• Nguyên tác: Too Young• Nhạc: Sidney Lippman• Lời: Sylvia Dee• Lời Việt: Trường Kỳ• Trình bày: Triệu Vinh• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ• Ghi âm: Phòng Thâu NTV• Final mix: LeVuMusic Studio• Graphics: Concept by MarcMarc
NT: Mùa hè lúc nào cũng hơi bận rộn cho tôi. Mà hình như dạo này tôi cũng hơi lười biếng vì lúc nào đời sống cũng thấy bề bộn, công ăn việc làm thì sao mà chẳng hanh thông chút nào. Rồi đâm chán.
Cũng vì vậy mà lâu rồi tôi chẳng đụng tới chuyện dịch nhạc.
Hôm nọ thấy bạn chẳng mó tới mấy bài nhạc tôi đã dịch khá lâu, tôi nghĩ có lẽ bạn không thích vì toàn là những bài hắc ám hoặc chẳng quen thuộc, nên tôi mới mày mò dịch cho xong bài Hier encore của Charles Aznavour. Rồi lật đật gửi cho bạn, đề cử thêm tiếng hát ấm áp trữ tình của Triệu Vinh.
Vài ngày sau, nhận được điện thư: Đã gửi bài mới cho Triệu Vinh.
Không mở mấy cái attachment để xem cho kỹ, tôi tự động giàn dựng trang nhạc cho Vừa Ngày Hôm Qua, tựa đề Việt cho bản dịch Hier encore.
Mãi đến hôm qua, hôm kia, tôi mới té ngữa, biết mình đã lầm to. Bài bạn gửi cho Triệu Vinh là một bản nhạc dịch bởi Trường Kỳ trước 75, Rồi Tình Yêu Sẽ Đến, từ ca khúc Too Young của Sidney Lippman.
Vì vậy mà cái trang nhạc hôm nay bị lủng củng và hơi trễ.
Xin cáo lỗi…
Rồi Tình Yêu Sẽ Đến
```
Tình yêu như cánh hoa thơm đầu xuân
Tình yêu như lá bay mùa thu
Tình yêu như gió vi vu
Tình yêu như nước xuôi dòng
Tình yêu như tiếng dương cầm, như khúc ca trầm
Tình yêu như tuyết rơi trong chiều đông
Tình yêu như nắng hè thiêu trái tim
Dù có đam mê hay luôn ơ thờ
Tình yêu đây rồi đến cùng ta
```
Too Young
*They try to tell us we're too young
Too young to really be in love
They say that love's a word
A word we've only heard
But can't begin to know the meaning of*
*And yet we're not too young to know
This love will last though years may go
And then some day they may recall
We were not too young at all*
• Nhạc & lời: Ngu Yên• Trình bày: Nguyễn Thảo• Hòa âm & phối khí: Lý Giai Niên• Ghi âm & Final mix: Studio LGN• Graphics: Concept by MarcMarc
NT: (đang tịnh khẩu… mời nghe… không nói)
Không Ai Chờ Mưa Ướt Bài Thơ
```
Là vì gió thổi chiều buồn về đây
Là vì mưa cô đơn hẹn lạnh nơi này
Là vì ta bi quan sao đời mãi quạnh hiu
Là mưa trôi ai tới cứu linh hồn
Chiều dầm mưa con chim gù gọi mái
Ngày nhân sinh ai đứng lẻ loi
Như ngọn hải đăng trong đêm mù không chờ ai
Chợt phù du ta vui thành thiên thu
Một vệt nắng khô đã héo bên đường
Gặp dòng nước mưa vừa ướt reo hồi sinh
Thoáng ai qua nhìn lui tóc bạc
Vẫn thấy người làm thơ ướt mưa rơi
```
• Nguyên tác: Falling in Love Again (Can't Help It)• Nhạc: Friedrich Hollaender• Lời: Sammy Lerner• Lời Việt: Nguyễn Thảo• Trình bày: Triệu Vinh• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ• Ghi âm: NTV Studio• Final mix: LeVuMusic Studio• Graphics: Concept by MarcMarc
NT: Các bạn ạ, gần hai chục năm về trước, anh Ngu Yên có một hội âm nhạc được gọi là VLC, viết tắt từ “Vui Là Chính”. Thật như vậy, làm văn nghệ mà không vui thì chắc chết quách cho nó xong.
