blei.’ U Jisu U hikai iala ki synran ba kin don ka jingngeit ha U Blei namar ba U Blei U long Uba iaineh. U James Hudson Taylor uba long u Missionary sha Ri China u ong, ba kine ki kyntien ki jong U Jisu ha ka Gospel U Markos 11:22, “To ioh ma phi ka jingngeit ha U Blei” lah ban kylla (translate), “Hold on to the faithfulness of God.” (Bat skhem ha ka jingiaineh ka jong U Blei). U D. Martyn Lloyd-Jones uba long u Pastor jong ka London’s Westminster Chapel u la iaroh ia kine ki kyntien bad ki jingong jong U James Hudson Taylor bad u bynrap shuh shuh kumne, “Faith is holding on to the faithfulness of God and, as long as you do that, you cannot go wrong. Faith does not look at the difficulties. . . . Faith does not look at itself or at the person who is exercising it. Faith looks at God . . . . Faith is interested in God only, and it talks about God and it praises God and it extols the virtues of God. The measure of the strength of a man’s faith, always, is ultimately the measure of his knowledge of God. . . . He knows God so well that he can rest on the knowledge. And it is the prayers of such a man that are answered.” (Ka jingngeit ka long ban batskhem ha ka jingiaineh ka jong U Blei, bad haba phi leh ia kata, phin ym bakla. Ka jingngeit kam peit ne phai sha ki jingeh…ka jingngeit kam peit shalade lane ia u briew uba pyntreikam ia ka. Ka jingngeit ka peit bad phai tang sha U Blei…Ka jingngeit ka shem ia ka jingsngewbha tang ha U Blei, bad ka kren shaphang U Blei, ka iaroh bad ka pynkhraw ia ka jinglong Blei. Ka jingthew lane ka tarajur ia ka jingngeit ka jong u briew, borabor, ka thew beit sha ka jingjylliew jong ka jingtip ka jong u ia U Blei… u tip bad ithuh ia U Blei haduh katta ba u lah ban shu shaniah lut ha ka jingtip jong u ia U Blei. Bad kadei ka jingduwai jong uba kum uta u briew ba la iai jubab). Ka jingngeit ka jong ngi ha U Blei kadei ka jingiaineh skhem ne ka jingbatskhem ka jong ngi ha ka jingiaineh ka jong U Blei, bad kadei kata ka ban aibor ia ngi ba ngi lah ban iaid shaphrang wat hapdeng ki jingeh.
Jingduwai: - “Ah U Blei, bunsien ha ka pyrthei kaba ngi im ngi iohi tang ka jingbymiaineh bad ka jingkylla ka jong u briew hynrei nga ainguh ba Me long U Blei Uba iaineh bad u bym ju kylla, iarap ia nga ba ngan iai buh ia ka jingngeit ka jong nga tang ha Me.” - Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (22nd November 2020)
Topic (16th – 22nd November 2020) – “Ka Jinglong kawei” (Unity) “Te nga kyrpad ia phi, ko para bangeit, da ka kyrteng U Jisu Khrist Uba U Trai jong ngi, ba phi baroh phin ia kren ia kajuh, bad ba kin ym long ki jingiaprat hapdeng jong phi;” (1 Korinth 1:10)
La iathuh ba kata ka jingiapait kaba khraw ha ka Balang (Great Schism) ka jia ha ka spah snem kaba 11, hynrei ka jingialeh ia ki briew kiba kwah ban pyniapait ia ka Balang kala dei ka jingialeh ne jingiakhun jong ka Balang naduh ka por jong ki Apostol hi. Haba U Paul u thoh ia ka shithi sha ki Nong Korinth ha ka snem kaba 55 hadien U Khrist u ong, (1 Korinth 1:10) “Te nga kyrpad ia phi, ko para bangeit, da ka kyrteng U Jisu Khrist Uba U Trai jong ngi, ba phi baroh phin ia kren ia kajuh, bad ba kin ym long ki jingiaprat hapdeng jong phi.” Nga shem ba kane ka ktien iaprat hangne ne ka ktien division ha ka ktien phareng ka wan na ka ktien Greek schisma, bad dei na kane ka ktien ba ngi ioh ia ka ktien schism ha ka ktien phareng, bad haba peit ia ka dictionary Khasi ia ka jingmut jong ka ktien schism ka batai kumne, “ka jingiapait balang/ka jingkad balang.” U Paul haba u thoh sha ki Nong Korinth bad haba u pyndonkam da ka ktien Greek Schima, u la iohi lypa ba ka jingeh kaba khraw ia ki balang ha ki sngi ki ban wan kan dei kane, ‘ka jingiapher jingmut, ka jingbymialong kawei bad ka jingiapait jong ki balang.’ Hooid, ki don ki por ba ki Balang ki iapait namar ba don kiba mih ban hikai bakla ne ka pait na ka daw jong ki heresy, hynrei ka jingmut ka jong U Paul nangne, um kren ia kaba kum kata ka jingiapait, hynrei, u kren ia ka jingpait ne jingiaprat ha ki Balang tang namar ka jingbym ia long kawei ka jong ngi, ka jingbym ia sngewthuh jingmut ka jong ngi. Kumba U Paul u thoh ha ka shithi sha ki Nong Rom (Rom14:1), “ym sha kaban iasaid pynrem ia ki jingmut kyndiah,” ha ka kotbah phareng ki thoh, “quarrel over opinions.” Ki jingiapait ha ki balang bunsien ki mih na ka jingiasaid ka jong ngi ban pynksan iala ka jong, ba kaei kaba nga ong ma nga watla ka bakla kadei ban long kam, balei ba ngim lah ban don ka juh ka jingmut? Ong U Paul ba ngi lah ban ioh ia ka juh ka jingmut bad ban lait na ka jingiaprat ha ki balang kadei tang lada ngi don ha U Khrist, bad lada ngi don ha U Khrist ngin ioh ruh ia ka jingmut ka jong U Khrist, uba kloi wat ban pyndem ialade ne ban pynrit ialade, uba kloi ban niew ia kiwei kiba kham bha ban ia U, uba sngewlem bad kiba tlot (Philipi 2: 2-5). Kane ka khot ia ngi ba ngin nym pynlong ka jingaprat hapdeng jong ngi hynrei ngin don ia ka mynsiem jong ka jingiatylli kaba wan tang na U Khrist hi, namar ba ka nongrim ka jong ka Balang dei tang uwei uba long U Khrist, kumba U Samuel Stone u thoh bad ong ha ka jingrwai ka jong u kaba u ai kyrteng “The Church’s One Foundation,” ia kaba la pynkylla sha ka ktien Khasi ha ka Khasi Hymn Book ha ka jignrwai kaba 151, ha kaba u nongrwai shem Mynsiem U ong, “Nongrim ka Balang hangne, Dei Jisu Khrist U Trai.” Kynmaw ba ka nongrim jong ka Balang ka jong ngi ngi don tang Uwei Uba long U Jisu Khrist, ai ba ha U ngin mad ia ka jingialong kawei ha ka Balang ym ka jingiaprat. Jingduwai: - “Ah U Blei, pynlong ia ngi kum ka Balang kaba la seng halor jong Me U Mawsiang, ai hapoh jong ngi ia ka jingmut ka jong Me ba kan nym don shuh ka jingiaprat hapdeng jong ngi.”- Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (21st November 2020)
Topic (16th – 22nd November 2020) – “Ka Jinglong kawei” (Unity) “Ia kata ka burom ruh kaba Me la ai ha Nga, Nga Nga la ai ha ki: ba kin ioh ialong shitylli, kumjuh kumba Ngi Ngi ialong shitylli;” (Ioannis 17:22)
Uwei u reformer uba na England, U Hugh Latimer u ong, “We ought never to regard unity so much that we would or should forsake God’s Word for her sake.” (Ngim dei ban kheinkor palat pud ia ka jingiatylli haduh ba ngin iaid lait ia Ka Ktien ka jong U Blei na ka bynta jong ka). U Latimer udei u briew uba mad ia ki jingeh ha ka por ka reformation ha ri England bad la ngeit ba ula shah thangim ha ka por jong ka syiem Mary, U Latimer u long u briew uba kloi ban shah ia ki jingeh ban ia kaba u pyndem ia ka jingshisha jong ka Gospel. Kine ki kyntien jong U Latimer kim mut ba u long pyrshah ia ka jingialong kawei, hynrei u kren pyrshah ia ka jinglong kawei tang ban shu pynpaw ne pyni sha ka pyrthei u kren pyrshah ia ka visible unity. Hooid kiba bun hi ki la ju ong ba ka jingeh jong ka Balang ka long ba kam lah ban pynpaw ia ka jingialong kawei sha ka pyrthei, hynrei kaba U Latimer u kwah ban iohi kam dei kata ka jingiatylli kaba ngi hap ban compromise ia ki jingshisha jong Ka Ktien ka jong U Blei, U Latimer u ong shuh shuh ba haba U Jisu U kren ia ka jingiatylli ha ka Gospel U Ioannis 17 khamtam ha ka dkhot kaba 22 (Ioannis 17:22), u kren ia ka jingiatylli kaba kynja mynsiem (Spiritual Unity). Ka dei ia ka jingiatylli ha kaba kynja mynsiem kaba U Jisu U kwah eh ia ngi kiba ngeit, ym ba ngin shu pynpaw sha ka pyrthei ba ngi iatylli tang ha kiei kiei kiba paw shabar. U Robert Lewis Dabney uba dei u theologian na America haba u kren ia ka jingmut bad ia ka jingsngewkhia ka jong U Jisu ha ka jingduwai ka jong U haka Gospel U Ioannis 17, u ong, “Our Lord’s concern, is for spiritual unity.” (Ka jingsngewkhia ka jong U Trai jong ngi ka dei shaphang ka jingialong kawei ha ka mynsiem). U ong shuh shuh, “The demand for visible unity is not only quite foreign to the text, it is an enormous blunder” (ka jingdawa ia ka jingiatylli kaba paw ym dei tang ba kam don jingiasnoh bad kane ka text, kadei ruh ka jinglehbieit ba palat pud). U Dabney u kham kren ia ka jingiatylli kaba ha ryngkat bad ka jingshisha katkum ka ktien ka jong U Blei ym kaba ngin pyndem ia ka jingshisha jong ka ktien U Blei tang ba ngi kwah ban wanrah ia ka jingiatylli ka ban pynpaw pyrthei. U Francis Bacon, uba long u riewpyrkhat (Philosopher) uba na England u ong, “Unity that is formed on expedience is, in reality, grounded upon an implicit ignorance. As everyone knows, all colors will look the same in the dark.” (Ka jingiatylli kaba la pynwan ha ka jingthmu barieh, ha ka jingshisha, la seng nongrim ha ka jingbieit ba arsap. Kumba baroh ngi tip, baroh ki rong ki long kumjuh ha kaba dum). U kren hangne ia ka jingiatylli ne ka jingpyrshang ka jong ngi ban ialong kawei tang ban shu pynpaw ia ka pyrthei ba ngi iatylli, katba kam dei pat ka jingiatylli kaba mih na ka jinglong mynsiem kaba shisha ka jong ngi. Ka jingiatylli ne ka jingialong kawei kaba shisha ka dei ka jingialong kawei ha kaba kynja mynsiem.
Jingduwai: - “Ah U Blei, ngi phai bad ngi kyrpad na Me ba Men ai ha ngi ia ka jingialong kawei kaba shisha ha ka balang ka jong Me kaba long ka Met ka jong U Khrist, ai ia ka jingialong kawei ha kaba kynja mynsiem ka jong ngi.” Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (20th November 2020)
Topic (16th – 22nd November 2020) – “Ka Jinglong kawei” (Unity) “Pat nga ong ha phi, ba lada ar ngut na phi kin iakut lem ha ka khyndew shaphang kaei kaei ruh ia kaba kin iapan kan long ia ki na U Kpa jong nga Uba ha bneng.” (Mathaios 18:19)
Ha ka por jong ka thma bah kaba 2, ka kynhun jong ki nongniah jet (pilot) kiba la tip kum ki Flying Tigers ki la kylla long kiba pawnam hapoh ka jingialam jong u nongialam (Commander) Claire Lee Chennault. Hapoh 6 bnai kata naduh u bnai December jong u snem 1941 haduh u bnai June jong u snem 1942 ki la lah ban pynjot haduh palat 300 tylli ki jet jong ki nong Japan. Bad haba la kylli ia ki, ‘kaei ka bor kaba sha lyndet jong kata ka jingjop ka jong ki, haba ki don tang khyndiat ki jet bad khyndiat ki briew?’ U Chennault u la jubab u la ong, ‘baroh ka dei tang ka jingiatreilang,’ bad u ong shuh shuh, ‘haba ngi leit ban ialeh ngi leit ha ka juh ka por bad ha ka kynhun bad baroh ngi don kawei ka jingmut.’ Ki shipai Rom ruh ki sngewthuh bha ia ka jingdonkam jong ka jingialong kawei, haba ki leit ban ialehthma bad haba ki nongshun ki siat ia ki da ki khnam ki ju ia wan lang shi jaka bad da ki stieh ki jong ki ki iada lang ban lait na kita ki khnam jong ki nongshun ki jong ki. Haba ngi ruh ngi dei ban iaid lyngba ia ki jingeh bad ia ki jingpynshoi ha ka jingim bunsien ngi sngewtynnad ban long marwei, ngi ju pyrkhat borabor, “ba nga lehrain ban iathuh briew ia kine ki jingshem jong nga, ki briew ki lah ban pyrkhat kumno shaphang jong nga haba nga dei u khristan, ngam kwah ban iathuh iano iano ba nga mad ia kine ki jingshahpynshoi ha ka jingim.” Kine ki jingpyrkhat ki ju wan bunsien ha ka jingmut jingpyrkhat ka jong ngi haba ngi dei ban iaid lyngba ia ki jingpynshoi. Hynrei ka dei ia ngi ba ngin leit sha ki paralok khristan ki jong ngi, iathuh ia ki ia ka jingialeh kaba phi iakynduh, ong ia ki ba kin kyrshan lem ha ki jingduwai ki jong ki. U Jisu u ong (Mathaios 18:19), “lada ar ngut na phi kin iakut lem ha ka khyndew shaphang kaei kaei ruh ia kaba kin iapan kan long ia ki na U Kpa jong nga Uba ha bneng.” Ka don ka bor haba ngi ia long kawei ha ka jingduwai. Ngi kynmaw ia ka Kitab Ki Kam ki Apostol (Ki Kam 12) ba haba la pyniap ia U Jakob bad la set byndi ia U Petros, aiu ba kiba ngeit bad ka Balang ki la leh? Ong ka dkhot kaba 5, (Ki Kam 12:5) ba ka balang ka la pynlong ia ka jingduwai, bad haba ka Balang ka ialong kawei ha ka jingduwai ka kambah ka jia. Ka long kaba donkam ia ngi kum kiba ngeit ba ngin ialong kawei ha ka jingduwai, namar haba ngi ia tylli ha ka jingduwai ki bor jong u bymman kin nym lah ban ieng ban ialeh pyrshah ia ngi kum kiba ngeit.
Jingduwai: - “Ah U Blei, ai ba U Mynsiem jong Me Un iit ia ka dohnud ka jong nga la nga ju long ne em ka jingaimynsiem ia kiwei ha ka por ba ki mad ia ki jingeh, iarap ia nga ba ngan lah ban ialong kawei ha ka jingduwai bad kito kiba donkam ia ka jingiarap ka jong Me.”- Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (19th November 2020)
Topic (16th – 22nd November 2020) – “Ka Jinglong kawei” (Unity) “ba baroh kin ialong shitylli; kum ma Me, ko Kpa, ha Nga, Nga ruh ha Me, ba ki ruh kin ialong shitylli ha Ngi; ba kata ka pyrthei kan ioh ngeit ba la phah ma Me ia Nga.” (Ioannis 17:21)
U Thomas Manton uba long u pastor ha ka spah snem kaba 17 u thoh kumne, “Divisions in the church breed atheism in the world.” (Ka jingiapait ha ka Balang ka wanrah ia ka jingbymngeit Blei ha ka pyrthei). Ka long kaei kaei kaba shisha ba ka jingbym iatylli ha ka Balang ka pynphai ia ka jingmut jingpyrkhat jong ki briew, ka pynpait ia ka dohnud bad ia ka mynsiem jong ki briew, ka pynduh bor ruh ia kiba ngeit bad ka long mawjynthut ruh wat ia ka jingialap ia ka Gospel, kumta ka jingiatylli ha ka Balang ka long kaba donkam eh ha khmat jong U Blei. Ka Gospel Ioannis 17, ka ieng kum ka nongrim jong ka jingieit ka jong U Khrist ia la ka Balang, bad tang ha kane ka lynnong kaba 17 (Ioannis 17) haduh lai sien ba U Jisu U duwai na ka bynta ka jingiatylli, ka jingialong kawei bad ka jingsakhi jong ka Balang bad jong ki bangeit. Ha ka Dkhot kaba 21 (Ioannis 17:21) U Jisu U duwai bad U ong, “ba baroh kin ialong shitylli; kum ma Me, ko Kpa, ha Nga, Nga ruh ha Me, ba ki ruh kin ialong shitylli ha Ngi; ba kata ka pyrthei kan ioh ngeit ba la phah ma Me ia Nga.” Ha ka Dkhot kaba 22 (Ioannis 17:22) U Ong pat, “ba kin ioh ialong shitylli, kumjuh kumba Ngi Ngi ialong shitylli,” bad ha ka dkhot kaba 23 (Ioannis 17:23), “ba kin ialong ia kiba la iapynjanai ha kaba shitylli; ba kata ka pyrthei te kan ioh tip ba la phah ma Me ia Nga, bad ba Me la ieit ia ki kumjuh kumba Me la ieit ia Nga.” Kane ka dei ka jingangnud ka jong U Jisu na ngi kiba ngeit bad na ka Balang ka jong U, ba da ka jingialong shitylli ka jong ngi, ka pyrthei kan iohtip ba dei ia U Jisu ba U Blei u la phah na ka bynta ban pynim ia ka. Ha ka por jong ki Apostol ngi iohi ia ka jingialong kawei jong kiba ngeit hynrei ha ka jingiaid jong ka por kane ka jingiatylli i kumba ka la sdang duna ha ngi kiba ngeit, teng teng wat ha i balang iba rit mih ka jingiapher jingmut. U John Stott u thoh bad u ong kumne, “The two potential enemies of Christian unity are time and space. It is these that separate believers from each other.” (Ki ar tylli ki nongshun ba hakhmat eh jong ka jingiatylli hapdeng ki Ktristan kadei ka por bad ka jaka. Kidei kine kiba pyn iakhlad ia kiba ngeit iwei na iwei pat). Ka jingthoh jong U John Stott ka thew ba ha ka jingiaid jong ka por bad ha ka jingsaphriang jong ka Gospel sha kiwei pat ki jaka ka wanrah ha ki briew ba kin klet ia ka jingthmu jong U Jisu balei ba U khot ia ki ban ngeit ha U, ki wanrah noh ia kiwei pat ki jingsngew ha shwa bad ki klet ia ka jingdonkam jong ka jingialong kawei kum ki dkhot jong ka met U Khrist. U Nongrwai shem mynsiem u pynkynmaw ia ngi ha ka jingrwai Khasi Hymn Book no. 142 u ong, Ka jinglong shitylli ki khun jong U Blei, Ka pynpaw ka burom U Khrist ha pyrthei. Ka jingialong kawei ka Balang ba bha, Ka phla ia ki briew ba i’U Khrist Me la phah.
Kane kan pynkymmaw ia ngi kum kiba ngeit ba ka jinglong shitylli jong ngi ka phla ia U Jisu sha ka pyrthei.
Jingduwai: - “Ah U Blei, ai ha ngi kum ki khun ki jong Me ia ka mynsiem jong ka jingiaieit bad ka jingialong kawei ba lyngba ka jingialong shitylli ka jong ngi ka pyrthei kan ioh ban ngeit ha Me ba Me long U Khun jong U Blei.” Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (18th November 2020)
Topic (16th – 22nd November 2020) – “Ka Jinglong kawei” (Unity) “ba phi baroh phin ia kren ia kajuh, bad ba kin ym long ki jingiaprat hapdeng jong phi; hynrei ba phin long ia kiba la pynjanai lang ha kajuh ka jingmut bad ha kajuh ka jingiapyrkhat” (1 Korinth 1:10)
Ki bangeit ha Korinth kim lah ban ialong shitylli bad ki don hapdeng ka jingiapait, ki don hapdeng ka jingiapynksan ia la ka jong ka jong, ki pynskan ia la ki jong ki nongialam ki jong ki, bad ka la mih ka jingong, ba ngi dei ki jong U Paul, ngi dei ki jong U Apollos, don kiba ong ngi dei ki jong U Kephas, bad na kata ka jingsngew ka mih ka jingiapait hapdeng ki bangeit bad ka mih ka mynsiem jong ka jingiasngewpher. Kumta U Paul u khot ia kiba ngeit sha ka jingialong kawei, ka jingialong kawei ha ka jingmut bad ha ka jingpyrkhat (1 Korinth 1:10), bad u pynkynmaw ruh ba dei ia U Khrist ba la sahnarphna ym ia ki nongialam jong ki kumta kum kiba ngeit ha U Khrist ki dei ban pynpaw ia ka jinglong kawei (1 Korinth 1:17). Bunsien ha ngi kiba ngeit ruh ngi leh kumta, bunsien ngi la kham ngeit ia ki briew bad ngi la buh ia ki halor kiei kiei kat haduh ba ngi don ka jingiasngew kynhun bad ngi klet ba dei ia U Khrist ba la sahnarphna bad dei ia U ba ngi shakri bad ngi ngeit. Ha ka jaka ba ngin iohi kum ki para nongiatrei lang ha ka kam ka jong U Blei ban pyniar ia ka Hima ka jong U Blei, ngi ia long nongshun pynban para ma ngi ha kaba ngi ia pyrshang ban pyniar ym ia ki tyllai jong ka Hima U Blei pynban ia ki tyllai iingjain jong ki balang ki jong ngi. Ngi klet ba ngi long ki nongmihkhmat ne kita ki representative ki jong kata ka met ka jong U Khrist kaba long ka balang sha ka pyrthei. U Ed Galisewski ha ka kot kaba u ai kyrteng “A Simpler Faith: Hope For Those Who Struggle With Church” u thoh kumne, “On the concept of unity- Jesus’ most pressing concern before leaving the earth was our unity. He was looking ahead, to every generation of believer. And as he prayed, he made it clear that our witness as his body in this fractured, messed-up, chaotic world would depend on our love for another.” (Ha ka jingmut jong ka jingialong kawei- kawei na ka jingsngewkhia ka jong U Jisu hashwa ba Un leit noh na kane ka pyrthei ka dei ka jingialong kawei ka jong ngi. U iai khmihlynti ia kane, ha baroh ki pateng jong ki khristan ki ban sa wan. Bad katba U duwai, u la kren shai ia kane ba ka jingsakhi ka jong ngi ha kane ka pyrthei kaba pait kaba pra, kaba kulmar, ka pyrthei ka bym don jingsuk ka shong eh ha ka jingiaieit ka jong ngi iwei ia iwei pat). Kane ka khot ia ngi ba ngin sngewthuh kum kiba ngeit ia ka jingdonkam jong ka jingialong kawei hapdeng jong ngi kum kiba ngeit bad ba ngin nang ban kham pynleit jingmut ha U Khrist ban ia ha kita ki jingiapher ki jong ngi.
Jingduwai: - “Ah U Blei, iarap ia nga ba ngan iai pynleit jingmut tang ha Me Uba la iap na ka bynta jong nga, iarap ia nga ba ngan nym pynleit jingmut ha kiei kiei ki ba lah ban wanrah I aka jingiapher jingmut hapdeng jong ngi kum kiba ngeit.”- Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (17th November 2020)
Topic (16th – 22nd November 2020) – “Ka Jinglong kawei” (Unity) “…ha kaba ym lah long u Grik bad u Jiw, ka jingotsher bad ka jingbymotsher, u nongkyndong, u kynja Skuthia, u mraw, uba laitluid: hynrei U Khrist U long baroh, bad ha baroh.” (Kolossai 3:11)
Ha ki bnai kiba ladep haba nga peit ia ki jingialehkai football sha ki ri sepngi nga iohi ba ki players ki phong ia ki sopti (jersey) ba la thoh ‘Black lives matter,’ shi synpeit ka la pynlyngngoh ia nga, hynrei nga sngewthuh ia ka jingsngew jong ki dohiong ba kim long mar iaryngkat briew bad kiwei pat ne kadon ka jingniew bein ia ki, ki kwah ia ka jingim kaba mar iaryngkat ha kaba kan don ka jingialong kawei. Haba U Paul u thoh sha ka Balang ha Kolossai u sngewthuh bha ia ka jingiapher bad ia ka jingiasngewpher jaitbynriew kaba don ha ki bangeit ha ka Balang ha Kolossai, kumta u pynkynmaw ia ki u ong, (Kolossai 3:11) “…ha kaba ym lah long u Grik bad u Jiw, ka jingotsher bad ka jingbymotsher, u nongkyndong, u kynja Skuthia, u mraw, uba laitluid: hynrei U Khrist U long baroh, bad ha baroh,” U Paul u sngewthuh bha ba ka jingiasngewpher ha ka jinglong jaitbynriew kan ktah ia ka Balang bad kan wanrah ia ka jingiapait ha ka Balang kumta u pynkynmaw ba ha U Khrist ym don mraw ym don ba laitluit namarba baroh ki long kawei ha U Khrist bad U Khrist U long halor baroh. U Paul u sngewthuh bha ba da ka bor briew ka long kaba eh haduh katta katta ban ialong kawei bad kiwei pat ki bym dei na ka juh ka jait ka kynja, kumta u ong shuh shuh, (Kolossai 3:12), “kum kiba la jied, kiba khuid bad baieit eh jong U Blei, to phin iakup ia ka dohnud ka jingsngewsynei, ka jingsbun, ka jingsngewrit, ka jingjemnud, ka jingiaishah slem.” Ban lah ban pdiang ia kiwei kum ba ki long, ngi donkam eh ban don ia ka mynsiem jong ka jingsngewsynei, ka jingsbun, ka jingsngewrit, jingjemnud bad jingiaishah. Dei haba ngi don ia kitei ki jinglong haneng ba ngin sa lah ban don ka mynsiem jong ka jingiaieit iwei ia iwei ha ka met jong U Khrist kaba long ka Balang bad dei hangta ruh ba ngi lah ban mad ia ka jingialong kawei. Hapdeng ka jingiapher iwei na iwei pat, ngi pher ha ka rong ka sniehdoh, ngi pher ha ka ioh ka kot, ngi pher ha ka jingnang ka jingtip, hynrei ngim dei ban klet ba baroh ngi long kumjuh hakhmat U Khrist bad U Khrist U long halor baroh.
Jingduwai: - “Ah U Blei, hapdeng ki jingiapher kiba bun iarap ia ngi ba ngi lah ban sngewthuh ba ha Me baroh ngi lah ban ialong kawei, iarap ia ngi ruh ba ngin tip ba Me Me long halor jong ngi baroh.”- Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (16th November 2020)
Topic (16th – 22nd November 2020) – “Ka Jinglong kawei” (Unity) “da kaba ialeh minot ban bat ia ka jinglong kawei jong U Mynsiem ha ka jingkhum ka jingsuk;” (Ephesos 4:3)
Ka phang ia kaba ngin ia peit ha kane ka taiew (16th – 22nd November, 2020) ka long shaphang, “Ka jinglong kawei” (Unity). Kum kiba ngeit dei haba ngi ia long kawei ba ngi ioh ia ka bor hapdeng ka thma bad hapdeng ki nongshun kiba bun, bad dei haba ngi ia long kawei ruh ba ngi phla ia U Jisu Khrist Uba ngi ngeit sha ka pyrthei ba U long U Khun U Blei. Kumta kane ka phang (topic) kan iarap ia ngi ban sngewthuh ia ka jingdonkam ban ia long shitylli, kumba u Nongrwai shem Mynsiem u ong (KHB 142) “Ka Balang shitylli ka ioh ka bor Blei, Ban ieng ha ka thyma, ban jop ka pyrthei. Ha u snem 1722 ka kynhun jong ki Khristan na Moravia (ka shnong Moravia ka don mynta ha ka ri Czech Republic) kine ki Khristan ki la mad ia ki jingeh bad ia ki jingshah pynshitom bein. Hynrei kine ki la ioh laitim da ka jingiarap jong ki nong Germany, bad ki la iasah shi jaka ha kata ka jaka ba la ai da ki nong Germany bad ki la ia sah kum ki refugee kiba la lait na kata ka jingshah pynshitombein. Ynda haba ki la sdang ban iabun la sdang ban mih sa ka jingbym iasngewthuh jingmut para ma ki, shibun ki jingiapher jingmut ha kiei kiei kiba iadei bad ka jingngeit ka jong ki kum ki Khristan bad kane ka la ka wanrah ia ka jingiapait. Ynda haba ki la iohi ia kata ki la sngewthuh ba kim dei ban shah ia kane ka jingiapher jingmut ba kan don hapdeng jong ki, ki la ia pyrshang i jingpyrshang i barit pynban kala wanrah ia ka Revival kaba khraw, bad kata ka jingpyrshang jong ki ka long ba ki la iakut ba ha ki kam balang bad ha kiei kiei kiba iadei bad ka jingngeit jong ki kin kham ia pynleit jingmut noh ha kaei kaei kaba ia mynjur lang, bad ha ka bym ia mynjur kin ia kiar shwa. Lada don kano kano kaba bym ia mon ne hun lang, ki ia ieh shwa ia kata bad ki pynleit jingmut tang ha kaei kaba ia mynjur ne iahap jingmut lang, bad haba ki ialeh kumta ki mad ia ka jingialong kawei, bad dei ruh haba ki ialong kawei ba ki mad ia ka jingthaw thymmai ka jong U Blei. U Apostol Paul u la ai mynsiem bha ia kiba ngeit ha Ephesos ba kidei ban im ha ka jingialong kawei, namarba ka don ka jingiapait ha ka Balang ha Ephesos ha kaba ki Khristan Jiw kim treh ban pdiang ia ki Khristan Jentil kumta U Paul u ong (Ephesos 2:14) “Namar ma U, U long ka Jingpyniasuk jong ngi, Uba la pynlong kawei ia ki baroh ar, bad U la pynkhyllem ia ka kynroh pdeng ka jingpyniakhlad.” Ka don ka kynroh kaba pyniakhlad ha kaba kum kiba ngeit kim lah ban ialong kawei, ong U Paul ia kata ka kynroh ha U Khrist la pynkhyllem. Bad ong shuh shuh U Paul (Ephesos4:3) “ba kidei ban bat ia ka jinglong kawei,” ban ia long kawei kam dei kaba suk, dei na kane ka daw ba U Paul u ong ha ka dkhot kaba 2, (Ephesos 4:2) ‘ban ioh ia ka jingialong kawei ka donkam ia ka jingsngewrit, jingjemnud, bad jingiaishah’ kine ki long kiba ngi dei ban don, lem kumta ngin nym lah ban ia long kawei. Bad ngin nym lah ban ioh ia ka jingialong kawei da ka bor ka jong ngi dei tang da ka Bor U Mynsiem kaba trei hapoh jong ngi (Ephesos 4:3).
Jingduwai: - “Ko Kpa, Me Uba long halor baroh, im hapoh jong nga khnang ba nga lah ban ioh ia ka mynsiem jong ka jingsngewrit, ka jingjemnud bad ka jingiaishah ba lyngba kane ka jinglong nga lah ban pynpaw ia ka jingialong shitylli sha ka Pyrthei.” - Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (15th November 2020)
Topic (8th – 15th November 2020) – “Ka Jingjop” (Victory) “Ngim tip aiu ngin leh: hynrei ki khmat jong ngi ki long ha Me.” (2 Ki Khronikl 20:12)
Ha u snem 1980, ka don kawei ka briew kaba iashim bynta ha ka Boston Marathon, bad ha kata ka Marathon ka la jop bad ka la tam bun bha ia kiwei pat ki nongiamareh, hynrei kaba pynlyngngoh ia ki nongpyniaid ka long, ba kane ka nongiamareh kaba la jop kam shim i thait ne kam da mih syep eh, ka pynlong ia ki ba kin artatien ia kata ka jingjop ka jong ka, bad ynda ki la peit bniah ki shem ba ka ka la pyndonkam da ki lynti ki bym dei bad ka iashim bynta ia kata ka marathon shiteng lynti. Ha kiba bun ka la i kum ka nongjop, pynban ka long kaba la rem. Ha kawei na ki jingialeh ha ka Bible, ki briew kiba la i kumba kin sa shahjop namar ka jingkhraw bor jong ki nongshun jong ki, pynban ki la ioh ia ka jingjop kaba don burom bad ka jingjop kaba suk. Haba la wan ban iathuh ia U Syiem Jehoshaphat ba ki nongshun ki la wan ban ialeh, U Jehoshaphat u la sheptieng, kumba la thoh ha ka kitab 2 Ki Khronikl 20:2 -3 kaba ong,”Te don kiba la wan iathuh ia U Jehoshaphat, ki ia ong, la wan u paidbah bakhraw ban ialeh ia me na sha shiliang ka duriaw, na Syria kein; bad ha khmih, ki don ha Hasason-tamar (kaba long ka Engedi). Bad U Jehoshaphat u la sheptieng...” Kaba sngewtynnad ia U Jehoshaphat ka long, ba haba u la ioh ia kane ka khubor watla u la sheptieng hynrei u khlem wad jingiarap nangno nangno, la ka long na ki shipai, ne u khlem plan ban ong to ngin ialeh kumne ne kumtai, hynrei U Jehoshaphat u la wad ia U Blei bad u la shah jingit, ong ka dkhot kaba 3, (2 Ki Khronikl 20:3) “u la aiti ia lade ban wad ia U Trai; bad u la pynbna ka jingshah jingit ha ka Judah baroh.” U Jehoshaphat u la pdiang ba U Blei U long Uba donbor halor baroh kumta u la ong shuh shuh (2 Ki Khronikl 20:12) “ngim tip aiu ngin leh: hynrei ki khmat jong ngi ki long ha Me.” Bad hadien kata U Jehoshaphat u la jied ia ki nongtem ki nongrwai ki ban pynbna ia ka jingieit bad ia ka jingkhraw ka jong U Blei (2 Ki Khronikl 20:21) bad ka jingmih nangta ka long kaba phylla, ba kita ki nongshun kiba khraw bor bad kiba bun paid pynban ki la ia pyniap para ma ki bad U Jehoshaphat u la ioh ia ka jingjop khlem kano kano ka jingialeh ne jingiakhun namarba u la nang ban buh ia U Blei hakhmat jong kiei kiei baroh (2 Ki Khronikl 20:22-24). Bad ka jingmih na kata ka jingwad ka jong U Jehoshaphat ia U Blei ka long kaba ngi shem ha ka dkhot kaba 30, (2 Ki Khronikl 20:30) kaba ong, “Kumta ka hima U Jehoshaphat ka la long kaba suk: namar U Blei jong u u la ai ia u ka jingshongthait baroh sawdong” Ka hima baroh kawei ka ioh ia ka jingshongsuk, namarba U Jeshoshaphat u la nang ban wad ia U Blei bad ia ka khmat ka jong U. Ka jingim jong ngi ruh ka lah ban iakynduh ia ki jingialeh kiba bun bad kiba khraw, ha ka jingpeit briew la i kumba kita kin jop beit ia ngi, hynrei ngim dei ban klet ba ngi don ia U Blei Uba khrawbor.
Jingduwai: - “Ah Trai, Me long U tynrai jong ka bor bad jong ka jingsuk, hapdeng jong ki jingsheptieng ki jong ngi namar ka jingkhraw jong ki nongshun, pynshaitbor ma Me ia ngi ba ngin nang kumno ban shaniah ha Me ha ki por baroh.” - Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (14th November 2020)
Topic (8th – 15th November 2020) – “Ka Jingjop” (Victory) “U Israel u la leh pop; bad ki la ryngkang ruh ia ka jutang jong Nga ia kaba Nga la hukum ia ki.” (Joshua 7:11)
U Joshua ha kawei na ki thma kiba u la dei ban leit ban ialeh, u la phah ia ki briew jong u ban leit peit ia ka shnong Ai kaba hajan Bethaben, bad haba kita ki nongleit khmih ki la wan iathuh ki ong, (Joshua 7:3) ‘wat leit phah lut ia baroh ban leit ialeh ia ka shnong Ai, phah tang ar hajar ne lai hajar ki briew ngin jop ia ka shnong Ai wat pynshitom iala ki briew namarba kita kiba shong ha Ai ki long khyndiat.’ Pynban ynda haba ki la leit ban ialeh, kita kiba na ka shnong Ai ki la pyniap ia ki khun Israel kumba 36 ngut bad ki la beh krad ia ki nangta na ka khyrdop haduh Shebarim (Joshua 7: 5). Ki Khun Israel ki la rem ia kane ka thma namar ki katto katne tylli ki daw, kiba nga ngeit ba haba ngin iapeit ia kine ki daw jong ka jingshahjop jong ki khun Israel kin long ka jinghikai na ka bynta jong ngi ruh. Hashwa ba ki khun Israel kin shahjop ha Ai, U Joshua u dang dep ban ialam ia ka kynhun shipai jong u bad ki dang ioh ia ka jingjop ia ka shnong Jerikho, ka daw ka long ba ki tip ia ka plan ka jong U Blei ha kata ka jingialeh, bad hashwa jong kata ka thma U Joshua u dang iit ia U Blei bad u dang pan ka bor na U Blei, hynrei hashwa jong ka thma ha Ai phin nym shem ba U Joshua u kylli na U Blei ia kaei kaba u dei ban leh ha kaba iadei bad kata ka thma. Shwa jong ka thma ha Jerikho ki khun Israel baroh ki leit ban pynkyntang ialade ha khmat jong U Blei katkum ka kitab Joshua 5:2-8. Hynrei hashwa jong ka thma ha Ai ki khun Israel ki khlem phai sha U Blei bad ki khlem pynkyntang ialade, hashwa jong ka thma ha Ai ki khun Israel ki khlem pynkhreh ialade ha kaba kynja mynsiem. Ka daw hi ba ki khun Israel ki shahjop ha Ai ka long namar ka pop, U Akhan u la shim ia kaba sang nangta na Jerikho (Joshua 7:1). Ki Khun Israel ki khlem lah ban jop hangta ha Ai hynrei dei tad ynda haba ki la phla iala ki pop ki jong ki sha U Blei bad ki la pynkyntang ialade ha khmat jong U Blei ong ka kitab U Joshua 7:16-26. Hadien ba ki la phla ia ki pop ki jong ki bad ki la pynkyntang ialade ba U Blei U la ai ha ki ia ka plan kumno ba kin jop ia ka shnong Ai ong ka kitab Joshua 8:1-7. Ngi ruh ngi lah ban shahjop ha ka thma ka jong ngi kaba manla ka sngi lada ngim wad ia ka khmat ka jong U Blei, ngin shahjop ruh lada ngim phla ia ki pop ki jong ngi sha U Blei bad lada ngim im ka jingim kaba pynkyntang hakhmat jong U Blei.
Jingduwai: - “Ah Trai, hashwa ba ngan iakynduh ia ka thma ka jong nga ha kane ka sngi, map ia ki pop ki jong nga bad to ialam ia nga ha ka lynti kaba Me kwah ia nga ba ngan iaid, pynkupbor ia nga Trai ba nga lah ban jop ia ka jingialeh haka jingim ka jong nga.” - Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (13th November 2020)
Topic (8th – 15th November 2020) – “Ka Jingjop” (Victory) “La pyndep” (Ioannis 19:30).
Hadien ba nga la peit ia ka phlim kaba kyrteng, “127 hours” (127 kynta) ka pynlong ia nga ba ngan google ia ka kyrteng jong U Aron Ralston, uba dei u Mechanical Engineer bad ia katei ka phlim la shna na kawei ka jingiashem ka jong u Aron. U Aron katba u dang leit kiew ia ki lum ne u leit hiking marwei u la hap hapdeng jong ki mawsiang bad u la sahkut hangta haduh palat 5 sngi ne kumba la ai kyrteng ia kato ka phlim kumba 127 kynta. U la pyrshang ban pyrta briew ki ban iarap ia u, hynrei namarba ka dei ka jaka kaba kynjah ka bym don ba iaid briew, kumta ym don ba iohsngew ia u. Ha kaba khatduh hapdeng ka jingkutlad u la hap ban ot ia kata ka kti kaba sahkut hangta hapdeng kita ki maw, kata ruh u la hap ban ot da i tari iba rit iba u rah ryngkat bad u haduh ba ka kti ka mon ka jong u kan da dkut, bad haba u la lait shajrong hapdeng ka jingpang bad ka jingshitom kaba jur pynban u la pyrta da ka jingkmen ba u la ioh ia ka jingjop namarba u la laitim na ka jingiap. Kito kiba sakhi ia ka jingiap ka jong U Jisu Khrist hapdeng ki kynta jong ka jingshahshitom, hapdeng ka jingshitom kaba jur pynban U la pyrta da ka sur kaba jam bad U la ong, “La pyndep” (Ioannis 19:30). Hapdeng ka jingshitom bad ka jingpang kaba jur pynban U la pyrta da ka jingjop ba U la pyndep, u la pyndep ia kata ka jingthmu ka jong U Blei na ka bynta u khun bynriew ban pynim ia u. Haba U Jisu u shahiap, u la pyni ha ngi ia kaei kaba ngi ruh ngi dei ban iaid lyngba ha ka jingim ba ka jingim ka jong ngi ka dei ka jingim jong ka jingialeh, tangba kaei kaba U Jisu U la leh ne la shah ka long kaei kaei kaba ngin nym lah ban leh kat ma U, U la siew ia ka dor jong ka pop khnang ba ma ngi ngin ioh ia ka jingmap bad ia ka jingim kaba bymjukut lyngba ka jingngeit ka jong ngi ha U. ‘La pyndep’ ka dei ka jingpyrta ka jong U Nongpynim U jong ngi U Jisu Khrist, ka dei ka jingpyrta jong ka jingjop namarba lyngba jong U bad lyngba ka jingshah ka jong U ngi ruh ngi lah ban ioh ia ka jingjop na ki bor jong ka pop bad jong u soitan. Namar ka jingaiti ka jong U Jisu ia la ka jingim na ka bynta jong ngi kumta ngin sa khot ia ka sngi jong ka jingiap ka jong U ka ‘Good Friday,’ namarba ka long ka sngi kaba bha na ka bynta jong ngi, ba lyngba jong ka jingshah ka jong U ngi ioh ia ka jingjop ia ka pop bad ia u soitan. Jingduwai: - “Nga ainguh ia Me ah U Blei ba Me la phah ia U Khun jong Me U Jisu Khrist ban shah iap halor ka Diengphna na ka bynta ki pop ki jong ngi ba lyngba ka jingjop ka jong U ngi ruh ngi lah ban ioh ia ka jingjop ia ka pop bad ia u soitan hi.”- Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (12th November 2020)
Topic (8th – 15th November 2020) – “Ka Jingjop” (Victory)
“Te U Dabid u la kylli na U Trai, u da ong, Ngan leit kiew ne em ban ialeh ia ki Philistia?” ( 2 Samuel 5:19)
U Syiem Dabid u la iakynduh ia ki nongshun jong u na ka por sha ka por, kum u khynnah nongaplangbrot u la iakynduh ne ia khun ia ki Philistia da kaba u pyniap ia U Goliath, uwei na ki nongialam ba khlain bor jong ki Philistia, da kaba u pyniap ia u tang da uwei u maw (1 Samuel 17). Mynta haba U Dabid u la long u syiem bad haba ki Philistia ki tip ia kata kila wan biang ban ialehthma ia ki Khun Israel ong ka kitab 2 Samuel 5:17. Lada ngi ruh ngi iohsngew ba ki nongshun ki wan ban ialeh ia ngi, kaei kaba ngi ngin leh? Ngi lah ban khuslai, ngi lah ban tieng, lane ngi lah ban plan kumno ban ialeh ia uta u nongshun. Hynrei kaei kaba U Dabid u la leh, nyngkong eh u la duwai, kane ka dkhot kaba 19, (2 Samuel 5:19) ka iathuh ba ‘U Dabid u la kylli na U Blei’ u ong, “Ngan leit kiew ne em ban ialeh ia ki Philistia?” Nyngkong eh kaba U dabid ula leh, ka long ban kylli na U Blei bad ban ap aiu ba U Blei Un ong ha kaba iadei bad kata ka thma. Ar sien U Dabid u la hap ban iakhun ia ki Philistia ha kane ka thma, kawei ha Baalperasim (2 Samuel 5:20) bad kawei pat ha Rephaim (2 Samuel 5:22). Ka long kaba bha eh ba U Dabid u la kylli shwa na U Blei, namar ha baroh ar kine ki jingialeh ki plan ki iapher kawei na kawei pat. Ha ka sien ialeh kaba nyngkong ha Baalperasim, U Blei hi U la wan ban ialeh na ka bynta U Dabid da kaba U Blei U la pynsaphred ia ki nongshun kumba pynsaphred ia ka um bad U Dabid u ioh ia ka jingjop khlem jingialeh, hynrei u mad ia ka jingjop da ka kambah kaba U Blei U leh (2 Samuel 5:20). Katba ha ka jingialeh kaba ar, ka jingialeh ha Rephaim U Blei U ai ha U Dabid ia ka plan, ym dei shuh ba U Blei U wan ban ialeh ia ki nongshun jong U Dabid ki Philistia, hynrei U shu ai ha U Dabid ia ka plan kumno ba U Dabid un ialeh ha kata ka thma kumba la thoh ha ka kitab 2 Samuel 5:23-25. Man ka sngi ngi ruh ngi iashem bad mad ia ki jingialeh kiba bun, bad bunsien ngim lah ban jop ia ki jingialeh da ka juh ka rukom ialeh (Strategy), kumta ka bha ia ngi ba haman kawei pa kawei ka jingialeh ba ngin kylli shwa na U Blei, ban kylli na U kaei kaba ngi dei ban leh, ai ba ngin sngap bad shahskhor ia kaei kaba U Blei Un ong ne kyntu ia ngi ban leh. Ka jingiarap ka lah ban wan ha ka dur jong ka kambah ne ka lah ban long ba U Blei Un ai ha ngi ia ka jingjop da kaba U ai ha ngi ia ka plan kumno ban leh, la ka long ha kano kano ka rukom, haba ngi kylli na U Blei ia kaei kaba ngin leh hapdeng ka thma khlem pep ngin ioh ia ka jingjop. Jingduwai: - “Ah U Blei, hapdeng ki jingialeh bad ki thma kiba bun iarap ia nga Trai, ba ngan lah ban iit nyngkong eh ia Me bad ia ka Khmat ka jong Me, ai ruh ba ngan shahskhor ia ka jingialam ka jong Me, khnang ba ngan ioh ban mad ia ka jingjop ha ka jingim. “- Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (11th November 2020)
Topic (8th – 15th November 2020) – “Ka Jingjop” (Victory)
“Naba kaei kaei baroh ia kaba la kha na U Blei ka jop noh thiaw ia ka pyrthei: te kane ka long kata ka jingjop kaba la jop noh thiaw ia kata ka pyrthei, ka jingngeit jong ngi kein.” (1 Ioannis 5:4)
Man ka snem ha ka 18 tarik jong u bnai June la ju kynmaw ia ka thma Waterloo, ka shnong kaba don mynta ha Belgium. Ha kata ka 18 tarik u bnai June 1815, U Napoleon jong ka France u la shah jop ha ka kynhun synrop (Allied Forces) ba la ialam da u Duke of Wellington. Naduh kata ka por ka ju don ka jingong ne phrase ba ki ong, “To meet your Waterloo.” Ka jingmut jong kane ka phrase ka mut, “to be defeated by someone who is too strong for you or by a problem that is too difficult for you.” (Ban shah jop ha uta uba long kham khlain ban ia phi ne ban shahjop ha ki jingeh kiba kham khraw ban ia phi). Haba phai sha ka jingim kaba kynja mynsiem, don ki briew kiba sngew ba ka jingshahjop hi ka long kaba ngim lah ban lait bad kadei tang ka por kaba ngim tip lano ngin iashem ia kata “ka thma Waterloo” hynrei baroh hi ngim lah ban lait na ka, kaba mut ngim lah ban lait na ki nongshun ne na ki jingeh kiba kham khraw bor ban ia ngi. Hynrei, U Ioannis hapdeng jong kata ka jingsngew bad iohi jong ki briew, u pat u iohi na kawei ka liang haba u peit ia ki nongshun bad ia ki jingeh kiba kham khraw ban ia u, bad kumta u thoh (1 Ioannis 5:4) “Naba kaei kaei baroh ia kaba la kha na U Blei ka jop noh thiaw ia ka pyrthei: te kane ka long kata ka jingjop kaba la jop noh thiaw ia kata ka pyrthei, ka jingngeit jong ngi kein.” U Ioannis u pynkynmaw ia ngi ba lada ngi long kiba la kha na U Blei kata ka jingshahjop kam dei ban don ha ngi namar lada ngi long ki jong U Blei ngi la jop ia ka pyrthei, kaei pat ka nongshun kaba kham khraw ia kata? Dei na kane ka daw ba U Ioannis naduh kaba sdang ka shithi ka jong u (1 Ioannis 2:15-17) ula maham lypa ia kiba ngeit ba kim dei ban ieit ia ka pyrthei bad ia ki jingkwah jong ka, namarba kiei kiei ki jong ka pyrthei kin duh noh bad kin jot noh bad kin iai jah noh. Bad ha kajuh ka por u pynshlur ia kiba ngeit ba kidei ban ieit ia U Blei bad ban leh ia ka mon ka jong U Blei kumta u ong (1 Ioannis 2:17) “hynrei uta uba leh ia ka mon U Blei u iaisah bymjukut.” Ngi ruh ngi lah ban mad ia ki jingialeh bad ia ki jingeh kiba bun ha ka jingim, ngi lah ban iakynduh ia ki nongshun kiba kham khraw bor ban ia ngi, ne ngi lah ban iakynduh ia kata ka ‘thma Waterloo’ (Battle of Waterloo) ha ka jingim, hynrei ngin kynmaw ba lada ngi long ki jong U Blei bad lada la kha ia ngi na U Blei ngin ioh ia ka jingjop wat hapdeng ka jingkhraw bor jong ki nongshun bad jong ki jingeh ki jong ngi.
Jingduwai: - “Ah U Blei, Me Uba la jop noh thiaw ia ka pyrthei bad ia u bymman, ai ha nga ia ka jingaiei ka jong Me ba da ka jingaei ka jong Me ngan ioh ban jop ia ki jingialeh ha ka jingim.” Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (10th November 2020)
Topic (8th – 15th November 2020) – “Ka Jingjop” (Victory)
“Wat sheptieng ia ki: kynmaw ia U Trai, Uba long Uba khraw bad ba itieng ……. bad haba ki nongshun jong ngi ki la iohsngew ba ngi la tip ia kane, bad ba U Blei U la pyndam noh ia ka jingsylla jong ki, ngi baroh ngi la leit pat sha ka kynroh, uwei pa uwei ha la ka kam.” (Nehemiah 4:14-15) (Jingpule – Nehemiah 4)
U Nehemiah u la leit phai sha Jerusalem ryngkat bad ka jingkitkhlieh ka jong U ia ka jingkhot ka jong U Blei kaba U Blei U la khot ia u na ka bynta ban tei pat ia ka kynroh Jerusalem. Bad ha ka jingpyndep ka jong u ia kata kaba U Blei U la khot bad shaniah ha u, u mad pynban ia kiba bun ki nongshun kiba ialehpyrshah ia u, hynrei watla ki nongshun jong u ki bun, bad ki long kiba khlainbor, pynban ha kaba kut U Nehemiah bad ki Jiw ki long kiba jop. Ngi lah ban kylli, kumno U Nehemiah u ioh ia ka jingjop hapdeng kine ki nongshun kiba bun? Kane ka lynnong 4 (Nehemiah 4) ka iathuh ha ngi ia ki 4 tylli ki jingdonkam ban ioh long kiba jop (4 keys to victory). Kaba nyngkong, U Nehemiah bad ki Jiw ki la nang kumno ban lait na ka jingsheptieng. Wat hapdeng kita ki jingkhrawbor jong ki nongshun, ka la don ka por ba ki Jiw ki la sngewnoh mynsiem ki ong, (Neh 4:10) “Ka bor ki nongkit jingkit ka la duh, bad dang don shibun ki synrum; kumta ngi ngim lah ban tei ia ka kynroh.” Ki la don ha ka jingnoh mynsiem ba ki lah ban pyndep ia ka jingtei ia ka kynroh namar ki nongshun, hynrei ka dei ka jingbym sheptieng ka jong ki kaba la pynlong ia ki ban lah ban aiti ban tei ia ka kynroh bad ban ioh ia ka jingjop. Kaba ar, ki sngewthuh ba kim dei ban ailad ia ki nongshun jong ki ba kin pyntieng ia ki, bad ki tip ia ka jingdonkam ban shaniah ha U Blei hapdeng jong kata ka jingialeh. Ha ka jaka ba kin sheptieng na ka bynta kita ki jingpynsheptieng jong ki nongshun pynban ki ong (Nehemiah 4:14), “kynmaw ia U Trai, uba long uba khraw.” Kane ka jingong ka jong ki ka long ba kim kwah ban ailad ia ka jingpyntieng jong ki nongshun ba kan ioh jaka ha ki, bad kumta ha kaba kut ki mad ia ka jingjop. Kaba lai, ki pynpaw ia ka jingkut jingmut kaba skhem ka jong ki, ym dei tang ba ki iaid shaphrang ha kaban tei ia ka kynroh, pynban ki pynkhreh ruh wat ban ialeh ia kata ka jingialeh. Kumta U Nehemiah u la jied ia ki briew ki ban rah sum rah wait bad kiwei pat ki ban nang iatrei ban pyndep ia ka kynroh (Nehemiah 4:16). Ka donkam ban long kiba la pynkhreh ruh ia ka jingialeh ban ioh ia ka jingjop. Kaba saw, ki don ka jingsngewskhem ha U Blei Uba ki shakri ba ma U Un ialeh na ka bynta jong ki, bad kumta kim shym la sheptieng pynban ki iaid shaphrang bad ki ong (Nehemiah 4:20) “U Blei jong ngi Un ialeh na ka bynta jong ngi.” Ngi ruh lada ngi kwah ban ioh ia ka jingjop ha ka jingim, ngi donkam ia kine ki 4 tylli kiei kiei kiba U Nehemiah bad ki Jiw ki don ha kato ka por wat hapdeng ka jingkhraw bor jong ki nongshun jong ki, ngi ruh ngim dei ban sheptieng ia ki nongshun, ngim dei ban ailad ba ki nongshun kin pynsheptieng ia ngi pynban ngi dei ban pynshlur ialade ba watla ki nongshun ki long kiba khrawbor ngim dei ban sheptieng namarba ngi don ia U Blei Uba khraw bor, ngi dei ban don ruh ia ka jingkut jingmut kaba skhem ha kaei kaei kaba ngi leh ym ba ngin kynran dien noh tang namar ki nongshun kiba ngi iakynduh bad kaba khatduh ngi donkam ban tip ba U Blei jong ngi Un ialeh na ka bynta jong ngi kumta ngin ieh ia ka jingialeh ka jong ngi ha U Blei Uba lah ban ai ha ngi ia ka jingjop.
Jingduwai: - “Ah U Blei, nga shaniah ha Me, ai ha nga ia ka jingshlur bad ia ka jinglong lakloi ban iaid shakhmat da ka jingngeit wat hapdeng ki nongshun kiba bun. Iarap ia nga ba nga lah ban buh ia ka jingshaniah ha Me. “ - Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (9th November 2020)
Topic (8th – 15th November 2020) – “Ka Jingjop” (Victory)
“Ynda kumta U Trai Un mih, bad Un ialeh ia kita ki jaid bynriew, kumba U la ialeh ha kata ka sngi ka jingialehthma.” (Sekharaiah 14:3)
Ka phang ia kaba ngin ia peit ha kane ka taiew (9th - 15th November, 2020) ka long shaphang, “Ka Jingjop” (Victory). Kum kiba ngeit ngi don ha ka thma man ka sngi, ki jingpynshoi bad ki bor jong kane ka pyrthei ki ringpah ia ngi man ka sngi, ka long kaba donkam ia ngi ba ngin im ka jingim kaba jop. Kumta kane ka phang (topic) kan iarap ia ngi ban sngewthuh ba dei tang ha U Blei ba ngi lah ban ioh ia ka jingjop ha ka jingim ka jong ngi kaba manla ka sngi. La iathuh ba ka 9 tarik jong u bnai May manla u snem ha Russia ia kaba la tip mynshwa kum ka Soviet Union ki ju khot ia kane ka sngi ka V-Day ne ka Victory- Day, bad ha kane ka sngi naduh ki office, ki skul, ki kolej ki ioh shuti bad ki heh shipai ki ju ai ia ki jingkren, la ju tem ia ki jingrwai ieit ri (patriotic songs) ka don ka jingiaid parade ka jong ki shipai bad ka jingthang ia ki bom pataka (fireworks). Bad haba pyrkhat shisha ia ka, ki shipai jong ka Russia bad kiwei kiwei ruh ki shipai kiba la shah shitom ha ka thma bah kaba ar, da ki million ki shipai ki la iap ha kane ka thma ha ka jingiap kaba shyrkhei, ngin sa sngewthuh ba kane ka V-Day jong ki nong Russia ka don hok ia ki ba kin leh kmen namar hadien kaba kat kata ka jingialeh ki ioh ia ka jingjop hadien bun ki jingshitom ba ki la dei ban shah. Kum kiba ngeit ka V-Day ka jong ngi ka dei ban long man ka sngi, ka sngi jong ka jingjop ka dei ban long man ka sngi lada ngi la nang ban aiti ia ka jingialeh ka jong ngi ha U Blei. Ki bor ki jong u soitan ki ialeh ia ka jingim ka jong ngi kiba ngeit man la ka sngi, bad ha kine ki sngi kiba khatduh ngi iohi ba ka jingialeh ka long kaba shyrkhei, hynrei ngi tip ba U Jisu Un sa ialam ia ki kynhun shipai jong ka bneng Un wan ban pynjot noh thiaw ia uta u bymman (Jingpynpaw 19:14). U Jisu kumba U la jop ia u soitan halor ka diengphna da ka jingiap bad da ka jingmihpat ka jong U, Un jop ruh ha ka thma haba Un pynjot noh thiaw ia uta u bymman. Ngim tip lano kata kan jia hynrei ngi sngewskhem haba ngi don ha ka liang ka jong U Blei Un pyllait im ia ngi na kita ki jingialeh bad ngin ioh long kiba jop. Kane ka jingiathuh lypa jong U Sekharaiah, ka iathuh ba U Blei Un sa pynjot ia ki jaitbynriew bad Un ialeh na ka bynta ka Jerusalem kumba ha ka jingialehthma bad Un pynjot ia ki nongshun jong ka baroh (Sekharaiah 14:3). Ki parabangeit baieit, hapdeng ki jingialeh kiba bun kiba u soitan u ialeh ia ngi, hynrei ngin ieng kum ki nongjop namarba U Blei Un ialeh na ka bynta jong ngi, ka donkam ia ngi tang ba ngin aiti ha U Blei ia kata ka jingialeh.
Jingduwai: - “Ah U Blei, hapdeng ki jingialeh kiba bun kiba nga don man ka sngi hynrei nga don ka jingshlur bad ngam shepteing namarba nga tip ba Men ialeh na ka bynta jong nga, iarap ia nga ba nga lah ban aiti ia kane ka jingialeh ka jong nga ha Me.” - Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (7th November 2020)
Topic (2nd – 8th November 2020) – “Ka Jinglongshngain” (Security) “Te U Blei jong nga Un pyndap ia ka jingkyrduh jong phi baroh katba kum kata ka jingkynrei spah jong U ha ka burom ha U Khrist Jisu” (Philipi 4:19)
Ka jingpahuh pahai jong ki sngi hashwa jong u snem 1920 ka kut da ka jingwan jong ka depression kaba khraw (great depression) ha ka ioh ka kot ha kaba sdang jong u snem 1920 hi. Ka ‘depression’ ha ka jingmut jong ka ioh ka kot ka dei ka jinghiar arsut jong ka ioh ka kot, katkum ka jingbatai jong ki economist ki ong ba ka depression ka dei, “prolonged downturn in economic activity.” (Ka jinghiar arsut kaba neh ha ka liang ka ioh ka kot). Bad kata ka jinghiar ha ka ioh ka kot kaba la tip kum ka great depression ka la neh naduh u bnai January jong u snem 1920 haduh u July 1921, kane ka jia mar ia kut ka thma bah kaba nyngkong ha kaba don ka jinghiar kaba khraw ha ka ioh ka kot (economy). Ka Depression kaba kham shyrkhei kaba la pynkylla ia ka rukom pyrkhat jong baroh ki economists bad ki nongialam ki ri ka pyrthei baroh ka la wan jia biang naduh ki snem 1929 bad neh jan haduh 10 snem kynthih, ha kaba jan baroh ki bank ha ki ri ka pyrthei ki la khang khyrdep lut khamtam ha u snem 1933. Kane ka jia tang khyndiat por hadien ka jingkiew jong ka stock exchange kaba la pyn riewspah ia kiba bun ki briew, kaba la wanrah shibun ka jing sngewsarong ha ka spah. Ka jingsngewshngain jong ki briew ha ka spah ka phew kaba ki don ka la buh ia ki ha ka jingeh kaba khraw. Haba pule ia ki jingiathuh jong kito kiba la mad ia kane ka por ki ong, ‘ba kiei kiei ki kylla sted haduh katta katta,’ ki ong shuh shuh, “Mynta ngi don shibun, lashai ngim don ei ei shuh.’ Shibun ki briew ki im khlem kam khlem jam, shibun ki long khlem iing khlem sem bad don shibun ruh kiba shem shitom wat tang ban ioh ia ka jingbam kaba kin bam ha ka sngi, bad kane ka la ktah ym tang ia ki ri kiba duk, hynrei wat ia ki ri kiba riewspah, kum ka America, ka United Kingdom bad kiwei. Ka long kaba bha ba ngin kynshew kyndiap, ba ngin plan ne pyrkhat ia ka lawei da kaba ngi kynshew kyndiap khyndiat pa khyndiat man ka sngi, hynrei ka long kaba bakla ba ngin buh ia ka jingshngain ka jong ngi ha kine kiei kiei, namarba kiei kiei ki lah ban kylla ha ka shi khyllipmat. Kumta nalor kaba ngi kynshew kyndiap, ka long kaba donkam ruh ba ngin pynleit jingmut ha U Blei bad ban buh nyngkong ia U ha ka jingim, namar ong U Paul ia ki nong Philipi (Philipi 4:19) “Te U Blei jong nga Un pyndap ia ka jingkyrduh jong phi baroh katba kum kata ka jingkynrei spah jong U ha ka burom ha U Khrist Jisu.” Ka Ktien ka jong U Blei ka pynkynmaw ia ngi ba hashwa ka jingwan ka jong U Khrist shibun ki briew kin leh ia kiei kiei kiba ki kwah ban leh, kumba ka long ha ki sngi U Noah, ki briew ki kynshew spah, ki la iadie ki la iathied, ki ialeh sngewbha tad haduh ba kata ka jingshlei um ka lap ia ki (Loukas 17:26-30). U Paul haba u thoh ia U Timothy u iathuhlypa ia kiba kum kita ki por ha kiba u ong, ‘ba ki briew kin kham ieit ialade, kin ieit sbai, kin kham ieit ia ki jingsngewbha ban ia kaba ki ieit ia U Blei’ (2 Timothy 3:4). Hynrei ka jingkhot ka jong U Blei ia ngi ka long ba ngin long kiba la pynkhreh da kaba ngi iai shaniah ha U Blei, bad ba ngin wad shwa ia U Blei namar dei tang U Blei Uba lah ban pyndap ia ki jingdonkam jong ngi ha ka por jong ka jingkyrduh, la ka long ki jingdonkam ha ka met ne ha ka mynsiem. Jingduwai: - “Trai iarap ia nga ba hapdeng ka jingdap kyrhai kiei kiei pynban ngan nym buh ia ka jingshngain ka jong nga ha ki, iarap ia nga ba ngan nang ban wad ia Me bad ia ka hima ka jong Me nyngkong ha ka jingim ka jong nga.” Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (6th November 2020)
Topic (2nd – 8th November 2020) – “Ka Jinglongshngain” (Security)
“U pynlong ia ki kjat jong nga kum ki jong ki skei: bad U buh ia nga ha ki jaka bajrong jong nga.” (Salm 18:33)
Ka Skei ka don ka jinglong ba kyrpang ha ka, ka met jong ka bad ki kjat kiba khlain ki jong ka ki pynlong ia ka ban khlain ban mareh. Ia ki kjat jong ka skei la pynlong ha kata ka rukom ba ka lah ban mareh haduh 40 mile ha ka shi kynta, bad ka lah ban ryngkoh 15 phut haduh 20 phut. Ka skei ka lah ban im ha kano kano ka jaka, kim don ki jaka ba tikna ban sah ne shong ki iaid na kawei ka jaka sha kawei pat ban wad jingbam, bad ki lah ban im marwei ne ki lah ruh ban im bad ka kynhun. Bad ka skei ka dei ka dur kaba U Dabid u pyndonkam kyrpang ha kane ka Salm 18. U Dabid haba u thoh ia kane ka Salm ka dei na ka jingioh mynsiem jong u haba u iohi kumno ba U Blei U pyllaitim ia u na ki nongshun bad na u Syiem Saul, kumba la thoh ha ka kitab 2 Samuel 22:1, “Bad U Dabid u la kren ia ki ktien jong kane ka jingrwai ha U Trai ha kata ka sngi ba U Trai U la pyllait ia u na ka kti ki nongshun jong u baroh, bad na ka kti U Saul.” Kadei ha ka por ba U David u rieh hangta ha En-gedi bad ka dei ha ka por kaba U Dabid u don ha ka jingshepotieng bad u donkam eh ia ka jingshngain ba u mad ia ka jingiarap ka jong U Blei, bad U Dabid u pyniasyriem ia kata ka jingpyllaitim ka jong U Blei ia u ba ka long kumba U ai ha u Dabid ia ki kjat jong ka skei ba u lah ban mareh ban ioh laitim, bad U rah ia U Dabid ha ki jaka ba shajrong ba ki nongshun kim lah ban kot shata sha ka jaka kaba u don (Salm 18:33). Ha ka jingim ka jong ngi ruh ki don shibun ki khep kiba U Blei u lah ban pynlong ia ki kjat jong ngi kum ki kjat jong ka skei, kumba long ka skei ngi lah ban phet kham sted na ki jingma ba ngin ioh laitim, kum ka skei ngi hap ban long husiar haba don ka jingma ba ngin lah ban phet nangta, kumba long ka skei ngi hap ban long kiba jemnud bad kiba kloi ban iarap lem iak iwei ruh ban ai mynsiem ia kiwei ruh hynrei ha kajuh ka por kiba lah ban ialeh ia ki jingeh baroh kiba wan ha ka jingim. Kumba long ka skei, ha kano kano ka jingiashem ne ka situation ngi dei ban don ka mynsiem ban ialeh ne iakhun ban ioh lait na kata ka jingeh ne jinglong ba ngi iakynduh. Hapdeng ki jingeh ba ngi dei ban iaid lyngba bad hapdeng ki jingma kiba ap thap ia ka jingiaid lynti ki jong ngi ngi donkam ban shaniah ha U Blei Uba lah ban pynlong ia ki kjat ki jong ngi kum ki jong ka skei ban phet na ki jingma kiba ap ia ngi bad Uba don ka bor ban rah ia ngi ha ki jaka kiba shajrong ban nym don mano mano ban ialeh ne pynmynsaw ia ka jingim ka jong ngi (Salm 18:33).
Jingduwai: - “Ko Kpa nga ainguh ia Me ba Me kyrshan bor ia nga ba nga lah ban ieng skhem ha ka por jong ki jingeh, nga shaniah ha Me Ah Trai, nga tip ba Me don ka bor ban rah ia nga ha ka jaka kaba shalor kaba don ka jingshngain.”- Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (5th November 2020)
Topic (2nd – 8th November 2020) – “Ka Jinglongshngain” (Security) “Naba Un hukum ia la ki angel shaphang jong me, ban sumar ia me ha ki lynti jong me baroh.” (Salm 91:11)
Ban long shngain ka dei kaba baroh ki briew ki ia kwah eh ha kine ki sngi, namar ngi im ha ka pyrthei kaba dap tang da ki jingpyntieng pynsmiej kat shaba ngi phai. Ha Florida ka don kawei ka Private Investigation Agency kaba ha ka advertisement shaphang jong ki, ki thoh kumne, “Work diligently to restore the sense of security and safety that you and your family deserve.” (Ngi trei bniah na ka bynta ban wanrah ha phi ia ka jinglong shngain kaba ma phi bad ka iing ka sem ka jong phi, phi dei hok ban ioh). U Nongrwai Salm u shem ia ka jaka kaba kyrpang ha kaba hangta u shem ia ka jinglong shngain (Salm 91:1) bad hangta ruh u shem ia ka jingjahthait ha ka jingim bad u Nongrwai Salm u batai kumne ia kata ka jingshngain ka jong u haba u don ha kata ka jaka: - Ha ka dkhot kaba 1 (Salm 91:1) u ong, “Hapoh ka jingkah jong Uta U Badonbor baroh” (Under the shadow of the Almighty), bunsien ka syrngiew ne ka jingkah ka iarap shibun ia ngi, haba ngi don ha ka syrngiew jong ki dieng, kata ka syrngiew ka iada ia ngi na ka jingshit bad jingthang jong ka sngi, haba ka sngi ka shit kyrang bad haba ngi ioh ban rieh ha ka syrngiew ne ka jingkah jong kano kano ka ai ha ngi ia ka jingtngen bad ka pynduna ia ka jingshit. Lada ngi ruh ngi don hapoh ka jingkah ne ka syrngiew ka jong U Blei ngin lait na ki jingshit kyrang jong ki jingeh kiba ngi dei ban iaid lyngba.
• Ha ka dkhot kaba 2 (Salm 91:2) u ong, ‘U long ka jaka rieh jong nga bad ka kut jong nga,’ U Blei U long U bakhlain ha ka bor bad kumta ngi lah ban mareh ne phet sha U man haba ngi don hapdeng ki jingma ha ki jingiaid lynti ha ka jingim.
• Ha ka dkhot kaba 4 (Salm 91:4) u ong, “hapoh ki thapniang jong U men ioh rieh ialade,” kumba i khun sim i shem ia ka jingshngain haba i don hapoh ki thapniang jong ka kmie, kumta ruh kum kiba ngeit ngin sngewshngain haba ngi don hapoh ki thapniang jong Uta Uba donbor baroh, bad kadei kane ka jingsngewthuh ka jong U David haba u thoh ia kane ka Salm.
• Bad ha ka dkhot kaba 9 & 10, (Salm 91:9-10), U Nongrwai Salm u iathuh ia ka daw, balei ba u shem ka jingshngain; u ong, ‘namar ba u la pynlong ia U Blei ka jaka shong jong u’ bad kumta u sngewthuh ba haba u la pynlong ia U Blei ka jaka shong jong u kano kano kaba sniew kan nym jia ia ka jingim jong u wat ka jingiapthem kan nym lah ban wan hajan jong u (Salm 91:10).
• Kumta ngi sngewthuh lyngba kane ka Salm ba ka jingshngain kaba shisha ngin shem dei tang ha U Blei Uba jubab ruh ia U Dabid ha kane ka Salm ha ka dkhot kaba 15 bad 11 (Salm 91:15& 11) da kaba U ong, “Un khot kyrpad ia Nga, Nga ruh Ngan phai ktien ia u; ha ka jynjar Ngan long lem bad u: Ngan pyllait ia u, bad Ngan pyndonburom ia u” bad U Dabid ha ka Dkhot kaba 11 U ong, “Naba Un hukum ia la ki angel shaphang jong me, ban sumar ia me ha ki lynti jong me baroh.” Jingduwai: - “Ai Ah Trai ba ngan rieh borabor hapoh ka jingkah ka thapniang ka jong Me ba ngan long shngain wat hapdeng ki jingma kiba pyntieng pynsmiej ia ka jingim ka jong nga.” - Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (4th November 2020)
Topic (2nd – 8th November 2020) – “Ka Jinglongshngain” (Security) “To wat sheptieng me, namar Nga long ryngkat bad me; wat sngewma, namar Nga long U Blei jong me: Ngan pynshait bor ia me; hooid, Ngan iarap ia me; hooid, Ngan kyrshan ia me da ka kti kamon ka hok jong Nga.” (Isaiah 41:10)
Ka jingbymsngewshngain (Insecurity) kadei kawei na ki jinglong kiba la pyndkoh ia ka rukom treikam jong kiba bun ki briew, bad kaba la buh ia kiba bun ki briew ha ki jingeh kiba bun. Ka jingbymshngain ha ka jingim ka dei ka jingmih na ka jingbymsngewtikna ka jong ngi ia kaei kaei kaba ngi mut bad thmu ban leh ha ka jingim. Ngim sngewsuk mynsiem, ngi sheptieng bad bunsien ngi kum pyrkhat tip da nga leh kumne ioh kaei kaei kaba sniew kan jia ia nga? da nga leit shatai ne iaid nangtai ioh ki jingma ki ap ia nga? Bad bunsien haba don ka jingbymsngewshngain ka pynlong ia ngi ba ngim tip kumno ngin leh. Ka la long ia ki khun Israel ha ka por jong U Isaiah ba haba ki don ha ka jinglong mraw ki don ka jingbymsngewshngain ha ka jingim. La ngeit ba ia kane ka kitab U Isaiah ka lynnong kaba 41 la thoh ha ka por ba ki khun Israel ki don ha ka jinglong mraw (Exile period), bad ha ka jinglong mraw ki don hapdeng ka jingbymshngain. U Blei haba U iohi ia kata U kular ia ki khun Israel lyngba U Isaiah da kaba U ong, (Iaisiah 41:10) “To wat sheptieng me, namar Nga long ryngkat bad me; wat sngewma, namar Nga long U Blei jong me: Ngan pynshait bor ia me; hooid, Ngan iarap ia me; hooid, Ngan kyrshan ia me da ka kti kamon ka hok jong Nga.” Lyngba kane ka dkhot ngi iohi ia ki saw tylli ki jingkular ki jong U Blei ia ki khun Israel ba ki khun Israel kin mad ia ka jingshngain ha ka jingim wat hapdeng ki nongshun kiba teh mraw ia ki. Kaba nyngkong, U Blei U kular ban don ryngkat bad ki, kynmaw ba ngi ruh ngin ioh ia ka jingshngain ha ka jingim namarba U Blei U kular ban don ryngkat bad ngi. Ka kyrteng jong U Blei Uba ngi shakri ka dei U Immanuel ne ‘U Blei lem bad ngi’ (Mathaios 1:23). U Jisu U ong ia ki synran jong U hadien ka jingmihpat ka jong U, ‘Nga Ngan long ryngkat bad phi haduh kaba wai noh ka pyrthei’ (Mathaios 28:20). Namarba U Blei U don ryngkat bad ngi ngin mad ia ka jingshngain ha ka jingim. Kaba ar, U Blei U ong, “Ngan pynshaitbor,” haba ngi sngewtlot bor namar ka jingbymsngewshngain ka jong ngi, U Blei U kular ban pynshaitbor ia ngi. Kaba lai, U Blei U ong, ‘Ngan iarap ia phi,’ hapdeng ki jingeh U Blei U kular ban iarap ia ngi bad kata hi ka dei ban long ka jingshngain ia ngi. Kaba saw, U Blei U ong, ‘Ngan kyrshan ia phi da ka kti kamon,’ namarba U Blei Un kyrshan ia ngi, kumta ngi lah ban shaniah ha U wat hapdeng ki jingeh bad jingma kiba ngi dei ban iaid lyngba.
Jingduwai: - “Ngam don hok ba ngan dang sheptieng namar ba ma Me Me don ryngkat bad nga, ainguh ia Me Trai namar ka jingdonryngkat ka jong Me ka ba shop noh ia ka jingsheptieng bad ia ka jingbymsngewshngain na ka mynsiem ka jong nga.” - Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (2nd November 2020)
Topic (2nd – 8th November 2020) – “Ka Jinglongshngain” (Security)
“U Trai U sumar ia kiba ngeit” (Salm 31:23)
Ka don ka kut (castle) ha Edinburgh, Scotland, ia kaba la tip kum ka Edinburgh Castle, la tei ia kane ka kut (castle) ban long ka jingshngain ia ki nongshong shnong. La tei ia ka ha ka jingjrong kaba la jrong bha bad ki nongshnong shnong ki sngewshngain haba la tei ia ka. La iathuh ba watla katta ka jingjrong bad jingskhem ba ki la tei ia ka, hynrei bunsien ki nongshun ki ioh ban rung shapoh bad kane ka la buh ha ka jingma ia ki nongshong shnong. Kane ka pynkynmaw ba ka jingtei ne jingshna jong u briew ban wanrah ia ka jinglongshngain kan nym long kaba tikna. Ha kawei pat ka liang, U Dabid u shem ia ka jingiada kaba janai, ha kaba u ong, ‘U Trai U long u mawsiang bad ka kut baskhem jong nga’ (Salm 31:2-3), U Dabid u la shaniah ha U Blei bad u mad ia ka jingshngain wat hapdeng ki jingma kiba don sawdong. La ngeit ba ia kane ka Salm 31, U Dabid u thoh dei hadien ba ula lait im da ka said (narrow escape) na U Syiem Saul uba thmu ban pyniap ia u ha Keilah katkum ka kitab 1 Samuel 23:13, bad dei hangne ba U Dabid u mad ia ka jingda ka jong U Blei. U Dabid u mad ia ka jingshngain dei haba u la duwai bad u ong (Salm 31:5) “Ha ka kti jong Me nga aiti ia la ka mynsiem.” Dei namarba U Dabid u la aiti iala ka mynsiem ha U Blei ba u sngewshngain wat hapdeng ki jingma. Ia kine ki kyntien ngi shem ruh ha ka jingduwai ka jong U Jisu halor jong ka diengphna wat hapdeng ka jingshah shitom kaba U la shah, pynban U ioh mad ia ka jingshngain haba U aiti iala ka mynsiem ha U Blei (Loukas 23:46). Don shibun ki Khristan kiba mad ia ki jingeh kiba kita ki jingeh ki long kumba la ialam ia ki sha ka jingiap, pynban hangta ki mad ia ka jingshngain haba ki aiti ialade sha U Blei. Kane ka Salm 31, ka la long ka jingiarap ia kiba bun kiba dei ban iaid lyngba ia ki jingma ha ka jingim. Kum kiba ngeit ngin long shngain ha ki kti ki jong U Blei, namar ong U Nongrwai Salm (Salm 31:23) ba U Trai U sumar ia kita kiba ngeit, ngi don ka jingshngain namarba ngi don ia U Blei U ba lah ban sumar ia ngi na ki jingma kiba ker sawdong ia ngi.
Jingduwai: - “Nga tip ah U Blei ba tang hapoh ki thapniang ki jong Me ba ngan ioh mad ia ka jignshngain ha ka jingim, iarap ia nga ba ngan lah ban aiti ia la ka mynsiem ha Me.” - Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (2nd November 2020)
Topic (2nd – 8th November 2020) – “Ka Jinglongshngain” (Security)
“Hynrei nga ngan rwai ia ka bor jong Me; shisha kein, ngan rwai jam ia ka jingisynei jong Me mynstep: namar Me la long ka kut bajrong jong nga, bad ka jaka rieh ha ka sngi ka jingjynjar jong nga.” (Salm 59:16)
Ka phang ia kaba ngin ia peit ha kane ka taiew (2nd – 8th November, 2020) ka long shaphang, “Ka Jinglongshngain” (Security). Ngi im hapdeng ki sngi kiba kat shaba ngi phai ngi don tang ka jingsngewsyier bad ka jingsheptieng, kiba bun ki donkam ia ka jingsngewshngain ha ka jngim ka jong ki. Kumta kane ka phang kan iarap ia ngi ban sngewthuh ba dei tang ha U Blei ba ka don ka jingsngewshngain wat hapdeng ki jingma kiba ker sawdong. Hadien ba uwei u briew u la shah siat namarba u la siat iap ia ki 2 ngut ki briew ha Los Angeles Airport ha u snem 2002, ki la don shibun ki jingkren bad ki jingaijingmut ba dei ban pynskhem ia ki security ha ki Airport (Kad liengsuin) ba ki briew kin ioh ia ka jingshngain. Don kiba la ai jingmut ba dei ban buh da ki shipai kiba la kieng atiar ha man ki kad liengsuin, don kiba ai jingmut ba dei ban peit bniah ia ki nongrung sha ki kad liengsuin da kaba buh ia ki jaka ban peit ne kita ki check point naduh ki jaka ban rung sha ki terminal jong ki kad liengsuin. Haba la don shibun kiba ai jingmut, u Airport Security Consultant ne uta u badei ban peit ia ka jingshngain ha ki kad lieng suin u la ong, “If you move the checkpoint, all you’re going to do is push the problem to another part of the airport. There will always be a public area that is vulnerable to these kinds of attacks.” (Lada phi pynkynriah ia kine ki jaka ban peit, ka long kumba phi rah ia kane ka jingeh sha kawei pat ka jaka jong ka kad lieng suin. Kan don beit ka jaka ka ban long paitbah bad ka ban don ki jingma kiba kum kine). Kane ka jingjia ka pyn pyrkhat ia nga, ba ha ka pyrthei hi ngin nym don ka jingshngain, ki jingjia kiba sngewsih ki lah ban jia ha kano kano ka por, kumta ka jingkylli kaba mih ka long, haba ngi im ha kane ka pyrthei hangno ngin shem ia ka jinglongshngain ne ka security? Ka Ktien ka jong U Blei ka hikai ia ngi kiba ngeit ba ka jingshngain hi kam shong eh ha ka jingiada jong ki briew hynrei ha ka jingiada jong Uta Uba donbor baroh Uba long U Blei. Ka jingrwai Salm ka don shibun ki dkhot kiba kren shaphang U Blei Uba long ka jaka rieh bad ki ong palat 40 sien la thoh ha kine ki jingrwai Salm ba U Blei U long ka jaka rieh, kiba bun ki dei kiba U Dabid u thoh, u thoh dei ha ka por ba u mad ia ka jingbyrngem bad ka jingialeh jong ki nongshun ki jong u, pynban haba u phai sha U Blei Uba long ka jaka rieh ka jong u u mad ia ka jingshngain. Ha kane ka Salm 59: 16, U Dabid u duwai ban ainguh ia U Blei Uba la long ka jaka rieh ka jong u, kane ka salm kadei ka jingiathuh ka jong U Dabid ia ka jingiohmad ka jong u ia ka jingiada ka jong U Blei mynba U Syiem Saul u la phah ia ki briew ban leit pyniap ia U Dabid mynba U Dabid u dang don ha ka iing shong dara jong u kumba la thoh ha ka kitab 2 Samuel 1:17-27, hynrei hangta U Dabid u mad ba U Blei u long ka jaka rieh jong u, bad ha U u shem ia ka jinglongshngain (Security).U Blei Um kular ia ngi ba ngin lait na baroh ki jingeh, hynrei U kular ban long ka jaka rieh jong ngi haman ba ngi iakynduh ia ki jingeh ha ka jingim.
Jingduwai: - “Nga tip ah U Blei ba ngan nym ioh ia ka jingshngain hangno hangno hawei pat hynrei tang ha Me U Blei Uba long ka jaka rieh jong nga. Iarap ia nga ban aitilut iala ka jingim tang ha Me.” - Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (1st November 2020)
Topic (26th October– 1st November 2020) – “Ka jingsuk” (Peace)
“Te kata ka jingsuk U Blei, kaba palat ia ka jingshemphang baroh, kan ri jai jai kein ia ki dohnud jong phi bad ia ki jingmut jong phi ha U Khrist Jisu” (Philipi 4:7)
Ha ka kot “Picture of Peace: Stories of the Heart,” ba la thoh da ka Catherine Marshall kaba long ka nongthoh kaba na ka Ri America, ka iathuh ba la don uwei u Syiem uba la tyrwa ia ka buskit kaba heh bha iano iano kiba lah ban dro ne ban airong (paint) ia ka jingdro shaphang, ‘ka jingsuk kaba shisha.’ Shibun ki nongdro kiba tbit ki la wan ban ia shim bynta, bad hadien ba u Syiem u la peit bha ia ki jingdro baroh u shem ba don tang ar tylli na kita ki jingdro kiba ia wan bad ka jingmut ka jong u bad kiba iahap bad kata ka jingkwah ka jong u ban iohi shisha ia ka jingmut jong ka jingsuk kaba shisha ha kata ka jingdro. Kawei na kita ki jingdro kadei kaba la dro, ia ka pung kaba don ka um kaba jai jai, na kata ka um ki phalang bad ki paw ki dieng ki siej kiba itynnad bad ki lum kiba don ha baroh sawdong, nangta ki lyoh kiba paw ha sahit bneng bad ka bneng kaba shai bad kaba itynnad, bad katto katne tylli ki sim kiba her ha sahit bneng. Kiba bun ki la nang pyrkhat ba kane te kadei shisha ka dur kaba batai ia ka jingsuk kaba shisha. Kawei pat ka dur kaba u Syiem u la jied, kadei ka dur kaba don ki lum, ka suinbneng haba ka don ruh ka jingpom u pyrthat bad ka lailieh bad u slap uba jur uba hap, haba peit ia kata ka dur i kumba u nongdro u dro ia ka bneng bad ka suinbneng kaba dom bad kaba bitar. Hangta ka don ruh ka shyngiar kaba tuid, hynrei ynda la peit bha ia kata ka dur, hapdeng uta u pyrthat bad u slap uba jur, hynrei ha kynriang jong ita i shyngiar ha khapmaw don i skum sim, iba ka kmie ka shong hangta bad ka kdup khop ia ki khun jong ka. Bad kaba lyngngoh ia kiba bun ka long, ba U Syiem u la jied ia kata ka dur ban pyni ia ka jingmut jong ka jingsuk kaba shisha. Haba ki la kylli ia U Syiem, ‘balei ba u jied ia kata ka dur? U Syiem u la jubab, “Peace does not mean to be in a place where there is no noise, trouble or hard work. Peace means to be in the midst of all those things and still be calm in your heart. That is the real meaning of peace.” (Ka jingsuk kam mut ban don ha ka jaka kaba ha kaba ym don jingsawa, ym don jingeh lane jingtrei shitom. Ka jingsuk kamut ban don hapdeng kita kiei kiei baroh hynrei ban long jai jai hapoh ka dohnud jong phi. Kata ka dei ka jingmut ba shisha jong ka jingsuk). Kane ka pynkynmaw ia ngi ba ka jingim kaba ngi mad ia ka jingsuk kam dei ka jingim kaba ngin lait na ki jingeh bad ki jingialeh, ki jingeh kin don hynrei hapdeng kita ki jingeh bad jingialeh pynban ngin ioh mad ia ka jinglong jai jai bad jingtngen, kata kadei ka jingsuk kaba U Jisu U kular, kumba long kato ka kmie sim hapdeng u slap bad ka jingpom u pyrthat pynban ha synrangmaw ka mad ia ka jingtngen bad ka kdup khop iala ki khun. Bad kata kadei ka jingsuk kaba U Paul u thoh hangne ha ka shithi sha ki Philipi (Philipi 4:7) ‘ka jingsuk kaba palat ia ki jingshemphang baroh.’
Jingduwai: - “Ka long kaba eh Ah Trai ban ioh mad ia ka jinglong jai jai hapdeng ka pyrthei kaba dap da ki jingeh, aibor ia nga Ah Trai ba ngan lah ban shaniah tang ha Me ha ki por baroh ba hapdeng jong ki jingeh pynban ngan ioh mad ia ka jingsuk.” - Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (30th October 2020)
Topic (26th October– 1st November 2020) – “Ka jingsuk” (Peace)
“Men bat ha ka jingsuk bajanai ia uba pynneh la ka jingmut ha Me: naba u shaniah ha Me.” (Isaiah 26:3)
U Blei U ai ia ka jingkular kaba phylla lyngba U Isaiah ha kaba U Ong, (Isaiah 26:3) ‘Men bat ha ka jingsuk bajanai’ (You will keep him in perfect peace). U Blei U kular ba ngi lah ban ioh mad ia kata ka jingsuk bajanai (Perfect Peace). Haba nga peit ha ka ktien Hebru ia kane ka ktien ‘jingsuk bajanai’ ne ‘perfect peace,’ nga shem ba ka wan na ka ktien ‘Shalom Shalom’. Kane ka pyni ba ha ka ktien Hebru haba ban biang ia ka juh ka kyntien ka wanrah ia ka jingmut kaba khia jingmut. Kam dei beit tang shalom kumba la kylla ia ka ktien jingsuk hynrei la thoh shalom shalom na ka bynta ka ktien, ‘ka jingsuk bajanai.’ Ka long kumba U Blei U ong, ‘ngan ai ia phi ia ka jingsuk ym da kaba plie tang na kawei ka jingkhang hynrei ngan plie ar tylli ki jingkhang na ka bynta ka jingsuk bajanai (shalom shalom).’ Don kiba lah ban ioh ia kane ka jingsuk kaba janai hynrei ki bym lah ban iaineh ha ka, don kiba ioh ia ka jingsuk hynrei ym ia ka jingsuk kaba janai. Hynrei U Blei te U kular ha ngi ia ka jingsuk kaba janai. Ka jingkylli kaba mih ka long, mano ba lah ban ioh ia kane ka jingsuk kaba janai? U Isaiah u jubab ia kane ka jingkylli ha kane ka juh ka dkhot kaba 3 (Isaiah 26:3) bad u ai ar tylli ki jubab. Kaba nyngkong u ong, “uba pynneh la ka jingmut ha Me” (whose mind is stayed on You), ban ioh mad ia kane ka jingsuk kaba janai dei tang kita ki briew kiba iaineh ka jingmut ha U Blei. Lada ngi ruh ngi lah ban pynneh ia ka jingmut ka jong ngi ha U Blei, ngim khih shane bad shatai dei hangta ba ngin ioh ban mad ia ka jingsuk, ka jingsuk kaba janai (Perfect Peace). Dei na kane ka daw ba nga ong, ba don ki briew kiba ioh ia kane ka jingsuk hynrei ki bym lah ban iaineh, namarba kim neh jingmut ha U Blei, ki khih shane bad shatai, bad u soitan u ioh ban pynshad kynting ia ka jingmut jingpyrkhat jong ki. Kaba ar ong u Isaiah, “u shaniah ha Me” (Because He trusts in You), ban ioh ia ka jingsuk kaba janai nalor ba ngi iaineh jingmut ha U Blei ngi donkam ruh ban shaniah ha U, kane ka mut ne thew ruh ba u briew u bym khih jingmut udei uba shaniah ha U Blei. Bad ha ka dkhot kaba bud, (Isaiah 26:4) ka ong, “To shaniah ha U Trai junom: namar ha U Trai Jehobah don u mawsiang bymjukut.” Hangne pat U Isaiah u iathuh ia ka daw, balei ba ngi donkam ban shaniah ha U Blei? U ong, ‘namar ha U don u mawsiang bymjukut.’ Da kaba ngi shaniah ha U Blei ngin sa lah ban iaineh ka jingmut ka jong ngi ha U Blei, bad balei ba ngi shaniah ha U? Namarba ha U Blei u mawsiang bymjukut. Kane ka long ka jingkhot ia ngi ruh kum kiba ngeit ba ngi lah ban ioh pdiang ia ka jingsuk kaba janai ngi donkam ban iaineh ka jingmut ha U Blei bad ban shaniah ha u.
Jingduwai: - “Bunsien ka jingmut jingpyrkhat ka jong nga ka long kum ka jingatphyllung ka duriaw, nga shah kynting shane bad shatai. Ah U Blei, ai hapoh jong nga ia ka bor ba nga lah ban iaineh ka jingmut ha Me bad ba nga lah ruh ban shaniah ha Me ban iohmad ia ka jingsuk kaba janai.”- Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (30th October 2020)
Topic (26th October– 1st November 2020) – “Ka jingsuk” (Peace)
“Ia ka jingsuk Nga iehnoh ha phi, ia ka jingsuk ka jong Nga Nga ai ha phi, ym kumba kata ka pyrthei ka ai, Nga ai ma Nga ha phi. Wat khih khuslai na ka dohnud jong phi, lymne wat sheptieng.” (Ioannis 14:27)
Hato kala ju don ka por ha ka jingim ka jong phi, kaba phi khie mynstep phim tip kaei kaba phi dei ban iaid lyngba, hynrei phi sngewthuh ba katba ka jia ia phi phi hun bad phi sngewsuk mynsiem? Ka jingsuk kadei kaei kaei kaba phylla tam haba ngi ioh ban mad ia ka, ngi tip ba ngi suk dei haba ngi don ia ka, bad bun na ngi, ngi kwah ia ka jingsuk. U Jisu U ong (Ioannis 14:27), “Wat khih khuslai na ka dohnud jong phi, lymne wat sheptieng” U Jisu U khlem ong, ‘ba ngin nym mad jingeh ne ngin nym mad ia ki jignialeh,’ em, hynrei u ong, ‘ba ngim dei ban khih khuslai.’ Ki jingeh ki lah ban wan, ki jingpynsheptieng ki lah ban wan, tangba ngim dei ban pynkhuslai ialade da kita ki jingeh kiba ngi mad, namar ia ka jingsuk, U Jisu U la ai ha ngi. Haba ngi don ia U Jisu ha ka jingim ngin ioh ia ka jingsuk namarba U ladep ban iehnoh ha ngi ne ai ha ngi ia kata ka jingsuk. Ban im ha ka jingsuk manla ka sngi, ka long kaei kaei kaba lah ban long, naduh ba ngi khie mynstep, lyngba ka sngi baroh kawei haba ngi pyndep ia ki kamram (duty) ki jong ngi haduh ba ngin da wan phai sha iing, ngi lah ban mad ia ka jingsuk. Hangno hangno haba ngi don, kaei kaei kaba ngi dei ban iaid lyngba ngi lah ban mad ia ka jingsuk tang lada U Jisu U don ha ngi. Bad kane ka jingsuk ka bym lah ban pynkhih ka wan tang na ka jingithuh bad ka jingshaniah ka jong ngi ha U Blei Uba tip lut wat ia ka barieh tam ha ka jingim ka jong ngi, kum i khun langbrot iba don hapoh ka jingsumar jong u nongaplangbrot kumta ngi ruh ngi dei ban shaniah ha U Blei Uba long U Nongaplangbrot U jong ngi. Ha ka kitab U Mikah (Mikah 5:4-5) ka ong, “Bad Un ieng, bad Un bsa ia la ka kynhun ha ka bor U Trai, ha ka burom ka kyrteng U Trai U Blei jong U: bad kin iashong; naba hangta Un long Uba khraw haduh kiba kut ka pyrthei. Te Une Un long ka jingsuk jong ngi.” Kane ka dkhot ka iathuh lypa ia ka jingkha ia Uta U Messaiah U ban bsa ia ngi, uba tip lut shaphang jong ngi, U ban sumar ia ngi bad Uba long ka jingsuk ka jong ngi. Kam pher kaei kaba jia ha ka jingim ka jong ngi, ngi don ia U Jisu U ba long U Messaiah U ba tip lut shaphang jong ngi, U ba sumar ia ngi bad uba long ma U ka jingsuk jong ngi, kaba donkam ia ngi ka long tang ba ngin shah ia U ba Un synshar ia ka jingim ka jong ngi. Jingduwai: - “Jisu, Me U Syiem jong ka Jingsuk, to synshar ia ka jingim ka jong nga, ai hapoh jong nga ia ka jinglong jai jai bad ai ruh ba ngan iohmad ia ka jingsuk ka jong Me wat hapdeng ki jingeh ba nga dei ban iaid lyngba.”- Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (29th October 2020)
Topic (26th October– 1st November 2020) – “Ka jingsuk” (Peace)
“U Jisu U la wan bad U la ieng hapdeng, bad U ong ha ki, ‘Long ka jingsuk ia phi!” (Ioannis 20:19)
Iano phi sheptieng? Ka jingsheptieng ka long kaba ngim lah ban lait, bad ka don ha ki briew baroh. Ki synran ki jong U Jisu Khrist ruh ki la sheptieng haba ki iohi ia kaei kaba la jia ha U Jisu ha ka por ba la sahnarphna ia U, bad kumta ki la shu iashong shi jaka ha kawei ka kamra, bad dei ha kata ka por ba U Jisu U la wan mih ha ki bad U la kren ia kine ki kyntien, (Ioannis 20:19) “Long ka jingsuk ia phi!” Ka long kaba sngewphylla ruh ba U la ban arsien ia kine ki kyntien kata sa ha ka dkhot kaba 21 (Ioannis 20:21). U Jisu U tip ia ka jingsheptieng jong ki, khamtam haba ki la iohi ia ka jingshah sahnarphna ka jong U, hynrei U pynthikna ia ki ba da ka jingdonryngkat ka jong U kin ioh pat ia ka jingsuk wat hapdeng kata ka jingsheptieng. U la ban jyn arsien ban ong, ‘long ka jingsuk ia phi,’ namarba U kwah ban pyntikna ha ki ba kin tip ba Um dei ka rngai, hynrei U don hapdeng jong ki, bad da ka jingdon ka jong U wat hapdeng kata ka jingsheptieng pynban kin ioh ban mad ia ka jingsuk. Hadien ka jingmihpat ka jong U Jisu, U Jisu Ula don bad ki 40 sngi ban pyntikna ha ki ba haba U don bad ki wat hapdeng kita ki jingsheptieng kin mad ia ka jingsuk. Ha ka dkhot kaba 22, (Ioannis 20:22) ka ong, ba U Jisu U la pyrsad ha ki bad U la ong ha ki, ‘pdiang ia U Mynsiem Bakhuid.’ Nangta U ong shuh shuh, ‘kumba U Kpa U la phah ia Nga, kumta Nga ruh Nga phah ia phi.’
Kynmaw, ba ka jingsuk ka jong U Khrist kam dei tang kata kaba ngi mad ia ka jinglong jai jai wat hapdeng ki jingeh, hynrei ka jingsuk ka jong U Khrist kadei kata kaba ngi leit sha ka pyrthei ban phla ia U Khlem jingsheptieng. Haba ngi la mad ia ka jingsuk ka jong U, ngim sheptieng ban phla ne ban iathuh ia U hangno hangno haba ngi don kumba long ki synran ki jong U Jisu Khrist wat ban shah ia ki jingeh haba ki phla bad ki sakhi ia U.
Jingduwai: - “Ah U Blei jong ka jingsuk, Me la phah ia ngi kumba Me la phah ia ki synran ki jong Me, sha ka pyrthei kaba dap da ki jingeh bad jingialeh, pyndap ha ngi da ka jingsuk ka jong Me ba ngi ruh ngin ioh long ki nongrah ia ka jingsuk ka jong Me sha kiwei pat.” - Amen. U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (28th October 2020)
Topic (26th October– 1st November 2020) – “Ka jingsuk” (Peace)
“bad yn khot ia ka kyrteng jong U …. U Syiem ka Jingsuk.” (Isaiah 9:6)
Ka kyrteng ‘Syiem ka Jingsuk’ (Prince of Peace) ka wan na ka ktien Hebru “SHAR SHALOM” kaba ka jingmut jong ka ka long, “the one who removes all peace-disturbing factors and secures the peace.” (Uta uba wan ban weng noh ia baroh kiba long ki mawjynthut na ka bynta ka jingsuk bad uba wanrah ne ai ia ka jingsuk). Bad kane ka kyrteng U Syiem jong ka Jingsuk ka la pyniakhlad ia U na ki nongsynshar jong kane ka pyrthei, kiba la isih ruh ia U mynba U don ha kane ka pyrthei, namarba ka jingsynshar jong ki ka long da ka bor ym ban wanrah ia ka jingsuk. Ka kyrteng, ‘Syiem ka Jingsuk’ ka iarap ia ngi ban sngewthuh balei ba U Jisu U pyndiaw mynsiem ia kiwei pat ki nongsynshar mynba U wan sha kane ka pyrthei. Wat ki Jiw ha kato ka por kim kwah ia U Syiem jong ka Jingsuk, ki kwah ia U Syiem u ban wan ha ka bor, u ban pynjot ia ki nongshun jong ki bad ban wanrah biang ia ka burom jong ki kumba ka long ha ka por U Solomon. Ki kwah ba kito ki nongshun jong ki kin shah pynshitom ha uta u syiem u ban wan ha ka bor, bad haba U Jisu U wan kim lah ban pdiang ba Une Udei Uta U ban pyllaitim ia ki, namar U dei U Syiem jong ka Jingsuk. Ka long kaei kaei kaba phylla ba kumno ngi ong ia U, U Syiem ka Jingsuk, haba U Jisu U khlem kren ne leh ei ei ia ki nongsynshar jong ki Nong Rom kiba lehbein ne banbein ia ki Jiw ha kato ka por, ne U khlem ia soi ruh kita ki jingiateh ban wanrah ia ka jingsuk ne kata ka Peace Treaty bad ki, kumno ngi lah ban ong ba U dei U Syiem ka Jingsuk? Ha ka Gospel Loukas (Loukas 2:14) ha ka por ba la kha ia U Jisu ki angel ki la iarwai ki ong, “ka jingsuk hapdeng ki briew ha kiba u sngewbha eh.” Ka jingsuk kaba U Jisu U ai ka don ha ki ar bynta, ka jingsuk bad U Blei bad ka jingsuk ka jong U Blei. Kaba nyngkong, U Jisu haba U wan sha kane ka pyrthei U wanrah ia ka jingsuk bad U Blei, ngi kiba long ki nongshun ki jong U Blei ngi kylla long ki khun ki jong U Blei da ka jingsuk kaba U Jisu U wanrah. Dei na kane ba U Paul u ong, (2 Korinth 5:19) “U Blei U dang pyniasuk ia ka pyrthei ha lade hi ha U Khrist, khlem da niew ha ki ia ki jingpalat jong ki.” Bad kaba ar, U Jisu U wanrah ruh ha ngi ia ka jingsuk ka jong U Blei, kaba U Paul u ong (Phillipi 4:7), ‘ka jingsuk kaba palat ia ki jingshemphang baroh.’ Kumta haba ngi pdiang ia U Jisu ha ka jingim, ngi mad ia ka jingsuk bad U Blei (Peace with God) ngi ioh mad ruh ia ka jingsuk ka jong U Blei (Peace of God). Jingduwai: - “Ah Me U Syiem jong ka Jingsuk, synshar ia ka dohnud bad ia ka mynsiem ka jong nga ba ngan ioh ban mad ia ka jingiasuk bad Me bad ba ngan ioh pdiang ruh ia ka jingsuk kaba palat ia ki jingshemphang baroh ha ka donnud bad ha ka mynsiem ka jong nga.” - Amen. U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (27th October 2020)
Topic (26th October– 1st November 2020) – “Ka j0ingsuk” (Peace)
“Mynta, Ah Trai, Men pyllait noh ia la u shakri ha ka jingsuk, katba kum ka ktien jong Me, naba ki khmat jong nga ki la iohi ia ka jingpynim jong Me” (Loukas 2:29-30)
Ka Barbara Bush ka lok jong u President barim jong ka Ri America, U George H. W. Bush, hashwa ba kan khlad noh na kane ka pyrthei ka la kren ha u khun jong ka bad ka la ong, “I believe in Jesus and He is my Savior, and I have no fear of death,”(Nga ngeit ha U Jisu Khrist bad U dei U nongpynim jong nga, bad ngam don ka jingsheptieng ia ka jingiap). Kane ka jingkren jong ka Barbara ka pyni ia ka jingngeit kaba skhem bad ka jingngeit kaba la pynsuhthied ha U Jisu Khrist bad kumta ka la mad ia ka jingsuk, ka jingsuk kaba wan tang na ka jingithuh ia U Jisu Khrist wat haba kadei ban iakynduh ia ka jingiap. U Simeon uba dei na Jerusalem ha ka spah snem kaba nyngkong, u ruh u la mad ia ka jingsuk kaba shisha namar U Jisu Khrist. Haba la pynkhih ia U Simeon da U Mynsiem Bakhuid u la leit sha ka temple ha ka por ba Ka Mary bad U Joseph ki la leit ban ialam ia U khyllung Jisu sha ka Temple. Ngim da tip shibun shaphang U Simeon, hynrei na ka jingthoh ka jong U Loukas ngi sngewthuh ba u dei u briew uba ieit ia U Blei, bad uba iai thrang ban iohi ia U Messiah bad kumba thoh U Loukas ha kane ka Gospel ka jong u, (Loukas 2:25) “te une u briew u long uba hok bad uba riewblei.” Ngi sngewthuh ba U Simeon u long u briew uba hok uba don ka jingieit ia U Blei, hynrei, u long u briew ubym pat ioh ban mad ia kata ka jingsuk ba shisha ne ka Shalom, hynrei dei tad ynda haba u iohi ia U Jisu ba u ioh mad ia kata ka jingsuk kaba kynja Blei ka jingsuk kaba shisha (Shalom). Bad haba u la iohmad ia kata ka jingsuk kaba shisha na ka jingiashem bad ka jingiohi ka jong U ia U Jisu un sa duwai sha u Blei u ong (Loukas 2:29-30), “Mynta, Ah Trai, Men pyllait noh ia la u shakri ha ka jingsuk, katba kum ka ktien jong Me, naba ki khmat jong nga ki la iohi ia ka jingpynim jong Me” U Simeon ula mad ia ka jingsuk namarba u la iohi bad iashem ia U Jisu. Ngi ruh ngin ioh mad ia ka jingsuk kaba shisha, ka jingsuk kumba ka Barbara ka la ioh ban mad wat ha ka jingiashem jong ka jingiap, lada ngi ruh ngi kloi ban iashem ia U Jisu ha ka jingim ka jong ngi.
Jingduwai: - “Ah U Blei, ai hapoh jong nga ia ka jingsuk ka jong Me bad pynjai jai ia ka mynsiem kaba lynga hapoh jong nga.” - Amen. U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (26th October 2020)
Topic (26th October– 1st November 2020) – “Ka jingsuk” (Peace)
“Namar kata, ba la pynksan ia ngi da ka jingngeit, ngi don ka jingiasuk bad U Blei da U Trai jong ngi U Jisu Khrist” (Rom 5:1)
Ka phang ia kaba ngin ia peit ha kane ka taiew (26th October – 1st November 2020) ka long shaphang, “Ka jingsuk” (Peace). Ka pyrthei bad ki briew kylleng ki wad ia ka jingsuk ha ka jingim, kumta lyngba kane ka jingpuson ha kane ka taiew ngin ia peit ia ka jingsuk kaba shisha bad kumno ngi lah ban shem ia ka. Uwei na ki nongtem guitar uba pawnam, U Jimi Hendrix, u la im ka jingim kaba la ngam ha ki jingsngewbha jong kane ka pyrthei, u la ngam ha u drugs bad u la im ka jingim kaba bunsien u leh kulmar wat ha ki rynsan kiba u dei ban tem. La iathuh ba ha kaba kut jong kawei ka concert ha u snem 1970, U Jimi u la lynthaw ia ka guitar ka jong u, bad katkum ka jingthoh jong U Robert McGee bad U Donald Sapaugh ki ong, ‘ba ha ka jingwad ia ka jingsuk, ki paitbah ki la ia risa bad pyrta da ka jingkmen haba ki iohi ia kata ka jingleh jong U Jimi.’ Hynrei, kynsan ki paitbah ki la sngapjar bad ym don uwei ruh u ban pynmih ia ka sur haba ki iohi ba U Jimi u kyllon ha madan da ki khohsiew bad u don ha kata ka dur (position) katto katne minit bad khlem khih, ki paitbah baroh ki la iatieng bad ki la mutdur kaei kaba la jia ia u. Hadien katto katne por, U Jimi u la kylli ia ki paitbah bad u ong, “If you know real peace, I want to visit with you backstage.” (Lada phi tip ia ka jingsuk kaba shisha, nga kwah ba phin wan bad nga sha lyndet jong kane ka rynsan). Hynrei ym don uwei ruh napdeng ki paitbah ki ban leit ne ban jubab ia ka jingkhot ka jong u. Bad hadien katto katne sngi na kata ka jingjia U Jimi u la iap na ka jingdih drugs palat (Drugs Overdose). Ong U Robert McGee bad U Donald Sapaugh, “Peace, real peace, eluded Jimi Hendrix.” (Ka jingsuk, ka jingsuk kaba shisha, ka la kiar na U Jimi Hendrix). Haba nga pule ia kane ka jingjia shaphang U Jimi Hendrix ka wan ka jingkylli ha nga, hato ngi ruh ngi la shem mo ia ka jingsuk kaba shisha? Ka lah ban long ia kiba bun na phi, ba phi la pyrshang ban wad ia ka jingsuk kumba long U Jimi, phi lah ban wad ia ka jingsuk ha ka burom, ha ka spah, ha ki jingdih ba pynbuaid, hato phi la shem mo ia ka jingsuk ba shisha ha ki? Lada phim pat shem ia ka jingsuk ba shisha, phi donkam ban wad ha kawei pat ka jaka bad kata ka long, ha U Jisu Khrist. Dei tang lyngba ka jingaiti ka jong ngi sha U Jisu ba ngi lah ban ioh ia ka jingsuk kaba shisha, ka jingsuk ka jong U Blei (Rom 5:1). Ka donkam ia ngi ban plie ia ka jingkhang ka dohnud ka jong ngi ban khot ia U Syiem jong ka jingsuk ban wan ha ki dohnud ki jong ngi, bad haba ngi leh kumta ngin ioh ia ka jingsuk, ka jingsuk ym tang ha kiei kiei kiba shabar hynrei phin ioh ia ka jingsuk ha kaba jylliew jong ka dohnud ka jong phi (Philipi 4:6-7). Jingduwai: - “Ah U Blei, ka dohnud ka jong nga ka wad bad ka thrang ia ka jingsuk kaba shisha, iarap ia nga ba ngan lah ban shem ia ka da kaba nga pdiang ia U Jisu Khrist ha ka jingim ka jong nga.” - Amen. U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (25th October 2020)
Topic (19th – 25th October 2020) – “Ka jingsheptieng” (Fear)
“Namar U Blei Um shym la ai ha ngi ka mynsiem ka jingsheptieng; hynrei ka jong ka bor, bad ka jong ka jingieit, bad ka jingleh adkar” (2 Timothy 1:7)
“Ki lynti ban jop ia ka jingsheptieng “(Ways to overcome fear) Baroh shi taiew ngi la ia peit halor ka phang, ‘Ka jingsheptieng,’ bad ban pynkut ia kane ka jingpuson ha kane ka taiew nga kwah ba ngin ia peit, ‘ia ki lynti kumno ban jop ia ka jingsheptieng.’ U Paul haba u thoh sha U Timothy u ong, (2 Timothy 1:7) “Namar U Blei Um shym la ai ha ngi ka mynsiem ka jingsheptieng; hynrei ka jong ka bor, bad ka jong ka jingieit, bad ka jingleh adkar.” Bad lyngba kane ka dkhot ngi iohi ia ki 3 tylli ki lynti kumno ba ngin jop ia ka jingsheptieng. Ngi jop ia ka jingsheptieng: da ka bor (we overcome fear: with Power):- Ka ktien ka jong U Blei ka iathuh ha ngi ba U Blei uba ngi shakri U long U Blei Uba donbor baroh. Ha ka Salm 147:5 ka ong, “Uba khraw long U Trai jong ngi, bad Uba khlain ha ka bor; ka jing shemphang jong U ka bym kut shuh.” Ba ngin ioh ia ka jingjop halor ka jingsngewtieng ngi donkam ban sngewthuh ba ngi shakri ia U Blei Uba khlain ha ka bor, bad ym dei tang ba U long U Blei Uba khlain ha ka bor hynrei, Uba la ai ruh ia kata ka bor ha U Khun jong U, U Jisu Khrist bad U Jisu Uba don ka bor bad Uba long Uba khraw bor U kular ba Un ym iehnoh ia ngi, U Jisu U ong, (Mathaios 28:18 & 20) “U Jisu te U da wan U la kren ha ki, U da ong, la ai ha Nga ka bor baroh ha bneng bad ha ka khyndew: ………. Ha khmih ruh Nga Nga long ryngkat bad phi ha la ka ka sngi, haduh kaba wai noh ka pyrthei.” Bad haba ngi mad ia ka jingdonryngkat ka jong U ngin ioh ia ka jingjop halor ka jingsheptieng baroh. Ngin jop ia ka jingsheptieng: da ka jingieit (we overcome fear: with Love): - U Paul ha ka shithi sha ki Nong Rom (Rom 8:28) u ong, “kiei kiei baroh ki iatrei lem ia kaban pynbha ia kita kiba ieit ia U Blei,” lada ngi ieit ia U Blei ngi tip ba kiei kiei kiba jia ha ka jingim ka jong ngi ki long na ka bynta ka jingbha jong ngi balei ngin sheptieng, kumta ngin jop ia ka jingsheptieng da ka jingieit. U Ioannis u thoh (1 Ioannis 4:18), “Ym don ka jingsheptieng ha ka jingieit: hynrei ka jingieit bajanai ka shop noh shabar kein ia ka jingsheptieng,” haba ka jingieit ka don ka jingsheptieng kam don jaka ha ka jingim ka jong ngi. Ngin jop ia ka jingsheptieng: da ka bor halor lade (we overcome fear: with Self Control): - Ka jingsheptieng borabor ka sdang na ka jingmut jingpyrkhat, kumta ngi donkam ia ka bor halor lade ka ban teh lakam ia ka jingmut jingpyrkhat jong ngi ba kan pynsheptieng ia ngi. Dei ha ka jingmut jingpyrkhat ba teng teng ngi artatien wat ia ka bor ka jong U Blei, kumta ka donkam ba ngin synshar ia ka jingmut jingpyrkhat jong ngi. U Charles Spurgeon u ong, “The worst evils of life are those which do not exist except in our imagination. If we had no troubles but real troubles, we should not have a tenth part of our present sorrows.” (Ki jingsniew kiba shyrkhei tam ha ka jingim kidei kito ki bym don shisha, hynrei tang ha ka jingmut jingpyrkhat jong ngi. Lada ngim don kiwei kiwei pat ki jingeh lait na ki jingeh ba shisha, ngin ym don palat ia kawei na ki shiphew jong ki jingeh ba ngi don mynta). Ka jingmut nangne ka long ba kiba bun ki jingeh ki long kiba ngi shu pyrkhat hi hynrei ki bym don, kalong kumta bad ka jingsheptieng, ngi sheptieng namar ba ka jingmut jingpyrkhat ka pynsheptieng ia ngi wat ia kita kiei kiei ki bym long ne bym don. Lada kalong kumne ka pynduh ha ngi wat ia ka jingshaniah kaba ha U Blei. Kumta ngi donkam ia ka bor halor lade ka ban teh lakam ia ka jingmut jingpyrkhat ka jong ngi.