Tôi có những người bạn trong đoàn ballet. Tuy đã được ở trong vũ đoàn và đã từng thủ những vai chính, họ vẫn đều đặn tập dợt mỗi ngày 8 tiếng đồng hồ, ôn lại từng bước nhảy mặc dù đã thuộc nằm lòng. Họ bảo tôi, trong từng động tác, họ luôn luôn phải “lừa” khán giả bằng cách làm sao khán giả chỉ thấy họ bay bổng nhẹ nhàng mà chẳng bao giờ thấy được cái đau nhói của mấy đầu ngón chân, nhức buốt của cơ thịt… Nhưng cùng một lúc, là niềm vui vì họ đã mang đến cho mọi người một cái gì đó thật đẹp, thật thoát, và nhất là khi được nghe những tràng vỗ tay khen ngợi thật nồng nhiệt.
Trong ca hát, tôi nghĩ cũng chẳng khác gì mấy. Một bài nhạc mới lạ như ca khúc Chẳng Đặng Đừng này (tôi biết chắc như vậy vì Falling in Love Again không phải là một bài jazz kinh điển) chắc đã làm khó dễ anh bạn Triệu Vinh không ít thì nhiều. Triệu Vinh là một ca sĩ “đạo mạo”. Giọng hát dày và sâu. Hơi thở chừng mực. Phát âm rõ và tròn trịa. Chẳng Đặng Đừng thì lại là một ca khúc… thật lẳng lơ. Vì vậy, khi nhận được bản mix cuối cùng, tôi đã nín thở để nghe cho kỹ.
Ái chà, thật dữ dội. Những người (đàn bà) thường lao vào anh như những con thiêu thân để rồi bị cháy bỏng… nhưng mà anh đã… chẳng đặng đừng, và vẫn tiếp tục… yêu tiếp. Nghe anh hát ba chữ “chẳng đặng đừng” mới thấy cái tài hoa của Triệu Vinh trong cách hát sao cho nó… lẳng. Phải cho anh mấy tràng pháo tay để cám ơn anh.
Cũng nhờ thế mà KJ mới thấy vui để tiếp tục làm văn nghệ sau gần 10 năm.
Chẳng Đặng Đừng
```
Lại chơi vơi trong cõi tình
Nào có ham chi đâu
Giờ biết ra sao đây?
Nhưng chẳng đặng đừng
Trò yêu đương kia đã quen
Chơi đã bao lâu nay
Bao thoáng mây qua đây
Đã không dừng
Người thường lao đến bên tôi
Như những con thiêu thân
Rồi thường than trách lúc chẳng may
Cháy tan con tim
Hồn lâng lâng trong cõi tình
Dù muốn yêu hay không.
Chẳng biết sao cho hơn
Mà mình chẳng đặng đừng…
```
Falling in Love Again (Can’t Help It)
```
Falling in love again
Never wanted to
What am I to do?
I can't help it
Love's always been my game
Play it how I may
I was made that way
Can't help it
Men cluster to me
Like moths around a flame
And if their wings burn
I know I'm not to blame
Falling in love again
Never wanted to
What am I to do?
I just can't help it
```
• Nguyên tác: The Sound of Silence• Nhạc & lời: Paul Simon• Lời Việt: Nguyễn Thảo & Lê Vũ• Trình bày: Lê Vũ• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ• Ghi âm: ElevenSixteen & LeVuMusic Studio• Final mix: LeVuMusic Studio• Graphics: Concept by MarcMarc
NT: Tôi có một anh bạn rất sợ tiếng động. Nói đúng ra là anh ta không thích tiếng động. Anh ta luôn luôn phàn nàn về chỗ anh ở, không hiểu vì sao hàng xóm của anh lại có thể ồn ào như vậy.
Anh ở tít ngoài vùng ngoại ô hẻo lánh. Anh không thể nào hiểu được tại sao tôi lại chọn ở giữa chốn phố phường, suốt ngày suốt đêm xe cộ chạy tấp nập, còi kêu inh ỏi, bộ hành ơi ới.
Làm tôi tự hỏi, có nơi nào thật sự hoàn toàn im lặng trên thế giới này không?
Tiểu bang Minnesota có một tòa nhà, nơi Orfield Laboratories được biết đến với căn phòng anoechoic chamber, căn phòng tiêu âm, nơi 99.99% tiếng động bị hút mất. Cả bốn mặt tường, trần và sàn nhà được xây bằng 6 lớp bê tông dày và thép đã được cách ly. Trên mặt tường, trần và sàn là một lớp những mảng nhọn và dày được cấu tạo bằng thủy tinh sợi (fiberglass) để ngăn những phản xạ âm thanh. Đây là nơi độc nhất có tiếng động nền (background noise) ở mức gần -9 dB. So với “im lặng” chúng ta thường được biết ở khoảng +30 dB.
Tôi nghe nói người chịu nỗi sự im lặng trong căn phòng này lâu nhất là 45 phút.
Tôi cũng nghe nói trong cái ngột ngạt của im lặng, điều làm người ta khó chịu nhất là nghe rất rõ tiếng máu chảy trong động mạch cũng như tiếng tim đập của chính họ.
Có nghĩa là có chạy đằng trời chúng ta cũng chẳng bao giờ thoát khỏi… tiếng động.
Phòng tiêu âm được xây vào năm 1943. Ông nhạc sĩ Paul Simon viết ca khúc về âm thanh của sự im lặng vào năm 1964. Bạn và tôi hè nhau dịch ca khúc The Sound of Silence này ra tiếng Việt vào năm 2018.
Tôi vẫn thích mấy câu trong bài nhạc: people talking without speaking. People hearing without listening. People writing songs that voices never share. Noone dared to disturb the sound of silence.
Âm Thanh Của Thinh Lặng
```
Này bạn thân tôi, bóng tối đen
Trò chuyện cùng tôi đêm vắng giấc quen
Vì vào một đêm, trong chiêm bao, phút huyễn mơ
Hình tượng huyền linh gieo sâu tâm trí ngẩn ngơ
Rồi từng đêm qua, còn nguyên đấy giữa tim tôi
Đã đâm chồi
Mọc từ nghìn tiếng của thinh lặng
Một mình trong mơ tôi cất bước đi
Gập ghềnh quanh co ngõ vắng im hơi
Đèn vàng nghiêng soi tôi thêm linh cảm bất an
Lạnh lùng sương rơi như xuyên thấm ướt áo tơi
Rồi chợt bừng chói một tia chớp sáng nhức mắt tôi
Như xé đêm dài
Chạm vào nghìn tiếng của thinh lặng
Rừng người từ đâu bỗng thấy quanh đây
Vùng đèn néon dọi ánh trắng xanh
Người chuyện trò nhưng không thấy nói chi
Người cùng nghe nhưng không hiểu nói chi
Và người còn viết nhiều ca khúc nhưng có mấy ai
Dám xao động
Sợ làm òa vỡ nghìn thinh lặng
“Thật là khùng điên, hỡi nhân gian
Lặng thầm là ung thư sẽ mãi lan
Này là lời tôi, xin anh em hãy lắng nghe
Này bàn tay tôi, xin anh em nắm lấy thôi”
Mà lời nói tựa giọt nước của cơn mưa
Rớt âm thầm, vọng vào lòng giếng của thinh lặng
Gục đầu người lo cầu khẩn ăn năn
Quỳ lạy thần linh ánh sáng néon
Đèn chợp từng cơn như câu khuyến cáo thế gian
Giòng điện rực lên tựa như câu nói thánh nhân
“Này lời răn, lời của tiên tri đã viết lên trên tường
Bến xe điện ngầm.”