Jingduwai: - “Ah U Blei, iarap ia nga ba nga lah ban buh ia ka jingshaniah ha ka bor ka jong Me haba ki jingpynsheptieng ki wan ha ka jingim ka jong nga.” - Amen. U Blei Un kyrkhu,
Devotional (24th October 2020)
Topic (19th – 25th October 2020) – “Ka jingsheptieng” (Fear)
“U Trai U long ka jingshai jong nga bad ka jingpynim jong nga; iano ngan sheptieng? U Trai U long ka bor ka jingpynim jong nga; iano ngan khaweit? Haba ki nonglehsniew ki la lap ia nga ia kaban bam ia ka doh jong nga, kata, ki nongialeh ia nga bad ki nongshun jong nga, ki la jynthut bad ki la kyllon. La u paidiapom u shong dara ialeh ia nga, ka dohnud jong nga kan ym sheptieng: la ka thma ka ieng ialeh ia nga, ha kane ruh ngan sngewshngain.” (Salm 27:1-3)
Haba ngi phai sha ka jingim ka jong U Dabid, U Dabid u la iakynduh shibun ki jingjia ha ka jingim ka jong u kiba dei ban pynsheptieng ia u. Kum u khynnah haba u sing bad ka dngiem ki wan ban kynrup ia ki langbrot kiba u sharai u ladei ban sheptieng, hynrei U Dabid u phla ia U Syiem Saul ba dei U Blei Uba ai ha U ia ka jingshlur ban pyniap ia u sing bad ia ka dngiem, ia kane U Dabid u kren ha U Saul hashwa ba un leit ban iakhun ia U Goliath (1 Samuel 17:34- 36). Ki nongthoh commentary ki ong, ba ha kane ka por ba U Dabid u pyniap ia u sing bad ia ka dngiem u dang don dang tang kumba 14 snem ka karta. Kum u khynnah samla u la hap ban iakhun ia une u radbah jong ki Philistia, U Goliath, haba ym don kiba treh ban leit ban ia khun ia u. Nangta U Dabid u mad sa ka jingbitar kaba U Syiem Saul u shun ia u bad bunsien u la thmu ban pyniap ia U Dabid. Bad ha man kawei pa kawei ka jingjia U Dabid u shem ba dei tang ka jingshaniah ka jong u ha U Blei ba u ioh ia ka jingshlur wat hapdeng kita ki jingiashem kiba pynsheptieng ia u. Kidon shibun ki daw bad ki jingjia ha ka jingim ka jong ngi ruh kiba lah ban pynsheptieng ia ngi, hynrei kumba U Dabid u sngewthuh ban lait na ki jingsheptieng ka donkam ia u ban khmih bad ban shaniah ha U Blei, ma ngi ruh ba ngin lait na ka jingsheptieng kadei tang lada ngi iai khmih bad iai shaniah ha U Blei. U Dabid ha ka Salm 27:1 u ong, “U Trai U long ka jingshai jong nga bad ka jingpynim jong nga; iano ngan sheptieng?” Haba U Dabid u ong ba U Trai U long ka jingshai jong u, ka jingmut ka long ba U Trai U pynshai ia u ha ki jingjia bad ki jingiashem baroh, U pynlong ia U Dabid ba un iohi ia ki jingjia bad jingiakynduh ne jingeh kiba u mad ha ka jingim na ka liang jong ka jingshai (right perspective). Ngi ruh ngin nym sheptieng haba ngi dei ban iaid lyngba ia ki jingeh ha ka jingim lada ngi la nang ban iohi ia kita ki jingeh kiba ngi dei ban iaid lyngba na ka perspective ne na ka liang ne ka jingiohi kaba dei. Katba ngi dang shaniah hi ha U Blei, U Blei Un long ma U ka jingshai bad ka jingpynim jong ngi, Un ialam ia ki jingjam ki jong ngi bad Un pynim ia ngi wat hapdeng kiba bun ki jingma jong ka jingiaid lynti ka jong ngi. Jingduwai: - “Ah U Blei, Me long ka jingshai bad ka jingpynim ka jong nga, ngan nym sheptieng wat hapdeng ki jingeh namarba nga ngeit ba Me me ialam ia nga.” - Amen. U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (23nd October 2020)
Topic (19th – 25th October 2020) – “Ka jingsheptieng” (Fear)
“Don kiba shaniah ha ki kali, kiwei pat ruh ha ki kulai: hynrei ngi ngin iathuh ia ka kyrteng U Trai U Blei jong ngi.” (Salm 20:7)
Ha ka Our Daily bread 12th December 2019 la iathuh shaphang uwei u briew uba ka jingsheptieng ka la teh la khum ia u palat 32 snem. Namarba u sheptieng ba ioh u shah kem na ka bynta kawei ka kam sniew kaba u la leh, kumta u la leit ban rieh sha ka shnong jong ka para ka jong u, bad haba u don ha ka iing jong ka para ka jong u ha kita ki 32 snem, u khlem mih shuh wat tang habar ruh bad ym don mano mano ba tip ba u don hangta, u la dei ban duh bun kiei kiei ha ka jingim wat ban leit on tep ha ka por ba ka kmie jong u ka iap. Ynda haba u ladap 64 snem ka karta un sa tip ba ia kata ka kam kaba u leh ym don uwei ruh u ban ai case ne file case pyrshah ia u, bad hangta hi u sdang ban mih bad ban pyrshang ban im ka jingim kumba im lang kiwei pat ki para briew. Hooid, ka jingma jong ka jing pynshitom kadei kaba shisha ia u, tangba kadei ka jingshah jong u ban shahteh ha ka jingtieng kaba pynlong ia u ba un im kordit haduh 32 snem. Kumjuh ruh, ka jingshepteing ka la synshar ia ki khun Israel haba ki Philistia ki la wan ban byrngem ia ki ha ka them Elah, hooid ka jingbyrngem ka long kaba shisha, u nongshun jong ki U Goliath u jrong 6 pruh shi tda ne ha jingkhein, ki nongthoh Commentary ki ong 9 phut 9 inshi bad tang ki jingriam ki jong u ki khia haduh san hajar shekel ne 125 pound lada ngi pynkylla sha ka kilogram kan long 56.6 kilo (1 Samuel 17:4-5). 40 sngi lynter man ka step bad man ka janmiet U Goliath u pyntieng ia ki khun Isarel bad u byrngem ia ki, u khot ia ki ba lada don kiba nud ban ialeh ia u. Hynrei baroh ki khun Israel ki la sheptieng ban ialeh ia U Goliath bad ym don uwei ruh uba nud ban mih shakhmat, dei tad ynda haba U Dabid u wan mih sha kata ka madan thma. U Dabid haba u iohsngew ia ka jingbyrngem jong U Goliath u la kut jingmut ban leit iakhun ia u. Katba baroh ki la sheptieng ia U Goliath namar ki pyrkhat ba U Goliath u long uba khrawbor, hynrei U Dabid uba long u nongaplangbrot u tip ba U Trai U lah ban pyllaitim ia u bad kumta u ong (1 Samuel 17:47), “U Trai Um pynim da ka waitlam lymne da u sum: namar ka jingialehthma ka long ka jong U Trai.” Lada la teh la khum ia ngi ruh da ki jingsheptieng, ai ba ngin bud ia ka nuksa ka jong U Dabid, da kaba ngin khmih beit tang sha U Blei ba ngin ioh ia ka bor namar ba U Blei jong ngi U kham khraw ban ia ki jingeh ki jong ngi, U kham khraw ban ia ki nongshun kiba wan ban byrngem ia ngi, U kham khraw ruh wat ia kane ka khlam kaba baroh ngi ia sheptieng mynta. Kiei ki radbah kiba phi iakynduh kiba pynsheptieng ia phi? Iai khmied ia ki khmat jong phi sha U Blei dei hangta ba phin long shlur, namarba ym don nongshun ki ban kham khraw ia U Blei Uba ngi shakri. Jingduwai: - “Nga ainguh ia Me Trai, ba Me long kham khraw wat ia ki jingeh kiba kum ki radbah, iarap ia nga ba ngan nym sheptieng hynrei ngan iai khmied ia la ki khmat tang sha Me.” - Amen. U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (22nd October 2020)
Topic (19th – 25th October 2020) – “Ka jingsheptieng” (Fear)
“Namar ma Nga U Trai U Blei jong me Ngan bat ia ka kti kamon jong me, da kaba ong ha me, Wat sheptieng; Nga Ngan iarap ia me” (Isaiah 41:13)
Haba nga google shaphang ki khlam kiba don ha ka history, ka google ka pyni ba ki don haduh palat 20 tylli ki khlam kiba shyrkhei bha ha ka history, naduh kata ka ‘Antonine Plaque’ kaba la jia ha ki snem 165-180 H.K. ha kaba palat 50 lak ngut ki briew kila iap, nangta ka ‘Black Death’ kaba la pyniap haduh 20 klur ngut ki briew, ka ‘Spanish Flu’ kaba la shim haduh 3 klur 50 lak ngut ki mynsiem briew, bad mynta sa ka ‘corona virus,’ kane ka khlam corora virus ne Covid-19 kadei ka jingjia kaba ngim pat ju mad, bad kiba bun ki briew haba ki dei ban im ryngkat bad kane ka khlam ki don hapdeng kiba bun ki jingsheptieng, ki tieng ba ioh ki ioh ia une u khniang jingpang, ki tieng ba ioh ki iap, ki tieng ia ka jingduk ka jingkyrduh, ki tieng namarba ka lawei ka jong ki ka long kaba dum. Hapdeng jong kaba kum kane ka por jong ka jingsheptieng, nga sngewshlur haba nga sngap ia ka jingrwai ba la thoh da U Horatio Spafford ha ka spah snem kaba 19, ka jingrwai kaba u ai kyrteng “It is well with my soul” ia kaba la pynkylla sha ka ktien Khasi ha ka Khasi Hymn Book (KHB 393), ha ka dkhot kaba 1 ka don ia kine ki kyntien:- Jingsuk kum ka wah nga la mad ha mynsiem, Ha jingeh nga ieng ngam khuslai; Jinghun ka mynsiem da jingkmen nga iai rwai,
U Spafford u la jied ban thoh ia kane ka jingrwai dei ha ka por kaba u mad ia kiba bun ki jingeh ha ka jingim ka jong u, u don hapdeng ka jingkyrduh namar ka jingpluh ding ia kaba la tip kum ka Chicago fire, u ladei ban duh ia ki 4 ngut ki khun jong u ha ka jingpaitlieng. Ka lok ka jong u kaba laitim na kata ka jingpaitlieng ka la phah ia u da ka telegram, bad ka la thoh ha kata ka jingthoh jong ka, “Saved alone,” ka iathuh ia ka jinglaitim ka jong ka kaba tang ma ka marwei kala laitim hynrei ki khun baroh 4 ngut ki la iap. Haba U Spafford u ioh ia kata ka khubor ula iohi ia ka lawei kaba dum kaba don ha khmat jong u, u la sheptieng bad u la duh jingkyrmen. Katba u dang leit ban iashem ia ka lok ka jong u, u la iaid lyngba ia ka duriaw Atlantic, katba u dang shong hangta ha ka jhad u la kynmaw ia la ki khun bad u la jaw ki ummat bad u la pyrkhat, ‘kumno ngan leit ban iashem ia ka lok, bad kumno ngan pyntngen ia ka.’ Hangta hi u la shim ia ka kot sada bad u khulom bad na ka dohnud kaba pait kaba pra ka jong u, u thoh ia kane ka jingrwai. U Spafford u shem ia ka jingtngen, bad ia ka jingsngewshlur ha ka mynsiem wat hapdeng kita ki jingeh kiba pynsheptieng bad pynduh jingkyrmen ia u, u shem ia ka jingsuk hapoh ka dohnud ka jong u namarba u la iashem ia U Blei ha ka jingim ka jong u, U Blei Uba kular ia u ban ong, (Isaiah 41:13) ‘Nga U Trai U Blei jong me Ngan bat ia ka kti kamon jong me, da kaba ong ha me, Wat sheptieng; Nga Ngan iarap ia me” Ngi ruh hapdeng kane ka khlam, ngi lah ban sheptieng, ngi lah ban duh jingkyrmen, hynrei ai ba ngin tip ba haba ngi don ia U Jisu Khrist ha ka jingim ngin sa lah ban rwai ban ong, ‘Nga la hun ka mynsiem bad U Trai.’ Jingduwai: - “Trai hikai ia nga ba ngan nang ban shaniah ha Me haba ki eriong jong ka jingim ki wan ban beh bad ban pynsheptieng ia nga.” - Amen.
U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (21st October 2020)
Topic (19th – 25th October 2020) – “Ka jingsheptieng” (Fear)
“Ha ka por ba nga sheptieng, ngan shaniah ha Me.” (Salm 56:3)
Ngi im ha ka pyrthei ha kaba la pynjynjar da ka jingsheptieng, ki briew ki sheptieng ia kiba bun kiei kiei, ki sheptieng ia ka khlam, ki sheptieng ia ka lawei bad kumta ter ter. Hynrei kiba shaniah ha U Trai ka jingim ka jong ki ka pher namarba ki tip ba ka jingim ka jong ki ka don ha ki kti jong Uta Uba shemphang lut baroh, Uba ieit, Uba donbor baroh, U Kpa Uba ha bneng kumta ki lah ban iaid shaphrang wat hapdeng kiba bun ki jingjia kiba lah ban pynsheptieng ia ki. U Henry Durbanville uba dei u Pastor uba na Scotland u thoh ha ka kot ka jong u, kaba u ai kyrteng “The best is yet to come,” u iathuh shaphang ka jingim jong U John Chrysostom uwei na ki nongialap kiba khraw jong ka spah snem kaba 4 bad u thoh ia kine ki kyntien, “Wat hapdeng ki jingeh kiba bun kiba u iakynduh khamtam kum u nongialap ia ka Gospel jong kata ka spah snem, pynban U Chrysostom um shym la sheptieng wat ia ki jingeh kiba u iakynduh.” Ha kane ka juh ka kot u thoh ruh ia ki kyntien kiba U Chrysostom u ong ha ka por jong ki jingeh kiba u mad, “What can I fear? will it be death? But you know that Christ is my life, and that I shall gain by death. Will it be exile? But the earth and all its fullness are the Lord’s. Will it be loss of wealth? But we brought nothing into this world and can carry nothing out. Thus, all the terrors of the world are contemptible in my eyes, and I smile at all its good things. Poverty I do not fear, riches I do not sigh for, and from death I do not shrink.” (Ia kaei ngan sheptieng? Hato ka jingiap? Hynrei, phi tip ba U Khrist U long ka jingim ka jong nga, bad ngan ioh shibun ki jingmyntoi lyngba ka jingiap. Hato kan dei ka jingshahpynryngkang par? Hynrei ka pyrthei bad baroh kiba don ha ka ki long ki jong U Blei. Hato kan dei ka jingduh noh ia ki jingdon jingem? Hynrei, ngi wan thylli sha kane ka pyrthei bad ngim lah ban rah ei ei haba ngin sa leit noh na ka. Kumta, baroh ki jing pynsyier pynsmiej jong ka pyrthei ki long ka jingibiej ha ki khmat jong nga, bad nga wiat rymmuin ia baroh kiei kiei kiba bha kiba don ha ka. Ia ka jingduk ngam sheptieng, ia ka spah ka phew ngam ikwah, bad na ka jingiap ngam khaweit). Ai ba kane kan long ruh ka jingphla ne ka testimony ka jong ngi, lada ngi don bad U Blei Uba long U Kpa jong ngi , bad ia U Jisu Khrist U Nongpynim jong ngi bad da ka jingialam U Mynsiem Bakhuid, ngi lah ban iaid shaphrang wat ha kano kano ka jingiashem ne jingiakynduh ha ka jingim, ngin iaid shaphrang wat hapdeng kiba bun ki jingpynsheptieng namar ba ngi shaniah ha U Blei Uba la jop ia ka jingsheptieng baroh (God who conquer fear). Jingduwai: - “Trai nga ainguh ia Me namar haba nga shaniah ha Me Uba long U Trai jong ki Trai nga ioh ia ka jingjop halor ki jingsheptieng kiba wan ha ka jingim ka jong nga. “- Amen. U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (20th October 2020)
Topic (19th – 25th October 2020) – “Ka jingsheptieng” (Fear)
“Nga la wad ia U Trai, bad U la phai ktien ia nga, bad U la pyllait ia nga na ki jingsheptieng jong nga baroh.” (Salm 34:4)
Ka jingsheptieng ka rung ha ka dohnud jong ngi u briew ha kano kano ka por kaba ngim poi pyrkhat. Haba ka jingsheptieng ka don ha ka jingim ka jong u briew ka wanrah ha ka jingim ka jong u ia ka jingduh jingkyrmen, ka tuh noh ruh ia ka jingsuk na ka jingim u bad ka pynshad shane bad shatai ia ka jingpynleit jingmut jong u briew. Ki don shibun ki daw kiba pynsheptieng ia ngi, teng teng ngi sheptieng ia ka jingpang, ngi sheptieng ioh ba ka jingiadei jong ngi kan dkhut noh, ngi sheptieng ioh ngi duh ia ka kam ka jam bad kumta ter ter. Ka jingsheptieng bunsien ka pynphai noh ia ka jingpynleit jingmut jong ngi sha kiei kiei kiba iduh jingkyrmen bad ka pynduh ia ka mynsiem ban shaniah. Haba ka jingsheptieng ka wan ha ka jingim ka jong ngi katno kan long kaba sngewtynnad ban pule bad phai sha ka Salm 34:4, ka Salm kaba U David u la thoh,“Nga la wad ia U Trai, bad U la phai ktien ia nga, bad U la pyllait ia nga na ki jingsheptieng jong nga baroh.” Ka jingkylli kaba mih na kane ka dkhot ka long, kumno U Blei U pyllait ia ngi na ka jingsheptieng? U David u jubab ia kane ka jingkylli ha ki dkhot kiba bud, ha ka dkhot kaba 5 (Salm 34:5) u ong “da kaba ngi khmih sha U Blei.” Dei haba ngi phai sha U Blei ba ka jingsheptieng kan jah na ka jingim ka jong ngi. Nangta shuh shuh, ngin lait ruh na ka jingsheptieng ong U David, (Salm 34:8) ‘dei haba ngi shaniah ha U Blei.’ Nangta U David u iathuh pat ha kane ka Salm, ba kadon kawei pat ka jait jingsheptieng, ka jingsheptieng ym ka ban pynduh jingkyrmen ia ngi, hynrei, ka jingsheptieng ka ban ai jingkyrmen ia ngi, bad kata ka jingsheptieng kadei ka jingsheptieng ia U Trai. Ha ka dkhot kaba 7, (Salm 34:7) u ong, “U Angel U Trai u ker sawdong ia kita kiba sheptieng ia U, bad u pyllait ia ki.” Haba ngi sheptieng ia U Blei u Angel jong U un da un ker ia ngi. Bad kaba sngewtynnad ka long, ba haba ngi sheptieng ia U Blei ngin mad ruh ia ka jingpyndap ka jong U bad ngin nym shem kano kano ka jingkyrduh (Salm 34:9). Katno ka long kaba sngewtynnad ban tip kumno ba U Blei U pyllait ia ngi na ka jingsheptieng, bad haba ngi shepteing ia U Blei U don ban kyrkhu ia ka jingim ka jong ngi da kaba U phah ia ki angel ban da ban sumar ia ngi bad da kaba U ai ia ki jingdonkam jong ngi kiba manla ka sngi ba ngin ym shem kano kano ka jingkyrduh. Jingduwai: - “Trai nga tip ia ki jingkhuslai bad ki jingsheptieng kiba nga don, nga wan ban bret ia ki ha ki kti ki jong Me, ai ha nga ia ka jingsuk ka jong Me, haba ngan iaid lyngba ia kane ka sngi.”- Amen.
U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (19th October 2020)
Topic (19th – 25th October 2020) – “Ka jingsheptieng” (Fear) “U te U la ong ha ki, balei ba phi long kiba sheptieng, ah, phi kiba rit jingngeit? Ynda kumta U la khie, u la sneng ia ka lyer bad ia ka duriaw ruh; te ka la long kaba jai jai eh.” (Mathaios 8:26)
Ka phang ia kaba ngin ia peit ha kane ka taiew (19th – 25th October, 2020) ka long shaphang, “Ka jingsheptieng” (Fear). Ngi im hapdeng ki sngi ha kaba kiba bun ki don bad im ha ka jingsheptieng, khamtam haba ka don kane ka khlam (pandemic). Nga iohi ba ki briew ki ioh pang ruh na ka jingsheptieng, ka jingsheptieng ka lah ban wanrah shibun kiei kiei ha ka jingim ka jong ngi ki briew, kumta ka long kaba donkam ia ngi ba ngin long borabor kiba shlur bad ki ban nym sheptieng. Kumta lyngba kine ki jingpuson ha kane ka taiew nga ngeit ba kan long ka bor ia ngi ba ngin long kiba shlur ym ki ban shahteh shahkhum ha ka jingsheptieng. Bunsien ngi ju buh ka jingngeit ha kiei kiei bad ha ki briew, ngi ngeit ba ki kjat jong ngi kin ai jingkyrshan ia ngi haba ngin khie na ki jingthiah bad kumta ngi khie mynstep bad ngi iuh da ki kjat jong ngi ha madan. Ngi ngeit ruh ba haba ngi niah ia ka kali u break jong ka kali un treikam kumta ngi niah ia ka, haba ngi don ka jingngeit ha kaei kaei kata ka ktah ia ka jingleh bad jinglong jong ngi, ngi leh ia kano kano namar ba ngi don ka jingngeit. Ka kyntien kaba marpyrshah bad ka jingngeit kadei ka jingsheptieng, lada ka jingsheptieng ka synshar ia ka jingim ka jong ngi, kata kan pynduna ia ka jingngeit ka jong ngi, lada ngi niah ia ka kali, hynrei haka juh ka por ngi sheptieng ngi ong, ‘tip u break un long ne um long,’ dei hangta ba kan wan ka jingartatien wat lada ngi niah ia ka kali ruh. Ha ka Gospel U Mathaios ka lynnnong kaba 8 (Mathaios 8), ngi shem ia shibun ki jingkular ki jong U Blei ha ka jingim ka jong ki briew. Lada ngi don ka jingngeit kumba don kine ki briew ha kane ka Gospel U Mathaios 8, ngin jop ia shibun ki jingsheptieng ha ka jingim ka jong ngi. Kaba sngewtynnad ia kane ka jingbuh jingthoh ka jong U Mathaios ka long, ba hadien ba u la iathuh naduh ka dkhot kaba 1 (Mathaios 8:1) ia ka jingpynkhiah ka jong U Jisu ia ki briew kiba don ka jingngeit kaba skhem ha U, bad hashwa ban pynkut ia kane ka lynnong kaba 8, u iathuh pat ia kane ka jingjia kaba la jia ha ki synran ki jong U Jisu katba ki dang ialeit da la lieng sha shilliang ka duriaw Galilaia, ha kaba ki synran ki la ia sheptieng haba ki don ha ka lieng bad haba ka eriong bad ka jingatphyllung kaba jur ka la khie bad kata ka lieng kaba ki shong kala i kumba kan sa ngam, hynrei haba ki la kynmaw ba U Jisu U don hatrai jong ka lieng, ki la leit ban kyrsiew ia U, bad haba U Jisu U la khie nangta U la ong, (Math 8:26), “balei ba phi long kiba sheptieng, ah, phi kiba rit jingngeit? Ynda kumta U la khie U la sneng ia ka lyer bad ia ka duriaw ruh; te ka la long kaba jai jai eh.” Hangne ngi iohi ba dei haba ngi rit ka jingngeit ba ka jingsheptieng ka wan, hynrei haba ngi skhem ka jingngeit ka jingsheptieng kam lah ban jop ia ka jingim ka jong ngi. Khamtam hapdeng jong kane ka khlam (pandemic) ai ba ngin don ka jingngeit kaba skhem ha U Blei bad dei haba ngi don ka jingngeit kaba skhem ha U ba ngin jop ia ki jingsheptieng baroh.
Jingduwai: - “Nga wan hajan jong Me ah U Blei, ban bret ha ki kjat ki jong Me ia ki jingkhuslai bad ki jingsheptieng ki jong nga baroh, iarap ia nga ba ha man ba ka jingsheptieng ka wan ha ka jingim ka jong nga ngan iai kynmaw ia ka bor ka jong Me.”- Amen. U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (18th October 2020)
Topic (12th – 18th October 2020) – “Ka jingiaishah” (Patience) “Bad U Trai u la pynphai noh ia ka jinglong mraw U Job, ynda u la duwai na ka bynta la ki lok; bad U Trai u la ai ha U Job arshah ia kaba u la don mynshuwa.” (Job 42:10)
“Ka nong jong ka jingiaishah” (The Reward of Patience) Namarba ka jingiaishah kadei kawei na ki jinglong kiba kongsan kiba kum kiba ngeit ngi dei ban don, kumta ngi iohi ba ka Bible hi naduh ka Testament kaba rim haduh ka Testament kaba thymmai ka kren ia ka jingdonkam jong ka jingiaishah. U St. Augustine haba u kren ia ka bainong jong ka jingiaishah u ong, “The reward of patience is patience” (Ka bainong jong ka jingiaishah long ka jingiaishah), bad ngi sngewthuh shisha ba kadei tang ka jingiaishah hi ka ban long ka nong jong kata ka jingiaishah jong ngi, namar haba ngi iaishah ngi ioh ia kiei kiei kiba bha ha ka jingim. U Plautus uba im hapdeng ki snem 254 Shwa U Khrist (S.K) – 184 S.K. u ong, “Patience is the best remedy for every trouble” (Ka jingiaishah ka long ka dawai kaba bha tam na ka bynta ki jingeh baroh). Bad namar ka jingiaishah ka long ka dawai kaba bha tam kumta ngin ia kdew hangne ia ki katno katne ki nong (rewards) kiba ngin ioh haba ngi long kiba iaishah. Ka jingiaishah ka wanrah ha ngi ia ka jingkyrmen:- Ha ka shithi sha ki Nong Rom 15:4, U Paul u ong, “ba da ka jingiaishah bad da ka jingpyntngen jong kita ki jingthoh, ngin dup ioh ka jingkyrmen.” Ka don ka jingkyrmen haba ngi iaishah. Lada ngi buh ha kiwei pat ki kyntien, kadei ka jingkyrmen kaba ngi don kaba wanrah ruh ia ka jingiaishah, haba ngi kyrmen ba kiei kiei kiba U Blei U leh ki long kiba bha suda watla kim iadei bad kaei kaba ngi kwah ne pan, dei hangta ba ngin sa lah ban iaishah. Ka jingiaishah ka pynjanai ia ka jinglong ka jong ngi: - Ha ka shithi U Jakob 1:4 ka ong, “Hynrei kane ka jingiaishah to ai kan ioh ia la ka jingtrei bajanai, ba phin ioh long kiba janai bad kiba tylli biang, ki bym duna ha kaei kaei ruh.” Dei haba ngi long kiba iaishah ong U Jakob ba ngin ioh long kiba khlem jingduna ne ki bym duna ha kaei kaei ruh, namar dei haba ngi iaishah ba ngin sa lah ban pdiang ba kiei kiei ki long kiba U Blei U leh, ngi pdiang ia kaei kaba U Blei U leh ha ka jingim ka jong ngi, dei na kata ka daw ba ngim duna ha kaei kaei ruh namar ba ngi shaniah tylli ha ka mon ka jong U Blei. Dei haba ngi iaishah ruh ba ngi iohpdiang ia ki kular ki jong U Blei: - Ha ka shithi sha ki Hebru 6:11-12, ka ong, “Bad ngi kwah ba uwei pa uwei na phi un pyni ia kajuh ka jingminot sha ka jingdap ka jingkyrmen haduh kaba kut kein: ba phin ym long kiba alhia, hynrei ki nongpyrthuh ia kita kiba da ka jingngeit bad ka jingiaishah ki ia ioh ia ki jingkular.” Dei haba ngi iaishah ba ngin ioh ia kita ki jingkular ki jong U Blei, kane ka khot ia ngi kum kiba ngeit ba ka dawai kaba bha tam ia ngi ha kano kano ka jingeh kadei ka jingiaishah, namarba dei haba ngi iaishah ngin sa ioh ia kiei kiei kiba U Blei U la kular, bad kiei kiba U Blei U kular na ka bynta jong ngi ki long kiba bha. Ngi iohi ruh ha ka jingim ka jong U Job ba ka jingiaishah ka jong u ka don ha ka la ka nong, ba watla u la duh noh ia kiei kiei baroh ha ka jingim ka jong u, hynrei, namar ba u long u briew uba iaishah wat hapdeng kita ki jingtynjuh, u pdiang ruh ba kiei kiei kiba U Blei U leh ki long kiba bha suda, kumta u mad ia ka nong jong kata ka jingiaishah ka jong u ha kaba U Blei U kyrkhu ia u Job ar shah na kita kiei kiei kiba u la duh noh (Job 42:10). Jingduwai: - “Ah U Blei, ai hapoh jong nga ia ka mynsiem jong ka jingiaishah wat hapdeng ki jingeh kiba bun, iarap ia nga Trai ba ngan tip ba dei tang ka jingiaishah ka ba long ka dawai kaba lah ban pynjem ia ki jingeh baroh ha ka jingim.” - Amen. U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (17th October 2020)
Topic (12th – 18th October 2020) – “Ka jingiaishah” (Patience) “Te namar kane hi ka daw phi ruh da ka jingleh minot baroh, to phin pynlang ha kata ka jingngeit jong phi ia ka jingbha; te ha kata ka jingbha ia ka jingtip; te ha kata ka jingtip ia ka bor halor lade: te ha kata ka bor halor lade ia ka jingiaishah; te ha kata ka jingiaishah ia ka jingriewblei” (2 Petros 1:5-6)
Ka jingiaishah kadei kawei na ki jinglong kiba phim lah ban ioh ne ban don da ka ba shu pule na ki kot, hynrei ka dei ka jinglong kaba ngin ioh da ka jingiaipyrshang, bad kadei kaei kaei kaba ngi hap ban pyrshang bunsien bunsien bad dei haba ngi la mlien ban iaishah kata hi kan sa long doh long snam ha ngi. Haba ngi la iapeit ha kane ka taiew ia kane ka phang, ‘ka jingiaishah,’ nga shu kynmaw ban peit ia ka jingmut jong kane ka ktien ‘jingiaishah’ ne ‘patience,’ bad nga sngewtynnad ia ka jingbatai (definition) jong ka Webster Dictionary kaba thoh kumne, “Patience: the suffering of afflictions, pain, toil, calamity, provocation or other evil, with a calm, unruffled temper; endurance without murmuring or fretfulness, or a Christian submission to the divine will." (Ka jingiaishah: ka jingshah na ki jingjia ba pynkordit, jingpang, jingtreishitom, jinglanot, jingpynshoi bad kiwei kiwei ki jingsniew, da ka jinglong jai jai, ka jingbymkhih bitar; ka jingiaishah khlem ka jingkhnium ne khlem ka jingialeh pyrshah, lane u khristan uba pyndem ne pynrit ha ka mon kaba kynja Blei). Haba nga pule ia kane ka jingbatai, ar tylli kiei kiei kiba bat ia ka jingmut jingpyrkhat ka jong nga, kaba nyngkong, "endurance without murmuring" (ka jingiaineh ne jingiaishah khlem ka jingkhnium). Ka long kaba eh bha ban nym khnium haba kiei kiei kim long kum kiba ngi pyrkhat ne kwah. Bun bha ki briew ha kine ki sngi ki khnium khamtam haba ki niah ia ki kali, ymdei tang ia ka traffic jam, hynrei ki khnium haba ki iohi ba kiwei ki niah kali khlem akor. U don uwei u paralok jong nga uba ong, ‘u bym khnium haba niah kali khamtam ha Shillong uta u la dei u khristan uba shisha.’ Sngew thamula ia kata ka jingkren, hynrei ka long pat kaba shisha, dei haba ngi niah ia ki kali ki jong ngi ba wat ngi ki Khristan ruh ngi shah tynjuh ban long kiba iaishah, namar baroh ngi khnium haba kiei kiei kim long kum kiba ngi kwah. Bad dei hangne ba ka jingiaishah ka long kaba donkam, tangba haba ngi iaishah ryngkat bad ka jingkhnium kata ruh kam long kaba don jingmut, haba ngi ong ba ngi iaishah, ngim dei ruh ban khnium. Kaba ar, kaba nga sngewtynnad na kane ka jingbatai ka long, “a Christian submission to the divine will” (Ka jingpynrit ne ka jingpyndem u Khristan ha ka mon kaba kynja Blei). Katno sien ma nga bad ma phi ngi don ne poi ha ki jingjia ne jinglong kiba pynbor ia ngi ba ngin pyndem ia ka mon ka jong ngi ha ka mon ka jong Uta Uba donbor baroh, bad kiba kum kita ki jingjia ki pynbor ia ngi ba ngin long kiba iaishah. Ka jingkylli kaba nga kwah ban kylli ka long, Hato phi shah tynjuh ha kane ka sngi ban long uba iaishah? Lada phi shah tynjuh ban long kiba iaishah phi dei ban ainguh ia U Blei, namarba U Blei U phrang ia phi ba phin ioh mad ia kata ka jingieit kaba shisha ka jong U, namarba ka jingieit kaba shisha ne ka jingieit kaba kynja Blei kadei ka jingieit kaba iaishahslem (1 Korinth 13:4). Jingduwai: - “Ah U Blei iarap ia nga ba ha ki por baroh ngan iai pyndem ia ka mon ka jong nga ha ka mon ka jong Me, aibor ruh ia nga ba ngan iaishah watla kiei kiei kim long kumba nga kwah, iarap ia nga ba ngan tip ba kiei kiei kiba Me pyrkhat shaphang jong nga ki long kiba bha.”- Amen. U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (16th October 2020)
Topic (12th – 18th October 2020) – “Ka jingiaishah” (Patience) “Namar kata to shah slem, ko para bangeit, haduh kata ka jingwan U Trai. Ha khmih, uba rep u ap khmih ia u soh bakor jong ka khyndew, u da iai ap slem ia u, tad ynda u la ioh pdiang ia u slap bashuwa bad bakhadduh.” (Jakob 5:7)
Ka jingkylli kaba ngi ju kylli borabor ka long, Haduh katno ngan iaishah? Ne haduh lano ngan iaishah? U Jakob u ong, (Jakob 5:7) “ba kumba u nongrep u ap ia u soh jong ka khyndew uda ap slem.” Kynmaw ba ka jingseisoh kan nym jia ha ka shi miet shi ia, ka shim por, bad ha ka jingseisoh ka suinbneng bad ka jinglong jong ka, kadon la ka bynta ban iarap ia u jingthung ba un seisoh. Ka long kumta ia ngi ruh, ki don kiei kiei ha ka jingim ki bym lah ban jia ha ka shimiet shi ia ngi hap ban ap ia ka por, bad teng teng kiei kiei ki i kumba ki kham slem ba ngin ioh namar ba ngim iaishah. Ngi la iapeit naduh ka sngi nyngkong (Monday) ba kam long kaba suk ban ap, wat kiba la heh la san ruh kim lah ban ap, man ka sngi ngi mad ia ki jingiashem bad jingiakynduh ha ka jingim ka jong ngi kiba dawa ia ngi ba ngin long kiba iaishah. Bad ong shuh shuh U Jakob, ‘to ngin iaishah khlem ka jingkhnium’ (Jakob 5:9). Lada ngi pyrkhat eh tang ialade bad tang ban hun ne ban ioh jingmyntoi ialade ngin nym lah ban iaishah ngin kwah noh mynta mynta, hynrei lada ngi kham pyrkhat noh ia kiwei, ia ki jingdonkam jong kiwei shwa, dei hangta ba ngin sa lah ban iaishah. Ngi im ha ka pyrthei kaba ka jingiaishah ka la duna shibun, ngi kwah ia kiei kiei bad ngi kwah mynta, dei na kane ka daw ban sa mih mynta ki instant Coffee, (u Coffee uba ngi lah ban ioh hangto hangto), sa mih ki Fast Food (ki jingbam kiba ngim da donkam ban ap shibun ka por) balei? Namar ba ki briew ha kane ka pyrthei kaba ngi im kim lah shuh ban iaishah ia kano kano kaba ngi dei ban ap, bad teng teng kane ka long wat ha kaba kynja mynsiem. Ki briew bunsien kim lah ban ap ia ka jingwan U Trai, ngim lah ban ap bad ngim don ka mynsiem ban iaishah ia ka jingwan ka jong U namar ngi sngew kumba U slem ban wan. Hynrei ong U Jakob, to ngin ap ia kata ka jingwan U Trai da ka jingiaishah, kumba u nongrep u ap ia u jingthung ba un pynmih soh. Ka don ka jingiit bniah bad ha kata ka jingiitbniah (research) ki lap bad ki thoh kumne, “If we learn to be more patient while we're young, it will help shape how we respond to life's 'hold-ups' when we are older” (Lada ngi nang kumno ban long kiba lah ban iaishah ha ka por ba ngi dang samla, kata ka iarap ia ngi ba ngin sa lah ban leh ha ka por ba ngi mad ia ki jingeh wat haba ngi la tymmen). Kane ka khot ia ngi ba ngin pynmlien ban long kiba iaishah naduh mynta, ban iaishah ha kiei kiei kiba iadei bad kane ka doh, khamtam eh ban iaishah ha kaba kynja mynsiem. Jingduwai: - “Ah U Blei bunsien ngam long uba lah ban iaishah bad bunsien nga khnium haba ngam ioh ia kiei kiei ha ka por ba nga kwah, hikai ia nga Trai, kumno ban long uba iaishah namarba khlem ka bor jong Me ngam lah.” Amen. U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (15th October 2020)
Topic (12th – 18th October 2020) – “Ka jingiaishah” (Patience) “Ka mynsiem jong nga ka khmihlynti ia U Trai, khamtam ia kaba ki nongap ki iakhmihlynti ia ka step.” (Salm 130:6)
Ka jinglong jong ki khynnah hi ka long, ba ki kwah ia kiei kiei bad ki kwah noh mynta. Nga don ki khun kiba dang rit, bunsien haba ki kwah ei ei, ki ju ong, “ai noh mynta sieh papa.” Hynrei kadei ka kamram jong ngi ban peit kaei kaba ngi dei ban ai noh bad kaei kaba ngi hap ban ong ia ki,’ap’ ki don ruh ki jingpan jong ki kiba ngim lah ban ai, namarba ngi tip ban ai ia kaba bha tam na ka bynta jong ki. Ban ioh ia kaei kaei kaba bha, ka donkam ia ngi ban don ia ka mynsiem ban iaishah bad ka mynsiem ban iai ap. Ki khynnah pule Medical, ki hap ban ap bad ban pyndep ia ka jingpule kaba jrong jong ki, ngi ruh ngi ap dei haba ngi sngewthuh ba kata kaba ngi ap ka long kaba kordor. U Blei jong ngi u bym shahteh ha ka por, bad bunsien u ju pynap ia ngi haba ngi pan ne kwah ia kano kano bad bunsien haba ngi hap ban ap ngi iohi kumba kata kadei ka jingpynshitom ka jong U Blei. Ki khun ki jong ngi haba kim ioh ia kaei kaba ki pan ki sngew kumba kata ka dei ka jingpynshitom ia ki, hynrei kim tip ba ki kmie ki kpa ki tip ia kaba bha ban ai ia ki. Ka long kumjuh bad U Blei, U tip ia kaba bha tam ban ai na ka bynta jong ngi, kumta ka donkam ia ngi ban iaishah. Haba ngi pule ia ka Bible ngi iohi kumba kiba bun na ki jingduwai kiba ki briew ki duwai ki ioh ia ka jubab dei hadien ba ki la hap ban ap. U Jakob u la hap ban ap haduh 7 snem na ka bynta ba un ioh ia ka briew kaba u kwah ban iathoh, nangta u la hap ban shong shakri shuh shuh sa 7 snem hadien ba U Laban u la shukor ia u (Jenesis 29:15-20). Ki Khun Israel ki la hap ban ap haduh 400 snem (4 centuries) na ka bynta ba kin mad ia ka jingpyllait ka jong U Blei na ka jinglong mraw na ka Ri Ijypt. U Moses u la hap ban ap 40 snem (4 decades) hashwa ba U Blei Un khot ia u ban pyllait ia ki khun Israel, bad u la hap ban ap sa 40 snem ban poi sha ka ri Kanaan ha kata ka jingiaid lynti ri khlaw. U nongrwai Salm u ong, (Salm 130:6) “Ka mynsiem jong nga ka khmihlynti ia U Trai, khamtam ia kaba ki nongap ki iakhmihlynti ia ka step.” Haba nga pule ia kane ka dkhot ka wan ha ka jingmut jong nga, ba u nongap uba dei ban ap mynmiet haba u don ha ka duty, u la shu kwah noh lano ba ka step kan wan ba un kut noh ka duty jong u. Hapdeng ka miet u la kwah ba kata ka miet kan kut noh bad ba ka step kan wan. Ai ba ngi ruh ngin duwai ba ha ka por jong ka jingeh bad jingialeh ba U Blei Un ai ha ngi ka bor ban iaishah, da ka jingkyrmen ba ka step kan sa wan.
Jingduwai: - “Ah U Blei iarap ia nga ba hapdeng jong ki jingeh kiba nga dei ban iaid lyngba ba ngan ioh ia ka mynsiem jong ka jingiaishah da ka jingkyrmen ba ha ka por bad ka ia ka jong Me, Men ai ha nga ia kaba bha tam.” – Amen.
U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (14th October 2020)
Topic (12th – 18th October 2020) – “Ka jingiaishah” (Patience) “U Trai Um leh tud shaphang la ka jingkular kumba don kiba ianiew ka jinglehtud: hynrei U iaishah slem bad phi, Ubym da mon iano iano ruh ban jot noh, hynrei ba baroh kin poi sha ka jingkylla kaba mut.” (2 Petros 3:9)
“The Patience of God” (Ka jingiaishah ka jong U Blei)
Bunsien ka jing bym pynshitom ka jong U Blei hangto hangto ia kiba leh ia ka pop ka la long ka jing pynpyrkhat ia ki bun. Bun ki briew ki kylli, ‘balei U Blei Um tip sieh ba ki leh pop? Balei ba U Blei Um pynshitom noh ia ki hangto hangto ba kane ka pyrthei kan lait na ka pop?’ Ka jubab ngi shem ha kane ka shithi kaba ar ka jong U Petros (2 Petros 3:9), ha kaba U Petros u iathuh, ‘ba U Blei U iaishah slem bad ngi ki briew, bad ka jingiaishah ka jong U Blei ka long, ba ma ngi ngin ioh ia ka jingkylla kaba mut.’ Ha ka jinglong briew haba don mano mano ba leh bakla ngi kwah noh ba kito kiba leh bakla kin mad ia ka jingpynshistom kaba hangto hangto, teng teng ngi shim ia ka ain ha ki kti ki jong ngi ruh namarba ngi kwah ban pynshitom noh ia kiba leh bakla hangto. Ngi pule shaphang U Jonah, U Jonah u phet noh na Ninebeh bad u khlem treh ban bteng ia ka jingialap ka jong u hangta ha Ninebeh, ka shnong kaba long ka nongshun jong ki khun Israel, namarba u mutdur ba U Blei te Un pynjot beit ia ki namarba ki long ki nongshun jong ki Israel. Pynban haba ki nong Ninebeh ki la phai sha U Blei, U Blei U la map ia ki, bad U Jonah haba u iohi ia kata u la khnium ia U Blei namarba U Blei U khlem pynshitom shuh ia ki nong Ninebeh (Jonah 4:2). U Jonah ha ka jaka ba un kmen ne iaroh ia U Trai ba ki briew ki la kylla kaba mut, pynban u la bitar ia U Blei ba U khlem pynjot shuh ia ka shnong Ninebeh ne ia ki briew jong ka. Ngi ki briew ruh bunsien ngi long kum U Jonah, ngi kwah ban iohi noh hangto hangto ia ka jingpynjot ia kiba lehsniew, hynrei U Blei te U iaishah bad ka jingiaishah ka jong U ka long ba baroh ki ba pop kin ioh ia ka jingkylla kaba mut. Kane ka long ka jingkhot ia ngi ruh ba ngin ioh ia ka mynsiem jong ka jingiaishah haba kiwei ki leh ia ka bymdei, da kaba ngi kren, ngi iasyllok, khamtam eh da kaba ngi duwai na ka bynta jong ki. Ka don kawei ka jingthoh (quotation) kaba ym tip mano bala thoh ia ka, kata ka jingthoh ka ong kumne “When you’re tempted to lose patience with someone, think how patient God has been with you all the time” (Haba phi shah pynshoi ban bitar ne ban nym lah ban shah ia kiwei, pyrkhat haduh katno U Blei U iaishah bad phi ha ki por baroh). Nga ngeit ba kane kan long ka bor ia ngi haba ka don ka por ia ngi ba ka wan ka jingpynshoi ban nym lah ban iaishah ngin kynmaw ia ka jingiaishah ka jong U Blei ia ngi, U Blei U iaishah slem bad ngi ba ngin ioh ia ka jingkylla kaba mut bad da ka ngin ioh ban mad ia ka jingim kaba bymjukut. Jingduwai: - “Ah U Blei iarap ia nga ba ngan iohi haduh katno ka jingkhraw ka jingiaisah ka jong Me, khnang ba ngan ioh ia ka mynsiem ban iaishah ha ka jingtlot jong kiwei.” – Amen.
U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (13th October 2020)
Topic (12th – 18th October 2020) – “Ka jingiaishah” (Patience) “…uba iaishah ha ka mynsiem u long kham bha ban ia uba sarong ha ka mynsiem.” (Eklesiastis 7:8)
U Nongthoh ia kane ka kitab U Eklesiastis u sngewthuh ba ka jingiaishah ka long kaba donkam haduh katta katta bad un sa ong, ‘ba u ba iaishah ha ka mynsiem u kham lah shibun ban iaba uba sarong haka mynsiem.’ Ka jingmut nangne ka long ba kiba sarong hi ka eh ba kin iaishah, dei haba ngi sngewrit ngi lah ban iaishah. Ka long kaba eh haduh katta ban iaishah, shubuh lada ngi thied jingthied bad ngi hap ban ieng ia u lain uba jrong kam long kaba suk ban iaishah khamtam haba ngi kyrkieh ban pyndep ia kiwei pat ki kam, haba ngi niah ia ki kali, lada ngi sahkut ha ka jingdheng kali (traffic jam) shiphang ruh ngi lah lynga. Ka long kaba eh haduh katta ban iaishah, haba ngi pan ei ei na U Blei bad haba ngim ioh haka por ba ngi kwah ne haba U Blei U slem ban jubab ngim lah ap, bunsien hi ha ka jingbymlah ban iaishah ngi leh ruh ia kiei kiei kiba bakla ha ka jingim. Ngi pule ia ki Khun Israel ha ka jingiaid lynti rikhlaw ka jong ki haba U Moses u leit ban kiew sha u Lum Sinai, bad namarba u la kham slem ban wan phai ki khun Israel ki la ia lynga bad ha kata ka jingbym lah ban iaishah ka jong ki ki la phah ia U Aaron ban thaw noh ia ki da u khun masi bala shna da ka ksiar bad ki la mane ia u (Eksodos 32). Ka long kaba eh ban iaishah namarba bunsien ngi ngi kyrkieh palat hynrei U Blei te U tip ia ka por ka jong U. La iathuh shaphang U Dr. Phillips Brooks, u nongialap uba na Ri England, u don ka jinglong kaba jar jar bha bad ka jinglong kaba long skhem bha ha u. Watla ki don ki por kiba u dei ban iaid lyngba ki jingeh ha ka jingim ka jong u hynrei u long u briew uba skhem ha ka jingngeit ka jong u. Ha kawei ka sngi uwei na ki paralok ki jong u, u la iohi ia u ba u iaid sted bad kyrkieh haduh katta katta bad kata ka jingiaid ka jong u ka la i kumba un thung khohmoh. Uta u paralok u la kylli, “What’s the trouble, Dr. Brooks?” (Kaei ka jingeh, Dr. Brooks). U Brook u la jubab u ong, “The trouble is that I am in a hurry, but God isn’t.” (Ka jingeh ka long ba nga nga kyrkieh palat, hynrei U Blei te em). Hato ka la ju don ne em ka por ha ka jingim ka jong ngi ruh kaba ngi sngew kumta? Ngi sngew ba ngi kyrkieh palat, ngi pan ia kaei kaei bad ngi kwah noh mynta, ngim lah ban ap wat ia ka por ka jong U Blei. U John Ortberg, uba dei u nongthoh Khristan bad u pastor u ong ia kine ki kyntien. “Biblically, waiting is not just something we have to do until we get what we want. Waiting is part of the process of becoming what God wants us to be.” (Katkum ka Bible, ka jingap kam dei kaei kaei kaba ngi dei ban leh haduh ba ngin da ioh ia ia kata kaba ngi kwah. Hynrei ka jingap ka dei shi bynta na ka jingiaid lynti ka jong ngi ba ngin long kita kiba U Blei U kwah ia ngi ban long). Kumta haba ngi hap ban ap da ka jingiaishah ia kiei kiei kiba U Blei U don ban ai ha ka jingim ka jong ngi, kam dei ba ngin ioh ia kaba ngi kwah, hynrei ka long ba U Blei Un pynlong ia ngi kita kiba U Blei U kwah ia ngi ban long, kumta ka donkam ia ngi ba ngin iaishah bad ban ap ia ka por ka jong U Blei.
Jingduwai: - “Ah Trai, iarap ia nga ba ngan nym leh kano kano ka ban pynsngewsih ia Me haba nga dang ap ia ka por ka jong Me, ai hapoh jong nga ia ka mynsiem jong ka jingiaishah.” – Amen. U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (12th October 2020)
Topic (12th – 18th October 2020) – “Ka jingiaishah” (Patience) “To shongthait ha U Trai, bad ap shah slem ia U.” (Salm 37:7)
Ka phang ia kaba ngin ia peit ha kane ka taiew (12th – 18th October, 2020) ka long shaphang, “Ka jingiaishah” (Patience). Ngi im hapdeng ki sngi ha kaba kiba bun ki shu ia mareh ban pyndep ia ki kam ki jam ki jong ki, bad ruh ngi im ha ka juk kaba haba ngi kwah ei ei ngi kwah ban ioh noh mynta mynta, ngim lah ban ap ne ban iaishah. Kumta kane ka phang kan long ka jingkyrsiew ia ngi ba ngi donkam ban long bunsien kiba iaishah ha kiei kiei baroh, bad da ka jingiaishah ka jong ngi kan pyni ba ngi long ki Khristan kiba shisha kiba pynmih ia u soh jong U Mynsiem namarba ka jingiaishah ka long u soh jong U Mynsiem. Kan shim por lehse tang da ki bnai ne ki snem ia ki nongtrei ne ki company ban pynieng ia ki iing ne ki building kiba heh, hynrei ha ka por ka jong U Noah, ngi iohi ba ka shim por da ki spah snem ia u ban tei ia ka iing lieng haba u ap ne shaniah ha ka por ka jong U Blei. Ngi lah ban ong ba ka jingtreikam ka jong U Blei ka suki, hooid ngi lah ban i kumta, hynrei ka por ka jong U Blei bunsien ka long kaba bha bad kaba janai. U Jonathan Goforth uba im hapdeng ki snem1859-1936, u dei u missionary sha China, haba u la poi ha China u la sngewthuh shai ia ka jngkhot ka jong U Blei ba ka shnong ne ka nongbah Changte kan dei ka lyngkha ka jong u kaba un trei na ka bynta ban wanlam ia ki mynsiem ba kordor sha U Blei. Pynban mar ia poi ha kata ka nongbah Changte u la mad ia ki jingeh ha kaba ki paitbhur (mob) ki la wan ban ialeh ia u, bad man ba u wan ban jngoh ia kata ka shnong u ju shah byrngem byrsit. Hynrei watla katta, U Goforth u iai ap ia ka por ka jong U Blei, bad hadien 6 snem jong ka jingiaishah ka jong u ba un sa ioh ia ka jingbit (permission) ban trei ha kata ka shnong Changte. Bad kaba phylla ka long ba u tang mar ia sdang ban trei ha kata ka jaka, tang hadien lai sngi u la ioh ia ka jingtyrwa na ki 35 ngut kiba la wan ban tyrwa ban ai ia ki jaka jong ki ba un sdang ia ka kam mission. Bad U Goforth u la jied ia kawei na kita ki jaka kiba u la ju duwai bad kiba U Blei U la pynpaw ha u ba kata ka jaka kan long ka pdeng (Centre) na ka bynta ka kam mission ka jong u. Ka jingiaishah ka jong U Goforth ban ap ia ka por ka jong U Blei kala long kaba seisoh wat ha ka kam kaba u trei. U David u ong, “Ap shah slem ha U” (Salm 37:7), lada ngi lah ban iaishah bad ban ap ia ka por ka jong U Blei Un ai ia kaba bha tam ha ka jingim ka jong ngi.
Jingduwai: - “Trai Jisu, iarap ia nga ba ngan ioh ia ka mynsiem jong ka jingiaishah bad ban ap ia ka por ka jong Me.” – Amen. U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (11th October 2020)
Topic (5th – 11th October 2020) – “Ka jingai- mynsiem” (Encouragement) “Ki ktien jong me ki la kyrshan ia uta uban sa kyllon, bad me la pynskhem ia kita ki khohsiew kiba la dor.” (Job 4:4)
Kine ki long ki kyntien jong U Eliphas ia U Job, kiba u kren ha ka por ba U Job u mad ia ki jingeh bad kine ki kyntien ki la long ka jingai-mynsiem ia U Job, ki long ki jing pynkynmaw jong U Eliphas ba U Job u la ju long ka jingai-mynsiem ia kiba bun, u la ju long ka jingpynskhem ia kita kiba dor ki khohsiew (Job 4:4). Ki jingkren jong U Eliphas wat ha ka por jong ka jingshitom ka jong U Job, nga ngeit ba ka la long ka jingai-mynsiem ia U Job, namar ki long ki jingpyn kynmaw ba U Job u la leh ia kaba bha da kaba u long ka jingai-mynsiem ia kiwei. Ha ka kot bala thoh da U L.O. Dawson shaphang la ka jong ka jingim ka jong u ne ka Autobiography ka jong u, U Dawson u iathuh shaphang kawei ka jingjia ha ka jingleit ontep ia uwei u pastor jong kawei ka Balang. Ha ka jingiaseng kynmaw donburom (memorial Service), kata ka Ingmane kala dap, bad shibun ki briew ki la don hapoh ka Ingmane ban wan sngewlem. Kiba bun ki nongkren kiba dei ban ai jingkren ha kata ka por ki la iaroh ia ka jingtrei jong uta u pastor bad ia ki jinglong ki jong u. Haba ka pali jong U Dawson kala poi, u la kren kumba kiwei ki nongkren ki la ia kren hashwa jong u, shaphang ka jinglong jong uta u pastor uba la khlad, hynrei ha kajuh ka por ula kren ia ki dkhot jong kata ka balang u ong, “If many of you had been in attendance at the regular services of the church as you are now at the funeral service, your pastor would still be alive.” (Lada bun na phi, phi la smat ban wan sha ki jingiaseng ba ju pynlong man ka por ha ka ingmane kumne kumba phi wan ha kane ka sngi leit on tep, u pastor jong phi un dang im). Bad kata ka jingkren jong u ka la pyn kyndit ia kiba bun, hynrei ka long pat ka jingshisha ba ka jingnoh mynsiem khamtam jong ki pastor ne ki nongtrei ha ka kam ka jong U Blei, ka long ba kiba bun ki briew ki pyrkhat ba ki pastor kim donkam shuh ia ka jingai mynsiem, bad kumta kim ai mynsiem ia ki. Hynrei, ngi donkam ban sngewthuh ba ma ki ruh kidei tang ki briew, ki donkam ia ka jingai mynsiem jong ki parabangeit ha ki balang kiba ki ki don. U L.O. Dawson u la ong shuh shuh ha kata ka jingkren, “Empty pews broke your pastor’s heart. He did not know of your love. He died for lack of the things you have today so beautifully said and done.” (Ki ben kiba thylli ki pynpang ia ka mynsiem jong u pastor. Um ioh mad ia ka jingieit ka jong phi. U iap namar shibun kiei kiei kiba um ju iohi ne iohsngew na phi ia kiba phi la pyni bad kren mynta). Bunsien ha ka jinglong briew ha ka por ba dang im ngi nang tang ban woh nia ne ban pyrshang ban pynrem wat ia ka jingim jong kiba bun ki nongtrei ha ka kam ka jong U Blei, hynrei ynda haba ki la iap ne khlad noh ngi pyrshang ban iaroh bad ban iohi tang ia ki kam ba bha jong ki. Ah! lada ngi lah ban iaroh kumta ha ka por ba ki dang im ia ki kam ki jong ki, khlem pep kin ioh mynsiem ba kin nang lah ban trei kham bha. Ha kaba pynkut ia kata ka kot jong u, U Dawson u thoh, “More preachers die from broken hearts than from swelled heads.” (Shibun ki nongialap ne ki nongtrei ha ka kam ka jong U Blei ki iap namar ka jingpait ka mynsiem ym na ka jingshitom jong ka khlieh). Ai ba kumba long U Job, ba ki kyntien jong ngi ruh kin long shisha ka jingkyrshan ia kiba kyllon, ngin pyrshang ban ai mynsiem bad iaroh ia ki kam ba bha jong ki katba ki dang im, namarba ki donkam ia ki jingiai-mynsiem ba kin nang lah ban trei kham bha. Nai ap haduh ba kin da khlad na kane ka pyrthei ba ngin sa iathuh ia ki kam ba bha jong ki, hynrei to ai ba ngin pyrshang ban ai mynsiem ia ki naduh ba ki dang im, da kaba kynmaw ba ki nongsharai balang ruh ki donkam ia ka jingai-mynsiem jong phi.