Rồi thầm thì bằng nghìn tiếng của thinh lặng
```
The Sound of Silence
```
*Hello darkness, my old friend
I've come to talk with you again
Because a vision softly creeping
Left its seeds while I was sleeping
And the vision that was planted in my brain
Still remains
Within the sound of silence
In restless dreams I walked alone
Narrow streets of cobblestone
'Neath the halo of a street lamp
I turned my collar to the cold and damp
When my eyes were stabbed by the flash of a neon light
That split the night
And touched the sound of silence
And in the naked light I saw
Ten thousand people, maybe more
People talking without speaking
People hearing without listening
People writing songs that voices never share
No one dared
Disturb the sound of silence
"Fools" said I, "You do not know
Silence like a cancer grows
Hear my words that I might teach you
Take my arms that I might reach you"
But my words like silent raindrops fell
And echoed in the wells of silence
And the people bowed and prayed
To the neon god they made
And the sign flashed out its warning
In the words that it was forming
And the sign said, "The words of the prophets
Are written on the subway walls
And tenement halls"
And whispered in the sounds of silence*
```
• Nguyên tác: For the Good Times• Nhạc & lời: Kris Kristofferson• Lời Việt: Nguyễn Thảo• Trình bày: Nguyễn Thảo & Lê Vũ• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ• Ghi âm: ElevenSixteen & LeVuMusic Studio• Final mix: LeVuMusic Studio• Photo: Nguyễn Thảo• Graphics: Concept by MarcMarc
NT: Người bạn nhờ tôi viết lời Việt cho một ca khúc tôi chưa nghe bao giờ. Anh gửi tôi link YouTube bài nhạc của Kris Kristofferson.
Tôi chỉ biết Kris Kristofferson như một tài tử điện ảnh vào thời tôi mới lớn, rất ấn tượng qua cuốn phim The Sailor Who Fell From Grace With the Sea từ một cuốn tiểu thuyết của Yukio Mishima (yes, that Mishima) và ngược lại trong cuốn phim A Star is Born (tại sao cứ phải làm đi làm lại một cuốn phim thật nhàm như vây?)
Tôi có đọc sơ qua tiểu sử của Kristofferson, và đoạn đường anh đã đi qua để trở thành một nhạc sĩ, ca sĩ, tài tử điện ảnh nổi tiếng. Anh có một niềm tin mãnh liệt vào tài năng của chính mình. Phục hết mình, vì tôi là một người rất… thiếu tự tin.
Và nhờ vậy mà tôi mới biết đến ca khúc này.
Hôm đó, tôi còn nhớ, trời tháng 3 đầy mây xám, còn gây gây lạnh như vẫn tiếc nuối những ngày mùa đông ảm đạm. Tôi lắng nghe tiếng nhạc rời rạc những vạch guitar điện và âm khàn đục của một người đàn ông ở tuổi trung niên.
Rồi anh hát: there’ll be time enough for sadness when you leave me. Khi em xa anh, sẽ có dư thời gian để cho anh buồn. Thật kỳ lạ, tự nhiên mà tôi cảm thấy lòng mình thật thê thảm.
Âm nhạc có bùa phép như thần thánh, có sức quyến rũ như người tình, có hương thơm lẫn gai nhọn như cành hồng. Một ý niệm vu vơ vẫn có thể làm ta rướm máu.
Hà thân, tôi gửi cho bạn ca khúc Để Còn Nhớ Một Thời Yêu này với ít nhiều giọt máu và nước mắt đấy nhé.