Jingduwai: - “Trai Jisu iarap
Devotional (10th October 2020)
Topic (5th – 11th October 2020) – “Ka jingai- mynsiem” (Encouragement) “…to pynshlur ia kiba tlot mynsiem, to iakynpham ia kiba tlot, to iaishahslem ia ki briew baroh” (1 Thessaloni 5:14)
Ban pyni hi ia ka mynsiem jong ka jingshlur bad jong ka jingaitilut kadei haba ngi mih shakhmat ban kner ia ka kti jong ka jingiarap bad jingai-mynsiem khamtam haba ki briew ki mad ia ki jingeh ha ka jingim jong ki, ne haba ki jingjia ba sngewsih ki wan ban lynshop. Ha ka jingwan ther bom ia ka World Trade Centre kaba don ha New York ha u snem 2001, ha kaba da ki hajar ki briew ki la iap bad mynsaw, kumba 400 ngut ki nongtrei kiba hakhmat eh ne kita ki emergency worker ki duh ei ia la ka jingim. Kum ka jingsngewlem bad ka jingai mynsiem ia kito kiba don hapdeng ka jingnoh mynsiem namar kane ka jingjia, ka US senate ka la jied ia ka 12 tarik u September kum ka National Day of Encouragement (Ka sngi ha kaba ka ri baroh kawei kan rakhe ia ka kum ka sngi jong ka jingai-mynsiem). Ka long kaei kaei kaba donkam ba ka ri hi kan rakhe ia kata ka sngi, ka sngi jong ka jingai-mynsiem, U Paul hangne u iohi ba ka jingai-mynsiem ka don ka bynta kaba khraw bha wat ha ka jingsan jong ka Balang. U Paul u thoh sha ka Balang kaba dang lung bha ha Thessaloni, ka shnong ne nongbah kaba don ha Makedonia, ba kidei ban ia ai mynsiem ia kiba tlot mynsiem, ban kynpham lem ia kiba tlot (1 Thessaloni 5:14). Watla ki bangeit ha Thessaloni ki mad ia ki jingshah pynshitom bein, pynban U Paul u ai mynsiem ia ki bad u kyntu ia ki ba kim dei ban siew kylliang da kaba sniew ia kita kiba pynshitom ia ki hynrei kidei ban beh brai sha kiei kiei kiba bha (1 Thessaloni 5:15), “To khmih ba uno uno ruh un ym leh kylliang ia kaba sniew namar kaba sniew hano hano ruh: hynrei ha la ka sngi kein to iabeh brai ia kata kaba bha…” U Paul u tip ba kum ki briew haba ki mad ia ki jingeh bad ia ki jingialeh ha ka jingim, ka long kaba suk ia ki ban noh mynsiem ne wat ban ialeh pyrshah, u tip ruh ba khlem ka bor ka jong U Blei kin nym lah ban ai mynsiem iwei ia iwei pat. Ki jingjia mynta ruh kim iapher eh na kaba ki briew ha Thessaloni ki la iaid lyngba, ngi baroh ngi donkam ia ka jingai mynsiem, tangba ngi tip ba ngim lah ban leh da ka bor jong ngi, dei na kane ka daw ba U Paul u ong (1 Thessaloni 5:24) “Uta uba khot ia phi u long uba lah ban shaniah, uban leh ruh ia kata,” dei tang da ka jingiarap ka jong U Blei hi ngin sa lah ban kyrshan lem ne ban ai mynsiem lem ia kiba tlot mynsiem, ngin sa lah ban iai kynpham lem ia kiba tlot. Jingduwai: - “Trai Jisu nga ainguh ia Me ia ki jingai- mynsiem kiba Me ai ha nga man ka sngi, pyni lem ia nga ia kiba donkam ia ka jingai-mynsiem ka jong nga– Amen. U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (9th October 2020)
Topic (5th – 11th October 2020) – “Ka jingai- mynsiem” (Encouragement) “U Dabid u la pynkhlain ialade ha U Trai U Blei jong u” (1 Samuel 30:6)
Bunsien ka jingkren dalade ialade ka long kaba iarap haduh katta katta ban ai mynsiem khamtam ha ka por jong ka jingnoh mynsiem, haba ym don mano mano ba ngi lah ban iathuh. Don ki briew kiba pyrkhat ba kata kadei ka kam kaba leh biej bad kaba kim ju leh ialade, ki ong, ‘ba kata ka jingleh ka long kum ki briew ki bym don shuh ka jingiadei bad kiei kiei kiba don sawdong sawkun, kumta ki kren dalade ialade.’ Da kaba buh ia kata ha ka jingpyrkhat ka jong ngi, ngin ia peit ia ka Jingrwai Salm kaba 42. Hashwa ba u nongrwai Salm un iathuh ha U Blei ia ka jingnoh mynsiem ka jong u, u kren shwa hala ka jong ka mynsiem, bad u iathuh hala ka mynsiem shaphang U Blei, u ong (Salm 42: 5), “Balei pha long kaba la pynnoh, ko ka mynsiem jong nga? bad ba pha pynkhih hapoh jong nga? To kyrmen pha ha U Blei: naba ngan sa iaroh ia U pat namar ka jingkhiah ka khmat jong U.” U Nongrwai Salm hangne u kren ialade ban ai mynsiem ialade bad ban pynkynmaw ia la ka mynsiem ba kam dei ban noh ne sngewsih. Bad u pynkynmaw iala ka mynsiem ba kadei ban kyrmen ha U Blei. U Nongrwai Salm haba u kren kumne, kam dei ba u leh biej hynrei u sngewthuh ba kaba donkam nyngkong eh ka long ban ai mynsiem dalade ialade ha ka por bym don mano mano ki ba ngi lah ban iathuh ne kiba lah ban ai mynsiem. I don iwei i paralok jong nga iba la lait na ki jingdih kiba pynbuaid la kham bun snem, bad ha kawei ka sngi nga la ong ia i, ba in ai testimony ha kawei na ki awareness programme kiba ngan leit ban ai. Nga ong ia i, ’iathuh ia kaei kaba U Jisu U la leh ha ka jingim ka jong phi.’ Hadien ba i ladep ban ai ia ka testimony bad haba kata ka program kala wai, nga la ong ia i, ‘ka long ka jingai mynsiem ia kiba bun,’ i la ong ia nga, “Em, nyngkong nga sngew ba ka ai mynsiem shwa ia nga, da ka jingiathuh jong nga shaphang ialade nga sngew kumba nga kren ialade ban ai mynsiem ialade ba ngan nang lah ban im kham bha.” Lada ka don ka por kaba phi noh mynsiem shim ia ka kabu ban kren iala ka jong ka mynsiem, ai mynsiem dalade ba ka mynsiem jong phi ka dei ban shaniah ha U Blei. Ka lah ban don ka por ka ba yn nym don mano mano ba lah ban don ha syndah jong phi ba phin iathuh ia ki jingeh ne ki jingnoh mynsiem jong phi, hynrei kren ia la ka mynsiem bad pyrshang ban ai mynsiem dalade ialade kata kan long ka bor ba phin lah ban iaid shaphrang. U David ruh ula leh kumta, ha ka por ba u leit ban ialehthma ia ki Amalek u la noh mynsiem, hynrei ha kaba kum kata ka por u la pynkhlain ialade ha U Trai (1 Samuel 30:6). Jingduwai: - “Ah Trai! Iarap ia nga ba ha ka por jong ka jingnoh mynsiem ngan kren ha la ka jong ka mynsiem ba kan nang ban shaniah ha Me U Blei Uba lah baroh”- Amen. U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (8th October 2020)
Topic (5th – 11th October 2020) – “Ka jingai- mynsiem” (Encouragement) “…ba nga ruh ngan ioh sngewhun ynda nga la tip ia ka jinglong jong phi” (. . . that I also may be encouraged when I know your state) (Philipi 2:19)
Ban ai mynsiem ia kiwei kadei ka jingtrei ne ka ministry kaba donkam tam. U Paul ha ka shithi sha ki Philipi u iathuh ruh ba ka jingai-mynsiem ia kiwei ka long kaba donkam hynrei, ka long ruh kaba ngi hap ban aitilut ialade. U Paul ha kane ka por u don ha iingbyndi ha Rom, hynrei, u la ioh ia ka jingmyntoi kaba khraw da ka jingwan jngoh kaba na ka por sha ka por bad na ka jingai mynsiem ka jong U Timothy, kumta u la kut jingmut ban phah ia U Timothy na ka bynta ban leit ban ai ka jingshakri sha ka Balang ha Philipi bad lyngba jong U Timothy un ioh ban tip ruh kumno kiba ngeit ha Philipi ki im. U Paul u jied ia U Timothy ym ia kiwei ban leit, ka daw, ong U Paul, (Philipi 2:21) ’ba kiwei ki kham pynleit jingmut ialade bad kim pynleit jingmut ha U Khrist.’ U Paul katkum kane ka shithi sha ki Philipi (Philipi 2:19) u kwah ban ioh mynsiem ne ban sngewhun haba un iohsngew ia ka report na U Timothy shaphang kiba ngeit ha Philipi, bad dei na kane ka daw ba u phah ia U Timothy ban leit ban ai mynsiem ia kiba ngeit ha Philipi, bad haba U Timothy un wanrah ia ka khubor kaba bha shaphang jong kiba ngeit ha Philipi kata hi kan ai mynsiem ia U Paul watla u don ha ka iingbyndi. U Epaphraditos, ia uba la thoh ha kane ka juh ka bynta jong kane ka shithi sha ki Philipi (Philipi 2), u long u briew uba kham pynleit jingmut ha U Khrist, u dei u nongmihkhmat jong ka Balang Philipi, katba u dang wan ban jngoh ia U Paul ha ka ingbyndi bad ban iarap ruh ia U Paul haba U Paul u don ha ka ingbyndi, U Epaphraditos u la kem pang ialade bad u la poi ha ka khep ba u la jan iap. Hynrei kaba sngewtynnad shaphang jong u ka long, ba wat hapdeng kaba kat kata ka jingpang um shym pyrkhat iala ka jong ka jingpang, hynrei u sngewsih lada ki parabangeit kin tip ba u pang bad kin sngewsih na ka bynta jong u, kata kadei kaba pynsngewsih ia u (Philipi 2:26). Bad ka jingsngewkhia jong u ha kata ka por, ka long ba um kwah ba kiba ngeit kin noh mynsiem na ka bynta jong u, kumta u khlem treh ban leit phai sha Philipi, ioh ba ki parabangeit kin noh mynsiem na ka bynta ka jingshitom jong u, namarba u kwah ban ai mynsiem ia ki ba kidei ban iai san ha U Khrist. Ngi iohi ha U Paul, U Timothy bad U Epaphraditos ia ka bor barieh ba ki lah ban long ka jingaimynsiem ia kiwei, ngi iohi ia ka jinglen lade jong ki, ngi iohi ba ki klet ruh ialade tang namarba kiwei kin ioh mynsiem. Hato ma nga bad ma phi ruh ngi kwah ne em ban long ki Khristan ki ban long ka jingai-mynsiem ia kiwei pat? Kynmaw borabor ba ka tynrai ba ngin ioh mynsiem ne ngin sngewshlur kam wan na ki briew hynrei na U Blei, kumta ka dei ia ngi ban leit sha U Blei borabor ban ioh ia ka jingsngewshlur ne ka jingai-mynsiem na U ba ngin sa lah ban ai mynsiem lem ia kiwei ruh. Bad kynmaw ruh ba dei haba ngi ai mynsiem ia kiwei ba ngi ruh ngi kiew shaphrang ne ngi ioh mynsiem, U Robert Ingersoll uba dei u nongthoh uba na America u ong, “We rise by lifting others” (Ngi san haba ngi rah ia kiwei).
Jingduwai: - “Ah Trai! Nga sngewthuh ba ngam lah ban ai ei ei ia ki briew kiba donkam ia ka jingiarap ka jong nga, hynrei tang kawei kaba nga lah ban ai ka long ka jingai-mynsiem ia ki, aibor ia nga Ah Trai, ba ka jingim ka jong nga kan long ka jingai-mynsiem ia kiba bun.” – Amen. U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem.
Devotional (7th October 2020)
Topic (5th – 11th October 2020) – “Ka jingai-mynsiem” (Encouragement)
“Te u paidlang baroh u la sngap jar bad ki la iashah skhor ruh ia U Barnabas bad U Paul katba ki iathuh ia kiba katno ki dak khyllah ba U Blei U la leh.” (Ki Kam 15:12)
La iathuh shaphang U Benjamin West uwei na ki artist ne ki nongdro dur ba pawnam, naduh ka por ba u dang rit u ju sngewtynnad bha ban dro jingdro bad u ju dro ia ka dur jong ka para ka jong u, Ka Sally. Bad u dro ka dur kaba isih bha bad ka bym itynnad, kumta ka para ka jong u kam ju sngewtynnad bad ka ju mai ia u bad ka ju pynnoh mynsiem ia u ba um nang ban dro. Hynrei ka kmie jong u ka ju iaroh ia u watla kita ki jingdro ki long ki bym itynnad, ka ju ong, ‘shu duna khyndiat, hynrei ki dur ki long kiba itynnad,’ bad nangta ka ju doh ieit ia u na khlieh haman ba u wan ban pyni ha ka ia ki dur ba u dro. U Benjamin ynda u la long u nongdro dur uba pawnam u ong, “It was that kiss that made me an artist” (Kadei kata ka jingdoh ieit ka jong i mei kaba pynlong ia nga u nondro dur). U Benjamin u dei u nongdro dur ba pawnam ha ka pyrthei bad ki jingdro ba pawnam jong u ki kynthup ia, “The Death of Nelson, The Death of General Wolfe, bad Benjamin Franklin Drawing Electricity from the Sky.” Kumba long U Benjamin ha ka por ba u dangrit bad u dang pyrshang ban dro, U Paul ruh ha ka por ba u sdang ia ka ministry ne ka jingtrei ka jong u, um don eh ia ka jingshemphang ne ka jingtbit, hynrei dei U Barnabas uba la pynskhem ne ai mynsiem ia U Paul ia ka jingkhot ka jong U Blei ia u. Kadei lyngba ka jingai mynsiem jong U Barnabas ba ka balang ka pdiang ia U Saul kum uwei napdeng ki para bangeit jong ka Balang (Ki Kam 9:27). U Barnabas u la ai mynsiem ruh ia kiba ngeit ha Antiok, bad u la pynlong ia ka Balang ha Antiok kawei na ki balang kiba paw ha ka kitab Ki Kam ki Apostol (Ki Kam 11:22-23). Bad dei lyngba ka jingai mynsiem ka jong U Barnabas bad U Paul ba ka Balang kaba nyngkong ka lah ban pdiang ia ki jentil sha ka Balang (Ki Kam 15:19). Kumta lada ngi pule ia ka jingiathuh (Story) jong ka Balang kaba nyngkong, kadei ka Balang kaba ai mynsiem iwei ia iwei pat. Ka juh ruh kadei ban long ha ka jingim ka jong ngi, ngi dei ban ai mynsiem wat haba ngi iohi ba kim lah, namarba dei lyngba ka jingai mynsiem ka jong ngi ba U Blei U pynwandur ia ka jingim jong kita kiba ngi ioh ban ai mynsiem ia ki.
Jingduwai: - “Ah Trai! Iarap ia nga ba ngan ai mynsiem lem ia kiwei kumba ma Me ruh Me ju long ka jingai-mynsiem ia nga ha ki por baroh.” - Amen
U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (6th October 2020)
Topic (5th – 11th October 2020) – “Ka jingai mynsiem” (Encouragement)
“to phin iapyntngen paralok, bad to phin nang iatei paralok, kumba phi leh ruh.” (1 Thessaloni 5:11)
Ban ieit ia kiwei ka kynthup ruh ia ka jingaimynsiem iwei ia iwei pat. Ha ka shithi sha ki Nong Rom, (Rom12:7-8), U Paul u la thoh (List) ia ka jingia aimynsiem lem iwei ia iwei (Encouragement) kum kaei na ki jingai jong ka jingaiei (Gifts of Grace). Haba ki briew ki ioh lang ia kiei kiei kiba ki donkam ha ka jingim, baroh kin long kiba ioh mynsiem. Kiba ngeit ha Thessaloni ki mad ia ki jingeh khamtam ia ka jing bym sngew tikna ka jong ki ia ka lawei, kumta U Paul u thoh sha ki ban ai mynsiem ia ki, bad ban pynkynmaw ia ki ba kim dei ban sheptieng, namarba kim long ki khun jong ka jingdum hynrei jong ka jingshai, bad kum ki khun jong ka jingshai kim dei ban sheptieng ia ka lawei (1 Thess 5:2-5). Bad U Paul u kyntu ia ki ba kidei ban ia ai mynsiem iwei ia iwei ym ban sngewtieng ia kata ka sngi kaba khatduh, hynrei ban ai mynsiem bad ban iai kyntu parabangeit ba ki dei ban long kiba iai pynkhreh tad haduh kata ka jingwan ka jong U Trai. Ka jingai ban ia ai mynsiem iwei ia iwei pat ka long kaba donkam bha haka jingim jong ngi kum ki bangeit, ka kamram ka jong ngi kam dei ban ia pynnoh mynsiem ne ban pynsheptieng iano iano, ne ban pynrem ia kita kiba la jan hap ne syntuid ha ka jingngeit, hynrei, ban ai mynsiem ia ki ba shisien ka sngi ki ruh kin lah ban tyngshain naka bynta U Khrist. Kane ka long kumba iarap ia ki ban pynkhreh iala ka jingim tad haduh ka jingwan U Khrist. Ka jingai mynsiem ka long kumba ngi pyrssad ia ito i rnga iba la jan lip, bad da ka jingpyrsad ito i rnga in sa rhem biang. Ka long kumta ha ka jingshakri Blei ruh, ka long kaba donkam ban ia ai mynsiem iwei ia iwei pat ym ban pynrem. Kumta ban ia mynsiem ka long kaba donkam, naduh na iing, ha ki jaka trei, ha shnong ha thaw, bad wat iakito kiba noh mynsiem ngi lah ban ai mynsiem ia ki da kaba ngi don ha siendah jong ki. Ka jingkylli kaba ngi dei ban kylli kum kiba ngeit ka long, mynno, ka sien kaba khatduh ba nga ioh ban ai mynsiem ia kiwei? Kata kan iarap ia ngi ba ngin iohi ia kiwei bad ban ai mynsiem ia ki ha ka jingiakhun ka jong ki.
Jingduwai: - “Ah Trai! Iarap ia nga ba ngan ithuh ia ki briew kiba don sawdong jong nga kiba donkam ia ka jingpyntngen bad ia ka jingaimynsiem, ai ruh ha nga ia ka jingstad ba ngan lah ban long ka jingai mynsiem na ka bynta jong ki” - Amen
U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (5th October 2020)
Topic (5th – 11th October 2020) – “Ka jingai mynsiem” (Encouragement)
“Hynrei to iakyntu paralok ha la ka sngi…”(Encourage one another daily) (Hebru 3:13)
Ka phang ia kaba ngin ia peit ha kane ka taiew (5th – 11th October, 2020) ka long shaphang, “Ka jingai mynsiem” (Encouragement). Ngi im hapdeng ki sngi kaba, kiba bun ki don hapdeng ka jingnoh mynsiem, kumta ka long kaba donkam ba ngin iohi lem ia kiba kum kita bad ban ai mynsiem lem iwei ia iwei pat. Ha ka Our Daily Bread 9 tarik u Jymmang 2018, ka iathuh ia ka jingiathuh khana shaphang ar ngut shi paralok, U Richard bad U Kevin, kine baroh arngut kidei ki nongkiew lum ne kiba ju kiew ia ki maw kiba long lum ne kita ki rock climbers. Ha kawei ka sngi katba U Richard u dang kiew ia uta u maw uba heh katba u Kevin u dang ap napoh, U Richard ynda u la poi ha mar shiteng u la pyrta ia U Kevin u ong, ‘Kevin, ngam lah shuh ban kiew ngan hiar noh shapoh, ki kti jong nga ki la khynniuh bad ngam lah shuh ban kiew shakhlieh.’ U Kevin uba peit napoh u iohi ba sa tang khyndiat artad U Richard u la poi shakliar, kumta u la ai mynsiem ia U Richard da kaba ong, “Phi lah jan poi artad, balei ba phin iehnoh?’ Bad kaba phylla ka long ba U Richard u la lah ban kiew ia uta u maw. Bad U Richard hadien ba u la la lah ban kiew ia uta u maw u la ong, ‘I was able to complete because of my friend’s encouragement” (Nga la lah ban pyndep namar ka jingai mynsiem jong u paralok jong nga). Ha ka Balang kaba nyngkong (Early Church), ki parabangeit kiba long ki nongbud jong U Jisu Khrist, ki ia ai mynsiem iwei ia iwei pat kumno ba kin nang lah ban bud ia U Jisu ha ka jingim. Haba ki iohi ba don kiba la kham leh sting ki leit ban ai mynsiem ia ki ba kim dei ban syntuid noh na ka jingngeit. Ki im hapdeng ki sngi kiba sniew, hynrei ki ai mynsiem iwei ia iwei kumno ba kin im ka jingim kaba khuid (1 Thessaloni 4:1), ki ba ngeit ki ia ai mynsiem iwei ia iwei pat kumba U Blei U kwah ia ki ba kin leh kumta, kumba la thoh ha ki Ki Kam 13:15. Ha kane ka shithi sha ki Hebru 3:13, U nongthoh ia kane ka shithi u kyntu ia ki parabangeit ba ki dei ban ia kyntu paralok hi hala ka sngi, ha ka NIV ka thoh “Encourage one another daily.” Ngi tip ba ia kane ka shithi sha ki Hebru la thoh sha ki Jiw kiba la kylla Khristan, kine ha kato ka por ki mad ia ka jingshah pynshitom kaba long ar shah, kawei na ki para Jiw kiba dang ngeit ha ka niam Judaism bad ha ki nong Rom. Kumta, ka long kaba donkam ban kin ia ai mynsiem iwei ia iwei pat, ba kin iaineh skhem ha ka jingngeit kaba ki la ngeit. Kane ka long ka jingkhot ia ngi ruh, ba ngi dei ban ia ai mynsiem lem iwei ia iwei pat ba ngin lah ban long ki nongbud kiba shisha ki jong U Jisu hi.
Jingduwai: - “Ah Trai! Kumba kiba ngeit ha ka por jong ka Balang kaba nyngkong ki ia ai mynsiem iwei ia iwei ba ki lah ban iaineh ha Me, iarap ia nga ruh Trai ba ngan iohi ia ki briew kiba noh mynsiem kiba don sawdong jong nga bad ba ngan long ka jingai mynsiem ia ki.” - Amen
U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (4th October 2020)
Topic (28th September- 4th October 2020) – “Ban tip ia ka mon ka jong U Blei” (Knowing God’s will)
“Hynrei lada uno uno ruh na phi u duna ka jingstad. to un pan na U Blei Uba ai kylluid ia baroh bad U bym kynnoh bein: te yn ai ia kata ha u. Hynrei to un pan ha ka jingngeit, khlem da artatien ei ei ruh em; namar uta uba da sngew artatien u long kein kum ka jingat phyllung ka duriaw ia kaba la beh da ka lyer bad ba la pynshad kynting” (Jakob 1:5-6)
Lada ngi kwah ban tip ia ka mon ka jong U Blei ha ka jingim ka jong ngi ngi donkam ban leh ia kine ki ar tylli kiei kiei: - Ngi donkam ban pdiang, ba ngi donkam ia ka jingialam lynti (We need to admit that we need guidance): Ka jingeh bad kiba bun ki briew ka long, ba kim treh ban pyni ne ban iathuh ne wat ban pdiang haba ki don ha ka jingklumar jingmut, kumno ban leh ia kano kano ne kaei kaei. Kata kadei ka jinglong briew ba ngim kwah ban ong, ‘hei! Iarap lang ia nga ngam nang shuh ne ngam tip shuh kaei ba nga dei ban leh? Ngam tip shano, kumno ngan leit ne shano ngan iaid? Iarap ban pyni lynti lem.’ Ha ka jinglong jingim kaba kynja mynsiem ruh, lada ngi kwah ban tip ia ka mon ka jong U Blei, pdiang ba phi donkam ia U Blei ha ka jingim ka jong phi U ban ialam lynti ia phi. Ha ka Salm 25:9, ka ong “Ia uba jemnud Un ialam ha ka jingbishar: bad ia la ka lynti Un hikai ha uba jemnud.” Ha ka NIV ka thoh, “He guides the humble in what is right and teaches them his way.” U Blei Un ialam, U Blei Un hikai ia ki lynti, bad kaba ngi donkam ka long tang ba ngin pdiang ba ngi donkam ia kata ka jingialam lynti ka jong U Blei.
Kaba ar, ban tip ia ka mon ka jong U Blei, ngi donkam ban pan na U Blei ha ka jingngeit na ka bynta ki jingpyni lynti ki jong U (We need to ask God in faith for directions): Ha kane ka shithi U Jakob (Jakob 1:5-6) u ong “Hynrei lada uno uno ruh na phi u duna ka jingstad, to un pan na U Blei Uba ai kylluid ia baroh bad U bym kynnoh bein: te yn ai ia kata ha u. Hynrei to un pan ha ka jingngeit, khlem da artatien ei ei ruh em; namar uta uba da sngew artatien u long kein kum ka jingat phyllung ka duriaw ia kaba la beh da ka Iyer bad ba la pynshad kynting.” Ar tylli kiei kiba ngi iohi nangne, kaba nyngkong ka long ba ngi donkam ban pan ne phah pyni lynti ha u briew uba dei, ka jingmut hangne ka mut ba ngi dei ban phah pyni lynti ha U Blei. Mynta, lada ngi jah lynti bad ngi phah ialam sa ha u briew u bym tip ngin nang bakla lynti, hynrei lada ngi phah ialam ha u briew uba dei uba tip bha ngin poi sha kata kaba ngi thmu bad kwah ban leit. Kaba ar pat, ngi donkam ban pan ha ka rukom kaba dei (right attitude), bad kata ka long ba ngin phah pyni lynti ha U Blei da ka jingngeit. Da ka jingngeit ba U Blei Un leh ia kaba bha tam ha ka jingim ka jong ngi, da ka jingngeit ngin pan na U Blei namarba U Blei U tip ban ai ia kaba bha tam ha ka jingim ka jong ngi kam pher watla kata kam iadei bad ka mon ka jong ngi.
Jingduwai: - “Ah U Blei, aibor ia nga ba nga lah borabor ban pdiang ba nga donkam ia Me bad ia ka jingpyni lynti ka jong Me, bad ba ngan don ka jingngeit kaba skhem ba ia kaei kaei kaba nga nga pan na Me Me tip ban ai ia ka ba bha tam na ka bynta jong nga” -Amen. U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (3rd October 2020)
Topic (28th September- 4th October 2020) – “Ban tip ia ka mon ka jong U Blei” (Knowing God’s will)
“To phin leh kmen ha la ka sngi. To duwai khlem da pud. Ha kaei kaei baroh to phin ai ka jingnguh: namar kane kein ka long ka mon U Blei ha U Khrist Jisu sha phi.” (1 Thessaloni 5:16-18)
Ngi la ia peit naduh ka sngi nyngkong (28.9.2020), ba kiba bun hi ki briew ki ju kylli shibun ki jingkylli shaphang kaei kaba kidei ban leh ha ka jingim, kaei ka mon ka jong U Blei ha ka jingim ka jong ki? Naduh ka pule ka puthi, haduh ka kam ka jam bad ka shongkha shongman. Ha ka niam Navajo (Navajo Religion) ki ialeh ban iit ia ka jubab ia kine ki jingkylli, da ka jingiarap jong ki briew kiba ki ngeit ba ki don ka bor ban iathuh ia ka mon ka jong u blei ha ka jingim ka jong ki briew, ka ban long ka jubab ia kitei ki jingkylli jong ki kiba iadei naduh ka pule ka puthi, ka shongkha shongman bad kiwei kiwei. Ka ktien ka jong U Blei (1 Thessaloni) ka ai ha ngi ki Khristan ia ka jingpyni lynti kaba shai ha kaba iadei bad ka jingbud ka jong ngi ban tip ia ka mon ka jong U Blei, ym dei ba ka ai ia ka jubab kaba long beit ia kita ki jingkylli ba ngi ju kylli ha ka jingim, hynrei ka kham hikai ia ngi kumno ba ngin nang ban buh ia U Blei ha ka pdeng jong ka jingim ka jong ngi. Hadien ba U Paul u la iathuh ia kiei kiei kiba U Blei Un leh haba ngi kum kiba ngeit ngi don ia U Jisu Khrist, ha kaba pynkut artad ia kane ka shithi U Paul u ai mynsiem ia ki nongpule ba kidei ban im katba kum U Mynsiem ym katba kum ka doh. Ka pdeng hi jong ka jingkyrpad ka jong U Paul ia kiba ngeit ha Thessaloni ha kane ka bynta (1 Thessaloni 5) ka long “ba kin don ha U Khrist Jisu” (To be in Christ Jesus), naduh ka jingkha haduh ka jingiap haba ngi don ha U Khrist ngin ioh ka jingsuk wat hapdeng ki jingjia kiba jia kiba long pyrshah ia ka mon ka jong ngi. Haba ngi don ha U Khrist ngin mad ia ka jinglaitluid (Galatia 5:1), bad haba ngi don ha U Khrist ngim khuslai ei ei ruh la kane kaba ngi leh ngi sngewthuh ne ngim sngewthuh ba kadei ka mon ka jong U Blei, namarba ngi tip ba haba ngi don ha U Khrist kiei kiei kiba ngi leh ki long hapoh ka jingialam ka jong U. Bad ong U Paul ba ka mon ka jong U Blei kaba ngi dei ban sngewthuh ka long ba ngi dei ban long borabor kiba sngewnguh, ngi dei ban iai duwai khlem da pud, ngi dei ban leh kmen hala ka sngi, bad ban ioh ia kita ha ka jingim ka long tang lada ngi don ha U Khrist manla ka sngi manla ka por ha ka jingim, namar, haba ngi don ha U Khrist ngin ioh ia ka jingkmen ngin nang ruh ban sngewnguh wat hapdeng ki jingeh namar ngi tip ba kata kaba ngi dei ban mad ka long ka mon ka jong U Blei. Jingduwai: - “Ah U Blei, nga ainguh ia Me ba Me ai ha nga ia U Jisu U ban long U Nongialam lynti ia nga. Iarap ia nga ba ngan iai don borabor ha U Khrist namarba haba nga don ha U Khrist ngan ioh leh kmen wat hapdeng ki jingeh, bad ngan nang ban sngewnguh wat hapdeng ki jingtynjuh ha ka jingim namar nga tip ba kata ka long ka mon ka jong Me ha ka jingim ka jong nga” -Amen. U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (2nd October, 2020)
Topic (28th September- 4th October 2020) – “Ban tip ia ka mon ka jong U Blei” (Knowing God’s will)
“Long ka mon jong Me.” (Mathaios 6:10)
Haba ngi duwai ia ka jingduwai kaba U Trai U hikai ia ngi ban duwai ngi ju ong, ‘Long ka mon jong Me’ (Math 6:10), hynrei ha ka juh ka por ngi ju kylli, kaba kumno ka mon ka jong U Blei ha ka jingim ka jong nga? Lada ngim tip ka mon ka jong U Blei ha kata kaba ngi ngi pan, kumno ngin don ka jingsngewskhem ba kata kaba ngi pan U Blei Un ai? Haba U Blei U la pynpaw tyngkrein ia ka mon ka jong U ha Ka Ktien ka jong U, balei kan eh ia ngi ban duwai bad ha kaba kut ka jingduwai ban ong, ‘long ka mon ka jong Me?’ Bunsien ka jingeh ka jong ngi ban ong, ‘long ka mon jong Me,’ ka daw ka long ba ngi kwah ban pynbor ia U Blei ba Un mon ia kaei kaba ngi ngi mon. Watla ngi tip ne ngim tip kaei ka mon U Blei hynrei ngi dei ban long la kloi kumba U Jisu U hikai ban duwai ban ong long ka mon jong Me, kam pher watla ka mon ka jong U Blei kam iadei bad ka mon ka jong ngi, hynrei ngin pdiang ia kaei kaba U Blei U pyniaid bad pynjia ha ka jingim ka jong ngi namar ngi la duwai ban long ka mon jong U Blei. Ka jingeh jong kiba bun ki briew ka long, ba wat haba ki la duwai ban ong, ‘long ka mon ka jong U Blei,’ ki dang pyrshang pat ban pynkohnguh ia U Blei ba Un iahap bad ka mon ka jong ki, dei hangta ba kim ioh ia ka jingsuk ne ka jingkmen ha ka jingim ka jong ki wat haba ki la duwai ban iit ia ka mon ka jong U Blei. Hooid, ka dei ia ngi ban pynsngew ia kaei kaba ngi donkam, tangba ngim dei pat ban pynbor ia U Blei bad ia ka mon jong U ban iahap bad ka mon ka jong ngi. U Jisu ha ka kper Gethsemane U duwai ban pynsngew ia ka jingsngew ka jong U, ban ong “Ko Kpa jong nga, lada don lad, to ai ba kane ka khuri kan ioh lait noh na nga”(Mathaios 26:39). Kaba sngewtynnad pat ka long ba U Jisu U khlem pynkut hangta, U pynkut da kaba ong, (Mathaios 26:39) “Pynban, ym kumba Nga mon ma Nga hynrei tang kumba Me mon.” Ka long kaba donkam ia ngi ruh ba ngin pyndem iala ka mon ha ka mon ka jong U Blei, bad dei hangta ba ngin ioh ia ka jingsuk bad ia ka jingkmen ha ka jingim ka jong ngi. U Dwight L. Moody u ong, “After we have made our requests known to Him, our language should be, "Thy will be done.” I would a thousand times rather that God’s will should be done than my own.” (Hadien ba ngi la pyntip ia ki jingdonkam ki jong ngi sha U, ka sur jong ngi ka dei ban long, ‘Long ka Mon Jong Me.’ Nga kham lah shi hajar shah ban leh ia ka mon U Blei ban ia kaba nga leh ia la ka jong ka mon). Ka long kaba donkam ia ngi ruh ba ha man ba ngi dep ban pyntip ia ki jingpan ki jong ngi sha U Blei ban pynkut da kaba ong, ‘long ka mon jong Me,’ kane ka long ka jing pynkynmaw ia ngi ba kata kaba ngi pan la ka long ne kam long, la ngi ioh ne ngim ioh, hynrei ia ka mon ka jong U Blei ngi dei ban leh bad pyndep ha ka jingim. Jingduwai: - “Ah U Blei, Me tip ia kaba bha tam na ka bynta ka jingim ka jong nga, ai ba ia ka mon jong Me yn leh ha ka jingim ka jong nga kaba manla ka sngi.” - Amen. U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (1st October 2020)
Topic (28th September- 4th October 2020) – “Ban tip ia ka mon ka jong U Blei” (Knowing God’s will)
“U la pynlong itynnad ia kiei kiei baroh ha la- ka aiom” (Eklesiastis 3:11)
Manla ka por U Abraham Lincoln u ju don ka jinglong kaba noh mynsiem, u long u briew uba khuslai jingmut, bad kum u riewsaidain (lawyer) um long uba jop ha ka kam ka jong u. Ki jingkren ki jong u ki long kiba ki briew kim lah ban sngap. Uwei na ki paralok ki jong u uba iatrei lang bad u kum u riewsaidain u ong, “He always fell into a sad and gloomy state, he used to sit silently and stared for hours.” (Bunsien u noh mynsiem bad don ha ka jingsngewsih bad duh jingkyrmen, u ju shong marwei ha ka jing jarjar bad peit sah khlem khih da ki kynta). La kha ia u Abraham Lincoln ha u snem 1809, bad ha ka jingiohi jong kiba bun U Abraham Lincoln udei u briew u ban nym lah ban poi shano shano (failure) namar kata ka jinglong. Hynrei kiei kiei ki sdang ban kylla, khamtam ha ka por ba u rung ban iakhun ia ka election bad ban long u nongmihkhmat (Senator) sha ka U.S. Senate ha u snem 1858. Hooid, kiba bun ki riew peitbniah (Political analyst) ki ong, ‘ba ki jingkren jong u ha kata ka por ki long hi kumba ju long, kim lah ban pynsngewtynnad ia ki briew, ki campaign jong u kim long kiba jop.’ Pynban kaba pyn lyngngoh ia kiba bun ka long, ba kumno une u briew uba kum uta, uba kiba bun ki niew ia u u bym larkam u shah jied pynban kum u President uba 16 jong ka Ri America ha u snem 1860. Kiba bun ki kylli, kaei kaba pynlong ia U ban long uba jop? bad ban jop ha kata ka jingiakhun? Kaei ka jingkylla ha u kaba pynlong ia u ban ioh ia kaba kat kane ka jingjop? Kiba bun ki riew peitbniah (Political analyst) ki ong, kadei ka por (the timing was right). Ka daw kaba rieh hi ka long, ba U Abraham Lincoln um ju pep ban iit ia ka mon ka jong U Blei ha ka jingim ka jong u, bad ha ka por ka jong U Blei, U Blei U pynlong ia u uba jop ha ka jingim. Ha ka kitab U Eklesiastis 3:11 ka ong, “U la pynlong itynnad ia kiei kiei baroh ha la- ka aiom” (God has made everything beautiful for its own time). Lada ngi ruh ngi kwah ba U Blei Un pyndonkam ia ngi, ngi donkam ban long borabor kiba lah ban ap ia ka por ka jong U Blei.
Jingduwai: - “Ah U Blei, ialam ia nga ba ngan lah ban leh ia ka mon ka jong Me da kaba nga nang ban ap ia ka por ka jong Me.” – Amen.
U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (30th September 2020)
Topic (28th September- 4th October 2020) – “Ban tip ia ka mon ka jong U Blei” (Knowing God’s will)
“Naba kumta to wat long phi kiba bieit, hynrei kiba shemphang kaei ka mon U Trai.” (Ephesos 5:17)
Kumba ngi la ia peit ha ki sngi kiba ladep, ha uwei pa uwei u Khristan ka don beit ka por kaba un kylli ia kane ka jingkylli, “Kaei ka mon ka jong U Blei ha ka jingim ka jong nga?” Ban thrang ban tip ia ka mon ka jong U Blei ka long kaba dei bad kaba donkam, bad U Mynsiem Bakhuid ruh U trei hapoh jong ngi ba ngin iai thrang ban leh tang ia kaei ka ban pynsngewbha ia U Blei. Manla ki por ka jingkwah jong ngi ban tip ia ka mon ka jong U Blei, kadei kaba ngi kwah ia ka jingialam kaba marmet ka jong U (God’s Personal Guidance). Ngi kwah ba U Blei Un jubab ia ki jingkylli kiba ngi ju kylli bunsien, “Iano U Blei U kwah ba ngan shongkurim?” “Ne U Blei U kwah ba ngan shong marwei?” Ne kaei ka jingpule ba ngan jied? Shano ngan leit? Kaei ka kam kaba ngan trei? bad kumta ter ter. Kine ki jingkylli kidei ki jingkylli kiba dei bha, bad ngi ju iit ruh bunsien ia ka jubab na Ka Ktien ka jong U Blei. Hynrei ka Bible kam ai ia ki jubab kiba iadei beit thik ia kine ki jingkylli (Direct Answers). Hynrei, ka shong ha ngi kumno ban pyndei ia ki jinghikai na ka ktien ka jong U Blei kum ki briew kiba stad ha ki por bad ha ki jingshem ne jingiakynduh jong ngi, da kaba ngi shaniah ruh ha U Mynsiem Bakhuid Uba ju kren ha ngi borabor na Ka Ktien ka jong U Blei bad ruh da kaba ngi iit ia ka jingai jingmut na ki Khristan kiba la san ha ka jingiadei bad U Blei kumno ba ngi lah ban ai ia ki rai kiba dei bad ki rai kiba pynsngewbha ia U Blei. U Paul u kyntu ia ki nong Ephesos (Ephesos 5:17) ba kum ki khun jong ka jingshai kim dei ban long kiba bieit, hynrei kiba stad bad kiba shemphang ban tip ia ka mon ka jong U Blei. Ngi ruh ngi lah ban tip ia ka mon ka jong U Blei, da kaba ngin pan ka jingstad na U bad hapoh ka jingialam ka jong U Mynsiem Bakhuid ngin nang lah ban pyndei ia ki jingshisha na Ka Ktien ka jong U Blei ha kano kano ka jingshem ne jingiakynduh kaba ngi iakynduh ha ka jingim kaba manla ka sngi bad Ka Ktien ka jong U Blei hi kan long ka jubab ia ki jingkylli baroh ha ka jingim ka jong ngi, tang lada ngi pule bad ngi ngeit ha Ka. U Ronald Reagan uba long u President ba 40 jong ka Ri America u ong, “Within the covers of one single book, the Bible, are all the answers to all the problems that face us today—if only we would read and believe.” (Hapoh ka jingsop jong kawei ka kot, Ka Bible, don lut ki jubab ia ki jingeh kiba ngi iashem ne iakynduh ha kane ka pyrthei kaba mynta - tang lada ngi la pule bad ngeit ha Ka). Ka long kumjuh bad ka jingtip ka jong ngi ia ka mon ka jong U Blei, U Blei Un jubab ia ki jingkylli kiba ngi kylli ha kaba iadei bad ki rai kiba ngi dei ban shim ha ka jingim bad ka jubab kaba U Blei Un ai ka long lyngba Ka Ktien ka jong U. Kumta kaba donkam ia ngi ka long ba ngi dei ban pule bad ban ngeit ia Ka Ktien ka jong U Blei.
Jingduwai: - “Ah U Blei, Me tip katno nga thrang ban leh ia ka mon ka jong Me, iarap ia nga ba ngan long uba stad ban pyndei ia ki jingshisha ka ktien ka jong Me ha kano kano ka rai kaba nga dei ban shim ha ka jingim.” Amen. U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (28th September 2020)
Topic (28th September- 4th October 2020) – “Ban tip ia ka mon ka jong U Blei” (Knowing God’s will)
“Ia ki jingiaid u briew la pynskhem da U Trai; bad u sngewbha ha ka lynti jong u” (Salm 37:23)
Bun na ngi ngi iit ia ka mon ka jong U Blei khamtam haba ngi poi ha ka khim khait bad ka kutlad jong ka jingim. Ngi kwah ban tip, kan jia aiu ia nga mynta ha kane ka por? Hato ngan leh ia kane ne ngan leh ia katai? Ne ngan leit noh ne ngan ap? Ne U Blei U kwah ba ngan leh kumno ne ngan leh ia kaei? Hooid, haba ngi tip ngi dei kiei, haba ngi tip ba ngi dei ki khun ki jong U Blei, ngi tip ba ngin leh tang ia kaei ka ban pynsngewbha ia U, kaba wat haba ngi poi ha ka jingeh jong ka jingim, kaba ngi dei ban sngap ne ban leh ka long, tang ia kaei kaba U Blei U ong ia ngi ban leh ha kato ka khyllipmat ne ha kato ka por, bad kadei ia ngi ban ap ia U Blei, kaei kaba U Blei Un pyni ia ka sienjam kaba bud kaba ngi dei ban leh ha kaba la shibit ne lashai. Katba ngi dang pynkohnguh ban leh ia kata kaba ngi tip ba kadei ia ngi ban leh, kata hi kan iarap ia ngi ba ngin sa nud ban shim ia ki sienjam kiba bud, suki pa suki, kyrdan pa kyrdan, shi sienjam- shi sienjam, dei kata kaba ngin tip kumno ban iaid bad U Blei. Wat nym kwah noh ban tip, kan jia aiu lashai? Iaid mynta bad U Blei, shah ia U Blei ba Un ialam ia ngi shi sienjam-sienjam ha ka jingim jong ngi. Kaei ka ban jia lashai ieh ha U Blei, kata kadei ka kam ka jong U Blei, ka kam ka jong ngi ka long ban kohnguh ia U ia kaei kaba ngi dei ban leh mynta. U Nongrwai Salm u ong, “ba ia ki jingiaid u briew la pynskhem da U Trai,” ha ka Kotbah phareng ka ong, “The steps of a man are ordered by the Lord.” Ka jingialam lynti ha kane ka sngi, kata kadei kaba ngi donkam eh, ia kaba lashai ngin ieh ha ka jingialam U Blei, hynrei ngi donkam ban iaid bad U man ka sngi bad ban shah ia U ba Un ialam ia ngi. U George MacDonald uba dei u nongthoh bad u nongthoh poetry uba na ka Ri Scotland u ong, “We do not understand the next page of God’s lesson book; we see only the one before us. Nor shall we be allowed to turn the leaf until we have learned its lesson.” (Ngim tip bad ngim sngewthuh ia ka sla kaba bud ha ka kot jinghikai ka jong U Blei; ngi iohi tang ia kata ka sla kaba don hakhmat jong ngi. Bad ym shym la shah ruh ia ngi ba ngin plied ia ki sla kiba shakhmat jong kata ka kot haduh ba ngin da la sngewthuh ia kane kaba ngi iohi mynta). Lada ngi la sngewthuh ia ka mynta bad lada ngi la lah ban pdiang ia kaei kaba U Blei U leh ha ka jingim ka jong ngi mynta, dei hangta ba U Blei Un sa pyni ha ngi ia kaei pat kaba ngi dei ban leh ha kaba lashai. Lada ngi iaid ha ka lynti jong ka jingngeit bad jong ka jingkohnguh ngin sa shem ia ka mon ka jong U Blei ka ban ialam ia ngi. Wat leit ong, kata kam dei kaba nga kwah, kata kam dei kaba nga pan. Ba ngin sa tip ia ka mon U Blei dei haba ngi long la kloi ban leh ia ka mon ka jong U, dei hangta ba U Blei Un sa pynpaw ia kaei ka mon jong U ha ngi, U Nongrwai Salm u ong (Salm 40:8), “Nga sngewbha ban leh ia ka mon jong Me.” U Nongrwai Salm u sngewthuh bha ba dei haba u sngewbha ban leh ia ka mon U Blei ba U Blei Un sa pynpaw ia ka mon ka jong U ha u. Lada ngi ruh ngi long la kloi ban leh ia ka mon ka jong U Blei, dei hangta, ba U Blei Un sa pynpaw ia la ka mon jong U sha ngi.
Jingduwai: - “Ah U Blei, Me tip ia kawei pa kawei ka lynti kaba nga jied bad iaid ha ka jingim ka jong nga, ialam ia nga ah Trai ba ngan lah ban iaid borabor ha ka lynti ka jong Me bad ban leh tang ia ka mon ka jong Me.” -Amen. U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (28th September 2020)
Topic (28th September- 4th October 2020) – “Ban tip ia ka mon ka jong U Blei” (Knowing God’s will)
“…ngim man thait shuh ban duwai bad ban pan na ka bynta jong phi, ba yn pyndap ia phi da kata ka jingtip shaphang ka mon jong U ha ka jingstad bad ka jingshemphang ba kynja mynsiem baroh.” (Kolossai 1:9)
Haba nga pyrkhat ia ka phang ne ka topic ba ngin ia puson ha kane ka taiew, ka wan ha ka jingpyrkhat ka jong nga shaphang, ‘Ka mon ka jong U Blei’ (God’s will). Ka long kaba donkam haduh katta katta ia ngi ba ngin tip kaei ka mon ka jong U Blei ha kano knao ka rai ba ngin shim bad ha kaei kaei kaba ngin leh ha ka jingim. Kumta ka phang ba ngin ia puson ha kane ka taiew ka long, “Ban tip ia ka mon ka jong U Blei” (Knowing God’s will). Haba ngi pule ia kane ka shithi sha ki nong Kolossai, kawei kaba U Paul u kyrpad ka long, ba ki nong Kolossai bad kiba ngeit ha Kolossai kin sngewthuh bad tip ia ka mon ka jong U Blei. U Paul u sngewthuh dei haba ki tip ia ka mon ka jong U Blei ha ka jingim ka jong ki, kiei kiei kiba bha kin sa bud ia ka jingim jong ki. Kumta ka thong kaba kongsan eh jong uba ngeit ka long ban iit borabor ia ka mon ka jong U Blei. Shibun kiba ngeit ki sngewthuh bakla shaphang ka mon ka jong U Blei, ki sngew ba ka mon ka jong U Blei kadei ka jingiaid lynti, ki sngew ba ka mon ka jong U ka long ban tip kaei kaba nga dei ban leh mynta ka sngi? Iano ngan shong kurim? Shano ngan leit? Hynrei ban tip iaka mon ka jong U Blei kaba nyngkong kaba Ka Ktien ka jong U Blei ka hikai ia ngi ka long, ba ngi dei ban tip ngi dei kiei (Who we are?) Kumta ka mon ka jong U Blei kam dei eh tangba ngin tip kaei kaba ngi dei ban leh, hynrei ka jingsdang ban tip ia ka mon ka jong U Blei ka sdang da ka jingtip ka jong ngi ba ngi dei ki ei. Namar haba ngi tip ialade ba ngi dei kiei, kiei kiei kiba ngin leh ha ka jingim ngin leh tang ia kita ki ban pynsngewbha ia U Blei bad kata hi kadei ka mon ka jong U Blei. Kumno ngin sdang ban tip ia kata ka mon U Blei? U Paul haba u thoh ia kane ka shithi sha ki Kolossai (Kolossai 1:9) u ong, ‘ba ka sdang na ka jingstad bad na ka jingshemphang ba kynja mynsiem.’ Kam dei na ka jingstad jong u briew, hynrei na ka jingstad ba kynja Blei ne ba kynja mynsiem, kumta ka donkam ia ngi kiba ngeit ban iai iit borabor iala ka jingim kaei kaba U Blei u pyrkhat ia kane ka jingim ka jong ngi? Bad ban tip ia kata ngi donkam ban phai borabor sha Ka Ktien ka jong U Blei, ka ban ialam ia ngi sha ka jingstad bad jingshemphang ba kynja mynsiem. Namarba kine kidei kiba kynja mynsiem, ka donkam ia ngi kiba ngeit ban iai phai sha U Blei ha kaba kynja mynsiem lyngba ka jingpule ia ka Ktien ka jong U Blei bad lyngba ka jingduwai, dei hangta ba ngin sa nang iohi bad tip ngi dei kiei, bad ngin sngewthuh kumno ban leh ia ka mon ka jong U Blei. Jingduwai: - “Ah U Blei, hikai ia nga ba ngan tip shisha ka mut aiu ban tip ia ka mon ka jong Me, iarap ruh ia nga ba nga lah ban im ka jingim kaba ngan leh tang ia kaei kaba pynsngewbha ia Me da kaba nga sdang ban tip nga dei uei? -Amen.
U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (27th September 2020)
Topic (21st – 27th September 2020) – “Ka jingim kaba kum U Khrist” (Christ-likeness)
“…Hynrei U Khrist kein U im ha nga…”Galatia 2:20
Lada ngi lah ban pynkylla iala ka jong ka jingim tang da ka bor ka jong ngi ki briew, ngin nym donkam ia U Blei. Kawei pa kawei ka jingpyrshang jong ngi ban pynkylla dalade ialade kynmaw kan pynlong ia ngi, ki ban nym sngewthuh ia ka jingaiei ka jong U Blei. Namarba ka jingpyrshang ka jong ngi ban pynkylla dalade ialade ka pynlong ia ngi ba ngi sngew ba ngi long ma ngi hi u tynrai jong ka jingpynim, hooid ban kylla kabamut ka donkam ia ka rai kaba shimet ka jong ngi tangba, ngi dei ban kynmaw ba kadei ka jingtrei ka jong U Blei ban pynkylla ia ka mynsiem ka jong ngi. Phi lah lehse ban kylli, te kumno ngan im ka jingim kaba kum U Khrist? Ban im ka jingim kaba kum U Khrist kumba nga la pynkynmaw ha ki sngi kiba ladep, ngi dei ban pyniap troin ia kane ka malade bad ban shah ia U Jisu ba un shong ha ka jingim ka jong ngi, ka kamram ka jong ngi ka long tang ba ngin shah ia U Jisu ban don hapoh jong ngi. U Apostol Paul namarba u la shah ia U Jisu ba Un don ha ka jingim ka jong u bad ban synshar ia ka jingim ka jong u, u ong, (Galatia 2:20), “U Khrist kein U im ha nga.” Bad U Paul u ong shuh shuh (Rom 8:5-11), “Namar kita kiba long katba kum ka doh ki iaimut brai ia kiei kiei ruh ki jong kata ka doh; hynrei kita kiba long katba kum U Mynsiem ia kiei kiei ruh ki jong uta U Mynsiem. Namar ka jingiaimut brai ka jong kata ka doh ka long ka jingiap; hynrei ka jingiaimut brai ka jong kata ka mynsiem ka long ka jingim bad ka jingsuk kein. Naba kata ka jingiaimut brai ka jong kata ka doh ka long ka jingshun ia U Blei: namar kam pynhapoh ialade ia ka hukum U Blei, lymne shisha kam lah kein. Kumta te kita kiba long ha ka doh kim lah ban pynsngewbha ia U Blei. Hynrei ma phi phim long ha ka doh hynrei ha U Mynsiem, lada U Mynsiem U Blei U shong sah hapoh jong phi. Hynrei lada uno uno ruh um don U Mynsiem U Khrist, uta kein um long u jong U. Bad lada U Khrist U don hapoh jong phi, kata ka met ka long kaba iap namar ka pop; hynrei kata ka mynsiem ka long ka jingim namar ka hok. Hynrei lada U Mynsiem jong Uta Uba la pynmih pat ia U Jisu na kiba iap U shong sah hapoh jong phi, Uta Uba la pynmih pat ia U Khrist na kiba iap, Un pynlong im ruh ia kita ki met baiap jong phi, da Uta U Mynsiem jong U Uba shong sah hapoh jong phi.” Kumno ngi tip ba U Jisu Khrist U im hapoh jong ngi? Dei haba kiwei pat ki peit ia ngi bad ia ka jingim ka jong ngi ki iohi ia U Jisu ha ngi, haba ki sngap ia ki ktien kiba ngi kren kin iohsngew ia ka sur ka jong U Jisu. Bad haba ki iaid bad ngi, kin sngew kumba ki iaid ha ka juh ka lynti kumba ki iaid bad U Jisu. Kata ka dei ka jingim kaba kum U Khrist kaba mih na ka jing ailad ka jong ngi ia U Jisu ban don hapoh jong ngi. Jingduwai: - “Ai bor ia nga Ah Trai! Ba ngan ailad ia U Jisu ban shong hapoh jong nga, ban pynlong ia ka jingim ka jong nga kaba kum ka jong U Khrist hi, ba kiwei kin iohi ia ka dur ieit ka jong U Jisu ha ka jingim ka jong nga” - Amen
U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (26th September 2020)
Topic (21st – 27th September 2020) – “Ka jingim kaba kum U Khrist” (Christ-likeness)
“Namar dei U Blei Uba trei hapoh jong phi ia kaban mon ruh bad ia kaban trei, namar ka jingsngewbha jong U.” (Philipi 2:13)
La iathuh shaphang ar ngut shi kpa shi khun kiba dei ki nong ot dieng, ha kaba ki ju pynkyllon ia ki dieng kiba heh bad ki ot rit ia kita ki dieng da ka kurat (saw) ha shwa ba kin pynkit ia ki. Uta u khun namarba u dang samla ha ka por ba ki ia ot ia kata ka dieng kaba heh bha kaba ki la dep ban pynkyllon, u khun u la pynmih lut ia ka bor ban ot ia kata ka dieng ryngkat bad u kpa uba bat ia ka kurat (saw) na kawei pat ka liang. Haba u kpa u la iohi ia kata u la ong ia u khun, “Take it easy son, let the saw do the work” (Leh suki khun, ai ba ka kurat kan trei la ka kam). Haba nga pyrkhat ia kine ki kyntien ki jong U Paul kiba u thoh sha ki nong Philipi nga sngew ba u ong ia ki nong Philipi, ‘ai ba U Blei Un trei la ka kam,’ ai ba U Blei Un trei la ka kam ha ka ban pynwandur ia ngi, ne ban pynkylla ia ngi, ka kamram ka jong ngi ka long ban shu shah ha ka jingpynwandur ka jong U, ai ba U Blei Un trei la ka kam. U C.S. Lewis uba dei u nongthoh na England u ong, “A real Person, Christ, . . . is doing things to you . . . gradually turning you permanently into . . . a new little Christ, a being which . . . shares in His power, joy, knowledge and eternity” (U Jisu Khrist, U briew Uba shisha, U dang trei la kam ha ka jingim jong phi…suki suki Un pynlong ia phi kiba shidur bad U, Un pynlong ia phi u briew uba lah ban ioh bynta bad U ha ka bor, ha ka jingkmen, ha ka jingtip bad ha ka bymjukut). U Blei U dang trei la ka kam ha ka jingim ka jong ngi ban pynlong ia ngi kiba shidur bad U Khrist, ai namar kata ba ngin iai smat ban shong ha ki kjat ki jong U Jisu bad ai ba ngin nang ban shah hikai na U, ba ngin nang san ha ka jingiasyriem bad U.
Jingduwai: - “Trai, nga pynpaw ia ka jingsngewnguh ia Me ba Me pynkylla ia ka dohnud bad ia ki kam ki jong nga ba kin iadei kum ki jong U Khrist. Trai ai ha nga ia ka mynsiem jong ka jingsngewrit ba nga lah ban shah hikai ha Me.” - Amen
U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (25th September 2020)
Topic (21st – 27th September 2020) – “Ka jingim kaba kum U Khrist” (Christ-likeness)
“U Khrist ruh U la shah na ka bynta jong ngi da kaba iehnoh ia ka rukom ia ngi khnang ba ngin ioh bud ha kita ki jingjam jong U.” (1 Petros 2:21)
Ban san kum u Khristan ka long kaei kaei kaba eh haduh katta katta, bun na ngi haba ngi la long Khristan ngi kwah ban long kum U Jisu, hynrei ngi tip ba ka dei ka lynti kaba jrong kaba ngi dei ban iaid, bad teng teng ha ka jing pyrshang ka jong ngi ban nang san ha ka jingim kaba kynja mynsiem, ngi sngew kumba ngi nang kynran da dien. Bunsien haba ngi pyrshang ban bud ia ki lynti kiba U Khrist U la pyni ngi mad shibun ki jingeh, bad kita ki jingeh ki pynlong ia ngi kumba ngin kynran dien noh. U Petros u pynkynmaw ia ngi kum kiba ngeit ia ka jingshah shitom ka jong U Khrist bad kumno ba U Khrist U la ieh ruh ha ngi ia ka nuksa ba ma ngi kiba ngeit ha U ngin ioh ban bud ia ki jingjam ki jong U (1 Petros 2:21). Kumta ha ka jingpyrshang jong ngi ban san ha ka jingiadei bad U Khrist haba ngi mad ia ki jingeh ai ba ngin phai sha U Jisu Uba long ka bor ia ngi, ai ba ngin pyrshang ban iaid ha ki lynti kiba ma U U la iaid, bad ai ba ngin pyrshang ban pyrthuh bud ia U. Ha ka por jong ka World Cup Football, ki khynnah hi ha kylleng ki jaka ki pyrshang ban long kum kito ki player kiba ki ki itynnad eh, bad ki da peit bha ia ki, don kiba pyrthuh bud naduh ka rulom leh ia u shniuh ne ka jing pynwandur ia u shniuhkhlieh bad kumta ter ter, balei? Ka daw ka long, ba ki itynnad ia kito ki player bad ki kwah ban long kum ma ki. Lada ngi ruh ngi itynnad ia U Khrist bad lada ngi ieit shisha ia U ka dei ban long ka jingthrang ka jong ngi ruh ban pyrthuh bud ia U Jisu bad ia ka lynti kaba U Jisu U la pyni ha ngi ban bud wat lada ngi dei ban mad ia ki jingeh ha ka jingim. U A.W. Tozer uba long u Pastor bad u nongthoh uba na ka ri America u ong, “When I understand that everything happening to me is to make me more Christlike, it resolves a great deal of anxiety.” (Haba nga tip bad sngewthuh ba kiei kiei kiba jia ha ka jingim ka jong nga ki long na ka bynta ban pynlong ia nga uba kum U Khrist, kata hi ka pynjah noh ia kiba bun ki jingsngewkhuslai). Ka long kaba dei ia ngi ban kynmaw ba ki jingeh kiba ngi dei ban mad ha ka jingim ki long ban pynwan dur ia ngi ba ngin lah ban long kiba shidur bad U Khrist, bad haba ngi tip ia kane ka jingshisha ngin ioh ia ka bor ban shah ia kita ki jingeh baroh bad ngin lah ban jop ia ki jingkhuslai baroh.
Jingduwai: - “Ai bor ia nga Ah Trai! Ba ngan lah ban shah ia ki jingeh baroh, da kaba tip ba kita ki jingeh kiba nga mad ki long ban pynwandur ia nga ba ngan lah ban long shidur bad Me.” - Amen
U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (24th September 2020)
Topic (21st – 27th September 2020) – “Ka jingim kaba kum U Khrist” (Christ-likeness)
“Ko hep baieit, mynta ngi long ki khun U Blei bad ym pat la pynpaw ia kaei ba ngin sa long: hynrei ngi tip ba ynda la pynpaw ia U, ngin long kiba kum ma U; naba ngin iohi ia U kumba U long hi” (1 Ioannis 3:2)
Haba iakren shaphang ka jingim kaba kum U Khrist (Christlikeness) ngim lah ban iaid lait na kine ki lai tylli ki dkhot na ka ktien ka jong U Blei, kata, Rom 8:29, “Namar ia kiba U la ithuh lypa, U la thmu lypa ruh ban long kiba shidur kein bad ka dur ka jong U Khun jong U.” Haba U Adam u la hap ha ka pop, u la duh noh ia kata ka burom kaba U Blei Ula pynkup ha u, u la duhnoh ia kata ka dur ba Kynja Blei (divine image) kaba U Blei U la thaw ne pynlong ia u. Hynrei, U Blei U la pynioh pat ha u briew ia kata ka dur ba Kynja Blei lyngba U Jisu Khrist. Bad ban long kum U Khrist Uba long U Blei hi, ka dei kaba U Blei U la thmu lypa naduh bymjukut. Kaba ar, ka dei 2 Korinth 3:18, “Hynrei ma ngi baroh da ka khmat khlem da kah noh, da kaba ngi khmih shai kumba ha ka iit ia ka burom U Trai, la nang pynkylla nang pynkylla dur ia ngi sha kata kajuh hi ka dur na ka burom sha ka burom, kumba na U Trai Uba U Mynsiem.” Hangne ka jingiohi ne ka perspective ka la kylla, na kaba la leit (past) sha ka mynta (present). Na ka jingthmu lypa ka jong U Blei (predestine) ne na kaei kaba U Blei U la thmu lypa ba ngin long shidur bad U Khrist sha ka ka jingpynkylla kaba long mynta (present transformation) da ka jingtrei ka jong U Mynsiem Bakhuid. Na ka jingthmu bymjukut jong U Blei ba ngin long kum U Khrist sha ka kam bad ka jingtrei kaba mynta ka jong U Mynsiem Bakhuid Uba pynkylla dur ia ngi sha ka dur ka ban iasyriem bad U Khrist. Kaba lai, 1 Ioannis 3:2, “Ko hep baieit, mynta ngi long ki khun U Blei bad ym pat la pynpaw ia kaei ba ngin sa long: hynrei ngi tip ba ynda la pynpaw ia U, ngin long kiba kum ma U; naba ngin iohi ia U kumba U long hi.” Lada U Blei U trei haduh kaba kut kumne ban pynlong ia ngi ki ban iasyriem ne kiba shi dur bad U Khrist, ka long kaba dei ia ngi ruh ba ngin bud ia U bad ba ngin iai shaniah ha U. Ngim tip kumno ngin long, hynrei tang kawei ngi tip ba ynda la pynpaw ia U Jisu Khrist, ngin sa long kum ma U. Kam donkam ia ngi ban tip shibun, hynrei tang kawei kaba dei ban ai ka jingsuk ia ngi ka long, ba lada ngi don hi ka jingiadei kaba jan bad U Blei, ha kata ka sngi ha kaba yn sa pynpaw ia U Khrist ngi ruh ngin sa ioh ban long kum ma U. Hangne ngi iohi ia ki lai tylli ki jingiohi, kaba la leit (past), ka mynta (present) bad ka ban sa wan (future), bad kine baroh ki ialam ia ngi tang sha kawei ka phang, bad kata ka long, ba ngin ioh long kum U Khrist. Ka dei ka jingthmu ka jong U Blei kaba na bymjukut ba ngin long kum U Khirst hi, la thmu lypa (predestine) da U Blei ia ngi ba ngin long kum U Khrist, bad mynta U Mynsiem Bakhuid U trei ha ngi ban pynwandur dur ia ngi khnang ba ngin lah ban ia long shi dur bad U Khrist. Bad ia ka ban sa wan, ka dei ka jingthmu ba bymjukut U Blei ba ngin sa long kum U Khrist haba yn sa pynpaw ia U ha ngi, bad kine baroh ki thew sha kawei ka phang, ba ma ngi kiba long ki khun ki jong U Blei ngin ioh ban long kum U Khrist (Christlikeness). U Ioannis u ong, (1 Ioannis 2:6), “Uta uba ong ba u iaisah ha U u la dei ban iaid hi kumta kat kumba U la iaid ma U.” Lada ngi kam ba ngi long ki Khristan ngi la dei ban iaid ne im kum U Khrist hi. Jingduwai: - “Iarap ia nga Ah Trai! Ba ngan shah ia U Mynsiem Bakhuid jong Me ba Un trei laitluid ha ka jingim ka jong nga khnang ba ha kata kaba yn sa pynpaw ia U Khrist ngan ioh ban long kum ba ma U U long.” - Amen
U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (23rd September 2020)
Topic (21st – 27th September 2020) – “Ka jingim kaba kum U Khrist” (Christ-likeness)
“To long phi ki nongpyrthuh bud ki jong nga, kumba nga ruh u jong U Khrist.” (1 Korinth 11:1)
Ban ioh ia ka jingim kaba iasyriem bad U Jisu Khrist kaba kongsan tam ka long, ba ngi dei ban don ka jingiadei kaba jan bad U. Dei haba ngi don ka jingiadei kaba jan bad U ba ngin sa nang kumno ban pyrthuh bud ia U bad ia ki jinglong ki jong U. U Paul namarba u la pynlut por ha ka jingiasyllok bad U Khrist u la lah ban bud ia ki jinglong ki jong U Khrist, bad kumta u khot ruh ia kiba ngeit ha Korinth ba ki dei ban pyrthuh bud ia u kumba ma u ia U Khrist. Ka jingim kaba kum U Khrist ka dei ka jingmih na ka jingpynlut por ka jong ngi ban iasyllok bad U, bad na kata ka jingpynlut por ka jong ngi bad U ka pynlong ia ki jingleh ki jong ngi ba kin long kum ki jong U Khrist hi. U Jerry Bridges, uba dei u nongthoh uba na ka Ri America, ha ka kot kaba u ai kyrteng, “The Practice of Godliness,” u thoh, “The foundation of Christlikeness is God-centered devotion, having the right personal attitude towards God, recognizing who He is and our position in relation to Him.” (Ka nongrim jong ka jingim kaba kum U Khrist ka dei ka jingim kaba aiti lut sha U Blei, kaba don ka jingiadei bad ka jingsngewthuh kaba beit bad shai bad U Blei, kaba tip Uei U Blei bad kaba sngewthuh shai ia la ka bynta ha ka jingiadei bad U Blei). Ha kane ka kot u thoh shuh shuh, “When God is central to our lives, actions, and thoughts, we are in a position to live in a manner which both imitates Him and gives Him glory.” (Haba U Blei U long U pdeng jong ka jingim ka jong ngi, jong ki kam bad ki jingleh jong ngi, jong ki jingmut jingpyrkhat jong ngi, ngi don ha ka kyrdan ban pyrthuh bud ia U bad ban pyndonburom ia U). Ngi lah ban long ki Khristan kiba trei shitrhem ha ka kam U Blei, hynrei lada ngim lah hi ban pynlut por bad U Blei ngin nym lah ban im ka jingim kaba kum U Khrist. Kadei tang ka jinglah ka jong ngi ban pynlut por bad U Blei ba ka jingmih nangta kan pynlong ia ngi ki nongpyrthuh bud ki jong U Khrist ha ki kam bad ha ka jinglong jingim. Haba ngi pule ia ka Testament kaba rim, Jenesis 5:24, ka iathuh ia ngi ba U Enokh u iaid lem bad U Blei, bad U Enokh um don shuh naba U Blei U la shim ia u. Kane ka ktien, “Iaid bad U Blei” (Walking with God) kamut ne thew ia ka jingim kaba pynsngewbha ia U Blei bad ka jingim kaba pynlut por bad U Blei, kynmaw ba dei tang lada ngi lah ban pynlut por bad U Blei, bad ngi lah ban don ka jingiadei kaba jan bad U dei hangta ba ngi pynsngewbha ia U Blei bad ngin sa lah ban im kum U Khrist hi.
Jingduwai: - “Iarap ia nga Ah Trai! Ba ngan ieit ban pynlut por ban iasyllok bad Me, ba ngan lah ruh ban long u nongpyrthuh bud ia Me, ha ki kam ki jong nga bad ha ka jinglong jingim” - Amen
U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (21st September 2020)
Topic (21st – 27th September 2020) – “Ka jingim kaba kum U Khrist” (Christlikeness)
“Namar ia kiba U la ithuh lypa, U la thmu lypa ruh ban long kiba shidur kein bad ka dur ka jong U Khun jong U.” (Rom 8:29)
Ka thong kaba hakhmat eh kaba kum ki Khristan ngi dei ban don, ka long ba ngin ia long shidur bad U Khrist (Christlikeness). U Jisu U long ka dur ka jong U Kpa ia kaba U pynpaw ha ngi bad la khot ia ngi ruh ba ngin bud ia kita ki dienjat kiba U Jisu U la pyni ia ngi. U Jisu U la wan ban long U nongsdang (pioneer) ia ka jingngeit ka jong ngi, u la pyni ruh ha ngi lyngba ka jingim ka jong U kumno ba ma ngi ruh ngin im. U Blei U plie ka lad ia ngi ba ngin leh kumba U Jisu U leh ha ka jingiadei ka jong ngi bad ki para briew, ka shong eh ha ngi ban jied ban leh kumba U Jisu U leh ne kren khamtam eh ha ka jingiadei ka jong ngi bad kiwei pat. Ka thong jong ngi ki Khristan hi kam dei ba ngin iohi ialade haduh katno ngi jop, ne ngi riewspah, ne ngi paw ha ka nam bad ka burom. Hynrei, ka thong ka jong ngi ka long, la ngi lah ne em ban iasyriem ia U Jisu ha ka jinglong jingim ka jong ngi. Ka long kaba sngewtynnad ban tip kumba la thoh da U Apostol Paul (Rom 8:29), ba U Blei U la thmu lypa (predestine) ia ngi ba ngin ia long shidur bad U Khrist. Kane ka jingiasyriem bad U Khrist kan nym wan ha ngi lada ma ngi ngim lah ban pyniap troin noh shwa ia kane ka malade ka jong ngi. Lada ngi dang pynksan ialade bad ia ka malade ngin nym lah ban long ne iasyriem bad U Khrist Uba la wan sha kane ka pyrthei ban pynpaw ia ka jingsngewrit. Ban long u/ka Khristan ba shisha ka thong hi ka long ba ngin pynlong ialade u/ka ban iasyriem bad U Jisu Khrist hi, lyngba ka jinglong jingim ka jong ngi kaba manla ka sngi. U Billy Graham u ong, “Being a Christian is more than just an instantaneous conversion - it is a daily process whereby you grow to be more and more like Christ.” (Ban long Khristan kam dei tang ka jingkylla kaba mut kaba ha kato ka khyllipmat- pynban kadei ka jingiai im kaba manla ka sngi ha kaba ngin san sha ka jingim kaba iasyriem bad U Khrist hi). Kumta ngi sngewthuh ba kum ki Khristan kaba kham donkam eh nalor kaba ngi kylla kaba mut ne pdiang ia U Trai, kadei ruh ka jingiai pynmlien ka jong ngi kaba manla ka sngi ban im ka jingim kaba kum U Khrist hi.
Jingduwai: - “Iarap ia nga Ah Trai! Ba ka jingim ka jong nga kan tyngshain da ka jingshai ka jong Me” - Amen
U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (21st September 2020)
Topic (21st – 27th September 2020) – “Ka jingim kaba kum U Khrist” (Christlikeness)
“Hynrei ma ngi baroh da ka khmat khlem da kah noh, da kaba ngi khmih shai kumba ha ka iit ia ka burom U Trai, la nangpynkylla nangpynkylla dur ia ngi sha kata kajuh hi ka dur na ka burom sha ka burom, kumba na U Trai uba U Mynsiem” (2 Korinth 3:18)
Ka phang ia kaba ngin ia peit ha kane ka taiew (21-27, September 2020) ka long shaphang, “Ka jingim kaba kum U Khrist” (Christlikeness). Hadien ba ngi ladep ban ia peit ia ka jingpynmlien ba kynja mynsiem, ka long kaba donkam ia ngi ban peit ia ka jingim kaba kum U Khrist, namarba baroh ki jingpynmlien ba kynja mynsiem (Spiritual Discipline) kidei ban ialam ia ngi sha ka jingim kaba kum U Khrist hi (Christlikeness). Haba U Mynsiem U Blei U trei ha ka jingim ka jong ngi, ka long kum ka jingtrei jong u nongrep ne u nongthung jingthung uba thung bad ba kata kaba u thung kadei ban mih bad seisoh. Ka jingkylli kaba nga kwah ban kylli ka long, kaei kaba U Mynsiem U thung ha ka jingim ka jong nga bad jong phi? Bad kaei kaba U Mynsiem Bakhuid U thung hapoh jong ngi kata kadei ban san. U Mynsiem Bakhuid U thung hapoh jong ngi ia ki jinglong ki jong U Jisu Khrist, ba ma ngi ngin ioh ban long kum U Khrist hi. Ha kiwei ki kyntien, U Mynsiem Bakhuid U kwah ia ngi ba ngin long kum U Khrist hi. U Mynsiem Bakhuid U pynkylla ia ngi, u pynwandur (shape) ia ka jingim ka jong ngi, ba kumba ong U Paul hangne (2 Korinth 3:18), ‘ba ka long kumba ngi peit ia ka iit ban iohi ia ka burom U Blei bad kata kan nang pynkylla-pynkylla ia ngi sha ka jinglong kaba kum U Khrist hi.’ Ka jingtrei ka jong U ka long, ba ngin don ia ki jinglong ki jong U Jisu Khrist ha ngi. Hooid, ka jingtrei U Mynsiem Bakhuid ha ngi kan shim por, kam dei ka jingtrei kaba shimiet shi ia, kam mut ba haba U Mynsiem U Blei U trei ha ngi mynta mynta hi ngin kylla dur noh ban iasyriem bad U Khrist, kadei ka jingtrei kaba shim por, namar ka dei ka jingpynkylla ka ban pynkylla ym ia kane ka dur (physical appearance) hynrei kadei ka ban pynkylla ia ki jinglong ki jong ngi ba kin iasyriem bad ki jong U Khrist hi. Dei na kata daw ba U Paul u buh da i kyntien, “pynkylla -pynkylla” (2 Kor 3:18) kaba pyni ba ka jingtrei U Mynsiem ban pynwandur ne ban pynkylla dur ia ngi ha ka dur ka jong U Khrist ka dei ka kam kaba shim por. Hooid baroh ngi tip ba la thaw ia ngi ha ka dur kaba iasyriem ia ka dur ka jong U Blei hi (Jenesis 1:26), hynrei ka pop ka la pynsniewdur ia kata ka dur kaba U Blei U la thaw, bad ka kamram ne ka jingtrei ka jong U Mynsiem Bakhuid ka long ban pynwandur biang ia ngi sha ka dur ka jong U Blei hi ne ka jong U Khrist. Ka kamram ka jong ngi ka long ban shah ia U Mynsiem Bakhuid ba Un trei laitluid la ka kam ban pynwandur (shape) ia ka jingim ka jong ngi ban pynlong ia ngi kiba shidur bad U Khrist. Jingduwai: - “Trai, nga ainguh ia Me namar U Mynsiem Bakhuid bad ia ka jingtrei ka jong U, iarap ia nga Trai ba ngan lah ban san ha ka jingim ba kynja mynsiem kat ban iasyriem bad U Khun jong Me U Jisu Khrist hi.” - Amen
U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (20th September 2020)
Topic (14th – 20th September 2020) – “Ka jingpynmlien ba kynja mynsiem” (Spiritual Discipline)
“…to ngin iaphet da ka jingiaishah ia ka jingiaphet thong ia kaba la buh ha khmat jong ngi” (Hebru 12:1)
Ka shithi sha ki Hebru 12, ka kren shaphang ka jingiamareh thong ba kynja mynsiem, hooid u nongthoh um shym pynpaw ei ei shaphang ka jingjop, hynrei u kren ia ka jingiaishah bad ia ka discipline ne ka jinglong ryntih. Kaba ngi sngewthuh nangne ka long ba khlem kine: kata ka jingiaishah bad ka discipline ngin nym lah ban ioh ia ka jingjop. Ban jop ha ka jingiaphet thong ka long borabor kaba sngewtynnad, hynrei ka jingiaphet ka long borabor kaba thait, ha kaba ngi hap ban pynmih ia ka bor -ka sor ka jong ngi baroh. Ban ia mareh ha ka jingphet ba kynja mynsiem ngi donkam ban iehnoh ia ka pop baroh kaba shait snoh ha ngi (Hebru 12:1), bad ban leh kumta ka donkam ia ka discipline ne ka jingpynmlien ba kynja mynsiem. Ngi donkam ban shah shitom ia ki jingeh da ka jingiaishah na ka bynta ka burom kaba ngin sa ioh pdiang. Ha ka Our Daily Bread kaba 20th July 2020, la iathuh shaphang U Derek, uba da ki snem u la shahteh shahkhum ha ki jingdih ba pynbuaid ne u drugs, bad hapdeng ka jingkutlad, ka iing ka sem ka jong u ka la pynlong da ki jingduwai na ka bynta jong u, bad ha kawei ka sngi U Derek u la mad ia ka jing pynkynduh ka jong U Blei bad u la sdang ban iaid ha ka jingiaphet thong jong ka jingim Khristan da kaba u sdang na kaba pdiang ia U Jisu ha ka jingim ka jong u. U Derek haba u sdang ban iaid ha ka lynti kaba thymmai kam mut ba u mad tang ka jingsuk suda ne um mad ia ki jingialeh. U Derek u iakynduh shibun ki jingeh, khamtam haba u sdang ban ieh ia u drugs, u mad ia ki jingpang, u mad ia ki jingeh na ki paralok kiba ialeh ban pynshoi ia u, hynrei u iaishah ia kita baroh bad u ioh ia ka jingjop. Ha ki kyntien jong U Derek u ong, “It’s amazing what you can endure when you know you’re winning!” (Ka long kaba phylla ia kaei kaba phi iaishah mynta haba phi tip ba phi ioh ia ka jingjop). Phin sa lah ban shah ia ki jingeh katba phi dang pyrshang ban discipline ne ban pynmlien ia ka mynsiem sha kiei kiei kiba bha, dei haba phi tip ba kata ka jingiaishah kaba phi iaishah ha kane ka jingiaphet thong kan ialam ia phi sha ka jingjop.
Jingduwai: - “Trai Jisu, iarap ia nga ba ha kane ka jingiaphet thong jong ka jingim ngan phet da ka jingiaishah khnang ba ngan ioh ia ka jingjop, aibor ruh ia nga ba nga lah ban iai khmied iala ki khmat tang sha Me ban ruh ruh ia ka jingpynshaitbor na Me.” - Amen
U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (19th September 2020)
Topic (14th – 20th September 2020) – “Ka jingpynmlien ba kynja mynsiem” (Spiritual Discipline)
“To khmih bha te kumno phi iaid, ym kum ki bym stad, hynrei kum kiba stad; da kaba siewspah ia ka por, naba kine ki sngi ki long kiba sniew.” (Ephesos 5:15-16)
Nga kynmaw ha u snem 2006 haba nga don ha New Delhi kumba shi snem ei ei, dei ha utei hi u snem ba nga nang ban niah nyngkong eh ia ka kali, da kaba leit ha kawei na ki driving school kaba don ha New Delhi, bad ha ka por ba ki sdang ban hikai ki ai ia iwei i kot iba rit ba la thoh ia kiei kiba ngi dei ban kynmaw ha ka por ba ngi sdang ban niah ia ka kali, watla ha kata ka por ki khlem batai ei ei shaphang ita i jingthoh, hynrei nga kynmaw ba la thoh ba ngi dei ban kynmaw ia ka S-I-P-D-E, bad kine ki dak ki ieng na ka bynta Scan, Identify, Predict, Decide, and Execute (Khmih bniah, khmih thuh, sngewthuh bha ia ka ban jia, rai bad pyntreikam). Ngi donkam ban khmih bniah ia ka lynti, ngi dei ban khmih thuh ia ki jingma kiba ap hakhmat jong ngi, ngi dei ruh ban sngewthuh bha ia ka ban jia ne ki jingeh kiba kumno kin mih haba ngi niah ia ka kali, ngi dei ban rai kumno ngin leh lada mynta don ba iaid kynsan na shiliang sha shiliang ka surok bad pyntreikam ia kata kaba ngi la pyrkhat ban leh. Haba nga pyrkhat ia kine ki kyntien S-I-P-D-E, nga pyrkhat kumno lada ngi lah ban pyndonkam ia kine ha ka jingim kaba kynja mynsiem ka jong ngi haba ngi discipline iala ka jong ka mynsiem. Ngi donkam ban khmih bniah (scan) kiei ki lynti ba ngi dei ban iaid, ngi donkam ban khmih thuh ne identify ia ki jingma kiba ap ha khmat jong ngi ki ban ialeh ia ka mynsiem ka jong ngi, ngi donkam ban sngewthuh bha ia ka ban jia (predict) ia ki jingeh kiba don hakhmat, ngi donkam ban decide ne rai kaei ba ngi dei ban leh bad ngi dei ruh ban pyntreikam ia kaei kaba ngi la rai ban leh. U Paul haba u thoh sha ki nong Ephesos ha ka lynnong kaba 5 u ong (Ephesos 5:15), “To khmih bha te kumno phi iaid, ym kum ki bym stad, hynrei kum kiba stad.” U Paul ula tip ia ki jingeh kiba ap lypa ia kiba ngeit, kumta u kyntu ia ki nong Ephesos ba kin long kiba stad. Ha ki kyntien jong U Paul, ka jingim kaba rim jong ki, kata hi kan tan biang ia ki bad kan long ka jingeh na ka bynta jong ki ha ka jingiaid lynti ka jong ki ha ka jingim kaba kynja mynsiem, bad ha ka jingpynmlien ba kynja mynsiem kumba la thoh ha ka shithi sha ki Ephesos 5:8, 10-11. Haba U Paul u ong, ‘To khmih bha te kumno phi iaid,’ kaba mut, peit bha sha kamon sha kadiang, kiei kiba don sawdong jong phi ba kita kin nym long ka jingriam ia ka jingim kaba kynja mynsiem ka jong phi. U Paul u ong ruh lyngba ki dkhot kiba bud ba kum kiba ngeit kidei ban iohi lypa kiei ki jingeh kiba lah ban mih ha ka jingim ba kynja mynsiem haba ki iaid bad U Trai bad u kyntu ruh ia ki ba ki dei ban tip ia ka mon ka jong U Blei (Ephesos 5:17). Kam pher kaei ka jingeh kaba ap hakhmat jong ngi, haba ngi long kiba stad ha ka jinglong mynsiem dei hangta ba ngi lah ban jop ia ki jingeh baroh ha ka jingim khamtam ia ki jingeh ha ka jingim kaba kynja mynsiem.
Jingduwai: - “Ko Kpa jong ngi Uba ha bneng, haba nga ialeh ban iohi ia ki jingeh kiba don ha ka lynti iaid hakhmat jong nga, iarap ia nga ba ngan nang ban iai khmied sha Me naka bynta ka jingialam kaba kynja mynsiem.” - Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (18th September 2020)
Topic (14th – 20th September 2020) – “Ka jingpynmlien ba kynja mynsiem” (Spiritual Discipline)
“Hynrei kyntait ia kita ki puriskam kai bathala bad babieit; bad to men pynmlien ia lade sha ka jingriewblei. Namar ka jingpynmlien ia ka met ka myntoi tang khyndiat, hynrei kata ka jingriewblei ka pynmyntoi sha kiei kiei baroh; naba ka don ka jingkular ia ka jingim kaba mynta, bad ia kata kaban sa wan.” (1 Timothy 4:7-8)
Ka jingpynmlien ba kynja mynsiem ka dei ka jingmlien kaba ngi pynmlien na ka bynta ba ngin san, bad ban don ia ki jinglong ki ban iarap ban pynsan ia ka mynsiem, bad lyngba ka jingsan ha ka jinglong mynsiem kan iarap ruh ban san ha ka jinglong jingim (Character). Kumta donkam ia ki jingpynmlien kiba man ka sngi, don ki jingpynmlien ia ka mynsiem kiba long shapoh (Inward) kiei kiei kiba ngi leh kiba ktah tang ia ngi shimet, ki don pat ki jingpynmlien ba kynja mynsiem kiba kynthup ia ka jingiadei kaba beit bad kiwei pat (Interpersonal relationship). U Richard J. Foster u ong, “The desperate need today is not for a greater number of intelligent people, or gifted people, but for deep people.” (Ka jingdonkam kaba kyrkieh eh ha kine ki sngi kam dei ka jingbun jong ki briew kiba stad, ne ki briew kiba don sap, hynrei ki briew kiba jylliew ha ka jinglong mynsiem). Lyngba ki snem, ki theologian ne ki stad theology ki la list ne thoh ia kita kiei kiei kiba ngi dei ban leh kiba la niew ba ki dei ki jingpynmlien na ka bynta ka mynsiem ka jong ngi, kum: - Ka jingduwai (Prayer), Ka jingpule ia ka ktien ka jong U Blei (Reading of God’s Word), Ka jingshah jingit (Fasting), Ka jingiit ialade (Self- examination) bad kiwei kiwei. Kine baroh ki long na ka bynta ka mynsiem ka jong ngi, ba lada ngi lah ban leh kumta, ngi pynmlien ialade ia kiei kiei kiba bha na ka bynta ka mynsiem ka jong ngi. Hynrei, ka jingkylli kaba mih ka long, balei ba ngi donkam ban pynmlien ia kine ki jingpynmlien ba kynja mynsiem (Spiritual Discipline)? Ka daw hi ka long, ba U Blei U kwah ia ngi ba kum ki nongbud ki jong U Jisu Khrist ka jingim ka jong ngi kadei ban iasyriem bad U hi, ne ngi dei ban don ia ka jingim kaba iasyriem bad U Khrist (Christlikeness). U Donald S. Whitney uba dei u nongthoh, ha ka kot ka jong u kaba u ai kyrteng, “Spiritual Discipline for Christian Life” u thoh, “Although God will grant Christlikeness to us when Jesus returns, until then He intends for us to grow toward it. We aren’t merely to wait for holiness; we’re to pursue it.” (Watla U Blei Un sa pynkylla dur ia ngi sha ka jingiasyriem bad U Khrist haba U Jisu Un wan, katba kata ka por kam pat poi U thmu bad kwah ia ngi ba ngin san sha kata ka jingiasyriem. Kam dei ia ngi ba ngin shu ap na ka bynta ka jingim ka bakhuid; ngi dei ban beh sha kata ka jingim kaba khuid). Ka donkam ia ngi namarkata ban iaibeh sha kata ka jingim kaba iasyriem bad U Khrist da kaba ngi pynmlien ia ki jingpynmlien ba kynja mynsiem (Spiritual Discipline). Jingduwai: - “Trai, iarap ia nga ba ngan iai pynmlien iala ka mynsiem ha kiei kiei kiba iadei bad ka mon ka jong Me, khnang ba ngan san ha ka jingim ka ban iasyriem bad U Khrist hi.” - Amen
U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (17th September 2020)
Topic (14th – 20th September 2020) – “Ka jingpynmlien ba kynja mynsiem” (Spiritual Discipline)
“To wan hajan ia U Blei, te Un wan hajan ia phi.” (Jakob 4:8)
Baroh ki Khristan ki ngeit ha U Blei, hynrei shibun ki Khristan kim don por ban iasyllok bad U Blei. Ki bunkam ha ka ban pynbiang ia ki jingdonkam kiba kane ka doh ka donkam man ka sngi, hynrei bun na ki Khristan ki klet ban pyndap ia ki jingdonkam jong ka Mynsiem kaba tang U Blei U lah ban pyndap. Kaba sngewsih ka long, ba bunsien ngi bunkam ha ka kam ka jong U Blei kat haduh ba ngim don por ban bunkam bad U Blei ne ban iasyllok bad U. U Bill Hybels ha ka kot kaba u ai kyrteng, “Too Busy Not to Pray: Slowing Down to Be With God.” Ha kane ka kot u kren ia ka jingim kaba ngi bunkam, kat haduh ba ngim don por shuh ban duwai ne ban pynlut por bad U Blei kaba long ka jingdonkam kaba donkam eh na ka bynta ka jingpynmlien ka ba bha na ka bynta ka mynsiem (Spiritual Discipline) ka jong ngi. Kane ka long ka jing pynkynmaw ia ngi, kumba U Jakob u pynkynmaw ba ngi dei ban wan hajan ia U Blei dei hangta ba U Blei Un sa wan hajan ia ngi. Ka lah ban don ka por ha ka jingim ka jong ngi kaba ngi thiat, ngi tlot, ngi swai hynrei dei haba ngi pynlut por bad U Blei, dei hangta ba ngi ioh ia ka bor. U Charles Stanley u ong, “We can be tired, weary and emotionally distraught, but after spending time alone with God, we find that He injects into our bodies energy, power and strength.” (Ngi lah ban thait, ban swai bad khuslai ruh ha ka jingmut jingpyrkhat ka jong ngi, hynrei hadien ba ngi la pynlut por marwei bad U Blei, ngi shem ba U Blei u ai hapoh jong ngi ka bor, ka bor tynrai bad ka jingkhlain). Ka long ka jingshisha, ba ha ka por jong ka jingtlot haba ngi lah ban pynlut por bad U Blei ngin ioh ia ka jingkhlain ha ka met bad kumjuh ruh ha ka mynsiem ka jong ngi.
Jingduwai: - “Trai, map ia nga, ba bunsien nga bunkam ha ka ban pyndep ia ka kam ka jong Me, kat haduh ba ngam ioh por ban iasyllok bad Me. Iarap ia nga Trai, ba nga lah ban pynlut por bad Me ba ngan ioh ia ka bor ha ka met bad ha ka mynsiem.” - Amen
U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (16th September 2020)
Topic (14th – 20th September 2020) – “Ka jingpynmlien ba kynja mynsiem” (Spiritual Discipline)
“Te haba U la pyllait noh ia ki paitbah, U la kiew sha u lum weibriew ban duwai; bad haba ka la janmiet ruh, U la don hangta weibriew.” (Mathaios 14:23)
Ha kawei ka concert, u nongthaw jingrwai uba kyrteng U David Wilcox u la jubab ia ka jingkylli na ki nongsngap kiba wan sha kata ka concert ha kaba ki la kylli na u shaphang ka jingrwai kaba u la thaw, bad U David u la ong, ba ki don lai tylli kiei kiei kiba donkam bha ia u ha kaba u thaw ia ki jngrwai, bad ha ki kyntien ki jong u, u ong, “A quiet room, an empty page, and the question, ‘is there something I should know?” (Ka kamra kaba jar jar, ka sla kaba suda ne ka bym pat thoh ei ei, bad ka jingkylli, ‘hato don kaei kaei kaba nga dei ban tip?’). Kane ka jubab jong U David Wilcox, ka pyn pyrkhat ia nga, ba kum ki nongbud ki jong U Jisu Khrist ngi dei ban ioh jinghikai nangne, ngi donkam ban ioh ia ka kamra ne ka jaka kaba jar jar ha kaba ngi lah ban pynlut por ban iasyllok bad U Blei, ngi donkam ban kylli kaei kaba nga dei ban tip ha ka jingim, haba ngi pyrshang ban pyndep ia ka mon ka jong U Blei ha ka jingim ka jong ngi. Ha baroh ka jingshakri ka jong U Jisu mynba U dang don ha kane ka pyrthei U ju pynioh ia ka por ban don marwei bad ban pynlut por ha ka jingduwai. Hadien ba U la dep ban bsa ia ki 5000 ngut da san tylli ki kpu bad ar tylli ki dohkha, U la phah noh ia ki synran ki jong U da ka lieng (Math 14:22), katba ialade U la leit sha ka jaka kaba wei briew bad U la leit shata ban duwai (Math 14:23). Lada U Jisu U sngewthuh ia ka jingdonkam jong ka por ban don marwei ban iasyllok bad la U Kpa, katno tam ma ngi, ngi ruh ngi donkam ia ka por man ka sngi, ka por kaba jar jar (Quiet time) ha kaba ngi lah ban pynlut por ban iasyllok bad U Kpa jong ngi Uba ha bneng, bad kane ka dei ban long ka jingpynmlien ka jong ngi na ka bynta ka mynsiem ka jong ngi. Nga sngew ban ong, ba ngi ruh ngi donkam ia ka kamra kaba jar jar, ha kaba ngi lah ban pynleit jingmut tang ia U Blei, ngi donkam ia ka sla kaba suda; kaba nga mut ban ong ka long ka jingmut jingpyrkhat kaba suda ne kaba khuid kaba lait na ki tngit jong ka pyrthei, bad ka jingkylli kaba ngi donkam ban kylli man ba ngi leit sha U Blei ban ong, ‘Trai kaei kaba nga dang dei ban tip na Me? Kren ha nga Trai.’ Bad U Jisu nalor u lum ha kaba U la don weibriew ban duwai, U la leit ban hiar pat sha ka jaka ha kaba U la ia kynduh ia ka eriong (Math 14:25-27), hynrei kata ka eriong kam shym la lah ban pynsheptieng ia U, lada ngi ruh ngi lah ban pynlut por bad U Blei, ki eriong jong ka pyrthei kin nym lah ban pynsheptieng ia ngi. Jingduwai: - “Trai, iarap ia nga ba nga lah ban pynlut por ban iasyllok bad Me, namarba dei tang kata, ka ban long ka bor ia nga ban ieng skhem hapdeng ki eriong jong ka jingim” - Amen
U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (15th September 2020)
Topic (14th – 20th September 2020) – “Ka jingpynmlien ba kynja mynsiem” (Spiritual Discipline)
“Kumne u ong U Trai ki paid: Ka jingshah jingit …………. kin long ha ka iing Judah ka jingkmen bad ka jingshad kmen, bad ki jingkhawai kiba sngewbha: namarkata to ieit ia ka jingshisha bad ka jingsuk” (Sekharaiah 8:19)
Nga kynmaw ia i Mama arkmie i jong nga, i ju pynmlien ialade ban shah jingit bad haba i shah jingit i ju pyndep lai sngi lai miet. Ha kawei na ki jingiakren bad i, i ong ia nga ba haba shah jingit pynleit jingmut ha U Blei bad tang ia U Blei. Bad haba nga pyrshang ban shah jingit, hooid kam dei kaba nga leh bunsien ne man ka por, hynrei ki don ki por ba nga ioh bynta ban ia shim bynta ha ki jingduwai shah jingit, bad kum ha kine ki por, ka wan ka jingpyrkhat ha nga, kumno U Jisu U lah ban shah jingit 40 sngi- 40 miet? Ka long kaba eh ban leh kumta bad ka bym lah ban long bad ngi. Ki don shibun ki briew kiba nga la ioh ban iakren shaphang ka jingduwai shah jingit, ki ong, ‘ba ka jingduwai shahjingit ka kham pynleit jingmut ha ka jingbam na ka bynta ka mynsiem ym na ka bynta ka doh.’ Bad dei kane kaba pynlong ia U Jisu ban kren ia kine ki kyntien mar iadep ban pyndep ia ka jingshah jingit kaba 40 sngi - 40 miet, u ong, (Mathaios 4;4), “Bym tang da u kpu hi ba un im u briew, hynrei da ki ktien baroh ba mih noh na ka shyntur U Blei.” Hooid nga sngewthuh ruh ban shu shah jingit tang ban shu pyndep rukom kam long ka ban wanrah ia ki jingkyrkhu. U Blei U pynkynmaw ia ki khun Israel lyngba U Sekharaiah, ba ka jingshah jingit kam long kaba myntoi lada kim lah ban kynmaw lem ia ki briew kiba duk kiba kyrduh, U Blei u kylli ia ki khun Israel u ong, (Sekharaiah 7:5) “phi la shah jingit ha Nga, ha Nga kein?” U Blei U ong shuh shuh ia ki khun Israel, ba kaba shah jingit watla ka long ka jingpynmlien kaba bha ia ka mynsiem, hynrei ha ka juh ka por ka jingshah jingit ka dei ban pynmih ruh ia u soh, bad uta u soh u long ba ki dei ban bishar hok, bad ban leh isynei ia ki briew (Sekharaiah 7:9-10) “To bishar ia ka jingbishar kaba shisha, bad to leh isynei bad ia isynei lem uwei uwei ia la u para baroh: bad wat ban bein ia ka riewkynthei, lymne ia u khunswet, ia u nongwei, lymne ia uba duk; bad mano mano ruh wat tharai sniew ha la ka dohnud ia la u para.” Kynmaw ba ka jingshah jingit kaba shisha ka long ka jingpynmlien kaba bha na ka bynta ka mynsiem ka jong ngi bad kata ka jingpynmlien na ka bynta ka mynsiem ka jong ngi lyngba kaba shah jingit ka dei ban ialam ia ngi ba ngin jan sha U Blei. Ka thong jong ngi ha kano kano ka jingpynmlien kaba kynja mynsiem (Spiritual Discipline) ka long, ba kata kan nang ring ia ngi kham hajan sha U Blei. Jingduwai: - “Trai, iarap ia nga ba ngan lah ban pynbeit iala ka mynsiem da kaba pynmlien ban don ka jingsyllok kaba jan bad Me, iarap ruh ia nga ba haba nga pynbeit iala ka mynsiem ha ka jingiadei bad Me ngan iohi ruh ia ki briew kiba don sawdong jong nga ba ngan lah ban iarap lem ia ki.” Amen
U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (14th September 2020)
Topic (14th – 20th September 2020) – “Ka jingpynmlien ba kynja mynsiem” (Spiritual Discipline)
“Hynrei u soh jong U Mynsiem u long ka jingieit, ka jingkmen, ka jingsuk, ka jingshahslem, ka jinglehsbun, ka jingbha, ka jingiaineh, ka jingjemnud, ka bor halor lade:” (Galatia 5:22)
Ka topic kaba ngin ia peit ha kane ka taiew (14 - 20, September 2020), ka long shaphang ka “Jingpynmlien ne ka jingpynbeit ba kynja mynsiem” (Spiritual Discipline), nga sngew ba ka long ka phang kaba dei por ban pyrkhat, ba ka por ka donkam ia ngi ba ngin don ka jingim kaba long discipline ha ka jinglong mynsiem ka jong ngi, kumba ngi donkam ia ka jinglong discipline ha ka doh, kumta ruh ha ka mynsiem, ba ngin san ha ka jinglong mynsiem wat hapdeng ki jingeh kiba bun kiba ngi dei ban iaid lyngba. Ki Stad (experts) ki ong ba ka shimpor tang 21 sngi ban leh ia kano kano ban pynlong ia ka jingmlien (habit). Lehse phi lah ban pyrkhat oh! ngan pynmlien ban khie noh dang step ngan pule ia ka Bible man ka step bad ngan leh kumta 21 sngi, kiei kiei kin sa long kiba suk ia nga ban pynmlien. Hynrei kam long kaba suk ban leh kumta, ka jingpynmlien kaba kynja mynsiem kam long kaba suk, Ka Ktien ka jong U Blei ka pynkynmaw ia ngi (Galatia 5:22), ba ‘ka bor halor lade’ ka dei ka bynta jong U Soh U Mynsiem, kaba mut ban ioh ia ka jinglong discipline ha ka jinglong mynsiem kam long kaba lah da ka bor ka jong ngi, ngi donkam ia ka bor ka jong U Mynsiem U jong U Blei. Namarba ka bor halor lade ka dei u soh jong U Mynsiem, kaba mut ka jingmih na ka jingtrei jong U Mynsiem. Ka jingkylli kaba mih ka long, kumno ngin long kiba lah ban im ka jingim ka ban pynmlien ialade (Self discipline) ha kiei kiei kiba kynja mynsiem? U Jeff Iorg ha ka kot kaba u ai kyrteng, “The character of a leader” (Ka jinglong jong u nongialam) u thoh, “No fleshly effort will please God or build true discipline. Self-discipline refers to self as the object of discipline rather than its source. Even though discipline is learned, and self is the object of the discipline, the motivation and power to develop discipline comes from the Spirit.” (Ym don kano kano ka jingpyrshang ba kynja doh kaba lah ban pynsngewbha ia U Blei lane ban tei ia ka jingpynmlien kaba dei shisha. Ka jingpynmlien ialade sha kaba bha (Self Discipline) ka thew ia ka malade kum ka ban shah pynbeit bad pynbha ha ka jaka ka tynrai jong ka jingpynmlien. Wat lada ngi la lah ban pynmlien ialade sha kaba bha, bad ka malade ka dei kaba la shah pynbeit bad pynbha, ka bor kaba pynkhih bad pynlong ia ka jingpynmlien sha kaba bha ka wan na U Mynsiem). Ban pynlong ia ka jingim ba kynja mynsiem ka jong ngi ban pynmlien sha kiei kiei kiba bha ka dei ka bor ka jong U Mynsiem U jong U Blei bad ka kamram ka jong ngi ka long ban shah ia U Mynsiem U Blei ban trei ha ka jingim ka jong ngi. Khlem ka bor U Mynsiem ngin nym lah ban ialam ia ka mynsiem jong ngi sha ki jingpynmlien kiba bha, ki jingpyrshang jong ngi kin long kiba lehnohei khlem ka bor U Mynsiem, dei na kane, ba U Paul u ong ba, “ka bor halor lade” ne “self-discipline” ka dei u soh jong U Mynsiem. Jingduwai: - “Ah U Blei! Nga kyrpad ia Me ba Men phah ia U Mynsiem Bakhuid jong Me, ban iarap ia nga, ba nga lah ban pynmlien ialade ha ka jingim kaba kynja mynsiem ka jong nga sha kiei kiei kiba bha kiba iadei bad ka mon ka jong Me.” - Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (13th September 2020)
Topic (7th – 13th September 2020) – “Ka jingieit ka jong U Blei” (God’s Love)
“Haba nga pyrkhat ia ki bneng jong Me, ka kam ki shynriahti jong Me, u bnai bad ki khlur kiba Me la buh;. U briew u long aiu, ba Me kynmaw ia u? bad u khun u briew, ba Me wan khmih ia u?” (Salm 8:3-4)
Haba nga pule ia kane ka Salm kaba 8, ka wan ka jingkylli ha ka jingmut jong nga, Katno ka jingheh jong kane ka pyrthei (Universe) kaba U Blei u la thaw? Ha ka National Geographic Magazine, 17th April 2019, ka don ka jingthoh ba la thoh da U Michael Greshko, kaba u la ai kyrteng, “Galaxies, explained,” hangne u batai shaphang kita ki metbneng kiba don ha ka universe, ha ki kyntien ki jong u, u thoh, “the sun is just one of about 100 to 400 billion stars” (ka sngi ka dei tang kawei napdeng kita ki 100 haduh 400 billion ki khlur kiba don ha ka sahit bneng). Bad ha kane ka article ka jong u, u ong shuh shuh ba ha ka snem 2016 ki la estimate ba kane ka universe ka don haduh 2 trillion ki galaxies, bad u ong ba ym dei ba ki don tang da ki billion ki khlur hynrei da ki trillion kiba don ha ka sahit bneng kaba iar. Haba nga pule ia kane ka jingthoh, nga mutdur ia U Dabid uba thoh ia kane ka Salm, u la dei hok ban kylli, u briew u long uei? Haba ngi peit ia ki jingpynlong kiba khraw ki jong U Blei, ka mih kane ka juh ka jingkylli, ngi ngi long kiei? U nongthoh ia kane ka Salm hadien ba u la dep ban iaroh ia U Blei namar ki jingpynlong ki jong U, u sdang ban pyrkhat ialade ba hakhmat ki jingpynlong kiba khraw ki jong U Blei u briew u long uei, ba U Blei u kynmaw ia u? ne ba U Blei u wan khmih ia u? Hangne ka pyni ia ka jingkhraw ka jong ka jingieit ka jong U Blei ia ngi ki briew, kiba watla ngi long kiba rit eh haba ianujor bad ki jingpynlong ki jong U Blei, pynban ngi long kiba kordor tam hakhmat jong U. U Blei namar ba U ieit ia ngi U kynmaw ia ngi, bad U wan ban khmih ia ngi. Ka long kaba phylla ruh ba namar ba U ieit eh ia ngi kiba long ki jingthaw kiba rit eh kiba U la pynlong, pynban na ka bynta jong ngi U kloi ban ai iala ka jingim, kumba U Paul u ong (Galatia 2:20) “Uba la ieit ia nga, bad Uba la aiti noh ialade na ka bynta jong nga.” Lyngba ka jingshem jong ki riewstad ha kine ki sngi, kam dei ban pynkhih ia ka jingngeit ka jong ngi, hynrei, kadei ban nang pyndap shuh shuh ia ka mynsiem ka jong ngi da ka jingphylla bad ba ngin nang iai ainguh ia U Blei namar ka jingieit kaba phylla ka jong U ia ngi. Jingduwai: - Ah U Blei! Nga ainguh ia Me Uba long U Nongthaw bad U Nongpynlong ia kiei kiei, bad uba la ieit eh ia nga, iarap ia nga Trai ba ngan iai ieit ia Me kumba Me la ieit ia nga bad na ka bynta jong nga Me la aiti ruh ia la ka jingim.” - Amen
U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (12th September 2020)
Topic (7th – 13th September 2020) – “Ka jingieit ka jong U Blei” (God’s Love)
“Ngi ieit ma ngi ia U, naba U la ieit shuwa ia ngi.” (1 Ioannis 4:19)
Bun ngi tip shaphang ka Valentine’s Day, hooid ngim kwah ban ia khmih hangne kumno ne nangno kane ka Valentine’s Day ka sdang. Hynrei ka long ka sngi kaba kiba bun ki briew ha ka pyrthei ki ong, ba kane ka sngi ka dei kaba pynleit jingmut ha ka jingieit. Ban kynmaw ia kane ka sngi ki briew ki ai da ki syntiew, don kiba ai da ki cards bad kiwei kiwei, ban pyni ne pynpaw ia ka jingieit ka jong ki ia kita kiba ki ki ieit. Hooid, watla ngi iohi ia kine ki jingai hynrei ngim lah ban tip haduh katno ka jingieit ka jong ki ka long kaba shisha, bad ngim tip ruh haduh katno kane ka jingieit kan neh. Hynrei kynmaw ba ka jingieit ka jong U Blei ka long kaba neh, namarba U Blei hi U long ka jingieit (1 Ioannis 4:8) bad ka jingieit ka dei ruh u soh jong U Mynsiem (Galatia 5:22), bad kata ka dei ka jingieit kaba neh. Ka Bible ka iathuh ia ngi, ba ka jingieit kam ju pihuin, kam ju leh khlem akor, kam wad tang ia kiei kiei ruh la ka jong hi (1 Korinth 13:4-9), kata ka dei ka jingieit kaba kynja Blei. Ka jingieit ki briew ka lah ban shukor ia ngi, hynrei ka jingieit kaba kynja Blei ka long kaba skhem bad kaba iaineh. Ka Bible ka pynkynmaw ruh ia ngi ia ka daw ba ngi lah ban ieit ia kiwei ha ka jingieit kaba shisha, dei haba ngi ioh mad ia ka jingieit ka jong U Blei ha ka jingim ka jong ngi. Lada ngi la ioh pdiang ia ka jingieit ka jong U Blei ha ka jingim ka jong ngi, dei hangta ba ngin sa lah ban ieit ruh ia kiwei da ka jingieit kaba shisha, ka jingieit kaba kynja Blei. Lada ngi sngewthuh haduh katno ba U Blei U ieit ia ngi dei hangta ruh ba ngin sa sngewthuh haduh katno ngi dei ban ieit ia U bad ia kiwei ruh, ngi ieit ia U namarba U la ieit shwa ma U ia ngi. Ka Jeanette Duby, kaba long ka nongthoh, ha ka kot kaba ai kyrteng, “Bridge to Grace: Finding life and peace in the midst of death and chaos” ka thoh, “God is love. He loves us and He pursues us with that love. And when I experienced His love, I was able to share that love with others. I appreciate the love God has for me.” (U Blei u long ka jingieit. U ieit ia ngi bad U bud ia ngi da kata ka jingieit ka jong U. Bad haba nga ioh mad ia kata ka jingieit ka jong U, ngan sa lah ban sam lem ia kata ka jingieit ka jong U sha kiwei. Nga ainguh ia U Blei namar ka jingieit kaba U la ieit ia nga). Ka long kaba shisha, ba ngin sa lah ban sam lem ia kiwei ia kata ka jingieit ka jong U Blei, dei haba ngi la iohmad shwa ia kata ka jingieit ka jong U Blei ha ka jingim ka jong ngi. Jingduwai: - Ah U Blei! Nga ainguh ia Me ba Me la ieit ia nga, bad dei tang ha Me ba nga ioh mad ia ka jingieit kaba shisha. Iarap ia nga, ba nga lah ban pdiang ia kata ka jingieit ka jong Me, bad ban ieit ruh ia kiwei da ka jingieit ka jong Me.” - Amen
U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (11th September 2020)
Topic (7th – 13th September 2020) – “Ka jingieit ka jong U Blei” (God’s Love)
“La slem U Trai U la mihpaw ha nga, U da ong, shisha, Nga la ieit ia pha da ka jingieit bymjukut, namarkata da ka jingleh ieit Nga la ring ia pha.” (Jeremiah 31:3)
Ka la ju don ne em ka por ha ka jingim ka jong phi ba phi artatien ia ka jingieit ka jong U Blei?Ne ba phin kylli jingkylli ia U Blei ban ong, “Kumno U Blei U ieit ia nga haba U shah ia kine ki jingeh ban wan ha ka jingim ka jong nga?” Bad kane ka jingkylli ka ju wan ha kiba bun. U Paul Little uba long u director jong ka Inter Varsity Christian Fellowship u thoh, “The bottom line of our theology is whether or not God is good” (Kaba kut hi jong ka jingpyrkhat ka jong ngi shaphang U Blei, ka long hato U Blei U long mo Uba bha). Lada ngi lah ban ngeit ba U Blei U long Uba bha, kan nym don ka jingeh ba ngin pdiang ba U Blei U ieit ia ngi, kam pher kaei ka jingiashem ne ka jingiakynduh ka jong ngi. Ka la jia ia ki khun Israel ruh, haba ki mad ia ki jingeh ha ka jingim, ki la artatien ia ka jingieit ka jong U Blei. Haba ki mad ia ka jingshah ringmraw, ia ka jingpynjot jong ka nongbah Jerusalem, ki artatien ba U Blei U ieit ia ki, kumta ka donkam ia U Jeremiah ban pynkynmaw ia ki khun Israel (Jer 31:3) ba U Blei U la ieit ia ki da ka jingieit kaba bymjukut. Kaba mut ba U Blei U la ieit, U ieit bad Un iai ieit ia ki. La iathuh ba harud jong ka wah “Firth of Clyde” kaba don ha Scotland ka don kawei ka Balang kaba la ai kyrteng Little Stone Church ha kaba u don uwei u Pastor uba la thap ban hap ha ki jingpynshoi namar ka jingshah kyntait ka jong u ha kawei ka samla kaba u la itynnad bad u la ieit bha ia ka. Haba ka la kyntait ia u, u la noh mynsiem, kala wan ruh ka jingpyrkhat ha u wat ban phaidien noh na ka jingngeit bad na ka kam kaba u trei, bad ula pyrkhat, ‘Kumno U Blei Un shah ia kane ka jingeh ba kan wan ha u lada U Blei U ieit ia u.’ Hynrei ha kata ka por u sngewthuh ba kaba bat ia u ka dei tang ka jingieit ka jong U Blei, kumta un sa thaw ia kato ka jingrwai hymn kaba u ai kyrteng, "O love that wilt not let me go,” ia kaba la pynkylla sha ka ktien Khasi ha ka Khasi Hymn Book ka jingrwai kaba 321, “Ah Jingieit kaba bat ia nga.” Ha ka dkhot kaba nyngkong jong kane ka jingrwai ki don ia kine ki kyntien, “O love that wilt not let me go; I rest my weary soul in Thee; I give Thee back the life I owe; That in Thine ocean depths its flow; May richer, fuller be." (Ah jingieit kaba bat ia nga! Nga pyndem la mynsiem ba swai; Ia la jingim nga pynphai pat, bad ha ki thwei ka jingieit bah, kan nang plung kan nang iar). Uta u Pastor udei, u George Matheson. Haba ki jingeh ki wan ha ka jingim ka jong ngi ruh, wat leit pyrkhat ba U Blei Um ieit, hynrei U la ieit ia ngi da ka jingieit kaba bymjukut. Jingduwai: - Ah U Blei! iarap ia nga ba ngan iai shaniah ha ka jingieit ka jong Me, kam pher wat hapdeng ki eriong kiba beh ha ka jingim ka jong nga.” - Amen
U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (10th September 2020)
Topic (7th – 13th September 2020) – “Ka jingieit ka jong U Blei” (God’s Love)
“Ko khun hep, wat ai ngin ia ieit tang da ka ktien hi, lymne da u thylliej: hynrei ha ka jingleh bad ha ka jingshisha.” (1 Ioannis 3:18)
U Chris Messick u thoh ia kawei ka poetry kaba u la ai kyrteng, “For you are the one” (Dei maphi), kaba kynthup ia ki ar tylli ki dkhot (stanzas) kiba shakhmat kiba ong kumne: - For you I would climb The highest mountain peak, Swim the deepest ocean Your love I do seek.
For you I would cross The rivers most wide, Walk the hottest desert sand To have you by my side.
Shisien la don uwei u briew uba la thoh shithi sha ka samla ka jong u bad ban pynpaw haduh katno u ieit ia ka, u la shim ia kine ki ar tylli ki dkhot ba shakhmat jong kane ka poetry jong u Chris Messick. Bad hadien ba u la thoh kat kine ki kyntien ha kata ka shithi, ‘Na ka bynta jong phi, ngan kiew ia ki lum kiba jrong, ngan jngi ia ki duriaw kiba jylliew. Na ka bynta jong phi ngan iaid iaka ri shyiap kaba shit, tang ba ngan ioh ia phi ban don ha syndah jong nga.’ Pynban ha ka ban pynkut ia kata ka shithi u la ong, ‘La Saturday kumba phi kwah ban ia kynduh, te ngan sa peit mo lada rang te ngan wan, da slap te ngan nym wan.’ Ka jingieit kaba shisha kam dei tang ha ki ktien ne tang da u thylliej hynrei da ki kam. U Ioannis u thoh, (1 Ioannis 3:16), ba U Jisu U la pynpaw ia kata ka jingieit kaba shisha ka jong U sha ngi haba U la aitinoh ia la ka jingim, “Ha kane ngi la ithuh ia kata ka jingieit, naba U la aiti noh ma U ia la ka jingim na ka bynta jong ngi.” Bad ka ktien Greek kaba la pyndonkam hangne na ka bynta ka jingieit, ka dei “AGAPE” bad ia kane ka jingieit AGAPE la ithuh ia ka, ym na ki ktien hynrei na ka jingaiti (Sacrifice) jong uta uba ieit. Kam dei ka jingieit kaba ngi ieit tang haba ngi bit ngi biang ialade, hynrei pynban ka dei ka jingieit kaba ngi ieit wat haba ngi dei ban shah ia ki jingeh. Lada ngi buh lyngkot, kane ka jingieit “Agape,” ka dei ka jingieit “Ym tang namarba” hynrei, ka dei ka jingieit kaba “wat haba.” U Ioannis u ong shuh shuh (1 Ioannis 3:16) “…ka dei ia ngi ban aiti noh ia la ki jingim na ka bynta ki para bangeit.” Haba ong, ‘ngin aiti noh ia la ka jingim na ka bynta kiwei,’ kam da mut eh ba ngin iap na ka bynta kiwei, hynrei ka dei ka sacrifice ne ka jingieit kaba ngi leh ei ei, ba kaei kaba ngi leh kam dei ba ngin pyrkhat tang ialade hynrei ngin kham pyrkhat ia kiwei. Ngi sngewthuh, da ka bor jong ngi ngin nym lah ban leh kumta, hynrei ngin duwai ba da ka bor ka jong U Mynsiem U Blei ngin lah ban ieit ia kiwei da ka jingieit kaba ngi kloi wat ban aitilut ialade na ka bynta ban iarap ia kiwei. Jingduwai: - Ah U Blei! iarap ia nga ba ngan lah ban ieit ia kiwei, kumba Me Me la ieit ia nga, ha kaba Me la aiti noh ia la Ka Jingim na ka bynta jong nga.” - Amen
U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (9th September 2020)
Topic (7th – 13th September 2020) – “Ka jingieit ka jong U Blei” (God’s Love)
“Uta ubym ieit um ithuh ia U Blei, naba U Blei u long ka jingieit” (1 Ioannis 4:8)
La don uwei u nongrep uba buh ia ka jingthoh shaphang ka jingbatai ia ka jinglong ka suinbneng (weather plate), bad u la thoh ha kata ka plate ia kine ki kyntien, “God is Love” (U Blei U long ka jingieit) bad u la buh ia kata ka plate ne ka jingthoh halor jong ka iing kaba u ju buh ia ki khaw ki kba jong u (barn). Ha kawei ka sngi, uwei u briew uba iaid lynti nangta u la iohi ia kata ka jingthoh kaba une u nongrep u la wah halor kata ka iing buh jingbuh ka jong u, ba kata ka jingthoh ka khih shane bad shatai haba ka lyer ka beh. Uta u briew ha ka khmat kaba samrkhie u la kylli na uta u nongrep bad u ong, “Do you mean to say that your God is as changeable as the wind?” (Me mut ban ong ba U Blei jong me U kylla kumba beh kane ka lyer). Uta u nongrep u la kyrngah ia la ka khlieh bad u la jubab u ong, “No. What I mean to say is that no matter which way the wind blows, God is love!” (Em. Kaei kaba nga mut ban ong ka long kam pher shano ka lyer ka beh, U Blei U long ka jingieit). Kane ka jingthoh, “U Blei U long ka jingieit” ka long ka jingthoh kaba batai ba U Blei U iai pyni ia ka jingieit ka jong U sha ngi kam pher ha kano kano ka jinglong ne ka jingiashem ka jong ngi, la ka jur ne ka jai jai ka lyer ha ka jingim ka jong ngi, U Blei U iai ieit ia ngi. Ka pyni ruh ia ka jinglong ka jong U Blei ba U long ka jingieit. Namarba ka dei ka jinglong ka jong U, ngin ym lah ban tih jylliew ban tip haduh katno ka jingieit ka jong U Blei. U Ioannis u batai ia ngi, lada ngi kwah ban tip ne sngewthuh ia ka jingieit ka jong U Blei ngi dei ban peit bad khmih sha ka diengphna, dei hangta ba ngi lah ban sngewthuh ia ka jingieit ka jong U Blei. U Ioannis u thoh, (1 Ioannis 4:9-10) “Ha kane la pynpaw shynna ia ka jingieit U Blei ha ngi, ba U Blei U la phah ia la U Khun ba la kha marwei sha kane ka pyrthei, ba ngin ioh im da u. Ha kane ka long ka jingieit, ym naba ngi la ieit ma ngi ia U Blei, hynrei naba U la ieit ma U ia ngi, bad ba U la phah ia la U Khun ban long ka kuna na ka bynta ki pop jong ngi.” Da ki khmat kiba kynja mynsiem haba ngi peit ia ka Diengphna ha kaba la sah narphna ia U Jisu, khlem pep ngin iohi ia ka jingjylliew jong ka jingieit ka jong U Blei. U Ioannis u batai shuh shuh da kaba ong, ba ma ngi ruh kum ki khun ki jong U Blei ngi dei ban bud ia kane ka jinglong ka jong U Blei da kaba ngi ieit ia U bad ngi ia ieit paralok hi (1 Ioa 4:11-21). Kane ka long ka jingkhot ia nga bad ia ngi, hato ngi la ju pynpaw mo ia ka jinglong ka jong U Blei, ba U Blei u long ka jingieit lyngba ka jinglong jingim ka jong ngi? Jingduwai: - Ah U Blei! iarap ia nga ba ngan lah ban iai khmied sha ka diengphna, ban iohi haduh katno ba Me la ieit eh ia nga, iarap ruh ia nga ba nga lah ban pynpaw ia kata ka jinglong ka jong Me ba Me long ka jingieit lyngba ka jinglong jingim ka jong nga.” - Amen
U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (8th September 2020)
Topic (7th – 13th September 2020) – “Ka jingieit ka jong U Blei” (God’s Love)
“ban tip ia ka jingieit U Khrist kaba palat eh ia ki jingtip, ba kumta yn ioh pyndap ia phi shaduh ka jingdap U Blei baroh.” (Ephesos 3:19)
Ban pyrshang ban sngewthuh ia ka jingieit ka jong U Blei, ka long kumba phi leit sha ka duriaw bad da i jingtong i barit phi pyrshang ban tong bad ban tip katno ka um ka don. U Paul haba u thoh ia ka shithi sha ki Ephesos um shym pyrshang ban batai ia ki ia ka jingieit ka jong U Blei, hynrei u duwai ba ki kin ioh ka bor ban sngewthuh ia ka jingieit ka jong U. U Paul u thoh (Ephesos 3:18-19), “haba la pynsuh thied bad ba la pynshong nongrim ha ka jingieit, phin long kiba khlain ban shemphang lem bad ki riewkhuid baroh, kaei ka jingjlan, bad ka lynter, bad ka jingjylliew, bad ka jingjrong: ban tip ia ka jingieit U Khrist kaba palat eh ia ki jingtip.” Sngap ia kine ki kyntien kiba U Paul u thoh hangne, ‘ban tip ia ka jingieit U Khrist kaba palat eh ia ki jingtip.’ Ban tip ia ka jingieit U Blei ne ka jingieit U Khrist, ka long kaba eh ban tip da ka jingtip ne jingstad jong ngi ki briew. Ha ka jingmut ka jong U Paul ngi donkam ia ka bor kaba na sha lyndet, ka bor ka jong U Blei hi ba ngin sngewthuh ia ka jingieit bad ia ka jingkhraw ka jingieit ka jong U Blei. U Jisu ha ka jingduwai ka jong U sha U Blei U ong, (Ioannis 17:24) “naba Me la ieit ia Nga mynshuwa kaba pynshong nongrim ia ka pyrthei.” U Jisu U ong ba U Blei U la ieit ia U hashwa ban pynshong nongrim ia ka pyrthei, hynrei, namarba ka jingieit ka jong U Blei ia ngi ka long kaba khraw, U la kloi ban aiti wat iala U Khun Uba U la ieit naduh bym pat pynshong nongrim ia ka pyrthei, khnang ba ma ngi ki nongpop ngin ioh ia ka jingmap na ki pop ki jong ngi, bad ba ngin ioh long ki khun ki jong U Blei. Dei kane kaba U Ioannis u thoh (1 Ioannis 3:1), “Ha khmih phi kaba kumno ka jingieit Uta U Kpa U la ai ha ngi, ba la khot ia ngi ki khun U Blei:” Ka jingieit ka jong U Blei ia ngi ka long kat haduh ban ai noh iala U Khun Uba U, U la ieit naduh ba pynshong nongrim ia ka pyrhei, ka daw hi ka long, ba ma ngi ngin ioh long ki khun jong U Blei, kata ka dei ka jingieit ka jong U Blei ia ngi. U Rick Warren haba u pyrshang ban batai ia ka jingieit ka jong U Blei u thoh, “God's love is like an ocean. You can see its beginning, but not its end.” (Ka jingieit ka jong U Blei ka long kum ka duriaw. Phi lah ban iohi ia kaba sdang, hynrei ym ia kaba kut). Ngin nym lah ban sngewthuh lut ia ka jingieit ka jong U Blei, hynrei ka dei ka jingieit kaba U Blei U la kloi ban aiti ia la U Khun, khnang ba ma ngi ngin ioh long ki khun ki jong U Blei.