Để Còn Nhớ Một Thời Yêu
```
Ngừng thôi nước mắt rơi
Lúc cuộc tình đã dứt
Đời trôi mãi
Khi trái đất này còn xoay quanh chẳng ngưng
Này em yêu hỡi
Giờ đây dẫu đớn đau
Còn gần nhau phút giây
Thì xin nhớ, nhớ biết bao nhiêu ngày
Cùng chung giấc mơ
Tựa đầu em nhé
Đêm nay, gối anh đây
Để hơi ấm bên nhau trong cánh tay
Cho thêm say
Ngoài kia mưa đang rơi, giọt vỡ trên khung kính đêm
Khe khẽ lời nhắc ai
Còn những phút cuối hãy yêu đi
Lần nữa thôi
Để nhớ mãi nhau
Đường em sẽ bước
Với bao niềm hạnh phúc
Còn đây riêng anh
Đợi chờ có khi nao đời buồn em ghé ngang
Đừng nên nhắc nhớ
Ngày mai sắp đến đây
Rồi mãi mãi sau
Ngày rộng quá với biết bao nỗi buồn
Vì em cách xa
Tựa đầu em nhé
Đêm nay, gối anh đây
Để hơi ấm bên nhau trong cánh tay
Cho thêm say
Ngoài kia mưa đang rơi, giọt vỡ trên khung kính đêm
Khe khẽ lời nhắc ai
Còn những phút cuối hãy yêu đi
Lần nữa thôi
Để nhớ mãi một thời
```
For the Good Times
```
Don't look so sad
I know it's over
But life goes on
And this whole world will keep on turning
Let's just be glad
We had some time to spend together
There is no need
To watch the bridges that we're burning
Lay your head
On my pillow
Hold your warm and tender body
Close to mine
Hear the whisper of the raindrops
Blowin' softly against my window
And make believe you love me
One more time
For the good times
I'll get along
You'll find another
And I'll be here
If you should find you ever need me
Don't say a word about tomorrow
Or forever
There'll be time enough for sadness
When you leave me
Lay your head
On my pillow
Hold your warm and tender body
Close to mine
Hear the whisper of the raindrops
Blowin' softly against my window
And make believe you love me
One more time
For the good times
```
• Nguyên tác: Thì Thầm Rủ Tôi• Nhạc & lời: Ngu Yên• Trình bày: Nguyễn Thảo• Hòa âm & phối khí: Lý Giai Niên• Ghi âm & Final mix: Studio LGN• Graphics: Concept by MarcMarc
NT: Năm 2000, Thì Thầm Rủ Tôi của anh Ngu Yên tìm đến với tôi với nhiều xúc cảm.
Đây là một bài nhạc jazz. Trong nhạc Việt, đa số những bài mà tôi biết được gọi là nhạc jazz thường là nhạc blues, trong dạng early classic blues (nhạc blues cổ điển ban đầu) rất quen thuộc trong giới nô lệ da màu vào cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20. Đó là những Thúy Đã Đi Rồi, Nỗi Lòng, Những Chiều Không Có Em, v.v… (Ca khúc Sao Đêm của Lê Trọng Nguyễn có lẽ là một bài nhạc jazz Việt đầu tiên mà tôi biết.)
Thì Thầm Rủ Tôi là một bài nhạc jazz chính hiệu con nai vàng. Thêm vào đó, ca từ lại rất khác thường.
Có lẽ nhu cầu của đa số người nghe đã khiến những ca khúc không mang chữ nghĩa tình yêu lãng mạn, bi đát, vu vơ bị lọt đài “popular”, ngoài trừ một số nhạc Trịnh Công Sơn và Phạm Duy. Có lẽ vì vậy mà những khác thường hay làm cho tôi ngạc nhiên thích thú.
Đúng theo tiêu chuẩn jazz cổ điển, Thì Thầm Rủ Tôi được viết khá giản dị, và ngắn gọn, tuy không thoát khỏi cái “ngu yên” của anh Ngu Yên.
Anh nói về nỗi im lặng, nhưng cái im lặng của Ngu Yên rất ồn ào
Anh nói về nỗi chán chường, nhưng ẩn tình thì thật sôi sục
Hành văn của anh mang nhiều động từ hơn tĩnh từ. Đọc lời của anh làm tôi liên tưởng đến truyện ngắn của E. Hemingway.
Cho đến nay, Thì Thầm Rủ Tôi vẫn đem đến cho tôi nhiều ấn tượng.
Dù đã 25 năm trôi qua.
Thì Thầm Rủ Tôi
```
Những khi buồn không biết nói gì
Chỉ nghe tim chán chường
Lắng theo thói đời
Ngàn năm lơ lửng vô tình
Những cơn buồn khô khốc tháng ngày
Còn lại chăng trong tôi
Chút hơi mỏi mòn
Thở
Từng giây phút chong chanh, mong manh
Tôi bước đi trong cõi người ta bơ phờ
Chờ hôm nào đó mơ hồ
Nơi đến hẹn, không gặp ai
Nơi đã hẹn, không thấy ai
Thì xin cho tôi chết vui…
Có những lúc buồn lơ láo tâm hồn
Lặng im trống không
Nghe thoáng trong rã rời
Có tiếng thì thầm rủ tôi qua đời
```
• Nguyên tác: Historia de un Amor• Nhạc & lời: Carlos Eletar Almarán• Tựa Pháp: L'Histoire d'un amour• Lời Pháp: Francis Blanche• Lời Việt: Anh Bằng• Trình bày: Minh Nguyệt & Lê Vũ• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ• Ghi âm: Trí Bùi Studio & LeVuMusic Studio• Final mix: LeVuMusic Studio• Graphics: Concept by MarcMarc
NT: Nguyên thủy bài nhạc của hôm nay, Historia de un Amor của nhạc sĩ Carlos Almarán, là một tác phẩm xuất phát từ nỗi đau và sự mất mát. Almarán viết bài hát này để tưởng nhớ người anh trai của ông đã qua đời. Với giai điệu buồn bã và lời ca nồng nàn, bài hát kể về một tình thân đã mất đi, khắc họa sâu sắc cảm xúc đau thương và nỗi nhớ nhung người thân yêu.
Sự mất mát nào cũng mang nhiều nỗi đau thương như vậy. Biến cố 30 tháng Tư vẫn luôn nhắc nhớ mối thương tâm cho nhiều người Việt trên khắp cùng thế giới.
Bài nhạc Chuyện Tình Yêu, lời của Anh Bằng, tuy đã lãng mạn hóa ý chính của Almarán, bằng nhiều từ ngữ lộng lẫy kiêu sa dành cho tình yêu đôi lứa, nhưng vào lúc này, cuộc tình tan vỡ bỗng nhiên gợi cho tôi ý tưởng của bao cuộc phân ly mất mát trong một thời điểm đen tối nhất của đất nước Việt Nam. Những chồng chia tay vợ, anh em chia lìa nhau, cha mẹ mất con.
Cho nên bây giờ ta chỉ còn là những “bóng dáng cô liêu trong ngậm ngùi”, vẫn “thiên thu trông mong đợi chờ”.
Chuyện Tình Yêu
```
Chuyện tình yêu đôi ta ngày ấy tuyệt như mơ
Chuyện tình yêu đôi ta ngày ấy đẹp như thơ
Mình làm quen nhau trên đường vắng khuya
Dìu nhau qua bao nhiêu hè phố mưa
Ngồi ôm nhau công viên lạnh giá
Chuyện tình yêu đôi ta tháng năm đầy mộng mơ
Chuyện tình yêu đôi ta ngất ngây thật kiêu sa
Và trần gian thênh thang chỉ có ta
Mình cho nhau yêu thương rồi xót xa
Rồi chia ly rồi đến phôi pha
Đến bây giờ em đã là cánh trắng chim bay sâu chân trời
Đến bây giờ anh đã là bóng dáng cô liêu trong ngậm ngùi
Đến bây giờ anh vẫn buồn nhớ
Đến bây giờ em xóa tình cũ
Đến bây giờ anh hóa tượng đá
Đứng thiên thu trong mong đợi chờ
Chuyện tình yêu đôi ta ngày ấy giờ còn đâu
Chuyện tình yêu đôi ta ngày ấy thành thương đau
Một mình anh lang thang đường phố khuya
Tìm em trong công viên đầy gió mưa
Kỷ niệm ơi đừng chết trong ta.
```
L’Histoire d’un amour
```
*Mon histoire, c'est l'histoire d'un amour
Ma complainte c'est la plainte de deux cœurs
Un roman comme tant d'autres
Qui pourrait être le vôtre
Gens d'ici ou bien d'ailleurs
C'est la flamme qui enflamme sans brûler
C'est le rêve que l'on rêve sans dormir
Un grand arbre qui se dresse
Plein de force et de tendresse
Vers le jour qui va venir
C'est l'histoire d'un amour éternel et banal
Qui apporte chaque jour tout le bien, tout le mal
Avec l'heure où l'on s'enlace
Celle où l'on se dit adieu
Avec les soirées d'angoisse
Et les matins merveilleux
Mon histoire c'est l'histoire qu'on connaît
Ceux qui s'aiment jouent la même, je le sais
Mais naive ou bien profonde
C'est la seule chanson du monde
Qui ne finira jamais*
```
• Nguyên tác: Crazy• Nhạc & lời: Willie Nelson• Lời Việt: Minh Nguyệt• Trình bày: Minh Nguyệt• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ• Ghi âm: Tri Bui Studio• Final mix: LeVuMusic Studio• Graphics: Concept by MarcMarc
NT: Mấy tuần nay, tôi đang đắm chìm trong cuốn tiểu huyết mới của Haruki Murakami, The City and Its Uncertain Walls (Thành Phố và Những Thành Tường Bất Định), một cuốn tiểu thuyết dày cộm của nhà văn Nhật được đọc giả trên thế giới yêu chuộng.