Jingduwai: -“Ah Trai, iarap ia nga ba ngan sngewthuh ia ka jingkhraw jong ka jingieit ka jong Me, kaba Me la ieit katta katta ia nga kat haduh ba Me la aiti ia la U Khun Uba Me ieit eh, ba ma nga u nongpop uba jot bad uba rem ngan ioh long u khun u jong Me.” - Amen. U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional, 7.9.2020. Topic– “Ka jingieit ka jong U Blei” (God’s Love)
“Nga la ieit ia phi, ong U Trai. Pynban phi ong, ha kaei Me la ieit ia ngi? Hato U Esau um shym iadei shipara bad U Jakob? ong U Trai: pynban ia U Jakob nga la ieit;” (Malakhi 1:2)
Ka phang ba ngin ia peit ha kane ka taiew ka long shaphang, “Ka Jingieit ka jong U Blei” (God’s Love). Namarba ngi sngewthuh, ba baroh ki jingleh isynei ki jong U Blei, ne ki jingsumar ki jong U Blei ia ngi ki long namarba U ieit ia ngi. Kumta hadien ba ngi ladep ban ia peit ha kine ki taiew ba ladep shaphang ka jingsumar ka jong U Blei, bad kumjuh shaphang ka jingpyndap ka jong U Blei, ka long kaba dei ban iapeit ruh ia ka jingieit ka jong U, kaba long ka nongrim jong ka jingsumar bad jong ka jingpyndap ka jong U Blei ia ngi. Ha ki jingthoh ban pynkut artad ia ka Testament kaba rim, ngi iohi ba kiei kiei kim long kiba bha na ka bynta ki briew ki jong U Blei. Ki Khun Israel ki la shah ring mraw ha kiba bun ki jaitbynriew, bad hadien ba ki la shah ringmraw U Blei Ula pyllait ia ki haba ki la kylla kaba mut bad phai biang sha U. Haba ki lyndet biang ia U, U shah biang ba kin leit shapoh ka jinglongmraw, ka daw ka long, ba U Blei U kwah ban hikai ne ban phrang ia ki. Ngi iohi ha ka por ka jong U Moses ba ka la sdang don ka jingkylla ha ki briew, ha kaba U Blei U la pyllaitmraw ia ki na ka Ri Ijypt namarba U kwah ban pyndep ia ka kular kaba U la kular ha U Abraham ban pynpoi ia ki sha kata ka ri jong ka jingkular. Hadien kata, ngi iohi ia ki khun Israel ba ki shah ring mraw biang ha ki nong Babylon bad la pynjot ia ka Nongbah Jerusalem da u Syiem Nebukhadnessar. Hadien kata, U Blei Ula pynmih ia U Esra bad U Nehemiah ban tei pat ia ka temple bad ia ka kynroh Jerusalem. Hynrei wat haba la dep ban tei pat ia ka temple bad ia ka kynroh Jerusalem, ki khun Israel ki dang ud, ki dang jynjar, namar la ban khia sa ka khajna ba ki dei ban siew sha ki nong Persia (Nehemiah 9: 32-37). Haba ngi pule ia ka Testament kaba rim, ngi iohi ba ki khun Israel ki don bunsien ha ka jingnoh mynsiem kaba pynlong ia ki wat ba kin artatien ba U Blei U ieit ia ki, ki artatien ba U Blei U ieit namar ki jingeh kiba ki iakynduh, kat haduh ba U Blei U hap ban kren lyngba U Malakhi, u Nongiathuhlypa u ba mih ban iathuhlypa ha ka spah snem kaba 5 Shwa U Khrist, bad ha ka ban pynkut artad ia ka Testament kaba rim U Blei U pynkynmaw lyngba U Malakhi ia ki khun Israel ia ka jingieit ka jong U ia ki, ha kaba U ong (Malakhi 1:2), “Nga la ieit ia phi, ong U Trai.” Hynrei ki Khun Israel namar ka jingartaien ia ka jingieit ka jong U Blei namar ki jingeh kiba ki ki mad, ki la kylli ia U Blei (Malakhi 1:2) ki ong, “Ha kaei Me la ieit ia ngi?” Ki pan ia ka jingpynshisha na U Blei halor ka jingieit ka jong U ia ki. Bad U Blei U pynkynmaw ia ka jingjied (Election) ka jong U ia ki khun Israel. U Blei U ong, ba napdeng u Esua bad U Jakob u la jied ia U Jakob ban long ka jaitbynriew kaba kyrpang jong U Blei, hato kata kam dei ka jingieit ka jong U Blei. U Malakhi uba ka kyrteng jong ka mut “My (Lord’s) Messenger” (U Nongrah khubor u jong U Blei) u dei u nongthoh ia ka kitab kaba khatduh jong ka Testament kaba rim, bad ha ka ban pynkut artad ia kane ka kitab, U Blei u pynshisha ba U ieit ia la ki briew. Hato kala ju don mo ka khyllipmat ha ka jingim ka jong ngi kaba ngi artatien ia ka jingieit ka jong U Blei, namar ki jingeh kiba ngi mad? Lada ka don kaba kum kata ka por kaba ngi artatien ia ka jingieit ka jong U Blei, ai ba ngin pynkynmaw ialade ba U Blei U ieit ia ngi, bad namarba U ieit ia ngi, U la jied ruh ia ngi napdeng kiba bun ki briew ha ka pyrthei ba ngin long ki nongbud ki jong U. Jingduwai: -“Ah Trai, iarap ia nga ba ngan nym artatien ia ka jingieit ka jong Me, iarap ruh ia nga ba ngan tip ba Me la jied ia nga ban long U jong Me namarba Me la ieit ia nga" Amen. U Blei Un kyrkhu ia phi baroh. Rev. Bidonbok Syiem
Devotional (6th September 2020)
Topic (31st August to 6th September 2020) – “Ka Jingsumar ka jong U Blei” (God’s Care)
“To phai noh, ko mynsiem jong nga, sha la kaba jahthait; naba U Trai u la leh bha ia pha.” (Salm 116:7)
Hato ka la ju don ka por ha ka jingim ka jong phi ba phi kren ialade? Ka la ju don ka por ha ka jingim ka jong nga haba nga don marwei, nga ju kren marwei, ne nga kren ialade. Bunsien nga ju leh kumta haba ki wan ki jing artatien ha ka jingim ka jong nga namar ki jingeh kiba nga ia kynduh, nga ju pynkynmaw ia lade ia ki jingbha ki jong U Blei bad kata ka ai mynsiem ia nga ba ngan iai shaniah ha Une U Blei Uba ri, Uba sumar ia nga. Lada phi pule ia ki jingrwai Salm, phin shem ba shibun ki nongrwai Salm ki sngewtynnad ban kren ialade. U Nongthoh ia ka Salm kaba 116, ha ka dkhot kaba 7 u ong, “To phai noh, ko mynsiem jong nga, sha la kaba jahthait; naba U Trai U la leh bha ia pha.” U kren iala ka jong ka mynsiem, bad u pynkynmaw ia la ka jong ka mynsiem ia ka jinglehbha bad ia ka jingiaineh ka jong U Blei ha ki por kiba la leit noh, bad kata ka jing pynkynmaw ka jong u ka la long ka bor ha ka por ba u noh mynsiem. Ha ka Salm kaba 103:1-2, U Dabid hangne ruh u kren bad pynkynmaw iala ka mynsiem ba kam dei ban klet ban ainguh ia U Trai bad ba ka dei ban kynmaw ia ki jingleh bha ki jong U. Ka Salm kaba 42: 5 ka ong, “Balei pha long kaba la pynnoh, ko ka mynsiem jong nga? bad ba pha pynkhih hapoh jong nga? To kyrmen pha ha U Blei:” Ia kane ka Salm kaba 42 la ngeit ba la thoh da ki khun u Korah, kadei ha ka por ba ki don ha ka jingjynjar, pynban dei hangta ba ki pyn kynmaw iala ka Mynsiem, bad ki kren iala ka mynsiem ban pynkynmaw ia ka ba kam dei ban pynnoh ne ban pynsngewsih ialade, hynrei ka dei ban kyrmen ha U Blei. Ka long kaba donkam ia ngi ruh, lada ngi don ha ka por jong ka jingnoh mynsiem bad ka jing artatien ia ka bor ka jong U Blei bad ia ka jingsumar sukher ka jong U, ka dei ia ngi ba ngin kren ialade ban pynkynmaw ia lade ia ki jingbha bad ia ki jingsumar ki jong U Blei ia ngi ha ki por kiba la leit noh, kata kan aibor bad kan ai mynsiem ia ngi ba ngin iai shaniah ha Une U Blei Uba iai sumar ia ngi.
Jingduwai: -“Ah Trai, iarap ia nga ba ngan lah ban pynkynmaw ialade man ka por bad man ka khyllipmat jong ka jingim ka jong nga, ba Me long U Blei Uba ieit, Uba sumar, U Blei U bym ju iehnoh ia nga ha ki por baroh.” - Amen. U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (5th September 2020)
Topic (31st August to 6th September 2020) – “Ka Jingsumar ka jong U Blei” (God’s Care)
“Me tip ia kaba shong jong nga bad ia kaba ieng jong nga, Me sngewthuh ia ka jingmut jong nga na jngai” (Salm 139:2)
La iathuh shaphang uwei na ki News Reporter uba la slem bha ha ka kam (Veteran News reporter), uba kyrteng u Scott Pelley, u Pelley um ju leit sha kano kano ka jingleit ka jong u khlem da rah ia kine ki tiar: ka radio, ka camera, ka suitcase, ka laptop computer, ka phone bad ka Emergency Locator Beacon (ka tiar ka ban ai signal sha kiwei pat haba donkam iaka jingiarap). U Pelley u iathuh balei u rah ia kata ka Emergency Locator, u ong, “You extend the antenna, push two buttons, and it sends a signal to the satellite connected to the National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA)” {Phi pynjrong ia u antenna, phi nion ia ki ar tylli ki budam, nangta kan sa phah ia ka signal sha u satellite uba la pyniasoh (connect) bad ka National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA)}. U la ong shuh shuh, “It tells them who and where I am. Depending on the on what country you’re in, they’ll either send a rescue team -or not” (Kan iathuh sha ki nga dei uei bad hangno nga don. Katkum ka ri ba nga don, ki lah ban phah ia ki nongiarap ne-em). U Pelley ha ka jingtrei ka jong u kaba la bun ki snem, u la leit ruh shibun ki jingleit, hynrei ha kita ki jingleit baroh um pat ju pyndonkam ia ka Emergency Locator Beacon wat shisien ruh, hynrei um pat ju leit jingleit ruh khlem ma ka, u sngewshngain haba u rah ia ka. Ha kaba iadei bad ka jingim kaba kynja mynsiem ka jong ngi bad ka jingim ka jong ngi ha ka jingiadei bad U Blei, ngim donkam ia ka radio, ka phone ne ka emergency beacon. Kam pher kaei ka jingiashem ne iakynduh jong ngi, kam pher ruh hangno ngi don, U Blei U la tip lypa ia ngi bad shaphang jong ngi. U Nongrwai Salm u ong, (Salm 139:1-3) “Ah Trai, me la iit, bad Me la ithuh ia nga. Me tip ia kaba shong jong nga bad ia kaba ieng jong nga, Me sngewthuh ia ka jingmut jong nga na jngai. Me iit bniah ia ka lynti jong nga bad ia ka jaka thiah jong nga, bad Me ithuh ia ki lynti jong nga baroh.” Ia ki jingdonkam ki jong ngi ym pat ju buhrieh na khmat U Blei, bad ym pat ju pynjngai ia ngi na ka jingsumar ka jong U. Bad namarba U Blei U sumar ia ngi, ngin ong da ka jingshlur kumba ong u Nongrwai Salm (Salm 139:9-10) “Lada ngan shim ia ki thapniang mynstep, bad ngan shong ha kiba kut ka duriaw; wat hangta ka kti jong Me kan ialam ia nga, bad ka kti kamon jong Me kan bat ia nga.” U Blei u tip ngi dei kiei, hangno ngi don, kaei ka jingdonkam ka jong ngi namarba ngi don borabor ha ka jingsumar ka jong U.
Jingduwai: -“Ah Trai, nga ainguh ia Me namar ka jingieit kaba bymjukut ka jong Me, bad ka jingsumar kaba janai ka jong Me.” - Amen. U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (4th September 2020)
Topic (31st August to 6th September 2020) – “Ka Jingsumar ka jong U Blei” (God’s Care)
“U Trai U Blei U la ai ha nga u thylliej jong kiba shah hikai, ba ngan tip kumno ban shan da ki ktien ia uta uba thait:” (Isaiah 50:4)
La iathuh ba hadien khyndiat sngi jong ka jingkhlad noh ka jong u kpa jong u C.S. Lewis, u C.S. Lewis uba ha kata ka por u don 30 snem ka karta, u la ioh pdiang ia kawei ka shithi ba la thoh da kawei ka briew kaba la sumar ia ka kmie ka jong u Lewis, ha ka por ba ka kmie jong u ka don ha ka jingpang kaba jur. Kane ka briew ka la ap bad sumar ia ka haduh ba kan da khlad na kane ka pyrthei, bad kata ka jia kumba 20 snem mynshwa. Kata ka briew ka la phah ia ki kyntien jong ka jingsngewlem ha ka por ka jingkhlad noh ka jong u kpa jong u C.S. Lewis, ka la kylli ruh ia u ka ong, ‘tip phi dang kynmaw ne em ia nga?’ U Lewis haba u jubab ia kata ka shithi u la thoh, “My dear Nurse Davison, Remember you? I should think I do” (Davison ba ieid eh jong nga, phi ong la ngan dang kynmaw ne em ia phi? Kumno ngan nym lah ban kynmaw ia phi). Hangta hi u Lewis u kynmaw ba kumba 20 snem mynshwa haba ka kmie jong u ka don hapdeng ka jingshitom kaba jur, ka Davison ka la ai ka jingsumar ia ka kmie jong u, ka la long ka jingiarap ia u bad ia u hynmen u jong u haba ka Davison ka don ryngkat bad ki. Ka la long ka jingiarap kaba khraw, bad ka jingdon jong k aka la long ka jingshngain ia ka iing. Kumta u la thoh shuh shuh, u ong, “Thank you for the words of sympathy. It is really comforting to be taken back to those old days. The time during which you were with my mother seemed very long to a child and you became part of home.” (Khublei shibun eh ia ki kyntien jong ka jingpyntngen. Katno ka long ka jingtngen ban kynmaw ia kito ki sngi kiba la leit noh. Ka por ha kaba phi don ryngkat bad I mei jong nga, ha ka jingpyrkhat jong nga kum u khynnah ha kato ka por ka la long shisha ka por kaba jrong, bad phi la long ka bynta jong ka iing ka jong ngi). Haba ngi ruh ngi mad ia ki jingeh ha ka jingim, bad lada don mano mano kiba wan ai ha ngi ia ki ktien jong ka jingpyntngen katno ka rah ia ka mynsiem ka jong ngi. U Isaiah u thoh, (Isa 50:4) “U Trai U Blei U la ai ha nga u thylliej jong kiba shah hikai, ba ngan tip kumno ban shan da ki ktien ia uta uba thait.” Hangne U Isaiah u ong, ba U Blei U ai ha u ia ka ktien ban shan ne ban kyrshan ia kita kiba thait. Ka ktien jong ka jingpyntngen kaba ngin kren ha kiwei ha ka por ba ki mad ia ki jingeh kan long shisha ka jingkyrshan bor ia ki. Bad haba ngi phai sha U Blei ha ki por jong ki jingeh, U Blei U don ban ai ha ngi ia ki kyntien jong ka jingkyrmen bad jong ka jingpyntngen, ki kyntien ki ban ai jingshai hapdeng ka jingdum namarba U Blei u sumar ia ngi. Jingduwai: -“Ah Trai, iarap ia nga ba nga lah ban iohsngew na Me ia ki kyntien jong ka jingkyrmen, bad iarap ruh ia nga ba ngan kren sha kiwei kiba mad ia ki jingeh ha ka jingim ia ki kyntien ki ban ai jingkyrmen ia ki “- Amen. U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (3rd September 2020)
Topic (31st August to 6th September 2020) – “Ka Jingsumar ka jong U Blei” (God’s Care)
“Ki khmat U Trai ki don sha uba hok, bad ki shkor jong U ba la plie ia ka jingkyang jong ki.” (Salm 34:15)
Ki ong shano shano shaba phi leit ha ka Nongbah Rio de Janeiro kaba don ha Brazil, phin iohi ia U Jisu. Halor jong u lum uba ki khot Corcovado, u lum uba jrong 2,310 phut, la pynieng ia u statue jong U Jisu uba jrong 100 phut, bad ki khot ia uta u statue “Cristo Redentor” (Christ the redeemer) ne ‘U Khrist U Nongsiewspah jong ngi.’ Ki ong lada phi peit nangno nangno na ka Nongbah Rio de Janeiro, la mynsngi ne mynmiet phi lah ban iohi ia une u statue jong U Jisu uba kner ia la ki kti. Ka jingngeit ka jong ki ka long, ba U Jisu U iohi lut ia ki bad U kner iala ki kti ban sumar ia ki baroh. Ha ka Salm 34:15, U Dabid u thoh, “Ki khmat U Trai ki don sha uba hok, bad ki shkor jong U ba la plie ia ka jingkyang jong ki.” U thoh shuh shuh, ba haba kiba hok ki khot kyrpad, U Trai u iohsngew ia ki bad un pyllait ia ki na ki jingjyrjar baroh. Ha ki Dkhot kaba 17 bad 18 u ong, “Kiba hok ki la kyang, bad U Trai U la iohsngew, bad u la pyllait ia ki na ki jingjynjar jong ki baroh. U Trai U long hajan kita kiba la pait dohnud, bad U pynim ia kat kiba sngewsih ka mynsiem.” Ka jingkylli kaba mih ka long, kiei kita kiba hok? Katkum ka ktien ka jong U Blei, kiba hok ki dei kita kiba buh ia ka jingshaniah ka jong ki ha U Jisu Uba long ma U ka hok jong ngi, ong U Paul ha ka shithi sha kaba nyngkong sha ki nong Korinth (1 Korinth 1:30). Hooid, ki briew ha Rio de Janeiro ki ngeit ba U Jisu U iohi ia ki baroh bad U sumar ia ki da kaba U kner ia la ka kti naka bynta jong ki, kane ka long ka jingsngewthuh jong ki wat tang ba ki peit ia u statue jong U Jisu. Sa katno tam ia ngi, ka long ka jingshisha ba U Blei U iohi ia ngi iwei pa iwei bad U iai kner iala ka kti ban sumar ia ngi, U long hajan jong ngi ha ki por baroh wat ha ki por ba ngi pait dohnud, Un iai pyntngen ia ngi, kumta kaba bha ka long ba ngin shaniah ha Une U Blei Uba iohi bad Uba sumar ia ngi. Jingduwai: -“Ah Trai, nga ainguh ia Me ba Me long U Blei uba iohi ia nga bad Uba ialam ia nga ha ka lynti kaba dei, nga ainguh ruh ia Me ba Me iohsngew ia ki jingduwai kiba nga khot kyrpad ia Me, namarba Me long U Blei Uba sumar ia nga.” - Amen. U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (2nd September 2020)
Topic (31st August to 6th September 2020) – “Ka Jingsumar ka jong U Blei” (God’s Care)
“U Trai Un sumar ia ka jingmih shabar jong me, bad ia ka jingwan shapoh jong me, naduh mynta bad haduh bymjukut” (Salm 121:8)
Ha ka por ba nga dang kham rit haba nga pule ia kane ka Salm 121:8, nga ju buh jingkylli, nga ong, kumno kane ka lah ban long, haba katne ki briew ki don ha ka pyrthei, hato U Blei U lah ban peit ia ngi iwei pa iawei? Hato U lah ban iohi lut ia ka jingrung shapoh bad ia ka jingmih shabar ka jong ngi? Kata ruh manla ka khyllipmat, naduh mynta shaduh kiba bymjukut. Ngim lah ban sngewthuh da ka jingpyrkhat briew, kumno kane ka lah ban long? Hynrei mynta, haba ngi ia pyndonkam ia ki mobile phone, nga iohi ia kawei ka app, ka RunKeeper. Kane ka app ka iathuh haduh katno ngi la mareh, katno ka speed ne jingstet ba ngi mareh, bad ka buh jingkhein naduh ki second ia ka por ba ngi mareh, bad shuh shuh ka pyni ia ki jaka (location) ba ngi mareh. Bad nga ngeit ruh, ba da ki million ki briew ki pyndonkam ia kane ka app, kane ka pynpyrkhat ia nga, ba lada u briew u lah ban shna ia kane ka app kaba lah ban buh jingkhein shano ngi leit, ka buh jingkhein ia ka por ba ngi leit, ia ki jaka ba ngi leit etc., bad kata ruh ym dei tang ia uwei u briew hynrei ia ki million ki briew, kan eh aiu ia U Blei ban peit ia ki 6 billion ki briew ha ka pyrthei, ban tip ia ka jingrung shapoh bad ia ka jingmih shabar ka jong ki. Hooid U Blei U long Uba khraw, U long halor kiei kiei baroh, kumta U Blei ym dei tang ba U lah ban peit ia ngi na sha jngai, hynrei, U don ruh hajan bad ha syndah eh jong ngi. Haduh katno ka jingjan, U Blei U don bad ngi? Ki dkhot kiba sha khmat jong kane ka Salm ka iathuh ia kata, (Salm 121:5) ka ong, “U long ka jingkah jong me ha ka kti kamon jong me.” Haduh katta ka jingjan ka jong U Blei ia ngi, ba U long kum ka jingkah ha ka kti kamon. Hadien ba ngi la sngewthuh ba U Blei U lah ban peit ia ngi, kata ruh ym na sha jngai hynrei ha syndah jong ngi, u tip lut ia ka jingrung shapoh bad ka jingmih shabar jong ngi, hynrei ka jingkylli kaba mih ka long, balei? Bad ka long kaba eh ban ioh ia ka jubab, hynrei Ka Ktien ka jong U Blei ka iathuh ia ngi ia ka daw, ka ong ba dei namar ba U ieit ia ngi bad ba U sumar ia ngi. Ka long kumta bad ngi ki briew ruh, kum ki kmie ki kpa ngi ialeh ban peit bha iala ki khun, ngi kwah ban tip shaei ki leit, shaei ki wan, lehse mynta ki khun kin nym lah ban sngewthuh. Hynrei ka por kan poi ba kin sa sngewthuh, ba kata baroh kaba ki kmie ki kpa ki leh ka long namarba ki ieit bad ki sumar ia ki.
Jingduwai: -Ko Kpa jong ngi Uba ha bneng, nga sngewthuh bad tip ia ka bor ka jong Me, ba Me don ka bor ban peit ban khmih ia ka jingwan shapoh bad ia ka jingmih shabar ka jong ngi, bad nga ainguh ruh ia Me ban tip ba Me leh ia kane namarba Me ieit bad Me sumar ia nga, iarap ia nga Trai ba ngan shaniah tang ha Me ha ki por baroh.” – Amen. U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (1st September 2020)
Topic (31st August to 6th September 2020) – “Ka Jingsumar ka jong U Blei” (God’s Care)
“Hangta ka mynsiem ka la iaid ha khmat jong nga; u shniuh ka doh jong nga u la ieng. Ka la ieng thik, hynrei ngam shym lah ban ithuh ia ka rukom jong ka; la don ka dur ha shuwa ki khmat jong nga: la don ka jingjarjar, nga la iohsngew ia ka ktien, kaba ong, U briew uba iap un kham hok ban ia U Blei? u briew un kham khuid ban ia U Nongthaw jong u?”(Job 4:15-17)
Uwei na ki paralok ki jong u Job, u Eliphas, u la ioh mad ia kaei kaei kaba phylla, kaba long sha lyndet ka jingsngewthuh ka jong u, ha kaba u mynsiem u la wan ban kren ha u bad ban wanrah ia ki jingpyrkhat kiba pynkulmar jingmut ia u. U Eliphas u la sheptieng bad u la khynniuh, baroh ki shyieng ki jong u la pynkhih (Job 4:12-14). Kaei ka khubor ba uta u mynsiem u wanrah, kaba pynlong ia u Eliphas ban sheptieng? Ka khubor kaba une u mynsiem u wanrah, ka long ka khubor ba U Blei um suidniew satia ia ngi, U Blei Um sumar ia ngi. Ngi sngewthuh ba une u mynsiem uba wanrah ia kata ka khubor um dei u mynsiem uba wan na U Blei, hynrei na u Soitan, namarba u kren ia kaei kaei kaba long pyrshah ia ka ktien ka jong U Blei. Ka khubor kaba une u mynsiem u wanrah ka long ka khubor jong ka jingduh jingkyrmen, ka khubor jong ka jingshahjop, ka khubor ka ban pynnoh mynsiem ia u Job. U Eliphas u la sneng ia u Job, ba kane ka jingshaniah ka jong U ha U Blei kam long kaba dei, bad u ong (Job 4:7), ‘hato don sieh u ban ot noh ia u briew uba hok? Hato uto uba lui lui un jot noh?,’bad ha ka dkhot kaba 17 (Job 4:17) haba u Eliphas u la iohi ia ka jingiai shaniah ka jong u Job ha U Blei, u la ong, “U briew uba iap un kham hok ban ia U Blei?” Kane ka khubor jong une u mynsiem ka long ka khubor kaba pynnoh mynsiem, kaba sngew kumba U Blei Um sumar bad namarba Um sumar, kan myntoi aiu ban shaniah ha U. Kaba sngewsih ka long, ba kane ka khubor kaba une u mynsiem u wanlam ha u Eliphas ka long ka khubor kaba kiba bun ki briew ha kine ki sngi ki ngeit. Haba ki mad ia ki jingtynjuh kumba u Job u mad, ki sngew ba U Blei Um suidniew ne niewkor ia ki, U Blei Um sumar ia ki.
Ka Bible te ka kren shai, ba U Blei Um ju iehnoh ia ngi ne lyndet ia ngi (Hebru 13:5), ka lah ban long ba ngi dei ban iaid lyngba bun ki jingeh ha ka jingim, hynrei kynmaw ba U Blei te Un ym iehnoh ia ngi. Ki jingtynjuh kiba ngi mad ki long ban phrang ia ngi. Ong u Petros (1 Petros 5:7) “da kaba bred halor jong U ia ka jingkhuslai jong phi baroh, naba U sumar sukher ma U shaphang jong phi.” U Blei jong ngi U long U Blei Uba iai sumar ia ngi, kumta, ngin bret ia ki jingkhuslai, ia ki jingsngewsih ki jong ngi ha U. .
Jingduwai: -"Ah U Blei, nga ainguh ia Me ba Me sumar ia nga, nga bret lut ia ki jingkhuslai jong nga baroh ha Me. Nga ainguh ia Me ba Me la shim noh ia ki jingkit kiba khia ki jong nga. Iarap ia nga ba ngan iai im na ka bynta jong Me.” – Amen. U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (31st August 2020)
Topic (31st August to 6th September 2020) – “Ka Jingsumar ka jong U Blei” (God’s Care)
“Hato ka briew ka lah ban klet ia la i khun ba dang pun, ba kan ym isynci ia i khun ka kpoh jong ka? Shisha, kine ki lah ban klet, pynban Nga Ngan ym klet ia pha.” (Isaiah 49:15)
Haba nga pyrkhat ia ka phang ne ka topic ba ngin ia puson ha kane ka taiew, hadien ba ngi la dep ban ia peit ia ka jingpyndap ka jong U Blei, ka wan ha ka jingpyrkhat ka jong nga shaphang Ka Jingsumar ka jong U Blei. Kumta ka phang ba ngin ia puson ha kane ka taiew ka long shaphang, “Ka Jingsumar ka jong U Blei” (God’s care). Ki don ki sngi ha ka jingim ka jong ngi ba ngi don hapdeng ka jing bankhia jong ki kam kiba ngi ngi trei, haduh ba ngim ioh por ban pyrkhat ba kata ka kam kaba ngi leh, la ngi la leh bha ne em ia ka! Kum ha kata ka por kaba ngi bunkam ka don ka khyllipmat kaba ngi klet ban pyrkhat ia U Blei, namarba ngi la ia bunkam ha ki kam ki jong ngi. Ha kaba kum kata ka por, kawei kaba pyntngen ia ngi ka long, ba ngi tip ba U Blei jong ngi Um ju bunkam kat haduh ba Un klet ban pyrkhat shaphang jong ngi. La iathuh shaphang u Sir Jacob Astley hashwa jong ka thma Edgehill ha ka 23 tarik u Risaw jong u snem 1642, u la duwai sha U Blei ia kane ka jingduwai bad u ong, “O Lord, Thou knowest how busy I must be this day. If I forget Thee, do not Thou forget me.” (Ah Trai, Me tip haduh katno nga lah ban bunkam ha kane ka sngi. Lada nga klet ia Me, wat nym klet ia nga). Ngi sngewthuh na kane ka jingduwai ka jong u Astley ba ha ka por ba la ban khia da ki kam kiba bun, ka don ka por ba ngi klet ne ngim pyrkhat shaphang U Blei, hynrei U Blei te Un ym klet ia ngi. Lada ngim da kren eh ha kaba iadei bad ka jingshem mynsiem ka jong u briew, hynrei kine ki kyntien u Astley ki long kiba jia bunsien bad man ki khep ha ka jingim ka jong u briew. Dei na kane ka daw ba u Isaiah u pynkynmaw ia ngi ia ki kyntien ki jong U Blei, ‘hato ka kmie kan klet ia la i khun ha ka kpoh jong ka?’ bad ong shuh shuh U Blei, ‘kine ki lah ban klet, pynban Nga te Ngan ym klet.’ Bad namar ba U Blei Um ju klet ia ngi, kumta U ri U sumar ia ngi. Kum ki khun ki jong U Blei ngi dei ban ainguh ia U Blei man ka sngi, man ka por jong ka jingim ka jong ngi ba ngi don ia U Blei uba sumar ia ngi bad U bym ju klet ia ngi. Jingduwai: - “Ah U Blei, nga ainguh ia Me ba Me long U Blei U bym ju klet ia ngi, wat haba ki don ki por ba ngi klet ia Me. Iarap ia nga ah Trai, ba ngan ainguh ia Me man ka sngi namar ka jingsumar sukher ka jong Me.” -Amen. U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (30th August 2020)
Topic (24th to 30th August 2020) – “Ka jingpyndap ka jong U Blei” (God’s Provision)
“…Haba phi don ha la ka sngi ka jingdap baroh ha kiei kiei baroh, phin ioh nangroi kyrhai sha ka jinglehbha baroh.” (2 Korinth 9:8)
U George Muller (1805-1898), uba long u Missionary Khristan, u la seng ia ka jaka ri khunswet (Orphanage) ha Bristol kaba don ha England. Tang da ka jingngeit ka jong u bad ki jingduwai, khlem da kyrpad (appeal) nano-nano u la lah ban ai ka jingsumar ia ki 1,20,000 (shi lak ar phew hajar) ngut ki khunswet, bad ha kajuh ka por u la lah ban leit kumba 2,00,000 (ar lak) mile da ka jhad na ka bynta ban ialap ia ka Gospel bad u la lah ban leit ialap sha ki 42 tylli ki ri. U la lah ruh ban pynshlur ia kiba bun kiba ngeit kumno ba kin nang ban shaniah ha U Blei ha ki por baroh. Ha kawei na ki journal ki jong u, u thoh kumno ba U Blei U pyndap ia ki jingdonkam jong u khamtam ban pyndap pynbiang ia kita ki khunswet. Ha kawei ka step jong kawei ka sngi, haba ki pliang bad ki pela ki la don ha ka miej bad ka dei ia ki khynnah ba kin bam ia ka jingbam step (breakfast) bad ba kin leit sha ki skul ki jong ki. Hynrei haba la peit ym don jingbam bad ym don pisa ban thied ia ki jingbam ba kita ki khynnah kin bam. Ki khynnah ki bapli kim tip bym don jingbam, kumba ju leh manla ka step, ki la ieng ha u lain ban pdiang jingbam. U George Muller u la ong, “Children, you know we must be in time for school” (Khynnah, phi tip ba ngi dei ban poi biang por sha skul), nangta u la duwai u ong, “Dear Father, we thank Thee for what Thou art going to give us to eat.” (Ko Pa, ngi ainguh ia Me na ka bynta kaei kaba Men sa ai ha ngi ba ngin bam). Mar sien kut ka jingduwai la iohsngew ba la don ba tied ia ka jingkhang jong kata ka Orphanage. Haba la leit ban plie ia ka jingkhang, ki shem ia uwei u briew uba long u trai jong kawei na ki jaka shet jingbam (bakery), bad uta u trai jong kata ka bakery u la ong ia u Muller, ‘Baroh shimiet ngam nang ban iohthiah, don ba kren hapoh jong nga, ba nga dei ban leit ai jingbam sha kane ka jaka, kumta nga la khie noh 2 baje mynne mynstep bad nga la shet ia ki jingbam ban ioh ban wan ai sha kane ka jaka.’ U Muller u la ai khublei ia uta u trai jong kata ka bakery naka bynta ka jingsbun mynsiem ka jong u. Tang mar ialeit uta u trai jong ka bakery, la iohsngew ba la don ba tied biang ia ka jingkhang, bad haba la leit ban plie, la iohi sa ia u nongai dud (milkman), ryngkat bad ka dud kaba u la wanrah, uta u nongaidud u la ong, ‘Ka kali ka jong nga ka sniew ha khmat jong ka phalor jong phi bad katba ngan da dep ban shna ia kane ka kali ka lah ban shimpor, bad ka dud ka lah ban sniew, kumta nga wan ban ai noh ia phi ba phi lah ban pyndonkam ia ka.” Kane ka hikai ia ngi ruh ba ngin nang ban shaniah ha U Blei na ka bynta ki jingdonkam ki jong ngi kiba manla ka sngi, bad ngi dei ruh ban sngewhun ha kiei kiba U Blei U ai ha ka jingim ka jong ngi. Bunsien ka jingeh ka mih haba ngim hun ia kaei kaba U Blei U ai ha ngi. U Epicurus uba dei u Greek Philosopher u ong, “To whom little is not enough, nothing is enough” (Ha uta u bym hun ha kiba khyndiat, kam don kaei kaei ruh kaba lah ban pynhun ia U). Kumta kum kiba ngeit ngi donkam ban hun ha kaei kaba U Blei U ai ha ngi.
Jingduwai: - “Ah U Blei, iarap ia nga ba nga lah ban shaniah ha Me bad ban hun ha kiei kiba Me ai na ka bynta jong nga.” -Amen. U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (29th August 2020)
Topic (24th to 30th August 2020) – “Ka jingpyndap ka jong U Blei” (God’s Provision)
“Uta uba lur ia la ka khyndew un ioh pahuh u kpu:” (Proberb 12:11)
Haba nga peit ia ka programme ha ka National Geographic kaba ki ai kyrteng, “Deciphering the Strange Behaviour of Squirrels,” nga shem ia kawei kaba phylla kaba kine ki Risang (Squirrel) ki leh, bad kata ka long ba ha ka por ba ki pahuh ia ka jingbam ki ju leit ban buhrieh ia kito ki jingbam bad ynda ka por ba kyrduh jingbam ka wan ki ju leit ban shim ia kito ki jingbam (acorn) kiba ki la buhrieh. Katba ki Sier pat kim leh kumta, ki bam haba ki ioh ia ka jingbam hynrei ha ka por tlang bym don jingbam ki bam kat kaba ki ioh bad ki lah ban bam wat ia u phlang ba la tyrkhong ruh. Hynrei ki risang kim lah ban leh ne ban bam kumta, kumta ki hap ban nang ban kynshew lem kumta kin iap thngan haba ka por tlang ka wan. Haba nga peit ia kane ka programme ka pynkynmaw ia nga ia ka jingsumar ka jong U Blei ia ngi. U Blei U pyndap ia ngi da kaba U ai ha ngi ia ki kam ki jam ba ngin trei khnang ba ngin ioh ban kynshew kyndiap na ka bynta ki por kiba kyrduh. U Solomon ha ka kitab ki Proberb 12:11 u ong, “Uta uba lur ia la ka khyndew un ioh pahuh u kpu.” Kaba mut ba U Blei U ai ne U pyndap ia ngi da kaba pynioh ha ngi ia ka khyndew ba ngin thung ngin tep, ngin ioh ia ka bam, ne ba ngin ioh ia ka kam ka jam ba ngin ioh iaka bam bad ban kynshew kyndiap. Kawei pat kaba U Blei U pyndap ia ka jingdonkam jong ngi kaba man la ka sngi ka long, da kaba U ai ka jingbthah ia kito ki briew kiba ioh ne kamai shibun ba ki dei ban isynei lem ia kito ki bym don ne kiba duk kiba kyrduh, ba kin iarap lem ia ki haba ki kim ioh ia ka jingbam ban bam, kumba la thoh ha ka kitab Deuteronomy 24:19, “Haba me ot ia la ka jingot ha la ka lyngkha, bad ba me la klet shisong ha kata ka lyngkha, men ym leit phai pat ban shim ia ka: kan long ia u nongwei, ia ki khunswet, bad ia ka riewkynthei: ba U Trai Uba U Blei jong me Un kyrkhu ia me ha ka jingtrei ki kti jong me baroh.” Kumta haba ngi ia kren hi shaphang ka jingpyndap ka jong U Blei katkum ka Bible ka dei kane, trei katba phi dang lah ban trei, kynshew haba phi ioh ban kynshew bad sam lem haba phi ioh tam na kaei kaba phi donkam sha kito ki bym ioh wat tang ka bam ban bam da kaba shaniah ruh ha U Blei ba Un pyndap ia ki jingdonkam ki jong ngi kiba hala ka sngi. Jingduwai: - “Ah U Blei, iarap ia nga ba ngan trei shitom katba Me dang ai ha nga ka bor ban trei, iarap ia nga ba ngan nang ban kynshew haba nga ioh ka lad ban kynshew bad khamtam eh ai ha nga ia ka mynsiem ban sngewlem ia kito kiba duk kiba kyrduh, ki riewkynthei bad ki khunswet” -Amen. U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (28th August 2020)
Topic (24th to 30th August 2020) – “Ka jingpyndap ka jong U Blei” (God’s Provision)
“Bad men dih na kata ka wah; bad nga la hukum ia ki tyngab ban bsa ia me hangta.” (1 Ki Syiem 17:4)
Haba nga pule ia kane ka jingjia (1 Ki Syiem 17:1- 7), nga sngewphylla ia kaei kaba U Blei U la leh ha ka ban pyndap ia ki jingdonkam ki jong U Elijah, da kaba U phah ia ki tyngab ban bsa ia u. Haba U Blei u ong, “nga la hukum ia ki tyngab ban bsa ia me,” hato kane kam long mo kaba phylla? U Blei U la pynbiang ia ki jingdonkam ki jong U Elijah na ka bynta ka met ka jong u ha kane ka por ba U Elijah u hap ban don marwei (isolation). Hynrei kaba sngewtynnad ka long ym dei tang ba U Blei U pyndap ia ki jingdonkam ha ka met ka jong U Elijah hynrei U pyndap ruh ia ki jingdonkam jong ka mynsiem ka jong u. U Blei U tip ia kaei kaba U Elijah u donkam. U Blei U la ong ia U Elijah ban mih nangta ban leit shaphang mihngi shajan ka wah Kherith (1 Ki Syiem 17:3), kaba sngewtynnad ka long, ba U Elijah u khlem kylli jingkylli ia U Blei ban ong balei ngan leit shata? Hynrei u la shu kohnguh ia ka ktien U Blei bad u la leit (1 Ki Syiem 17:5). Kane ka jingleit ka jong U Elijah shata kam dei kaba u shu leit ban shu pynpyngngad ia ka jingmut jingpyrkhat, kumba don ki briew ha kine ki sngi kiba leit sha ki camping, ki sah shi taiew ar taiew ban pynpyngngad ia ka jingmut jingpyrkhat jong ki. Hynrei, kam long kumta bad U Elijah, u leit shata ban sah marwei harud ka wah Kherith kaba um tip ruh katno u hap ban sah hangta. Hato don mo napdeng jong ngi, ki ban pdiang ne kohnguh kumta kumba U Elijah u kohnguh? Lada U Blei U phah ia ngi kumta ban sah marwei, hato ngi kloi mo ban shaniah tylli ha U Blei ba U Blei U tip ban pynbiang ia ngi? Hato ngin shaniah mo ba U Blei Un phah ia ki tyngab ban bsa ia ngi? Nga ngeit ba ngin don shibun ki jingkylli kiba ngin kylli ia U Blei. Hynrei, U Elijah te u la kohnguh ia ka ktien ka jong U Blei bad U Blei U la pyndap ia ki jingdonkam jong u, ha kaba ki tyngab ki la wanrah jingbam da u kpu bad da ka doh mynstep bad mynmiet. Ban ioh mad ia kata ka jingpyndap ka jong U Blei ka long kaba donkam ia ngi ban kohnguh ia U Blei bad ia ka ktien ka jong U. U St. Augustine haba u kren ia ka jingpyndap ka jong U Blei bad ka jingkohnguh ka jong ngi ban iohmad ia ka jingpyndap ka jong U Blei u ong, “God provides the wind, but man must raise the sails.” (U Blei un ai ne phah ia ka lyer, hynrei dei U briew u ban pynieng ne pyniaid ia ka lieng). Kaba mut ne thew, ba U Blei Un pynbiang ne ai ia ki jingdonkam jong ngi, hynrei ngi ruh ngi don ka bynta ha ka jingpyndap ka jong U Blei da kaba ngi kohnguh ia kaei kaba U Blei U ong ia ngi ban leh. Jingduwai: - “Ah U Blei, iarap ia nga ba ngan iai kohnguh ia Ka Ktien ka jong Me kaba Me ong ia nga ban leh, iarap ruh ia nga ba nga lah ban shaniah ha Me Uba long U Nongpyndap ia ki jingdonkam ki jong nga.” -Amen. U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (27th August 2020)
Topic (24th to 30th August 2020) – “Ka jingpyndap ka jong U Blei” (God’s Provision)
“Kine baroh ki khmih ia Me, ba Men ai ha ki ia ka jingbam jong ki ha la ka aiom.” (Salm 104:27)
Kane ka Salm kaba 104 ka dei ka jingrwai jong ka jingainguh ia U Blei namar ki jingpynlong ki jong U bad ka jingsumar ka jong U ia baroh kiba U Blei U la pynlong ha kane ka snieh pyrthei. Haba ngi pule ia kane ka Salm baroh kawei, ka pynkynmaw ia ngi ba baroh ki jingthaw ki lehkmen ha U Blei namarba ki mad ia ka jingpyndap ka jong U na ka bynta ki jingdonkam ki jong ki kiba manla ka sngi. Ngi ki briew bad baroh kiba U Blei U la thaw, ngi long kiba kordor ha khmat jong U Blei bad kumta U pyndap ia ki jingdonkam jong ki baroh. Baroh ki jingpynlong ki jong U Blei, naduh ki dieng ki siej, ki mrad ki mreng ki shaniah ha U Blei na ka bynta ki jingdonkam ki jong ki, bad U Blei U ai ia ki jingdonkam jong ki ha ka por kaba biang (proper time). Ngi kynmaw ia ki khun Israel haba ki don ha ka jingiaid lynti Ri khlaw, haba kim don jingbam, U Blei U la pynhap da ka Manna na bneng ba kin ioh ban bam bad U Blei U la ai ia ka jingbam (manna) ha ka por kaba biang (proper time), bad kata ka jingpyndap ka jong U Blei ia ki khun Israel ka la wanrah ia ka jingkmen ha ki khun Israel (Eksodos 16). Ha ka kot “The Autobiography of George Muller” ha ka sla (page) kaba 54, u thoh ia kine ki kyntien, “During the last three years and three months, I never have asked anyone for anything. The Lord has graciously supplied all my needs as I bring them to Him. At the close of each of these four years, although my income has been comparatively great, I have had only a few shillings left. My needs are met each day by the help of God.” (Lyngba ki lai snem bad lai bnai ba la leit, ngam shym la pan eiei nano-nano ruh. U Blei U la pyndap bad ai jynsur ia ki jingdonkam jong nga baroh, haba nga pyntip sha U. Ha man kaba kutsnem jong kine ki saw snem, watla ka jingioh ka la kham biang, nga ju sah bad don sa tang khyndiat eh kaba tam. Ia ki jingdonkam jong nga la pyndap man ka sngi da ka jingiarap U Blei). U Blei U tip ban ai ia ki jingdonkam ki jong ngi ha ka por kaba biang haba ngi ruh ngi nang ban pyntip sha U ia kita kiba ngi donkam. Jingduwai: - “Ah U Blei, Uba long U Nongpyndap I aki jingdonkam ki jong ngi baroh, iarap ia ngi ba ngin don ka jingngeit kaba skhem ha Me ba ngin nang ruh ban lehkmen ha ki jingpyndap ki jong Me.” -Amen. U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (26th August 2020)
Topic (24th to 30th August 2020) – “Ka jingpyndap ka jong U Blei” (God’s Provision)
“Ka kmie jong u ka ong ha ki shakri, ia kaei kaei ruh kaba Un ong ha phi, phin leh kein.” (Ioannis 2:5)
Kane ka text (Ioannis 2: 1-11) ka iathuh ha ngi ia ka jingleit ka jong U Jisu ban ia shim bynta ha ka jingkhawai shongkurim ha Kana, Galilaia. Bunsien hi, ka jingkhawai ha ki jingiathoh shongkurim ka jong ki Jiw ka ju neh da ki taiew, bad kumta ki ju pynlong ia ka jingkhawai shongkurim hadien jong ka aiom ot, hadien ba ki la ioh ban kynshew ia ki jingthung jingtep jong ki. Bad haba U Jisu bad ki Synran ki jong U ki la don ha kata ka jingkhawai, ka kmie jong U Jisu haba ka la iohsngew ba ka wain ha kata ka jingkhawai kam don shuh, kumta ka la leit iathuh ha U Jisu, pynban U Jisu U ong ha ka (Ioa. 2:4) “Ka por jong nga kam pat poi.” Ka Mari wat haba ka la iohsngew ia kata kaba U Jisu U la ong ha ka, pynban ka don ka jingngeit ba Un sa leh ia ka kambah ban pyndap ia ki jingduna ha kata ka iing jingkhawai, kumta ka la ong ia kita kiba don ha kata ka iing (Ioannis 2:5) “ia kaei kaei ruh kaba Un ong ha phi, phin leh kein.” Haba U Jisu U la ong ia kita kiba ha kata ka iing ba kin pyndap ia kita ki khra da ka um, ki la kohnguh ia kaei kaba U Jisu u la ong ha ki, khlem khnium ne khlem kylli jingkylli ia U, bad U Jisu U la leh ia ka kambah kaba nyngkong eh ha kata ka iing jingkhawai da kaba U la pynkylla wain ia ka um. Hashwa ba U Jisu Un leh ia ka kambah ha kaba pynkylla wain ia ka um bad ban pyndap ia ki jingduna ha kata ka iing jingkhawai, ar tylli kiei kiei kiba kane ka iing ka la leh ban ioh mad ia kata ka kambah. Kaba nyngkong, ki la khot ia U Jisu sha kata ka jingkhawai (Ioannis 2:2) bad kaba ar pat, ki la kohnguh ia ka ktien ka jong U (Ioannis 2:7). Ngi ruh ba ngin ioh mad ia ka jingpyndap ka jong U Blei ha ka jingim ka jong ngi, ngi donkam ban khot sngewbha ia U Jisu ha ki iing ki sem bad ha ki jingim ki jong ngi bad ngi dei ruh ban kohnguh ia kaei kaba U Jisu U ong ia ngi ban leh. Jingduwai: - “Trai Jisu, ngi ainguh ia Me ba Me long U Blei uba tip bad uba pynbiang ia ki jingdonkam ki jong ngi, iarap ia ngi ba ngi lah ban pdiang ia Me ha ka jingim ka jong ngi bad ban kohnguh ruh ia Me bad ia ki ktien ki jong Me.” -Amen. U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Deevotional (25th August 2020)
Topic (24th to 30th August 2020) – “Ka jingpyndap ka jong U Blei” (God’s Provision)
“Namar kata wat khuslai na ka bynta kaba lashai, naba kata kaba lashai kan khuslai na ka bynta la ka jong, la ka sngi ka biang la ka jong kaba sniew.” (Mathaios 6:34)
Haba ka jingkyrduh ka ban ia u briew, nyngkong eh ka ban wan ha u ka dei ka jingkhuslai. Khuslai, lashai ngan pyndap kumno ia ka iing, nangno ngan ioh ia ka jingbam. Teng teng wat ma ngi ki Khristan ruh, wat haba ngi la duwai, hynrei sha lyndet hi ka don ka jingkhuslai. Bad ha ka jingim ka jong ngi ki briew, ki don shibun ki daw kiba pynkhuslai ia ngi. Teng teng ngi khuslai haba ngi pang ne haba ki khun jong ngi ki pang, ngi khuslai hapdeng kane ka khlam, tip kaei ka ban jia? Ngi khuslai haba ngim ioh ia ka kamai ka kajih kaba biang. Teng teng watla ngim pynpaw sha kiwei ba ngi khuslai, hynrei ha lyndet ki jingmut ki jingpyrkhat ki jong ngi ki don ki jingkhuslai. U Jisu haba U iohi ia ki briew ba ki khuslai bad ba kata ka jingkhuslai ka jong ki ka tuh noh ia ka jingkmen na ka jingim ka jong ki, U ong (Math 6:27) “Uno te na phi, haba u da khuslai ruh, uba lah ban pyntam shi pruh ia la rynieng?” Kaei kaba U Jisu U kwah ban hikai ia ngi nangne ka long, ba ngim dei ban pynlut por ha kaba khuslai ia ki jingdonkam ki jong ngi, hynrei, kaba U Jisu U kwah ia ngi ka long, ba ngin nang ban iit ia Ka Hima ka jong U Blei (Math 6:33). Bad haba ngi nang ban iit ia Ka Hima ka jong U Blei, U Blei Un ai ia kata kaba ngi donkam bad Un ai lang tam ruh. U Jisu U khot ia ngi namarkata ba ngin nang kumno ban shaniah ha U Blei hapdeng ki jingkyrduh, ba ngin nang ban wad ia Ka Khmat ka jong U, namar ba dei hangta ba ngi mad ia ka jingkmen wat hapdeng ki jingeh. U Leo F. Buscaglia uba dei u nongthoh kot uba na America bad u professor jong ka University of Southern California u ong, “Worry never robs tomorrow of its sorrow, it only saps today of its joy.” (Ka jingkhuslai hi kam lah ban weng noh ia ka jingsngewsih jong ka lashai, pynban ka tuh noh ia ka jingkmen jong ka mynta). Kumta kane ka khot ia ngi ba hapdeng ki jingkyrduh kiba ngi mad, to ai ba ngin wad ia U Blei bad ia Ka Hima ka jong U, dei hangta ba ngin ioh mad ia ka jingkmen bad ka jingsuk wat hapdeng ki jingeh. Jingduwai: - “Trai, bunsien ngi khuslai ha ka jaka ba ngin duwai sha Me, iarap ia nga Trai ba ngan nang kumno ban pyntip ia ki jingdonkam ki jong nga man ka sngi sha Me bad ba ngan nang ban wad ia Ka Hima ka jong Me.”- Amen.
U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (24th August 2020)
Topic (24th to 30th August 2020) – “Ka jingpyndap ka jong U Blei” (God’s Provision)
“To ai ha ngi mynta ka jingbam jong ngi kaba ha la ka sngi ka sngi.” (Mathaios 6:11)
Haba nga pyrkhat ia ka phang ba ngin ia puson ha kane ka taiew bad haba nga peit ruh ia ka jinglong jingman ha kine ki sngi haba ka don kane ka khlam (Covid-19), khamtam ia ki briew kiba duk kiba kyrduh, ka wan ha ka jingpyrkhat ka jong nga shaphang ka jingpyndap ka jong U Blei. Kumta ka topic ne ka phang ba ngin ia peit ha kane ka taiew ka long shaphang, “Ka Jingpyndap ka jong U Blei” (God’s Provision). Ha u bnai August jong u snem 2010, kiba bun ki briew ha ka pyrthei ki la pynleit jingmut ia ka jaka tih ksiar (Gold Mine) kaba don ha Capiago ha Chile, ha kaba 33 ngut ki nongtrei ki la shah tap hapoh kata ka krem kaba jylliew 2,300 phut. Kita kiba don hapoh kata ka krem kim don jingpyrkhat shuh ba kin dang lait im bad ba ka jingiarap kan wan. Hadien ba ki la don hangta 17 sngi, kita kiba don hapoh kata ka krem ki la iohsngew ia ka jingsawa jong ka jingtih (drill) kaba kita ki nongleit pyllaitim (Rescuers) ki la shu sam da ka thliew kaba rit, bad lyngba ita i thliew ki la pynpoi ia ki jingbam, ia ka um, ia ki dawai sha kita kiba sahkut hapoh kata ka krem. Man ka sngi hadien ba la dep tih ne drill ia ita i thliew ban pynpoi jingbam, kine kiba don hapoh krem ki shu khmih lynti ba kita kiba wan ban pyllaitim ia ki kin ai ia ki jingbam na ka bynta jong ki, bad ki shu im kumta ha kita ki sngi katba ki dang don shapoh kata ka krem. Bad ha ka sngi kaba 69 sa lah ban sei ne pyllaitim lut ia kita baroh kiba don hapoh kata ka krem. Kane ka pyn pyrkhat ia nga, ba ma ngi baroh ngin ym lah ban im ha kane ka pyrthei lymda don U ban pyndap ia ngi. Ngi ruh ngin ym lah ban im ne bsa da lade, lymda U Blei U pyndap ia ki jingdonkam ki jong ngi. Kumba long ito i thliew iba rit iba pynlah ia kine ki nongpyllaitim ban bsa jingbam ia kita ki 33 ngut kiba don shapoh ka krem, kumta ruh, ka jingduwai ka jong ngi kan long kum ita i thliew ba U Blei Un iohsnngew ia ngi ban Un ai ia ki jingdonkam ki jong ngi. U Jisu U pynshlur ia ngi ba ngin duwai da kaba ong, (Math 6:11) “To ai ha ngi mynta ka jingbam jong ngi kaba ha la ka sngi ka sngi.” Ka jingbam ka dei kaba u briew u donkam man ka sngi. U Jisu U hikai ia ngi ba ngin duwai ha U Blei ba Un pyndap ia ngi. Nalor kaba U pyndap ia ka jingbam jong ka mynsiem, ngin duwai ruh ba U Blei Un bsa ia ki jingdonkam ha ka met ka jong ngi. Lyngba ka jingduwai ngi lah ban leit sha U Blei ha kano kano ka por, watla U Blei U la tip lypa ia kaei kaba ngi donkam (Mathaios 6:8) U tip ban pyndap ia ngi, hynrei, U kwah na ngi ba ngin pyntip sha U ia kita kiba ngi donkam ym kiba ngi kwah. Ngam tip kaei ka jingdonkam jong phi ha kane ka sngi! Hynrei kynmaw ba U Blei te U tip. Bad lada phi khot ia U, U don hajan jong phi, ong U David ha ka Salm 145:18, “U Trai U long hajan kita baroh kiba khot kyrpad ha U.” U Blei U long hajan jong phi bad Un sngew ia phi haba phi khot ia U. Jingduwai: - “Trai, nga ainguh ia Me ba Me hikai ia ngi ba ngin shaniah borabor ha ka jingpyndap ka jong Me, namarba Me tip ia ki jingdonkam ki jong ngi“-Amen. U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (23rd August 2020)
Topic (17th to 23rd August 2020) – “Ka Jingkyrmen” (Hope)
“Shisha, la nga iaid ruh ia ka them ka syrngiew ka jingiap, ngan ym sheptieng ia kaba sniew; namar Me don ryngkat ma Me bad nga: u diengduh bad u shanduh jong Me, ki pyntngen ia nga” (Salm 23:4)
La don shibun ki jingbatai ia ka jingjia kaba pynlong ia U Dabid ban thoh ia kane ka Salm kaba 23. Kawei ka jingbatai ka ong, ba haba U Dabid u thoh ia kane ka Salm kadei ha kaba u dang sharai ia ki langbrot ki jong u bad u dang iaid na ka lynti ka ban mih na Jerusalem sha Jerikho, kane ka lynti ka long kaba rit (narrow), ka long ka lynti ka bymshngain ban iaid, namarba ki hap ban iaid na ka ri khlaw jong ka Judia (Judean Wilderness) ha kaba ki nongtuh bad ki nonglute ki lah ban mih. Don kiba batai, ki ong ba ka kyrteng jong kane ka lynti ka dei ka ‘Wadi Kelt’ ia kaba la tip kum ka “Valley of Shadow” (Ka them jong ka syrngiew). Don pat kiba ong ba kane kadei tang ka allusion ne ka dei tang ka jingai jingmut. Hynrei, ka dei ka jingshisha pat, ba U Dabid haba u thoh ia kane ka Salm u ringdur na ka jingsharai ka jong u ia ki langbrot bad u pyniasyriem ia U Blei ba U long U Nongaplangbrot jong u. U Dabid kum u nongaplangbrot u hap ban iaid na ki lynti kiba khim kiba riat, hynrei ym lah ban ong ba kadei kane ka lynti na Jerusalem sha Jerikho. La ka long kumno kumno ruh, ngi sngewthuh ba U Dabid ha ka por ba u thoh ia kane ka Salm u don ha ka jingma ne jingsyier, namar ki lynti kiba u iaid ki long ki bymshngain, kiba ki riewsniew ki lah ban pyniap ia u, pynban u ioh ia ka jingshngain wat hapdeng ki jingma kiba don sawdong jong u namarba U Blei U don ryngkat bad u. Haba U Dabid u thoh ha kane ka dkhot kaba 4, (Salm 23:4) “La nga iaid ruh ia ka them ka syrngiew ka jingiap, ngan ym sheptieng ia kaba sniew;” U Dabid haba u iaid na kane ka lynti u sngew kumba u la iaid ia ka them jong ka jingiap, hynrei kaba sngewtynnad ia U Dabid ka long, ba u khlem sheptieng, bad u pynpaw ia ka jingkyrmen ka jong u ha U Blei ba U Blei Un ialam ia u da kaba suk wat hapdeng kata ka jingtieng jong ka jingiaid lynti. U Dabid u ioh ia ka jingkyrmen wat haba u iaid ia kata ka them ka syrngiew ka jingiap ka daw ka long ba u sngewtikna ba U Blei U don ryngkat bad u. Ka jingdonryngkat ka jong U Blei ka long ka jingkyrmen ia u ba wat lada u iaid ia ka them ka jingiap yn ym don mano mano ba lah ban pynsniew ia u. Ha kawei na ki Salm U Dabid u ong, (Salm 71:5) “U Trai U long ka jingkyrmen jong nga.” Ngi ruh ngin ioh ia ka jingkyrmen ba kano kano kaba sniew kan ym jia ha ka jingim ka jong ngi wat haba ngi iaid ia ki lynti kiba eh bad kiba kyllain dei haba ngi tip ba U Blei U don ryngkat bad ngi.
Jingduwai: - “Ka bor bad ka jingkyrmen ka jong nga ka long ha Me bad tang ha Me Trai, watla ki don shibun ki jingpynshoi hynrei iarap ia nga ba ngan nym kynriah noh na Me“-Amen. U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (22nd August 2020)
Topic (17th to 23rd August 2020) – “Ka Jingkyrmen” (Hope)
“…da U ruh ngi la ioh ia ka jinglamphrang da kata ka jingngeit shapoh kane ka jingaiei ha kaba ngi ia ieng; bad ngi sngewkmen ha ka jingkyrmen ia ka burom U Blei.” (Rom 5:2)
La iathuh shaphang ka Elizabeth, kaba long ka briew kaba la kyrni ha ka jingdih drug, bad hadien ba ka la lait na ka jingteh jingkhum jong u drug, ka don ka jingkwah ban iarap lem ia ki briew kiba la long kum ma ka, kiba la ngop ha une u jait jingdih uba sniew. Kumta ka sdang ban thoh da ki jingthoh ne notes, bad kam tip mano ba donkam ia ka jingiarap bad shano kan ai ia kita ki jingthoh, hynrei ka la shu tah ia kita ki notes kiba ka thoh kat ha ka jaka ba ka poi (randomly), don kiba ka tah ha ki kali, ha ki ben, ha ki post, ha ki jaka shongkai ha ki park bad kumta ter ter. Ka kwah ba ki briew kiba la duh jingkyrmen kum ma ka kin ioh pat ia ka jingkyrmen. Bad ha man ki jingthoh ba ka thoh ka pynkut da kine ki kyntien, “Much love. Hope sent.” (Da ka jingieit kaba khraw. Ia ka jingkyrmen la phah). Haba nga pyrkhat ia ka Elisabeth bad ia kine ki jingthoh jong ka, ka long ka jingthoh kaba ka thoh shaphang ka jingkyrmen kaba mih na ka jingieit (Hope with Love). Kane ka pyn pyrkhat ruh ia nga ia U Jisu Khrist, namarba dei kata kaba U Jisu U wan ban ai ha ngi ki briew, ‘ka jingkyrmen da ka jingieit.’ U pynpaw man ka sngi ia ka jingieit ka jong U sha ngi bad U iai pynshaitbor ia ngi da ka jingkyrmen. Kane ka text (Rom 5:1-10) ka kren ia kata ka jingkyrmen kaba ngi ioh namar ka jingieit ka jong U Blei ia ngi. Bunsien kumba ong u Paul (Rom 5:3-4) U Blei U shah ia ki jingeh ha ka jingim ka jong ngi, khnang ban wanrah ha ngi ia ka jingiaishah bad haba ngi iaishah dei hangta ba ngi ioh ia ka jingkyrmen. U Blei ban ai ha ngi ia ka jingkyrmen U la dei ban phah ia U Jisu Khrist U Khun ba tang marwei jong U ban iap na ka bynta jong ngi kiba pop (Rom 5:8) namarba U ieit eh ia ngi. Da ka jingieit ka jong U Blei ia ngi U la ai ha ngi ia ka jingkyrmen kaba long lyngba ka jingiap bad ka jingmihpat ka jong U Trai jong ngi U Jisu Khrist. Wat haba ngi jngai na U Blei, ong u Paul, hynrei U Blei U iai ieit ia ngi (Rom 5:6-8) bad namar ba U iai ieit ia ngi kumta ngi don ka jingkyrmen. Hato ngi ruh, ngim kwah mo ia kaba kum kane ka jingkyrmen? U Blei U ai ia ka jingkyrmen ha ngi da ka jingieit, da ka jingieit U la phah sha ngi ia ka jingkyrmen. Bad namarba U ieit ia ngi, ngi don ka jingkyrmen, hynrei kaba U kwah na ngi ka long tang ba ngin wan sha U bad ban don ka jingiadei kaba jan bad U. Jingduwai: - “Trai, nga ainguh ia Me, namar ka jingieit ka jong Me ia nga, kumta nga kyrpad ia Me Trai ba Men ai ha nga ia ka jingsngewskhem ba nga lah ban kyrmen ha Me ha kiei kiei kiba Me leh.” –Amen U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (21st August 2020)
Topic (17th to 23rd August 2020) – “Ka Jingkyrmen” (Hope)
“Te U Blei u jong kata ka jingkyrmen, to un pyndap ia phi da ka jingkmen bad da ka jingsuk baroh…” (Rom 15:13)
U Alexander Pope uba dei u nongthoh poetry uba na England ha ka poetry kaba u ai kyrteng, “An Essay on Man: Epistle I” u thoh, “Hope springs eternal in the human breast: Man never is, but always to be blest.” (Ka jingkyrmen ka shlei ha ka shadem u briew: U briew um kwah palat hynrei borabor ban ioh ia ki jingkyrkhu). Hynrei ka jingkylli ka mih shano u briew un phai haba ka jingkyrmen na ka jingim ka jong u ka la duh noh? La iathuh shaphang uwei u briew uba leit sha kawei ka Hospital bad u ju leit man ka por sha kata ka hospital na ka bynta ban pyni bad ban ioh jingsumar na ka bynta ka jingshitom ka jong u. Ha kawei ka sngi katba u dang leit sha kata ka Hospital, u Doctor uba dang wan trei thymmai ha kata ka hospital u la examine ia uta u briew bad u la peit ia ki report baroh bad u la ong ia uta u briew ha ka sur kaba eh, “You know, don’t you, that you won’t live out the year?” (Me tip nga tharai, ba men ym im ban iohi ia kaba kut jong une u snem?). Uta u briew u la mih na ka kamra uta u doctor bad u la leit rung sha ka kamra jong u Director jong kata ka hospital. Ynda u la rung u la shong ha ka shuki bad u la iam, bad u la ong ia uta u Director, “That man took away my hope,” (Uto u briew u la shim noh ia ka jingkyrmen na nga). Uta u director u la jubab u ong, “I guess he did” (Nga tharai u la leh kumta). U Lewis Smede uba dei u nongthoh kot bad u professor ha ka Fuller Theological Seminary kaba don ha Pasadena, California haba u iohi ia kata ka jingjia u la thoh, “Is there a hope when hope is taken away? Is there hope when the situation is hopeless? That question leads us to Christian hope, for in the Bible, hope is no longer a passion for the possible. It becomes a passion for the promise.” (Hato ka don mo ka jingkyrmen haba ia ka jingkyrmen la shim noh na ngi? Hato ka dang don ka jingkyrmen haba ka jinglong jingman ka long kaba i duh jingkyrmen? Kane ka jingkylli kan ialam ia ngi sha ka jingkyrmen u Khristan, namar ha ka Bible, ka jingkyrmen kam dei shuh ka jingthrang ia kaba lah ban long. Ka kylla long ka jingthrang ia kata ka jingkular). Lada ia ka jingkhmih lynti ka jong ngi la pynsuhthied ha U Blei, ka jingkyrkhu kaba u briew u iohmad kaba u Alexander Pope u ong ha ka poetry, ‘An Essay on Man: Epistle I,’ kan kylla long kaba shisha namar ba U Blei jong ngi U dei U Blei jong ka jingkyrmen (Rom 15:13), dei tang ma U bad tang na U ba ka jingkyrmen ka iai tuid ha ka mynsiem ka jong u briew. Ka jingkyrmen kaba ngi kyrmen ha U Blei kan iai shlei bad kan iai pyndap ia ki dohnud bad ki mynsiem ki jong ngi da ka jingkmen bad da ka jingsuk.
Jingduwai: - “Trai, nga ainguh ia Me ba wat hapdeng ka pyrthei kaba i duh jingkyrmen, pynban nga lah ban kyrmen ha Me, bad haba nga kyrmen ha Me nga ioh mad ia ka jingsuk bad ka jingkmen.” -Amen. U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (20th August 2020)
Topic (17th to 23rd August 2020) – “Ka Jingkyrmen” (Hope)
“Balei pha long kaba la pynnoh, ko ka mynsiem jong nga? bad ba pha pynkhih hapoh jong nga? To kyrmen pha ha U Blei: naba ngan sa iaroh ia U pat namar ka jingkhiah ka khmat jong u.” (Salm 42:5)
Ka ktien kyrmen ka dei ka ktien kaba lyngkot, pynban ka dei ka ktien ne kyntien kaba donbor. Balei? Namarba ha ka jingkyrmen ka shong ka bor ba ka mynsiem ka jong u briew kan phai sha U Blei bad kan im katkum Ki Ktien ki jong U Blei. Dei haba ngi don ka jingkyrmen ha U Blei ba ngin sa jan sha U bad ngin sa kohnguh ia ki ktien ki jong U. U Nongthoh ia kane ka Salm u sngewthuh bha ia kata, dei na kata daw ba u kren hala ka mynsiem ban ong, ‘Kyrmen ha U Blei …namar ka jingkhiah ka khmat jong U.’ Hapdeng ki jingnoh mynsiem, haba ngi kyrmen ha U Blei ngin ioh ia ka jingkhiah. Don ki briew kiba pyrkhat ba ka jingkyrmen ka dei tang ka jingsngew (emotion), na kata kadaw ki ong “Nga sngew don jingkyrmen” (I’m feeling hopeful), hynrei kynmaw ba ka jingkyrmen kaba shisha kam dei tang ka jingsngew, pynban ka jingkyrmen kaba shisha ka dei ka discipline, ka jingkyrmen kaba shisha ka dei ka jingkut jingmut kaba skhem ka jong ngi ban ngeit ha U Blei bad ha ka bor ka jong U, watla ha ka pyrthei ngi i duh jingkyrmen. Ka jinglong kaba kongsan eh kaba ngi lah ban iengskhem hapdeng ki jingeh ka dei ka jingkyrmen, ka jingkyrmen ba U Blei U lah ban iarap ia ngi, ka jingkyrmen ba U Blei Un ym iehnoh ia ngi, ka jingkyrmen ba U Blei U lah ban pynjem ia ki jingeh ki jong ngi, ka jingkyrmen ba ka lawei ka jong ngi ka long ka ba bha, namar ba ngi kyrmen ha U, ha ka kitab U Jeremiah U Blei U ong, (Jer 29:11) “Naba Nga tip ia ki jingmut kiba Nga pyrkhat shaphang jong phi, ong U Trai, ki jingmut ka jingsuk kein, te ym ki jong ka jingsniew, ban ai ka jingkyrmen ia phi ha ka por bakut jong phi.” Ngi donkam ban pyntreikam ia kane ka jingkyrmen ha ka jingim ka jong ngi, namarba U Blei U don ka jingpyrkhat kaba bha na ka bynta ka lawei ka jong ngi. Bad ong shuh shuh U Isaiah ba haba ngi kyrmen ha U Blei ngin mad ia ka jingpynthymmai bor (Isa 40:31) “Ba kita kiba kyrmen ha U Trai kin pynthymmaibor.” Hapdeng ki jingeh bad ki jingnoh mynsiem ngi ruh ngin mad ia ka jing pynthymmai bor lada ngi nang ban kyrmen ha U Trai.
Jingduwai: -“Trai, aibor ia nga ba nga lah ban kyrmen ha Me ha ka por ba nga don hapdeng ka jingduh jingkyrmen, khnang ba ngan ioh mad pat ia ka jing pynthmmai bor ka jong Me.” -Amen.
U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (19th August 2020)
Topic (17th to 23rd August 2020) – “Ka Jingkyrmen” (Hope)
“…kata ka jingkyrmen kam ju pynrain buhkhoh kein; naba ia ka jingieit U Blei la theh iar noh buk buk ha ki dohnud jong ngi da U Mynsiem Bakhuid, ia uba la ai noh ha ngi.” (Rom 5:5) Jingpule : Rom 5:1-8
Ka long kaba dei ba ngin buh ia ka jingkyrmen ka jong ngi ha U Blei, kumba U Jisu ruh U la leh, U la shah ialade ba kin wan ban kem ia U, ki sahnarphna ia U, hynrei U buh ia ka jingkyrmen ka jong U ha U Blei, kumta u duwai ha ka kper Gethsemane u ong (Mathaios 26:39), “Ym kumba Nga mon ma Nga hynrei tang kumba Me mon.” Ka long kaba donkam ia ngi ruh ba ngin pynskhem ia ka jingngeit ka jong ngi ha U Blei, khamtam haba ki jingpynshoi ki wan ba ngin phaidien noh ne ba ngin iehnoh na kata kaba ngi ngeit namar ki jingeh kiba ngi mad. U John Calvin haba u kren shaphang ka jingkyrmen u ong, “The word I take for hope is nothing else, but the constancy of faith.” (Ka kyntien kaba nga shim na ka bynta ka jingkyrmen kam don da kawei pat, hynrei ka dei ka jingiaineh ha ka jingngeit). Ka jingkyrmen ka dei ka jingiaineh skhem ka jong ngi ha ka jingngeit kaba ngi ngi don. Ngin iai ngeit ha U Blei watla ka don ka por ba ngim sngewthuh, ne watla ngim sngewdon jingmyntoi ban ngeit. Ha ka por ba la sahnarphna ia U Jisu, ki synran ki la duh jingkyrmen bad kim sngew myntoi shuh wat ban ngeit ruh, namarba Uta uba ki ki ngeit mynta U la iap, ka jingkyrmen jong ki kam don shuh. U Pierre Aguste Renior udei u nongdro dur ba pawnam jong ka ri France ha ka spah snem kaba 19 bad ha kaba sdang jong ka spah snem kaba 20, hynrei u la mad ia ka jingpang ha kaba kata ka jingpang ka la ktah bha ia ki shympriah kti ki jong u, bad man haba u dro ia ka jingdro ka la shimpor bha namarba u la shem shitom wat tang ban bat ia u brut haba u dro. Uwei na ki paralok jong u, u la ong ia u, ‘balei ba mem iehnoh kane ka dro jingdro, balei mem leh noh da kiwei ki kam?’ U Pierre u la phuh samrkhie bad u la jubab, “The pain passes away, but the beauty remains.” (Ka jingpang kan sa jah noh ne leit noh hynrei ka jingitynnad kan iaisah). Haba nga pyrkhat ia Ka Jingiap bad ia Ka Jingmihpat ka jong U Jisu Khrist nga sngew ban ong, ‘ka jingpang ka la jah, tangba ka jingitynnad ka iaishah,’ namarba lyngba Ka Jingiap bad Ka Jingmihpat ka jong U, ka ai pat ia ka jingkyrmen ym tang ha ki synran ki jong U, hynrei ka ai ia ka jingkyrmen ia ngi ruh kiba ngeit ha ka jingmihpat ka jong U, bad kata ka jingkyrmen kaba ngi don ha ka jingmihpat ka jong U Khrist kam ju pynrain buhkhoh ia ngi. Jingduwai: -Trai, nga ainguh ia Me ba hapdeng ka jingduh jingkyrmen namar ka jingiap ka jong Me, pynban lyngba ka jingmihpat ngi ioh ia ka jingkyrmen ba ngin iai im bad Me sha kiba bymjukut.” -Amen. U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (18th August 2020)
Topic (17th to 23rd August 2020) – “Ka Jingkyrmen” (Hope)
“Kiba kmen ha ka jingkyrmen; kiba iaishah ha ka jingjynjar: kiba iaineh minot ha ka jingduwai:” (Rom 12:12)
Ki don shibun ki daw kiba pynlong ia ngi ba ngin noh mynsiem, khamtam ha kaba kum kane ka por haba ngi don ka jingeh ha ka pyrthei shi tyllup, kiba bun hi ki noh mynsiem. Haba ngi don ki jingeh kiba ngim ioh satia ia ka jingjop ka ban pyllait ia ngi nangta na ki jingeh ngi noh mynsiem bad ngi duh jingkyrmen. U Paul haba u thoh ia kane ka shithi, u tip ba baroh na ngi, ngi donkam ia ka jingkyrmen. Kam pher kaei ka jingiakynduh jong ngi, kam pher haduh katno ka dum ka jingiaid lynti ka jong ngi, U Blei U kwah ia ngi ba ngin iai kyrmen tang ha U, bad ym dei tang ba ngin kyrmen ha U Blei, hynrei U kwah ruh ia ngi ba ngin lehkmen ha kata ka jingkyrmen. U Paul u sngewthuh bha haba u thoh ia ka shithi sha ki nong Rom bad haba u ong, ‘Ba kidei ban lehkmen ha ka jingkyrmen,’ namarba u Paul dalade u la mad ia kaba kum kata ka jinglehkmen ha ka jingkyrmen. Kadei hapdeng ki jingeh kiba u Paul u mad pynban u lehkmen namarba u tip ba u don ka jingkyrmen ha U Blei. Haba u Paul bad u Silas ki don ha ka iingbyndi ha Philippi ki don hapdeng ki jingeh, pynban ha ka por shiteng synnia u Paul bad u Silas ki la rwai, ki la iaroh ia U Blei, ki la ialeh kmen wat hapdeng ki jingeh bad ki jingnohmynsiem, ka daw ka long, namarba ki don ka jingkyrmen ha U Blei, bad namarba ki kyrmen ha U Blei, U Blei Ula pyllait ia ki na kata ka jingeh jong ka iingbyndi (Ki Kam 16). Ngi ruh ngi lah ban iaid lyngba ia ki jingeh kumba u Paul bad u Silas ruh ki la iaid lyngba, ngi lah ban ia kynduh ia ki jingsngewsih, ki jingkhuslai, ki jingnohmynsiem, ki jingsheptieng, hynrei lada ngi don ka jingkyrmen ha U Blei ngi lah ban lehkmen ha kata ka jingkyrmen kaba ngi ngi don. Nga kwah ban pynkynmaw biang sha shisien, ba lada ngi buh ia ka jingkyrmen ha kane ka pyrthei ngin noh mynsiem, hynrei, lada ka jingkyrmen jong ngi ka long ha U Blei ngin lehkmen wat hapdeng ki jingeh kiba ngi mad. U Ralph Abernathy uba dei u American Activist, haba u kren shaphang ka jingkyrmen kaba ngi dei ban don wat hapdeng ki jingeh jong ka jingim, u thoh kumne, “I don't know what the future may hold, but I know who holds the future.” (Ngam tip ka lawei kaba kumno, hynrei nga tip ia uta uba tip bad uba bat ia ka lawei jong ka jingim ka jong nga ha ki kti ki jong U). Kata kadei ka jingkyrmen, ngim tip ia kaei ka ban sa wan jong ka jingim ka jong ngi, hynrei ngi tip ba ka lawei jong ka jingim ka jong ngi ka don ha ki kti ki jong U Blei, namarkata ngin iai kyrmen ha U. Jingduwai: -Trai, nga ainguh ia Me ba nga lah ban kyrmen ha Me. Ha kano kano ka jingjia ha ka jingim kaba nga dei ban iaid lyngba, nga ainguh ia Me ba nga lah ban lehkmen ha ka jingkyrmen kaba nga don ha Me”- Amen. U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (17th August 2020)
Topic (17th to 23rd August 2020) – “Ka Jingkyrmen” (Hope)
“…ia kaba ngi don kum ka angkor ia ka mynsiem, baneh den ruh bad baskhem, bad kaba leit bsut sha kata kaba hapoh ka jingkah.” (Hebru 6:19)
Ka phang kaba ngin ia peit ha kane ka taiew ka long shaphang ‘Ka Jingkyrmen’ (Hope). Haba nga pyrkhat shaphang ka jingkyrmen, ka jingkylli ka wan ha ka jingmut jingpyrkhat ka jong nga, hangno nga buh ne ngi buh ia ka jingkyrmen ia ka lawei ka jong ngi? Hato ngi buh ia ka jingkyrmen ha ka sorkar ne ha ki nongsynshar? Hato ngi buh ia ka jingkyrmen ka jong ngi ha kino kino ki seng ne organization? Ne ngi buh ia ka jingkyrmen ka jong ngi ha U Jisu Khrist? Nga nga don ka jingkyrmen ba ynda ka jingim ka jong nga na kane ka pyrthei kala kut, ngan ioh ban leit sha kata ka jaka kaba U Jisu u la pynkhreh na ka bynta jong nga. Bad mynta katba nga dang im ha kane ka pyrthei ka jingdon ryngkat ka jong U Blei ka iarap ia nga ba nga lah ban pynkhreh iala ka jingim. Mutdur lada Ka Bible kam don! Mutdur lada ym don Ka Diengphna! Ym don jingpynim! Ym don ka Jingmihpat! Mutdur lada ngim don ka jingkyrmen? Ngin shu im ban shu pyndep tang ia kiei kiei kiba ngi dei ban pyndep ha kane ka jingim, lada ym don ka jingkyrmen ka jingim jong ngi ha kane ka pyrthei ka long lehnohei. U nongthoh ia ka shithi sha ki Hebru, (Hebru 6:19) u ong, ‘ba ngi don ka jingkyrmen kum u angkor ia ka mynsiem ka jong ngi,’ ha ka NIV ka thoh “We have this hope as an anchor for the soul” (Ngi don kane ka jingkyrmen kum ka angkor ia ka mynsiem). Ka jingmut hi ka long ba haba ngi don ka jingkyrmen kata ka jingkyrmen ka long kum u angkor u ban batskhem ia ka jingim bad ia ka mynsiem ka jong ngi ba ngin ym khih wat hapdeng ki eriong erngit jong ka jingim. U Warren W. Wiersbe ha ka kot kaba u ai kyrteng, Be Hopeful (1 Peter): How to Make the Best of Times out of Your Worst of Times, u thoh, “Hope is not a sedative; … Like an anchor, our hope in Christ stabilizes us in the storms of life (Heb. 6:18–19), but unlike an anchor, our hope moves us forward, it does not hold us back.” (Ka jingkyrmen kam dei kaei kaei ka ban shu pynsngewtynnad ia ngi;… Kumba long u angkor, ka jingkyrmen ka jong ngi ha U Khrist ka pynskhem ia ka jingim ka jong ngi wat hapdeng ki eriong jong ka jingim (Hebru 6:18-19), hynrei ym kum u angkor ka jingkyrmen ka jong ngi ka iarap ia ngi ba ngi lah ban iaid shakhmat, bad kam bat ia ngi shadien). Hapdeng ki jingeh jong ka jingim to ai ba ngin iai don ia kane ka jingkyrmen ha U Blei bad haba ngi don ka jingkyrmen ha U Blei kata kan bat skhem ia ka mynsiem ka jong ngi ba ngin ym khih.
Jingduwai: -Trai, iarap ia nga ba wat hapdeng ki eriong jong ka jingim ngan iai buh ia ka jingkyrmen ka jong nga tang ha Me, aibor ruh ia nga ba nga lah ban rah bad ban iathuh lem ia ka khubor jong ka jingkyrmen sha kiwei pat hapdeng ka pyrthei kaba duh jingkyrmen.” – Amen.
U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (16th August 2020)
Topic (10th to 16th August 2020) – “Ka Jingshaniah ha U Blei” (Trusting in God)
“To ngeit ha U Trai da la ka dohnud baroh, bad wat shaniah ha la ka jong ka jingshemphang. Ha la ki lynti baroh to phla ia U, te Un pynbeit ia ki lynti iaid jong me” (Proberb 3:5-6)
Ha u snem 1850, ka jhad kaba leit na England sha China ka la don hapdeng ka duriaw ha kaba ka lyer kam don ban beh ba ka jhad kan lah ban poi sha ka phang kaba dei. Ha kito ki por ia ki jhad la ju pyniaid da ka lyer. Kita kiba don ha kata ka jhad ki la noh mynsiem haba kam don ka lyer ka ban beh ia kata ka jhad ban pynpoi ia ka sha ka phang kaba dei, ki la duh jingkyrmen ruh ba ki lah ban poi sha ka jaka kaba ki thmu ban leit. U Captain bad ki nongbud jong u ki la pyrshang lut ia ki lad ki lynti baroh ba ki lah ban pyniaid ia kata ka jhad sha ka phang kaba dei, hynrei ka jingpyrshang jong ki ka long lehnohei. Uwei u samla uba don ha kata ka jhad ula peit ia u captain jong kata ka jhad bad kita ki nongbud jong u kiba la pyrshang bad kiba la trei shitom ban pyniaid ia kata ka jhad, une u samla u la leit sha ki bad u la ong, “We are four Christian young men in this ship. We will pray to our God for the wind to blow in the right direction. Our God will not let us down. You don’t have to worry.” (Ngi don hangne ha kane ka jhad ma ngi saw ngut ki samla Khristan. Ngin duwai sha U Blei jong ngi ba Un phah ia ka lyer ba kan beh sha ka phang kaba dei. U Blei jong ngi Un nym pynlehrain buhkhoh ia ngi. Wat nym khuslai). Uta u captain jong kata ka jhad u la ioh mynsiem na ka jingkren jong uta u samla, bad kita ki samla ki la pynlong ka jingduwai ha ka kamra ka jong ki. Katba ki dang pynlong ia ka jingduwai, ka lyer ka la sdang ban beh bad ka jhad ka la sdang ban iaid sha ka phang kaba dei. Baroh ha kata ka lieng ki la ia lyngngoh, hynrei Uta u samla, uba kyrteng u James Hudson Taylor um shym la lyngngoh, namarba u tip kumno ban shaniah ha U Blei. U tip ruh ba U Blei Un pynpoi beit ia u sha China namarba U la khot ia u ban leit long u missionary sha China. U don ka jingsngewskhem ba U Blei Un ialam beit ia u. Hapdeng ki jingeh bad ki jingnoh mynsiem, hapdeng ka duriaw bah jong ka jingim, ka bha ia ngi ba ngin shaniah ha U Blei namarba dei tang ma U U ba lah ban ialam beit ia ka jingim ka jong ngi sha ka phang kaba dei. Jingduwai: -Trai, iarap ia nga ba wat hapdeng ki jingkutlad jong ka jingim ngan iai shaniah ha Me, namarba nga tip ba kaei kaei ka bym lah bad ngi ki briew ka long kaba lah bad Me” – Amen. U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (15th August 2020)
Topic (10th to 16th August 2020) – “Ka Jingshaniah ha U Blei” (Trusting in God)
“Te haba ki khun Israel ki la iohi ia ka, ki la ia ong paralok hi, Ka Manna? Naba kim tip kaei ka long. Te u Moses u la ong ha ki, Une uta u kpu ia uba U Trai U la ai ha phi ba phin bam” (Eksodos 16:15)
Don iwei i nonghikai ha ka Skul Pynpaw iba hikai ia ki khynnah kiba rit, ha ka por ba i batai shaphang kumno ba U Blei U pynhap da ka Manna na bneng ha ka por ba ki khun Israel ki don ha ka jingiaid lynti rikhlaw, khnang ba ki khynnah kin sngewthuh ia kata ka Manna i ot da u ruti (bread) bad i ot rit ia u nangta i kyllan da ka ngap, i ai ia ki khynnah ba kin bam. Kane ka pyn pyrkhat ia nga ia kane ka jingjia ba ka Manna kaba U Blei U pynhap ia ki khun Isarel na bneng ka long shisha kumta, kum u ruti ba la kyllan da ka ngap, ka kitab Eksodos 16:31 ka ong, “bad haba mad ia ka ruh ka long kum u kpu uba da ka ngap.” Haba ki khun Israel ki iohi nyngkong ia ka Manna kaba U Blei U ai ha ki, ki iohi habar jong ki iingsah jong ki ba ka hap ha ka dur kaba pyllun kum u thah (Eksodos 16:14), bad haba kim tip kadei kaei ki la ia kylli para ma ki, (Eksodos 16:15) Ka Manna? Ha ka kotbah phareng ka thoh, What is it? (Kaei kane?), ki Khun Israel ki khot ka MANNA namarba ka ktien ‘What’ ha ka ktien phareng ka wan na ktien Hebru “MAN” kumta ki khun Isarel haba kim tip kadei kaei namarba kim pat ju iohi mynno mynno, ki la shu khot ia ka, ‘Ka Manna’ kaba mut ‘Kaei kane?’ Bad haba ki shim ia ka ki shem ba ka long kaba phylla namarba ki lah ban pynkylla ia ka sha u kpu bad ki lah ruh ban shet ia ka ha u khiew (Jingkhein 11:7-8). Kaba sngewtynnad shaphang kane ka Manna ka long ba kam long ia ki ban pynsah miet bad haba ki pynsah miet ka kylla ksain (Eksodos 16:19-20), ki hap ban bam ha kata hi ka sngi bad lashai U Blei U pynhap da kaba thymmai. Kane ka pyni shai ba U Blei U tip ia ka jingdonkam jong ki kaba man ka sngi bad U ai ia ki Khun Israel ia ka Manna man ka sngi. Haba nga pyrkhat ia ka jingpyndap ka jong U Blei ia ki khun Israel, ka pyn pyrkhat ia nga, ba bunsien U Blei U ai ha ngi ia ki jingdonkam ki jong ngi ha ki lynti kiba phylla. Teng teng ha ka por kaba ngim poi pyrkhat, kumba long ia ki khun Israel, hapdeng ka jingkyrduh bam pynban U Blei U pyndap ia ki. Ka long kumta bad ka jingim ka jong ngi ruh, U Blei U ai ia kiei kiei kiba ngi donkam ha ka por kaba ngim poi pyrkhat, kumta ka bha ia ngi ba ngin shaniah ha U.
Jingduwai: -Trai, iarap ia nga ba nga lah ban pdiang ia ki jingpyndap ki jong Me ia ki jingdonkam ki jong nga kiba ha la ka sngi. Nga ainguh ruh ia Me ba Me tip ia ki jingdonkam ki jong nga.” – Amen. U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (14th August 2020)
Topic (10th to 16th August 2020) – “Ka Jingshaniah ha U Blei” (Trusting in God)
“Te U Elisha u la ong, to sngew phi ia ka ktien U Trai: Kumne ong U Trai, lashai kum ha kane ka por, shishang u purew ni yn die shishekel, bad arshang u barli shishekel, ha ka khyrdop Samaria.” (2 Ki Syiem 7:1)
Kane ka text (2 Ki Syiem 6-7) ka iathuh ha ngi shaphang ki shipai u Aram kiba wan ban rung ban ialeh ia ki khun Israel, bad ruh ki iathuh ia ka nemsniew kaba don ha ka Ri, bad haba ka nemsniew ka don, ka don ruh ka jingkyrduh jingbam kaba shyrkhei. Haba la ban ka jingeh bad ka jingjynjar ka wan ruh sa ka jingiakynnoh pop iwei ia iwei pat, u syiem haba u iohi ia kane ka jingeh u la kynnoh ba dei u Elisha, bad u la ong ruh (2 Ki Syiem 6:12) ‘ki Syria ki tip ba ngi thngan namarba ngim don bam, kumta ki wan ban ialeh ia ngi.’ Hynrei kaba sngewtynnad ka long ba u Elisha u khlem sheptieng, pynban u iai shaniah ha U Blei bad u sngewskhem ba U Blei U lah ban iarap ia u wat hapdeng kita ki jingeh. Namarba u don ka jingshaniah ha U Blei u la ai ka jingpynbna (2 Ki Syiem 7: 1) ia kaei ka ban sa jia. Wat hapdeng kata ka jingkyrduh bam ne ka nemsniew pynban u la pynbna da ka jingsngewshlur, ‘ba lashai kin die ia u purew ni shi shang ha ka dor shishekel bad ar shang u barli ha ka dor shishekel.’ Kaei kaba pynlong ia u Elisha ban sngewskhem, ka daw ka long ba u la ioh sngew ia ka sur na U Blei bad u tip ba kaei kaba U Blei U ong kan long. Kaba kum kane ka jingshaniah ha U Blei ka dei ban don ha ngi kiba ngeit, wat hapdeng ki jingeh ne wat hapdeng ki jingkyrduh, hynrei da ka jingngeit ngin pynbna ia kaei ka ban sa jia, ngin pynbna ia ka jingpyndap ka jong U Blei. Kaba kum kane ka jingshaniah ne ka jingsngewskhem ka wan tang ha ki briew kiba don shisha ka jingiadei kaba jan bad la U Nongpynim. Kaei ka jingeh kaba phi phi mad ha ka jingim? Kaei kaba pynlong ia phi ka daw ba phin khuslai? Lada phi shaniah ha U Blei phin don ka jingsngewskhem kumba long u Elisha, ba wat hapdeng ka nemsniew pynban ki ioh ban die ia u purew bad ia u barli. Ngi ruh ngin don ka jingsngewskhem ba U Blei Un iarap ia ngi hapdeng ki jingeh bad Un pyndap ia ngi, kumta ngin iai shaniah ha U.
Jingduwai: -Trai, nga tip ba Me long U Blei, U Nongpynlong ia kiei kiei baroh, iarap ia nga Trai, ba hapdeng ki jingeh kiba bun, ngan sngewskhem ha Me ba Me long U Blei Uba lah ban iarap ia nga bad U Blei Uba lah ban leh ia ki kambah.” – Amen.
U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (13th August 2020)
Topic (10th to 16th August 2020) – “Ka Jingshaniah ha U Blei” (Trusting in God)
“Ka kyrteng U Trai ka long ka kut baskhem: uba hok u phet sha ka, bad u skhem.” (Proberb 18:10)
Hapdeng jong ki jingeh bad jong ka jingkutlad, shano kum kiba ngeit ngin phet? Ha ka Our Daily Bread 1 tarik u Naiwieng 2018, ka iathuh ia kawei ka jingjia shaphang uwei u khynnah uba iaid ha kawei ka park bad la u kpa u jong u, katba ki dang ia iaid, uta u khynnah u la iaid kham shakhmat na la u kpa, bad hangta hi u wan mih uwei u ksew bad u la byrngem ia uta u khynnah. Uta u khynnah u la pyrshang ban beh ia uta u ksew, pynban katba u dang beh uta u ksew u dang byrngem. Kumta uta u khynnah u la sheptieng bad ha ka jingsheptieng u la phet bad katba u dang phet uta u ksew ruh u la beh nadien jong u. U kpa jong uta u khynnah ynda u iohi ia kata u la pyrta iala u khun u ong, ‘Phet sha nga khun’ (Run to me son) bad haba uta u khun u la mareh sha u kpa u ioh ia ka jingshngain. Haba nga pule ia kane ka jingjia, nga sngew ba ki don shibun ki por ha ka jingim ka jong ngi kiba hapdeng jong ki jingeh bad jong ki jingkutlad ha ka jingim ba u Blei u khot ia ngi ban ong, “Phet sha Nga khun” (Run to Me son). Katba ngi dang kloi ban mareh sha U Blei, katta ngin nang mad ia ka jingshngain ha ka jingim. Ki don ki por ha ka jingim kiba ngim lah ban tur pyrshah ia ki jingeh bad ia ki jingpynshoi, bad bunsien kaba phet kadei tang ma ka ka lad (option) ba ngin lait. Ha kaba kum kata ka por kadei ia ngi ba ngin phet sha U Blei namar dei hangta ba ka don ka jingshngain. U Solomon u ong, (Prob. 18:10) “Ka kyrteng U Trai ka long ka kut baskhem: uba hok u phet sha ka, bad u skhem.” Kane ka khot ia ngi ruh ba hapdeng ki jingeh ngin phet sha U Blei Uba long ka kut baskhem jong ngi bad dei hangne ba ngin long skhem.
Jingduwai: - “Trai, iarap ia nga, ba nga lah ban phai sha Me man ki por kiba nga mad bad ia kynduh ia ki jingeh ha ka jingim.” - Amen
U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (12th August 2020)
Topic (10th to 16th August 2020) – “Ka Jingshaniah ha U Blei” (Trusting in God)
“Namar ki jingmut jong Nga kim long kum ki jingmut jong phi, lymne ki lynti jong phi kum ki lynti jong Nga, ong U Trai.” (Isaiah 55:8)
Ngi im ha ka juk kaba kiba bun ki kam ki jam ki jong ngi ngi la pyndep da ka jingiarap jong ka technology watla ngim tip shibun shaphang jong ka, hynrei ngi la shaniah ha ka technology bad ngi shem ba ka la pynsuk shibun ia ngi ha ka jingpyndep ka jong ngi ia kiba bun ki kam. Ha kine ki sngi haba nga pyndep ban thoh ia kine ki devotion nga pyndonkam da ka computer ne da ka laptop, nga plie ia ka computer nga pyndonkam ia ka Microsoft word bad nga type ia ki jingdonkam ba nga donkam ban type, watla nga la pyndonkam da kine ki kor ki bor, hynrei ngam tip shibun shaphang jong ki, ngam lah ban sngewthuh lut shaphang jong ki, hynrei kata kam khanglad ia nga na kaba pyndonkam bad kaba shaniah ha ki ban pyndep ia kiba bun ki kam kiba nga dei ban pyndep. Haba nga pyrkhat ruh ia ka jingim kaba kynja mynsiem ka jong ngi ha ka jingiadei ka jong ngi bad U Blei, ka long kumjuh. Ha kane ka kitab Isaiah 55:8-9 U Blei U ong, “Namar ki jingmut jong Nga kim long kum ki jingmut jong phi, lymne ki lynti jong phi kum ki lynti jong Nga, ong U Trai. Namar katba ki bneng ki long kiba kham jrong ban ia ka khyndew, kumta ki lynti jong Nga ki kham jrong ban ia ki lynti jong phi, bad ki jingmut jong Nga ban ia ki jingmut jong phi.” Kine ki dkhot ki kren shai ba ki jingmut jong ngi kim iadei bad ki jong U Blei, ka jingiapher ka long kum ka khyndew bad ka bneng, da shisha ngim lah ban sngewthuh lut ia ki jingmut ki jong U Blei, hynrei kata kam dei ban khanglad ia ngi na kaba shaniah ha U, kam mut tang namarba ngim sngewthuh lut shaphang U Blei bad shaphang ki jingthmu ki jong U ngin nym shaniah shuh ha U. U Jerry Bridges uba long u nongthoh kot ha ka kot kaba u ai kyrteng ‘Trusting God: Even When Life Hurts’ u ong, “God’s plan and His ways of working out His plan are frequently beyond our ability to fathom and understand. We must learn to trust when we don’t understand.” (Ki jingthmu ki jong U Blei bad ki jingpyndep ki jong U ia kita ki jingthmu jong U ki long borabor shabar na ka jingsngewthuh bad ka bor shemphang ka jong ngi ki briew. Ka donkam ia ngi ba ngin nang kumno ban shaniah ha U wat haba ngim sngewthuh). Ngi dei ban shaniah ha U wat haba ngim sngewthuh lut shaphang jong U. Jingduwai: - “Trai, ngam lah ban sngewthuh lut shaphang ki jingthmu bad shaphang ki jingpyndep ki jong Me ia ki jingthmu kiba Me don. Hikai ia nga Trai, ba watla ngam lah ban sngewthuh lut ia Me hynrei iarap ba ngan nang ban iai shaniah ha Me.” - Amen
U Blei Un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (11th July 2020)
Topic (10th to 16th August 2020) – “Ka Jingshaniah ha U Blei” (Trusting in God) “…ba ioh ki Israel kin sngewsarong ialeh ia nga, da kaba ong, ka kti jong nga hi ka la pynim ia nga…” (Nongbishar 7:2)
Haba ngi pule ia ka Testament kaba rim shaphang ki nong Babylon bad ki shipai jong ki Nong Babylon, la iathuh ba ki shipai jong ka Babylon ki long kiba khlainbor bad kiba sniew ruh (Ruthless). Ka Bible ka iathuh ruh ba ki ju sngew sarong ia la ka jong ka bor ka jong ki bad ki ju ong ba ka bor jong ki ka long ka blei jong ki, ha ka kitab Habakkuk 1:11 ka ong “uta kein uba ka bor jong u long u blei jong u.” Kane ka dkhot ka kren ia ka jingsarong jong ki Khaldi ne ki nong Babylon ia ka bor jong ki bad ki pynlong blei ia la ka jong ka bor. U Blei Um kwah ia ki khun Israel ba kin don ia kane ka juh ka jingsngew, ba kin sngewlah ha la ka jong ka bor, hynrei ka jingkwah ka jong U Blei ia ki ka long, ba kin buh ia ka jingshaniah ka jong ki ha U. Kumta ha kane ka text (Nongbishar 7:1-8) ka iathuh ha ngi ia ka jingleit ialehthma ka jong ki khun Israel ia ki nong Midian, U Blei U ong ia u Gideon uba long u rangbah shipai jong ki Israel ha kato ka por, ‘ba 30 hajar ngut ki shipai ki ban leit ialeh ia ki Midian ki la bun palat,’ bad U Blei U ong shuh shuh, (Nongbishar7:2) ‘ba ynda haba ki la bun kin sa ong ba ki ioh ia ka jingjop da ka bor ka jong ki hi.’ Kumta u Gideon kumba la btah da U Blei u la ong, (Nongbishar 7:3) “Uno uno uba sheptieng bad ba khaweit, to un phai bad leit wan noh na u lum Gilead,” bad 20 hajar ngut ki leit phai noh bad kiba sah ki long 10 hajar ngut. Pynban U Blei U ong, ‘ba kita ruh ki dang bun ban leit ialeh ia ki Midian,’ bad hadien kata U Blei U la phah ia kita ki 10 hajar ba kin leit dih um bad U la ong ia u Gideon (Nongbishar 7:6), ‘ba kiba dih um da kaba shu jliah men buh kyrpang ia ki’ bad kita ki long 300 ngut, bad da kita ki 300 ngut U Blei U phah ia u Gideon ban leit ialeh ia ki Midian kiba ki shipai jong ki Midian ha kata ka por ki long ‘kum ki puit’ ha ka jingbun paid ong ka kitab Nongbishar 7:12. Kaei kaba U Blei U kwah na ki khun Israel ka long ba kin buh ia ka jingshaniah ka jong ki ha U Blei bad ba kin sngewthuh ruh ba ki jop ia kata ka thma da ka bor ka jong U. Lah ban don ki por ha ka jingim ka jong ngi ruh ba U Blei Um ai ha ngi ia ki lad ne ki resources kiba bun ba ngi lah ban jop ia ki jingeh, kumba long ma ngi ha kane ka por kaba ngi im, haba ngi khuslai ia une u Covid 19, haba ym don kino kino ki dawai (vaccine) ban pynkhiah, kaba U Blei U kwah na ngi ka long ba ngin shaniah ha U, ym kumba long ki nong Babylon kiba pynlong blei ia la ka bor, hynrei ma ngi te ngin shaniah ha U Blei Uba long ka bor jong ngi. Jingduwai: - “Trai, nga ainguh ia Me na ka bynta ka bor ka jong Me, ka bor kaba kyrshan ia nga haba nga tlot bad nga swai, aibor ia nga Trai, ba nga lah ban iai shaniah tang ha Me ha ki por baroh.” - Amen U Blei un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (10th July 2020)
Topic (10th to 16th August 2020) – “Ka Jingshaniah ha U Blei” (Trusting in God) “Ha ka por ba nga sheptieng, ngan shaniah ha Me” (Salm 56:3)
Ka phang ia kaba ngin ia puson ha kane ka taiew ka long shaphang ‘Ka jingshaniah ha U Blei’ (Trusting in God). Ha ka National Anthem jong ka Ri America ka don ia kine ki kyntien ‘And this be our motto: “In God is our trust” (Bad kane kan long ka motto jong ngi: Ha U Blei ka don ka jingshaniah ka jong ngi). Ka jingkylli ia ngi kum kiba ngeit ka long, hangno ngi buh ia ka jingshaniah ka jong ngi? Ha ki por jong ki jingeh bad ki jingialeh ha ka jingim ka jong ngi hangno ngi buh ia ka jingshaniah ka jong ngi? U Syiem Dabid u la mad ia kiba bun ki jingeh ha ka jingiaid lynti ka jingim ka jong u, ha ki jingrwai Salm u iathuh ia ki jingnoh mynsiem, ki jingeh kiba u mad. Kam mut tang namarba u Dabid u ieit ia U Blei um ia kynduh jingeh shuh, em kam long kumta. Ha ka Salm 56, u iathuh ia ka por ba ka jingsheptieng ia ka jingiap ka wan ha u bad ha kaba kum kata ka por jong ka jingsheptieng u ong, Salm 56:3, “Ha ka por ba nga sheptieng, ngan shaniah ha Me.” Kynmaw ba ka jingsheptieng ka kylla long ka jingpynskhem ia ka jingngeit ka jong ngi haba ngi buh ia ka jingshaniah ha U Blei. Ha ka por jong ki jingeh haba ngi shaniah ha ki bahaiing hasem ne ki paralok kam long kaba bakla, hynrei, kaba bha eh ka long ba ngin shaniah ha U Blei. Kumba long u Dabid, ka jingngeit jong ngi kan san wat hapdeng ki jingeh haba ngi nang ban buh ia ka jingshaniah ka jong ngi ha U Blei. Bad kaba sngewtynnad shuh shuh ia u Dabid ka long ba haba u shaniah ha U Blei ki nongshun kiba thmu ban pyniap ia u ki phaidien noh, ong u Dabid ha ka Salm 56:9, “Hangta ki nongshun jong nga kin phaidien noh ha ka sngi kaba nga khot: ia kane nga tip, ba U Blei U ha ka liang jong nga” bad haka dkhot kaba 11 (Salm 56:11) u ong, “Ha U Blei nga la shaniah, ngan ym sheptieng” Ngi ruh ngi im ha ka pyrthei kaba don tang da ki jingpynsheptieng kat shaba ngi phai, hynrei, lada ngi buh ia ka jingshaniah ka jong ngi ha U Blei ngin ym sheptieng, pynban ngin ioh ia ka jingshlur ban iaid shaphrang bad kita ki jingeh kin long pynban ka lad ba ngin san ha ka jingngeit. Kumta lada ka don ka por ha ka jingim kaba ngi dei ban iaid ia ki jingeh, ai ba ngin shaniah ha U Blei, bad ngin iakren bad U, bad dei hangta ba yn sa pynshaitbor ia ngi. Jingduwai: - “Trai, nga ainguh ia Me ba wat hapdeng ki jingeh kiba bun hynrei haba nga buh ia ka jingshaniah ka jong nga ha Me nga ioh ia ka bor ban iaid shaphrang ha ka jingim” - Amen U Blei un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (9th July 2020)
Topic (3rd to 9th August 2020) – “Ka Jingkohnguh” (Obedience) “Uta uba don ki hukum jong nga bad uba sumar ia ki, uta u long uba ieit ia nga; uta uba ieit te ia nga yn ieit ia u da uta U Kpa jong nga; nga ruh ngan ieit ia u, bad ngan pynpaw ia lade ha u.” (Ioannis 14:21)
Ha kane ka taiew ngi la ia puson shaphang ka jingkohnguh, khamtam ka jingkohnguh ia Ka Ktien ka jong U Blei, bad haba nga pyrkhat ia kane ka phang, ka wan ha ka jingmut jingpyrkhat ka jong nga, ba ha kaba kut hi kam myntoi katno sien ngi la pule ia Ka Bible kaba long Ka Ktien ka jong U Blei, kam myntoi ruh katno tylli ki dkhot na Ka Ktien ka jong U Blei ba ngi la lah lyndet, kam myntoi ruh haduh katno tylli ki jingiathuhkhana na Ka Ktien ka jong U Blei ba ngi lah ban kynmaw. Kaei kaba donkam eh, ka long haduh katno ngi la pyntreikam ne kohnguh ia Ka Ktien ka jong U Blei ha ka jingim ka jong ngi. Ha kane ka text (Ioannis 14:21), U Jisu U ong lada ngi don ia Ki Hukum jong U bad ngi sumar ne ngi kohnguh ia ki, kata ka pyni ba ngi ieit ia U. Ka jingkohnguh ka long kaba ngi burom ia U Blei Uba long U Kpa jong ngi Uba ha bneng. Hynrei ka jingkylli kaba nga ju buh ialade borabor ka long, ‘Hato nga ieit shisha ia ka ktien ka jong U Blei? Hato nga pule shisha ia Ka bad nga buh shisha ia Ka ha ka dohnud ka jong nga?’ Yn nai pat iakren ia ka jingkohnguh ia Ka Ktien ka jong U Blei, bunsien tang ban pule ia Ka ngi ai daw, ngi ong ba ka eh, ngi ong ba ngim sngewthuh, ngi ong shuh shuh kiba bun kim pule balei nga ngan pule? Bunsien u soitan u pynshoi ia ngi bad u pynskhem ia kita ki daw kiba ngi ngi ai ha kaba pule ia Ka Ktien ka jong U Blei. Hynrei, lada ngi ieit shisha ia U Blei ngi dei ban pule ia Ka Ktien ka jong U bad ban kohnguh ruh ia Ka. Ka Elisabeth Elliot kaba long ka nongthoh kot, ha ka kot ka jong ka kaba ka ai kyrteng, Passion and Purity: Learning to Bring Your Love Life Under Christ's Control, ha ka sla (page) kaba 90 ka thoh, “When obedience to God contradicts what I think will give me pleasure, let me ask myself if I love Him.” (Haba ka jingkohnguh ia U Blei kam iadei bad ka jingpyrkhat jong nga ba kata kan wanrah ka jingsngewhun ia nga, ai ba ngan kylli hato nga ieit ne em ia U). Kane ka long kaba donkam ia ngi ruh, ba haba ngi ieit shisha ia U Blei ngin kohnguh ia Ka Ktien ka jong u watla kata ka long pyrshah bad kiei kiei kiba ngi pyrjkhat ne thmu.
Jingduwai: - “Trai, nga ainguh ia Me ba Me la pynlaitluid ia ka jingim ka jong nga na ka pop, nga aiti ialade namarkata ha Me kum u shakri u ban kohnguh ia Me bad ia ka Ktien ka jong Me, aibor ia nga ba nga lah ban im na ka bynta jong Me” - Amen U Blei un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (8th July 2020)
Topic (3rd to 9th August 2020) – “Ka Jingkohnguh” (Obedience) “Bad ngan shim ia me, bad men synshar katba kwah ka mynsiem jong me baroh, bad men long u syiem halor ki Israel. Te lada men shahshkor ia kaba Nga hukum ia me baroh, bad men iaid ha ki lynti jong Nga, bad men leh ia kata kaba dei ha ki khmat jong Nga, ban sumar ia ki ain bad ki hukum jong Nga, kumba U Dabid u shakri jong Nga u la leh; Ngan long ryngkat bad me….” (1 Ki Syiem 11:37-38)
Haba U Blei U kular iano iano ne ia kano kano U pyndep ia kata kaba U la kular. Ha kane ka text (1 Ki Syiem 11:37-38), ka kyndon kaba U Blei U buh ia u Jeroboam ha shwa ba Un pynlong ia u u syiem jong ki Israel ka long, ba u Jeroboam udei ban kohnguh ia U Blei bad ban leh tang ia kata kaba dei ha khmat jong U. Hynrei hadien ba u Jeroboam ula long u Syiem jong ki Israel, u la sdang ban saitlah ia U Blei bad u la pynlong ia ka hima ka jong u ban mane ia ki bleithaw (1 Ki Syiem 12:25-33), bad ka jingmih na kata ka jingbymkohnguh ka jong u ka long ba ia kiba hiar pateng na u Jeroboam baroh ki shah pyniap (1 Ki Syiem 14). U Blei lyngba kane ka ktien ka jong U, U iai pynkynmaw man ka por ia ki khun Israel ia ka jingdonkam ban kohnguh ia U. Hato ka jingkohnguh ka long kaba donkam ba U Blei U iai pynkynmaw borabor? Hato ngi ruh ngi la nang mo ban kohnguh ia U Blei ha ka jingim ka jong ngi kaba manla ka sngi? Ka jingkohnguh ia U Blei ha ngi, kadei kaba ngin pyndem ia ka mon ka jong ngi ha ka mon ka jong U Blei, ngin ai noh ia ka jinglaitluid ka jong ngi ba U Blei Un pyniaid ia ka jingim ka jong ngi. Ha ka jinglong briew, bunsien ngi kwah ym ia ka jinglaitluid hynrei ia ka jinglaitlan, ba ngin leh katba ngi mon, ngim kwah ban kohnguh ne ban pyndem hano hano. Haba ngi kohnguh ia U Blei Un kyrkhu ia ngi kumba long ia u Jeroboam ba lyngba ka jingkohnguh ka jong u, ba U Blei U la pynlong ia u u syiem jong ki Israel. Hynrei, lada ngi saitlah ia U, ka jingjot ka ap ia ka jingim ka jong ngi kumba ka la long ia u Jeroboam bad ia ka iing ka sem ka jong u (1 Ki Syiem 14:14). Haba ngi kohnguh ia U Blei ka mut ruh ba ngi kohnguh ia ki hukum ki jong U. U Dietrich Bonhoeffer, ha ka kot ka jong u kaba u ai kyrteng “My Soul Finds Rest in God Alone: Reflections on the Psalms” u thoh, “No one can say yes to God's ways who has said no to his promises and commandments. Acceptance of the will of God comes in the daily submission under his Word” (Ym don mano mano u ban ong hooid ia ki lynti ki jong U Blei u ban dang ong em ia Ki Kular bad ia Ki Hukum ki jong U. Bad ka jingpdiang ban leh ia ka mon ka jong U Blei ka wan dei haba ngi nang ban pyndem man ka sngi ha Ka Ktien ka jong U Blei).
Jingduwai: - “Ah Trai, iarap ia nga ba ngan lah ban pyndem man ka sngi ha ka mon ka jong Me, ban leh tang ia kaei kaba Me ong ia nga ban leh” - Amen
U Blei un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (7th July 2020)
Topic (3rd to 9th August 2020) – “Ka Jingkohnguh” (Obedience) “Te ynda u la wai noh kaba kren, u la ong ha U Simon, To niat noh sha kaba jylliew, to pynhiar ruh ia ki jar jong phi ban dup ngat. U Simon u la iathuh bad u la ong, Ko Kynrad, ngi la ialeh shitom baroh shimiet, te ei ei ruh em ngim shym la ngat; hynrei namar ka ktien jong me, ngan pynhiar ia ki jar.” (Loukas 5:4-5)
Haba nga pyrkhat ia kane ka jingiakren ka jong U Jisu bad u Simon ia uba la ju khot Petros, ka long shisha kaba eh ia u Petros kum u nongtong dohkha ban kohnguh ia ki ktien ki jong U Jisu ha kaba kum kata ka por, u don hok ruh ban ong, ‘Me U khun u misteri me batai ia nga kumno ban tong dohkha?’ Lada phi pyrkhat ia u Petros bad ia ka kam kaba u trei, u don hok ban pynphai nia ia U Jisu, namarba u ladep ban pynhap ia ki jar jong u baroh shimiet hynrei u khlem ngat wat kawei ka dohkha bad ha kane ka por kaba U Jisu U ong ia u ba un niat sha kaba kham jylliew ka dei ha ka por ba ki ladep sait ia ki jar. Hynrei haba u Petros ula kohnguh ia ki ktien ki jong U Jisu u la ngat shibun ki dohkha kat haduh ba ki lieng kiba don hajan ki la hap ban wan iarap ia u. Lehse u Petros um pat ju ngat dohkha mynno mynno haduh katta khamtam ha ka por mynsngi. Lada ngi peit ne khmih na ka jingnang bad jingtip dei u Petros u ban kham tip ia ka kam tong dohkha, bad ka long kaba eh ruh ban pdiang lada don uwei pat u bym da tip ba un wan ban batai, hynrei sngewtynnad ba u Petros u la kohnguh ia ka ktien U Jisu bad u la ioh ia ka bainong. Ha ka jingim ka jong ngi ruh, bunsien ka long kaba eh ia ngi ba ngin kohnguh lada kata kaba ngi dei ban kohnguh ne ban leh ka long pyrshah bad kaei kaba ngi ngi tip, kaba sngewtynnad ia u Petros hangne ka long ba u la shu kohnguh ia Ki Ktien U Jisu bad u ong (Loukas 5:5) “namar ka ktien jong me, ngan pynhiar ia ki jar.” Lada ngi peit hangne i kumba kaba kohnguh ia U Jisu ka long kaba suk bha, namar tang shu kohnguh, u Petros u la ngat bun ki dohkha. Hynrei, kam long kumta borabor, teng teng ban kohnguh ia U Jisu ngi hap ban ia kynduh ruh ia shibun ki jingeh bad ki jingialeh. Hynrei, tang kawei ka jinghikai kaba ngi ioh nangne ka long, haba ngi kohnguh ia U Blei ne ia Ki Ktien ki jong U ka don ka nong kaba ngi ngin ioh. Kumta ha kane ka sngi nga kwah ia ngi ba ngin phai sha la ka jingim bad ban ong, ‘Trai namarba Me ong bad namar Ka Ktien ka jong Me ngan leh ia kaei kaba Me ong ia nga ban leh.’
Jingduwai: - “Ah Trai, iarap ia nga ba ngan im ka jingim ka ban iai kohnguh ia Me watla ka long pyrshah ia kaei kaba nga tip namar haba nga kohnguh ia Me ngan ioh ia ka nong.” Amen.
U Blei un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (6th July 2020)
Topic (3rd to 9th August 2020) – “Ka Jingkohnguh” (Obedience)
“U Joseph ruh u la leit kiew na Galilaia, na ka shnong Nasaret, sha Judia, sha ka shnong U Dabid, ia kaba la khot Bethlehem (namar ba u long na ka iing-bad na ka jaid U Dabid)” (Loukas 2:4)
Ka jingkohnguh ia U Blei kam long kaba suk, namarba teng teng haba ngi hap ban leh ia ka mon U Blei bad ban kohnguh ia kaei kaba U Blei U ong ia ngi ban leh ka long pyrshah ia kaei kaba ngi thmu ne ngi kwah. Bad haba ka jingkohnguh kam long kat kum ka jingkwah ka jong ngi bunsien ngi iehnoh wat ia kata kaba ngi dei ban leh. Ha ka lynnong kaba 2 jong ka Gospel u Loukas, ka iathuh ia ngi shaphang u Joseph bad ka Mari kiba hap ban leit sha Bethlehem na ka bynta ka jingthoh census. Ka por ba kin leit sha Bethlehem kam dei kaba suk ia ki baroh ar ngut namarba ka Mari ka la armet bad ka la jan kha ia u khun jong ka. Ban kohnguh ban leit sha Bethlehem kam dei kaba suk ia ki ha kaba kum kata ka jinglong (condition) namarba ki hap ban iaid da ki phew phew mile ne da ki spah kilometres na Nasaret ban poi sha Bethlehem tang na ka bynta ka jingthoh census. Ka jingleit sha Bethlehem kam dei kaba don ha ka jingmut jong ki hynrei kadei kaba don ha ka jingmut ka jong U Blei, ba lyngba ka jingthoh census, la pyndep ia ka jingthoh ha ka Testament ka barim (Mikah 5:2) ba ia U Nongpynim yn kha ha Bethlehem. U Blei U khot ia u Joseph bad ia ka Mari ba lyngba jong ka Mari yn kha ia U Nongpynim jong ka pyrthei. Hapdeng ki jingeh kiba kidei ban iaid lyngba, pynban ki la kohnguh ia kaei kaba U Blei u pynbeit ha ka jingim ka jong ki ba ki hap ban leh, bad haba ki kohnguh ia U Blei ki la ioh ban mad ia ki jingkyrkhu haduh ba ki la long ka lynti ba U Nongpynim Un wan longbriew sha kane ka pyrthei. Kane ka long ka jingkhot ia ngi ruh ba ngin kohnguh ia U Blei bad ban leh ia kaei kaba U Blei U thmu ha ka jingim ka jong ngi watla kata ka lah ban nym iadei bad ka jingthmu ne jingpyrkhat jong ngi, hynrei, haba ngi kohgnuh ia U Blei Un iarap ia ngi ba ngin lah ban pyndep ia kaei kaba U Blei U thmu ha ka jingim ka jong ngi.
Jingduwai: - “Ah Trai, iarap ia nga ba nga lah ban kohnguh ia Me bad ban leh tang ia ka mon ka jong Me, ban pyndep ia ka jingthmu ka jong Me lyngba ka jingim ka jong nga watla kadei ia nga ban iaid lyngba ki jingeh kiba bun.” - Amen.
U Blei un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (5th July 2020)
Topic (3rd to 9th August 2020) – “Ka Jingkohnguh” (Obedience) “Te haba u la iohi ia ki, u la ong ia ki, khie leit pyni ia lade ha ki lyngdoh. Ka la jia te ba katba ki dang ialeit, la pynkhuid ia ki.” (Loukas 17:14)
Haba ngi pule ia ki saw Gospel, ngi iohi ba U Jisu U pynkhiah ia ki briew ha ki rukom bapher bapher, don kiba U shu kren da ka ktien kito kiba pang ki iohkhiah kumba U leh ia u shakri jong u rangbah shispah (Loukas 7:7), don pat kiba U leh ei ei, kum kaba U tah da i sboh khyndew ha ki khmat jong u briew uba matlah bad U phah leit bta ia uto u briew ha ka pung Siloam bad kumta hi uta uba matlah u la iohkhiah (Ioanis 9:6-7). Hynrei ha kane ka jingjia (Loukas 17:11-19) ha ka jingpynkhiah ia ki 10 ngut ki briew kiba pang niangthohlieh, U Jisu U leh kham pher na kaei kaba U ju leh, bad kata ka long ba U shu ong ia ki (Loukas 17:14), “khie leit pyni ia lade ha ki lyngdoh.” Ka long kaba phylla ba U shu phah leit ia ki ban pyni ha ki lyngdoh, namar katkum ka hukum ka jong u Moses kiba pang niangthohlieh ki leit ban pyni sha ki lyngdoh dei haba ki la iohkhiah, bad ki leit ban pyni tang ban shu pyntikna ba ki la iohkhiah na uta u niangthohlieh (Lebitekos 14:1-9). Ka long ruh kaba sngewtynnad haba peit ia kine ki 10 ngut kiba pang niangthohlieh ba ki khlem pynphai nia ia U Jisu ne ki khlem ong, ‘Kumno ngin leit pyni sha ki lyngdoh haba mynta ngim pat khiah, ngi dang don ia une u niangthohlieh, ngin leit sha ki lyngdoh dei haba ngi la iohkhiah bad kata ka long katkum ka hukum.’ Hynrei, ki la shu kohnguh ia kaei kaba U Jisu U ong ia ki ban leh, bad ka jingmih nangta ka long ba ki la mad ia ki jingkyrkhu bad ki la iohkhiah na uta u niangthohlieh. Ong Ka Ktien ka jong U Blei ba katba ki dang leit sha ki lyngdoh la pynkhuid ia ki na uta u niangthohlieh. Ka long kaba donkam ruh ia ngi ba ngin kohnguh ia Ki Ktien ki jong U Blei kiba U kren ha ngi lyngba Ka Ktien ka jong U, kumba long kine kiba pang niangthohlieh, watla ka long kaba eh ban pyrkhat da ka jingpyrkhat briew kumno kin leit pyni sha ki lyngdoh haba kim pat iohkhiah, pynban haba ki kohnguh ki la ioh mad ia ka jingkyrkhu kaba long ka jingmih na kata ka jingkohnguh ka jong ki. Kan long kumta bad ngi ruh lada ngi kohnguh ia Ka Ktien U Blei khlem pep ngin ioh mad ia ki jingkyrkhu.
Jingduwai: - “Ah Trai, bunsien nga artatien ban kohnguh ia Me khamtam haba ki long pyrshah ia ki jingmut briew ki jong ngi. Nga kyrpad ba men aibor ia nga ba nga lah ban shaniah bad ban kohnguh ban leh tang ia ka mon ka jong Me khnang ba ngan ioh ban mad ia ki jingkyrkhu ki jong Me”-Amen.
U Blei un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (4th July 2020)
Topic (3rd to 9th August 2020) – “Ka Jingkohnguh” (Obedience)
“Da kaba nga hukum ia me ha kane ka sngi ban ieit ia U Trai uba U Blei jong me, ban iaid ha ki lynti jong U, bad ban sumar ia ki hukum jong U bad ia ki ain jong U” (I command you today to love the Lord your God, to walk in obedience to Him) (Deuteronomy 30:16)
La ong ba ki Journalist ki don ka jinglong ha ki, ba kim ju sngewtynnad ban pyndonkam ia ki khulom kiba blue (Blue pen). La iathuh ia kawei ka jingjia ba uta u journalist u la ong ia uta uba iatreilang bad u ba un pynthied lem ia u 12 tylli ki khulom (ball pen), bad u la ong, ‘me thied kino kino ki khulom 12 tylli, tangba wat leit thied ki rong blue, ngam kwah ia ki khulom rong blue, ngam sngewtynnad ban pyndonkam ia ki khulom rong blue, kino kino ki rong ki biang lait noh ka rong blue.’ Haka sngi kaba bud uta u paralok u la wan thied ia kita ki khulom bad u la thied 12 tylli tangba baroh 12 tylli kidei ki rong blue, uta u journalist u la dom u ong, ‘balei ba me thied baroh da ki rong blue?’ Ong uta u paralok, “Mynnin haba me phah thied ia nga ia ki khulom, ngam ioh sngew ei ei nga shu iohsngew beit tang ia ka rong blue shi rong blue, kumta nga thied da ki rong blue.” Uta u Journalist watla u iai ban bunsien pynban u ioh ia kaba long khongpong bad ka jingkwah ka jong u. Ka long kumjuh ruh hapdeng u Moses bad ki khun Israel ha kane ka jingjia, la ngeit ba u Moses u long u nongai ia ki hukum ia ki khun Isreal (lawgiver of Israel) bad bunsien u Moses u ju iai ban ia ki khun Israel ia kaei kaba ki khun Israel ki dei ban leh, ha kane ka ktien ka jong U Blei la iathuh ba U Moses u la ong ia ki khun Israel palat 30 sien ba kidei ban kohnguh ia U Blei hynrei katba u nang ban ba ki dei ban kohnguh ia U Blei, pynban ki khun Israel ki leh da khongphong. Ha kine ki bynta (Deuteronomy 30:15-18) u Moses u pynkynmaw ia ki khun Israel ba lada ki kohnguh ia U Blei kin mad ia ki jingkyrkhu hynrei lada ki saitlah ia U ka jingjot ka ap ia ki, hynrei kaba sngewsih ka long watla u iai ban bunsien ba ki dei ban kohnguh ia U Blei, ki khun Israel ki leh mar khongpong da kaba kim kohnguh ia U Blei ne ia ki hukum jong U, kaba pynlong ia ki khun Israel ba kin mad ia ki jingeh kiba khraw wat ha ka por ka jingialam jong u Moses. Ngi ruh lada ngi ieit ia U Blei ngi donkam ban kohnguh ia Ka Ktien ka jong U, bad ban leh tang ia kaei kaba U Blei U ong ia ngi ban leh. Hynrei ka jingeh ka long ba watla U Blei U la ban bunsien ha kane Ka Ktien ka jong U ba ngi dei ban kohnguh ia U pynban ngi leh mar khongpong na kaei kaba U Blei U khmih lynti na ngi. Jingduwai: - “Ah Trai, bunsien Me la hikai bad Me la kren ia ngi ba ngi dei ban kohnguh ia Me bad ia ka ktien ka jong Me, iarap ia nga ah U Blei ba nga lah ban iaid ha ka lynti jong ka jingkohnguh haba nga iohsngew ia ka ktien ka jong Me.” -Amen. U Blei un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (3rd July 2020)
Topic (3rd to 9th August 2020) – “Ka Jingkohnguh” (Obedience)
“Ha khmih, kaba kohnguh ka khamlah ban I aka jingknia, bad kaba shahskhor ban ia ka khlein ki lang sohmoh.” (1st Samuel: 15: 22)
Ka phang ia kaba ngin ia peit ha kane ka taiew ka long shaphang ka jingkohnguh (Obedience). Kane ka text (1 Samuel 15:22) kadei ka jingkren ka jong u Samuel ia u Syiem Saul hadien ba u Syiem Saul u la wan ban ialeh ia ki Amalek. U Saul haba u la ialeh ia ki Amalek um shym la kohnguh ia U Blei haba U Blei u la ong ia u ba udei ban pynjot lut ia ki Amalek bad ia ki jingdon jingem jong ki pynban u Saul u la rah ia kiba kynsai tam, bad ia ki jingri ba kynsai tam sha ka hima ka jong u, bad kane ka jingleh ka la pynbitar ia U Blei. U Blei haba U la kylli na u Saul, u Saul u la ai daw ba u rah ia kita ki masi bad ki jingri kiba kynsai tam jong ki Amalek sha ka hima Israel ba un ioh ban ai bad pynlong ka jingknia sha U Blei, bad U Blei lyngba u Samuel U la ong (1 Sam 15:22), ‘ka jingkohnguh ka khamlah ia ka jingknia.’ Ka jingmut ba kyllum jong ka jingkohnguh katkum ka Old Testament bad New Testament, ka jingkohnguh kalong kata kaba ngi shahskhor ia ka sur jong kata ka bor kaba halor. Kawei na ki ktien Greek kaba batai ia kane ka ktien jingkohnguh (Obedience) kadei ka ktien Hupakouo, bad katkum kane ka ktien, ‘Ka jingkohnguh ka thew ia kata ka jingsngewthuh ka jong ngi ban buh ialade ha ka jaka kaba ngi pynhapoh ialade na kita ki bor kiba don halor jong ngi.’ Kane ka ktien Hupakouo ka thew ruh ia ka jingshaniah. Kumta haba ong kohnguh kam mut eh tangba ngin sngap bad shah skhor ia kita ki bor kiba halor, hynrei ngi shaniah ruh ha ki. Ka jingkohnguh kam dei tang kaba ngi sngap bad shahskhor bad leh ia kaei kaba U Blei lyngba Ka Ktien ka jong U, U ong ia ngi ban leh, hynrei ngi dei ban shaniah ruh ha U. Katkum ka Holman's Illustrated Bible Dictionary haba ka batai ia ka ktien jingkohnguh ne obedience ka thoh, “to hear God's Word and act accordingly” (Ka jingkohnguh ka dei kaba ngi sngap bad shahskhor ia ka ktien ka jong U Blei bad ngi leh kumba Ka Ktien ka jong U Blei ka ong ia ngi ban leh). Ka Eerdman's Bible Dictionary ka thoh kumne, "Obedience, involves the physical hearing that inspires the hearer, and a belief or trust that in turn motivates the hearer to act in accordance with the speaker's desires." (Ka jingkohnguh kadei kata kaba ngi sngap da ki skhor ba kynja doh jong ngi bad kata ka jingsngap ka ktah ia ngi ki nongsngap, bad da kata ka jingsngap ka pynngeit ia ngi bad ka pynkhih mynsiem ia ngi ba ngin leh ia kaei kaba ngi iohsngew ban pynsngewbha ia uta uba kren ha ngi). Kumta ban buh ha ki kyntien kiba lyngkot, ka jingkohnguh katkum ka Bible kadei kata kaba ngi sngew bad haba ngi sngew ngi ngeit bad haba ngi ngeit ngi aiti ruh iala ka jingim sha U Blei ban leh ia ka mon ka jong U kum ka dak jong ka jingkohnguh ia ka ktien ka jong U.
Jingduwai: - “Ah Trai, aibor ia nga ba nga lah ban kohnguh ia Me bad ban leh ruh tang ia ka mon kaba khuid ka jong Me.” Amen. U Blei un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (2nd July 2020)
Topic (27th July to 2nd August 2020) – “Ka Jingpynthymmai bor” (Revival)
“Hynrei u soh jong U Mynsiem u long ka jingieit, ka jingkmen, ka jingsuk, ka jingshahslem, ka jinglehsbun, ka jingbha, ka jingiaineh, ka jingjemnud, ka bor halor lade.” Galatia 5:22
Haba ngi phai sha ki snem kiba la leit ha ka por jong ka revival ngim lah khlem da ainguh ia U Blei ba ngi la iohi shisha ia ki jingkylla kiba bun, naduh ka jingkylla ha ka jingim kaba shimet ka jong ki briew haduh ki iing ki sem bad ha ka Imlang ka sahlang. Hynrei kaba ngi donkam ka long ban iohi ia ki soh, lada ngi la mad ia ka revival hato ngi la pynmih ne em ia u soh u jong U Mynsiem? Bad haba ngi ia kren shaphang u soh U Mynsiem ngim lah ban iaid lait ia kane ka dkhot, Galatia 5:22. U Apostol Paul u ong, “u soh jong U Mynsiem” u pyndonkam ia ka kyntien ‘U’ (singular) bad um shym pyndonkam da ka ktien “ki” (plural), watla u Paul u la jer kyrteng ia ki khyndai tylli ki soh, hynrei um ong ba don khyndai tylli ki soh u ong u soh jong U Mynsiem. Hangne nga lah ban ai nuksa da u sohniamtra, ha uwei u sohniamtra don shibun tylli ki nuid, kumta ruh haba ia kren shaphang u soh U Mynsiem, don kiba kylli “Balei U Apostol Paul um pyndonkam ia ka kyntien ‘Ki Soh’ haba u la jer haduh khyndai tylli?” Hooid! U Apostol Paul u jer ia ki khyndai tylli hynrei kita nga lah ban ong ki dei ki khyndai nuid kiba don ha uwei u soh. Hangne ngi sngewthuh shai kdar ba ka jingsei ia u soh jong U Mynsiem ka dei ka jingkhot ia baroh bad baroh ngi dei ban sei ia U soh u ba don ia baroh kitei ki nuid. Kum ka Nuksa, ngam lah ban ong, ‘nga te ngan sei tang ia u soh jong ka jingkmen, u soh jong ka jingiaishahslem in sa sei noh I Bah ne I Kong.’ Kam lah ban long kumta, baroh ngi dei ban sei ia u soh jong U Mynsiem uba don ia kitei ki khyndai, kaba mut ba baroh kitei ki khyndai kidei ban don ha ngi kum kiba ngeit bad kiba la iohmad ia ka jingthaw thymmai ka jong U Blei, bad uta udei u soh U Mynsiem.
Jingduwai: - “Ah Trai, aibor ia nga ba nga lah ban iaisnoh tang ha Me man ka sngi khnang ba nga lah ban sei ia u soh jong U Mynsiem ha ka jingim ka jong nga.”- Amen U Blei un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (31st July 2020)
Topic (27th July to 2nd August 2020) – “Ka Jingpynthymmai bor” (Revival) “Te don kiba pher ki jingai, hynrei ujuh U Mynsiem.” (1 Korinth 12:4)
Haba ngi ioh pdiang ia U Mynsiem Bakhuid ne haba ngi ioh pdiang ia ka jingthaw thymmai ka jong U ngi ioh ruh ia ki jingai (gifts) ki jong U, kiba ngi tip kum ki jingai U Mynsiem. Ngi ioh pdiang ia ki jingai U Mynsiem haba ngi shah ia U Mynsiem ba Un synshar ia ka jingim ka jong ngi, bad ngi iohpdiang ia ki jingai kiba iapher iwei na iwei pat, hynrei baroh ki jingai ki long na uwei U Mynsiem.
U Wilson Bentley, ha ka por ba u dap 15 snem ka karta, u ju sngewtynnad ban peit ia ka ior (snow) kaba hap ha ka dur ki syntiew ne kita ki snowflakes, bad u ju shim ia ki u peit da ka microscope kaba rim kaba ka kmie jong u ka ai ia u bad u ju draw ia ki, hynrei u shem jingeh bha namar katba un da dep ban draw kine ki snowflakes ki la um. Da ki phew snem hadien kata, ha ka snem 1885, u Wilson u la ioh ia ka buit kaba thymmai da kaba u shu shondur noh ia kine ki snowflakes, bad la tip ruh ia u kum u nongshondur uba nyngkong eh u ban shon ia ki snowflakes (First photographer of snowflakes), bad ha ka jinglap ne jingshem ka jong u, u shem ba baroh ki snowflakes kim don ka juh ka dur ki iapher iwei na iwei pat. Ha ka jingim ka jong u, u la shondur palat 5000 tylli ki snowflakes bad u ong ba baroh ki don la ka jong ka jong ka dur bad ym don iwei ruh i ban long kumjuh watla ki mih na ka juh ka tynrai. Bad u Wilson u khot ia ki “Tiny miracles of beauty” (Ki jingphylla ba rit bad itynnad).
Haba nga pyrkhat ia ka jingpynlong ka jong U Blei ia ngi ruh, ngi don ki jinglong bad ki dur ki bapher bapher, bad kumjuh ruh haba U Blei U ai ia ki jingai ki jong U Mynsiem kumba U Paul u ong, U ai ia ki jingai kiba iapher iwei na iwei pat watla kita baroh ki jingai ki mih na uwei U Mynsiem. Kumta kum kiba la iohmad ia ka jingthaw thymmai ka jong U Blei ngi dei ruh ban thrang ban ioh mad ia ki jingai ki jong U Mynsiem (Gifts of the Holy spirit).
Jingduwai: - “Ah Trai, nga ainguh eh ia Me ia ka jingthaw ba phylla ka jong Me ia nga bad ia ki jingai kiba kyrpang kiba Me la ai ha nga. Iarap ia nga ah Trai ba nga lah ban pyndonkam ia kine ki jingai ki jong Me na ka bynta ban pyndonburom ia Me. “-Amen U Blei un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (31st July 2020)
Topic (27th July to 2nd August 2020) – “Ka Jingpynthymmai bor” (Revival) “Bad to wat long phi kiba buaid da ka wain, ha kaba don ka jingkhihwin, hynrei to long kiba dap da U Mynsiem” (Ephesos 5:18)
Haba nga pule ia kane ka text (Ephesos 5:18) nga sngew phylla ban iohi ba u Paul u pyniasyriem ne u ai ia ka nuksa jong u briew uba buaid da ka wain bad u briew uba dap da U Mynsiem. Lehse ngi lah ban kylli balei? U Paul haba u kren ne pyniasyriem ia u briew uba dap da u mynsiem bad u briew uba buaid da ka wain, u Paul u kren shaphang ka jingshah synshar (Control /influence). U briew uba la shah synshar ha ka wain u leh ia kiei kiei kiba un nym leh ha ka por ba u dang pyngngad, ka daw ka long ba kato ka wain ka synshar (control) ia u. Ka long kumjuh bad ki briew kiba la dap da U Mynsiem, lada U Mynsiem U Blei U synshar ia ngi ngin leh ia kiei kiei kiba ngin nym nud ban leh lada khlem ma U ne lada khlem ka jingsynshar jong U, ngi kynmaw ia ki Apostol kiba sheptieng haba la kem ia U Jisu, kum u Apostol Petros uba len ia U Jisu wat tang ha ka kynthei briew, pynban hadien ka Pentecost u la kylla long uba shlur wat ban ialap shaphang U Jisu Khrist. Haba ngi long kiba dap da U Mynsiem kam mut ba ngi ioh shibun U Mynsiem, U Paul um mut ban kren ia ka quantity, hynrei ka jingmut haba u ong dap da U Mynsiem, u kren shaphang ka jingshah synshar (controlled by). Ha ka Bible, haman ba pyndonkam ia kane ka ktien pyndap ne dap ka thew beit ia ka jingshah synshar ne shah control, kum ka nuksa, Loukas 4:28 “They were filled with wrath,” (La pyndap ia ki da ka jingbitar) ka jingmut ka mut “they were controlled by wrath” (La synshar ia ki da ka jingbitar). U Ernest Pickering ha ka kot kaba u ai kyrteng, “The spirit of the Living God” u ong “When we are filled with the Holy Spirit we do not receive more of Him, rather He controls more of you” (Haba la pyndap ia ngi da U Mynsiem Bakhuid kam mut ba ngi ioh shibun U Mynsiem, ha ka jingshisha U ioh synshar shibun ma U ia ngi). Kine ki kyntien kiba U Paul u thoh hangne “To long kiba dap da u Mynsiem,” la thoh ia ki ha ka present continuous tense, kane ka thew ba ka jingpyndap ka jong U Mynsiem kam dei kaba long shisien shi jingim ne kam dei tang kaei kaei kaba la leit ne kaba jia tang mynta shisien, hynrei, ka dei ban iai long barobor, kadei ban iai bteng man ka por.
Jingduwai: - “Ah Trai, iarap ia nga ba ngan iai thrang ban long uba la pyndap da U Mynsiem Bakhuid khnang ba ngan ioh leh tang ia kaei kaba U Mynsiem jong Me U ong ia nga ban leh.” -Amen U Blei un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (30th July 2020)
Topic (27th July to 2nd August 2020) – “Ka Jingpynthymmai bor” (Revival)
“Namar kata, lada phi, kiba long bymman, phi tip ia kaban ai ia ki jingai babha ha ki khun jong phi, kaba katno tam ba U Kpa jong phi uba ha bneng Un ai ia U Mynsiem Bakhuid ha kita kiba pan na U?” (Loukas 11:13)
Kane ka text Loukas 11:13, kadei kaba U Jisu U hikai ia ki synran ki jong U shaphang ka jingduwai, bad U ong ruh ba lada phin pan ia kata phin ioh pdiang (Loukas 11: 9) bad ha ka dkhot kaba 13, U ong ba U Blei Un ai ia U Mynsiem Bakhuid ha kita kiba pan. Ka jingmut hi kalong ba ngin iohpdiang ia U Mynsiem Bakhuid dei hadien ba ngi pan ne ngi duwai. Haba kren shaphang ka jingiohpdiang ia U Mynsiem Bakhuid, kadei hi ka jing ioh pdiang ia ka jingthaw thymmai ka jong U Blei lyngba ka jingtrei ka jong U Mynsiem Bakhuid ne kaba ngi lah ban ong ka revival. Lyngba Ka Ktien ka jong U Blei bad ki jingjia ha ki snem bad spah snem kiba la leit, ka shai bha ba U Blei U phah ia ka revival kum ka jingmih na ka jingduwai. Ka lah ban long kaba shisha ba ngi lah ban nym ioh ia ka revival wat haba ngi la duwai ruh, hynrei ka jingshisha ka long ruh ba ngin nym lah ban ioh ia ka revival khlem ka jingduwai, dei tang lyngba ka jingduwai ba ngi lah ban ioh pdiang ia U Mynsiem Bakhuid bad ba ngi lah ban ioh mad ia ka revival. U Charles Finney u ong, “Prayer is the essential link in the chain of events that leads to revival” (Ka jingduwai ka dei kata ka jingpyniasnoh kaba donkam tam ha kita ki kynjri jong ki jingjia bapher bapher kiba ialam sha ka Revival). Ngi pule ruh shaphang u Kornilios ha Ki Kam Ki Apostol 10: 2,4,24 & 30-31, u Kornilios u long uwei na kiba la mad ia ka jingthaw thymmai ka jong U Blei bad ym dei tang ma u shimet hynrei ka iing ka jong u baroh kawei ka mad ia ka jingthaw thymmai ka jong U Blei. Ka dkhot kaba 2 ka iathuh ba u Kornilios u la duwai khlem da pud, bad katba u dang duwai ha kaba shah jingit ong ka Dkhot kaba 4, ba u Angel U Blei u la mih paw ha u, bad u ong, “Ki jingduwai bad ki jingai isynei jong me ki la iakiew soit kum ka jingkynmaw ha khmat U Blei,” bad ka jingmih nangta ka long ba u Kornilios lem bad ka iing ki la mad ia ka jingthaw thymmai ka jong U Blei. Kane ka long ka jinghikai ia ngi ruh, ba ma ngi ruh ngin iai duwai ba U Blei Un pynhap biang ia u slap jong ka revival ym tang ha ngi hynrei ha ki iing ki sem ki jong ngi baroh.
Jingduwai: - “Ah Trai, nga iai kyrpad na Me ba Men isynei ban thaw thymmai ia nga bad ia ka iing ka sem ka jong nga ba ngin lah ban long ka jingkyrkhu ia kiwei pat.” -Amen U Blei un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (29th July 2020)
Topic (27th July to 2nd August 2020) – “Ka Jingpynthymmai bor” (Revival)
“Men ym pynim pat ia ngi: ba ki briew jong Me kin ioh leh kmen ha Me?” (Salm 85:6)
Kane ka Salm (Salm 85) kadei ka Salm ka jong ki khun u Korah, la thoh ia kane ka Salm hadien ka jinglait mraw na Babylon, kadei ruh ka por ha kaba ki mad ia ki jingeh ha ka jingim bad dei ha kaba kum kata ka por ba ki duwai sha U Blei ban ong, “Men ym pynim pat ia ngi?” Lyngba kine ki kyntien ngi sngewthuh bha ba uba lah ban pynim it (revive) ne ban pynthymmai ia ngi dei tang U Blei. Dei tang U Blei Uba lah ban thaw thymmai ia ngi, dei tang U Blei Uba lah ban wanrah ia ka Revival, bad dei na kane ka daw ba u Nongrwai Salm un sa ong “Men ym pynim pat ia ngi?” namarba u sngewthuh ba dei tang U Blei Uba lah ban pynim pat. Kane ka pynkynmaw ia ngi ba lymda U Blei U pynim pat ia ngi ngin ym lah ban iohmad ia ka jingthaw thymmai. U Dr. James A. Stewart ha ka kot ka jong u kaba u thoh shaphang ka Revival kaba jia ha ri Wales u thoh kumne, “Evan Roberts was not the author of Welsh Revival but it was the Holy Spirit” (U Evan Roberts um dei u nongsdang ia ka Revival ha Wales hynrei dei u Mynsiem Bakhuid). Ngin nym lah ban wanrah ia ka revival da ka bor kaba kynja briew ka jong ngi lymne da ka jingstad kaba kynja briew ka jong ngi lymda dei da ka jingphah ka jong U Blei. U Nongrwai Salm u ong shuh shuh ha kane ka dkhot 6, (Salm 85:6) “Men ym pynim pat ia ngi: ba ki briew jong me kin ioh leh kmen ha me?” Ka jingkylli ka jong u Nongrwai Salm ia U Blei ba Un pynim pat ia ki, ka long ba haba ki ioh mad ia ka jingthawthymmai bad ia ka jingpynim pat ka jong U Blei dei hangta ba ki lah ruh ban ioh lehkmen. Ngi ruh ngi donkam ia U Blei ba un pynim pat ia ngi, ngi donkam ia U Blei ba Un thaw thymmai ia ngi khnang ba ngin ioh mad ia ka jingkmen wat hapdeng ki jingeh jong ka jingiaid lynti ka jingim ka jong ngi.
Jingduwai: - “Ah Trai, nga kyrpad ia Me ha kane ka sngi ba Men map ia ki pop ki jong nga bad Men ym thew ia ki jingduna bad ia ki jingpalat ki jong nga, hynrei men pynim pat ia nga ba ngan ioh lehkmen ha Me.” -Amen
U Blei un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (28th July 2020)
Topic (27th July to 2nd August 2020) – “Ka Jingpynthymmai bor” (Revival)
“Te kan jia hadien kata, ba ngan theh buk ia la U Mynsiem halor ka doh baroh.” (Joel 2:28)
Haba nga pule ia kane ka dkhot (Joel 2:28), ka mih kawei ka jingkylli, hadien kaei? Hadien kaei ba U Blei Un theh noh buk ia la U Mynsiem ha ka doh baroh? Namar ha kane ka dkhot, la thoh, kan jia hadien kata. Ka Jubab ia kane ka jingkylli ngin shem ha ka kitab u Joel 2: 12- 14, ha kaba u Joel u ong, dei haba ngi la kad ia la ka dohnud te ym ia ka jainkup, kaba mut ba U Blei Un theh noh ia la u Mynsiem dei hadien ba ngi la kylla kaba mut na ki pop ki jong ngi. Ba ngin mad ia ka jingthawthymmai ka jong U Blei ngi donkam ban kylla kaba mut na ki pop ki jong ngi. La iathuh shaphang ka revival kaba la jia ha ka Dewlynnong New Hebrides ha u snem 1949. Kiba ngeit hangne ki la duwai na ka bynta ka revival, hynrei ka revival kam shim la jia. Ha kawei ka sngi katba ki dang pynlong ia ka jingduwai, uwei u Pastor khynnah (Young Deacon) u la leit ban ieng na ka podium bad u la plied ia ka Bible bad u la pule na ka Salm 24:3-5, kaba ong, “Uei uban ioh kiew sha u lum U Trai? bad uei uban ioh ieng ha ka jaka bakyntang jong U? Uta uba khuid ki kti, bad uba khuid ka dohnud; ubym shym la kyntiew ia la ka mynsiern sha ka jingthala, bad ubym shym la smai shukor. Uta un iohdiang ia ka jingkyrkhu na U Trai, bad ia ka hok na U Blei ka jingpynim jong u.” Bad hadien ba u la dep ban pule ia kine ki kyntien u la duwai bad u la ong, “God, are my hands clean? Is my heart pure?” (Trai, hato ki kti jong nga ki long kiba khuid? Hato ka dohnud ka jong nga ka khuid), nangta u la khot ia ki briew sha ka jingiaduwai lang bad dei hangta ba U Mynsiem Bakhuid jong U Blei U la sdang ban khih ha ki briew bad ka revival ka la wan ha New Hebrides. Ka donkam ia ngi ruh ba ngin iohi ialade kumba ngi long bad ba ngin phai noh na ki pop ki jong ngi bad ba ngin kylla kaba mut lada ngi ruh ngi kwah ba U Blei Un thaw thymmai ia ka jingim ka jong ngi, namar ba ka Revival ka wan tang hadien ba ngi ladep ban iit ia la ka jong ka jingim.
Jingduwai: - “Ah Trai, iarap ia nga ba nga lah ban iohi ialade bad ia ki pop ki jong nga kumba ki long, iarap ia nga ba ngan lah ban phai sha Me da ka jingkylla kaba mut ba sa shisien pat ngan ioh mad ia ka jingthaw thymmai ka jong Me.” - Amen.
U Blei un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (27th July 2020)
Topic (27th July to 2nd August 2020) – “Ka Jingpynthymmai bor” (Revival)
“Ynda kumta ki la duwai te, la pynkhynniuh ia kata ka jaka ha kaba ki la iaseng, bad la pyndap ia ki baroh da U Mynsiem Bakhuid, bad ki la kren ia ka Ktien U Blei da ka jingshlur.” (Ki Kam Ki Apostol 4:31)
Haba nga pyrkhat ia ka phang ne ka topic ba ngin ia puson ha kane ka taiew, bad da kaba pyrkhat ruh ia kane ka taiew ha kaba kiba bun ki Balang ha Ri Khasi Jaintia ki ju rakhe ia ka Revival Week ia kaba ki ju pynkut haduh ka Revival Sunday ia kaba ka KJP Assembly ka ju buh ban rakhe ha ka sngi U Trai ba nyngkong jong u bnai Nailar manla u snem, bad ka Revival Sunday mynta u snem kan hap ha ka 2 tarik u Nailar 2020. Kumta da kaba buh ia kane ha ka jingmut jingpyrkhat, nga kwah ba ngin ia puson ha kane ka taiew halor ka phang “Ka jingpynthymmai bor” (Revival) Ka ktien Ribaibal (kumba ngi ju thoh ha ka ktien Khasi), ka wan na ka ktien phareng Revival, ia kaba la pynkha na ka ktien revive, kaba mut “Ban pynim pat” lane “ban pynthymmai bor.” Ka Bible ka iathuh ia ngi shaphang U Blei Uba lah ban ban pynim pat ne ban pynthymmai bor (revive) ia kata ngi shem ha ka Salm 85:6 bad Habakkuk 3:2. Ka Revival kadei ka jingtrei ba phylla ka jong U Mynsiem Bakhuid ban wanrah ia ka jingthaw thymmai ha ka jingim ka jong u briew shimet, ha ka iing ka sem, ha ka imlang ka sahlang bad ha ka Balang. La iathuh shaphang u Blasio Kugosi uba dei u nonghikai skul ha Rwanda. U Blasio u sngewkhia haduh katta katta ia ka jinglong mynsiem ki briew ha kato ka por bad ia ka jinglong jong ka Balang hi, kumta ha u snem 1935 u la duwai da kaba shah jingit kumba shi taiew, bad ha kata ka por ula mad ia ka jingpynthymmai bor ka jong U Blei, bad u la sdang ban ialap da ka jingshlur, bad ka Revival kala jia ha Rwanda. U Blei u la pyndonkam ia u kum i pliah ding na ka bynta ka Revival bad u la sdang ban ialap sa ha Uganda bad hangta ruh ka la don ka jingpynkhih ka jong U Mynsiem Bakhuid ha ki briew. Hynrei kynsan u Blasio u la iap noh namar ka jingpang kaba u la ioh. Kane ka bynta (Ki Kam 4:31) ka iathuh ha ngi ia kata ka por, ba katba kiba ngeit ki dang pynlong ia ka jingduwai la pyndap ia ki da U Mynsiem Bakhuid bad haba ki la ioh mad ia kata ka jingthaw thymmai ka jong U Blei da U Mynsiem Bakhuid ki la kren ia ka Ktien ka jong U Blei da ka jingshlur. U Jisu ruh ha shuwa ba Un kiew noh sha bneng u la ong iala ki jong ki synran, ha Ki Kam 1:8, “Hynrei phin ioh diang ia ka bor, ynda la wan U Mynsiem Bakhuid ha phi: ba phin long ki nongphla jong nga ha Jerusalem, bad ha Judia baroh bad ha Samaria, bad haduh bakut ka pyrthei.” Haba ngi ruh ngi ioh mad ia ka bor bad ia ka jingthaw thymmai ka jong U Mynsiem Bakhuid ngin sa ioh ia ka jingshlur ban phla, ban sakhi bad ban iathuh ia U Jisu Khrist sha kiwei pat.
Jingduwai: - “Trai Jisu, nga duwai ba Men ai ha nga ia ka jingthrang ban ioh mad ia ka jingpynthmmai bor kaba da ka bor U Mynsiem Bakhuid, ba nga lah ban phla bad ban sakhi ia Me.” Amen. U Blei un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (26th July 2020)
Topic (20th July to 26th July 2020) – “Ka Jingsngewrit” (Humility)
“Te ia ka jingsarong u briew yn pyndem, bad ia ka jingmeng ki briew yn pynpoh: bad tang ia U Trai hi yn pynkyntiew ha kata ka sngi” (Isaiah 2:17)
Kane ka text (Isaiah 2: 5- 22) ka kren ia ka jingbishar ka jong U Blei ia ki briew kiba sarong bad kiba hangamei, katkum kine ki bynta na Ka Ktien ka jong U Blei ka jingsarong kadei kaba ngi kyntiew ia ka malade bad haba ngi kyntiew ia ka malade ngi klet ban kyntiew ia U Blei. Ha ka jingshisha kadei ia ngi ba ngin pynrit wat haba ki briew ki pyrshang ban kyntiew ia ngi, hynrei u briew uba sarong u pyrshang ban kyntiew dalade ialade. Ka jingkylli kaba nga kwah ban buh ha ngi ka long, kaei kaba ngi don ia kaba ngi dei ban sarong? Ki sap ki talent kiba ngi don ki dei kiba U Blei U ai, ka jingjop kaba ngi ioh ka wan na U Blei, ka spah kaba ngi ioh ka dei ka jong U Blei, haman kawei pa kawei ka jingjop ngi ladei ban iohi ia ka kti ka jong U Blei, ba dei da ka kti ka jong U ba ngi ioh ia ka jingjop. Wat ka jingim kaba ngi im ruh kadei ka jingai ka jong U Blei, lada U Blei U shim noh ia ka mynsiem jong ngi, ngi long tang ka khyndew, kumta kam dei ia ngi ban sngew sarong hynrei ban pynrit bad ban pyndem ialade ha U Blei. Kine ki kyntien (Isaiah 2:5-22) kidei kiba u Isaiah u khot ia ki khun Israel. Naduh kaba sdang jong kane ka bynta ha ka dkhot kaba 5 (Isaiah 2:5) ula khot ia ki khun Israel ba kidei ban long ka jingshai, kaba mut haba ngi don ia ka jingsngewrit ngi long ka jingshai ba ngi pynshai ia kita kiba dang don ha ka jingdum, bad ha kane ka dkhot kaba 17, (Isaiah 2:17) u Isaiah u ong ba U Blei Un sa pynduh noh ia baroh kiba sarong bad ha kata ka sngi tang ia U Trai hi yn pynkyntiew. Kynmaw ba U Blei Un sa bishar ia ka jingsarong ka jong ngi bad kan poi ka por ba ia kiba sarong baroh yn pynduh, ne ia kita kiba pyrshang ban kyntiew dalade ialade yn pynduh bad kan poi ka por ba tang ia U Blei yn pynkyntiew.
Jingduwai: - “Trai Jisu, ai ba ngan ai ka jingiaroh ia Me bad tang ia Me, namarba ngam don hok ban sngewsarong ia la ki jinglah namarba wat ka jingim kaba nga im ka dei ka jingai ka jong Me.” - Amen.
U Blei un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (25th July 2020)
Topic (20th July to 26th July 2020) – “Ka Jingsngewrit” (Humility)
“Nga nga long uei, Ah Trai U Blei, bad ka iing jong nga ka long aiu, ba Me la wallam ia nga haduh hangne?” (2 Samuel 7:18)
Kine ki long ki kyntien ki jong U Dabid ha ka jingduwai ka jong u sha U Blei ha kaba u la kylli ia U Blei, “Nga nga long uei bad ka iing jong nga ka long aiu?” Kadei ka jingduwai jong ka jingsngewthuh ka jong u ba um long ei ei hakhmat jong U Blei, kadei ruh ka jingduwai jong ka jingpynrit hakhmat jong U Blei. Ka Dohnud ka jong U Syiem Dabid ka la shlei kumba u pynpaw ha ka Salm 23:5, “ka khuri jong nga ka shlei.” Ia ka hima jong u la iada da U Blei hi bad ia ki pateng ki ba shimti ia ka khet jong u. U Blei u la kyntiew shisha ia U Dabid bad ia ka iing ka jong u, kat haduh ba na ka iing ka jong u u mih U Nongpynim jong ka pyrthei, U Jisu Khrist, Uba seng ia hima bymjukut. U Dabid lyngba kane ka jingduwai u sngewthuh ba um long uba dei hok ban ioh ia kaba kat kata ka burom, lymne ka iing ka jong u, kumta u la duwai, ba u long uei bad ka iing jong u ka long aiu ba U Blei u la wallam ne u la kyrkhu ia u bad ia ka iing jong u haduh katne. Ka jingsngewrit ka long kaba donkam, bad dei haba ngi don ka jingsngewrit ba ngin sa iohi ialade ba ngim long ei ei. Kynmaw ruh ba ha ka khyllipmat kaba ngi ong ba ngi don ia ka jingsngewrit, ka dei ka khyllipmat ba ka jingsngewrit ka phet noh na ngi. Ka jingsngewrit ka dei kaei kaei kaba dei ban don ha ngi ym ba ngi hi ngin ong ba ngi don ia ka, bad dei tang u briew uba sngewrit uba sngewthuh iala ka jingiadei bad U Blei. Ha ka Kot “Mere Christianity” U C.S. Lewis u thoh, “As long as you are proud you cannot know God. A proud man is always looking down on things and people: and, of course, as long as you are looking down you cannot see something that is above you.” (Katba phi dang long uba sarong phin nym lah ban tip ne ithuh ia U Blei. U briew uba sarong bunsien u peit poh ia kiei kiei bad ia ki briew: bad da shisha katba phi dang peitpoh (peit shapoh) phin nym lah ban iohi ia kaei kaba don sha jrong jong phi). Kane ka kren ia ngi ba ngim dei ban long kiba sarong hynrei kiba sngewrit ba ngin iohi ialade ba ngim long eiei hakhmat jong U Blei.
Jingduwai: - “Trai Jisu, nga sngewthuh ba ngam long eiei hakhmat jong Me, iarap ia nga ba nga lah ban pynrit ialade khnang ba nga lah ban long uba pdianghun hakhmat jong Me.” - Amen.
U Blei un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (24th July 2020)
Topic (20th July to 26th July 2020) – “Ka Jingsngewrit” (Humility)
“Hynrei U Hesekaiah um shym la ai pat katba kum ka jingmyntoi ba la leh ha u; namar ia ka dohnud jong u la pynmeng: namar kata ka jingbitar ka la long halor jong u, bad halor ka Judah bad ka Jerusalem.” (2 Khronikl 32:25)
U Syiem Hesekaiah u la synshar ia ka Judah hapdeng ki snem 716 haduh 687 Shwa U Khrist (BC). Bad ha ka por ka jingsynshar jong u la lah ban maramot (repair) ia ka temple bad ban pynkhie im thymmai biang ia ka rukom mane hapdeng ki khun Israel. Watla ha kata ka por u mad ia ka jingshah byrngem kaba man ka por na ki nong Assyria kiba khlain bor bad kiba byrngem ruh ia u bad ia ka Hima Judah ba kadei ban siew khajna sha ka Hima Assyria, hynrei u Hesekaiah u la pyneh bad um shym la treh ban siew ia ka khajna. U Blei ruh u la pyndonkam bha ia U Hesekaiah kat haduh ba ia ka kyrteng jong u la pynmih haba la thoh ia ka jinghiar pateng U Jisu Khrist (Mathaios 1:9), bad ia ka kyrteng jong u la pynkylla “Yaweh Strengthens” (U Blei uba pynshaitbor). Ha ka por ka jingsynshar jong u ngi iohi shisha ba u ioh ia ka bor na U Blei ban pyndep wat ia ki kam kiba eh. Hynrei, hashwa ban kut ka jingim ka jong u ka jingsarong ka la wan, bad haba ka jingsarong ka wan ha u, U Blei u la bitar (2 Khronikl 32:25), hynrei kaba sngewtynnad ka long ba haba u Hesekaiah u la iohi ia ka jingbitar ka jong U Blei, ula pynrit biang ia lade hakhmat jong U Blei bad ka dkhot kaba 26 ka ong (2 Khronikl 32:26), “La kumta ruh U Hesekaiah u la pynrit ia lade namar ka jingsarong ka dohnud jong u, ma u bad kiba shong ha Jerusalem ruh, kumta ka jingbitar U Trai kam shym la wan halor jong ki ha ki sngi U Hesekaiah.” Namarba u Hesekaiah u nang ban pynrit noh ialade hakhmat U Blei ba U Blei U kyrkhu pat ia u ban ka jingbitar ka jong U Blei kam shym la wan shuh ha u. Haba ka jingsarong ka wan ha ka jingim ka jong ngi ka dei ia ngi ba ngin iit ialade bad ba ngin pynrit pat ialade hakhmat jong U Blei ba ka jingbitar ka jong u kan nym hap halor jong ngi.
Jingduwai: - “Trai Jisu, nga panmap na Me ba bunsien nga ju sngewsarong bad ka jingsarong ka ju ioh jaka ha ka dohnud ka jong nga. Iarap ia nga Trai, man haba nga sngewsarong, ba ngan pynrit pat ialade hakhmat jong me.” - Amen. U Blei un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (21st July 2020)
Topic (20th July to 26th July 2020) – “Ka jingsngewrit” (Humility) “…ba ha kiei kiei baroh yn ioh pyndonburom ia U Blei da U Jisu Khrist.” (1 Petros 4:11)
Haba ngi ioh ia ka jingjop ha kiei kiei kiba ngi ngi leh, ha ka jinglong briew (human nature) ngi ju sngew sarong bad hateng hateng kane ka jia ruh wat ha ka kam ka jong U Blei kaba ngi ngi trei. Haba ngi ioh ia ka jingjop ngi sngew kumba ngi lah ban leh da la ka jong ka bor , bad ngi klet ban ai ka burom sha U Blei. Ha kane ka text (1 Petros 4:11) u Petros u hikai ia ngi kiba ngeit ba ha kiei kiei kiba ngi leh ngi dei ban ioh ia ka jingsngewrit ban pynrit ialade bad ban ai ka burom sha U Blei ha kiei kiei kiba ngi leh ha ka jingim. Haba u Alexander Duff u wan jngoh (visit) ia ka Ri India ha ka snem 1834, u ju leit jngoh bunsien ia u William Carrey, bad ha ka jingleit jngoh (visit) kaba khatduh ka jong u ia u William Carrey ha ka por ba u William Carrey u la don ha ka jingthiah pang bad ha shwa ba un khlad ne dkhut mynsiem, u Alexander Duff u la shong ha syndah jong u William Carrey bad u la sdang ban iaroh ia ki jingtrei bad ki jinglah jong u, bad u Duff u la pynlut bun ka por ban iaroh ia ki jingtrei bad ia ki jinglong jong u Carrey, ha kaba khatduh u Carrey u la pynsangeh ia u bad u la pasiaw ha ka sur kaba rit u ong, “Pray” (duwai) bad u Alexander Duff u la duwai bad haba u la dep ban duwai u la shong shiphang bad u la ieng bad u la kren khatduh ia u William Carrey, u William Carrey namarba u dang sngew sahnud u la khot biang ia u Duff bad u la bat ia u n aka kti jong u bad u la ong, “Mr. Duff, you have been speaking about William Carrey. When I am gone, say nothing about me – speak only about my Saviour. Give the Lord the Glory not me.” (Mr. Duff, me la kren shibun shaphang jong u William Carrey. Hynrei ynda haba nga la leit noh na kane ka pyrthei, wat nym kren ei ei shuh shaphang jong nga- iathuh tang shaphang u Nongpynim jong nga. Ai ia U Blei ka burom ym ia nga).
Bunsien ha ka jinglong briew ngi kwah ia ka jingiaroh na ki briew haba ngi ioh ia kano kano ka jingjop ha ka jingim bad ngi klet ban ai ka jingiaroh ia U Blei, hynrei haba ngi don ka jingsngewrit ngi sngewthuh ba dei tang U Blei U ba dei hok ban ioh ia ka jingiaroh ym ma ngi. Jingduwai: - “Ah Trai iarap ia nga ba ha kiei kiei kiba nga leh ha ka jingim ngan ai sha Me ka burom namarba khlem ka jingiarap ka jong Me ngam lah ban leh ei ei ruh em.” - Amen. U Blei un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (20th July 2020)
Topic (20th July to 26th July 2020) – “Ka jingsngewrit” (Humility) “Naba uta uba long uba kham rit hapdeng jong phi baroh, uta kein u long uba khraw” (Loukas 9:48)
Haba nga pyrkhat ia ka phang ban iapeit ha kane ka taiew lyngba kine ki jingpuson, ka wan ha ka jingmut jong nga shaphang kawei na ki jinglong kiba donkam tam ha ngi ki Khristan, kiba U Jisu ruh U ju iai kren bunsien ba kum ki nongbud jong U ngi dei bad don, bad kata kadei ‘ka jingsngewrit’ (humility), kumta lyngba kine ki jingpuson ha kane ka taiew ngin ia peit ia kane ka phang ‘Ka jingsngewrit’. Haba la kylli ia kawei ka khynnah pule ha Dartmouth University da kawei ka News Channel ha Ri America, shaphang mano ban jop ha ka Election President jong ka Ri na kita ki candidate kiba la ieng, ka la jubab da kaba ong, “None of them seems to have any humility.”(Ym don uwei ruh na ki uban i don ia ka jingsngewrit). U Benjamin Franklin uba dei u American Statesman u la thoh ne list ia ki jinglong kiba u dei ban don bad u pyrshang ban pyndep ia kita kawei hadien kawei, bad u la lah ban leh bha ruh da kaba pyrshang ban don ia kita ki jinglong ha u, hynrei u ong, ba ynda u poi ha ka jingsngewrit ne ba u dei ban don ia ka jingsngewrit u shem jingeh haduh katta katta, namarba bunsien hi ha ka jinglong briew ka wan beit ka jingsngew sarong khamtam haba u lah ban leh ia kiei kiei kiba khraw ha ka jingim ka jong u. Ka jingsngewrit kadei ka jinglong kaba kongsan tam kaba ngi dei ban don kum ki Khristan, hynrei kadei pat kaba eh haduh katta katta ban pyntreikam ia ka, wat ki synran ki jong U Jisu ruh ki shem jingeh ha ka ban pyntreikam ia ka. Ha kane ka text (Lk 9:48) kaba ngin ia peit, U Jisu haba U iohi ia ki synran ba ki iathan bad ki iania halor uei u ban kham khraw napdeng jong ki? U Jisu U la shim ia u khynnah bad u la buh ia u hapdeng jong ki bad U la ong, (Loukas 9:48) “Uno uno ruh uban pdiang ia une u khynnah ha ka kyrteng jong nga, u pdiang ia nga : bad uno uno ruh uban pdiang ia nga, u pdiang ia uba la phah ia nga; naba uta uba long uba kham rit hapdeng jong phi baroh, uta kein u long uba khraw.” Kaba U Jisu u kwah na ki synran ki jong U bad na ngi ruh kiba long ki nongbud ki jong U ka long ba ngin kup ia ka mynsiem jong ka jingsngewrit namar dei haba ngi sngewrit ba U Blei Un ioh ban pynkhraw ia ngi.
Jingduwai: - “Trai ai hapoh jong nga ia ka mynsiem jong ka jingsngewrit ba nga lah ban pyndem ruh ialade h aka jingialam bad ka mon ka jong Me.” - Amen. U Blei un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem
Devotional (19th July 2020)
Topic (13th July to 19th July 2020) – “Ka Jingshlur” (Courage) “To ngin iaphet da ka jingiaishah ia ka jingiaphet thong ia kaba la buh ha khmat jong ngi da kaba khmih sha U Jisu U Nongpynlong bad U Nongpynjanai ia ka jingngeit jong ngi.” (Hebru 12:1-2)
Ha ka snem 1952 ka Florence Chadwick ka la pyrshang ban jngi 26 mile na kawei ka rud duriaw kaba don ha Canada ban poi sha ka Dewlynnong Catalina. Hadien ba ka la jngi 15 kynta u lyoh uba rben u la tap ia kata ka lynti ba ka dei ban jngi bad haba kam iohi ei ei shuh ka jingsheptieng ka la wan ha ka bad hangta hi ka la iehnoh (Give up), bad hadien ba ka la iehnoh ban jngi ka shem ba ka ladep jngi 25 mile bad ka sah satang shi mile ban poi sha kata ka dewlynnong. Ar bnai hadien kata ka Chadwick ka la pyrshang biang ha ka sien kaba ar ban jngi ban poi sha kata ka dewlynnong Catalina, bad ynda haba ka la poi shiteng lynti u lyoh uba rben uba wan ban tap biang ia ka ka la wan ka jingsheptieng ha ka bad ka la pyrkhat ban iehnoh hynrei ha kane ka sien kaba ar ka la lah ban poi sha ka thong bad kadei ka kynthei kaba nyngkong eh ban jngi 26 mile ban poi sha kata ka dewlynnong Catalina, kadei ka kynthei kaba nyngkong ban jngi ia kata ka Catalina Channel. Haba la kylli ia ka kumno ka lah ban pyndep? Ka ong, ‘Haba ka jingsheptieng ka wan nga la don ruh ka jingsngew ba ngan iehnoh, hyrnei ha kata ka por nga pyrkhat bad nga pynleit jingmut ia ka dur jong kata ka dewlynnong watla ngam lah ban iohi.’ Ka ong shuh shuh, ba kata ka jingpynleit jingmut jong ka ia ka dur jong kata ka dewlynnong ka ai ka jingshlur ia ka ba kan pyndep ia kata ka jing jngi ba 26 mile jong ka. Haba u lyoh uba rben jong ki jingeh u wan ban tap ia ka jingiaid lynti ka jong ngi bad haba ngi don ha ka jingsheptieng ban poi sha ka thong ai ba kane kan long pynban ka lad ne ka kabu ia ngi ban khmih da ka jingngeit sha ka thong kaba ngi dei ban poi kata kan pynshlur ia ngi ba ngin pyndep ia kana ka jingiaphet. U nongthoh ia ka shithi sha ki Hebru u pynkynmaw ia ngi ba ngi dei ban iai phet da ka jingiaishah bad ban iai khmied sha U Jisu (Hebru 12:1-2), hapdeng u lyoh uba dum uba wan ban tap ia ka jingiaid lynti jong ka jingim ka jong ngi ai ba ngin iakhmied tang sha U Jisu bad sha ka thong kaba ngi dei ban poi kata ka ai ka jingshlur ia ngi ba ngi lah ban iaid shaphrang.
Jingduwai: - “Ah Trai, ki jingeh ha ka jingim ki long shibun bad ki pynsheptieng ia nga, iarap ia nga Ah Trai ba nga lah ban iai khmih tang sha Me ba ngan ioh ia ka jingshlur ban pyndep ia kane ka jingiaphet thong ha ka jingim.” - Amen U Blei un kyrkhu, Pastor Bidonbok Syiem