Cuốn tiểu thuyết đi sâu vào cái biên giới mong manh giữa ảo và thực, nơi mà những bức tường thành không chỉ đơn thuần là một cấu trúc vật lý, mà còn là biểu tượng cho sự bất định và mơ hồ của tâm linh. Murakami xây dựng một thế giới nơi mà ranh giới giữa thực tại và giấc mơ, giữa ký ức và hiện tại, luôn luôn biến đổi và khó nắm bắt. Những nhân vật trong truyện, dù có thực hay ảo, đều bị cuốn vào vòng xoáy của sự tìm kiếm và đối mặt với những cảm xúc sâu kín nhất của chính bản thân mình.
Trong khi đọc, tôi bắt gặp mình và nhân vật chính có một sự lẫn lộn, ai là tôi và ai là nhân vật trong truyện. Những đoạn văn của Murakami như vẽ lên bức tranh mà chính tôi cũng không thể phân biệt được đâu là giới hạn giữa bản thân và nhân vật. Tôi như lạc vào mê cung của cảm xúc và tâm trí, nơi mà mỗi trang sách lật mở một phần của chính con người tôi. Những dòng chữ của ông khiến tôi dường như đang sống trong một thực tại đa chiều, nơi mà giấc mơ và hiện thực giao thoa.
Murakami đã khéo léo dẫn dắt tôi qua những hẻm tối tăm của cuộc sống, nơi mà những bức tường thành không chỉ làm nhiệm vụ bảo vệ mà còn là biểu tượng của những giới hạn tinh thần mà mỗi chúng ta phải đối mặt. Những câu chuyện trong “Thành Phố và Những Thành Tường Bất Định” không chỉ là câu chuyện của các nhân vật, mà còn là câu chuyện của chính tôi, của bất kỳ ai đang tìm kiếm bản ngã và sự thật giữa thế giới đầy những mơ hồ.
Cuốn tiểu thuyết của Murakami không chỉ là một tác phẩm văn học, mà còn là một cuộc hành trình khám phá bản thân và đối mặt với những bí ẩn sâu thẳm trong tâm hồn. Đây thực sự là một tác phẩm khiến tôi phải suy ngẫm về chính mình và thế giới xung quanh, về những thứ mà tôi tưởng chừng như đã hiểu rõ nhưng thực ra vẫn còn rất nhiều điều chưa được khám phá.
Tôi cũng khám phá ra rằng, khi tôi nghe Minh Nguyệt hát ca khúc Điên Cuồng bản dịch bài Crazy bởi chính cô, tôi cũng hơi có cảm giác lẫn lộn như khi đọc truyện của Haruki Murakami. Tiếng hát của Minh Nguyệt như thổi vào lòng tôi những cung bậc cảm xúc đa dạng, lúc thăng hoa, lúc trầm lắng, khiến tôi như bị cuốn vào một thực tại song song, nơi mà mỗi câu hát đều mở ra một góc nhìn khác về chính mình. Những lời ca không chỉ đơn thuần là âm thanh mà còn là những dòng cảm xúc, làm cho tôi lạc lỏng nơi mà sự thật và mơ hồ đan xen nhau trong từng nhịp điệu.
Đọc đến đây, thể nào Minh Nguyệt cũng sẽ phán cho tôi một câu, “Cái ông này lúc nào cũng dài dòng văn tự. Thôi đi ông, để cho tui hát.”
Điên Cuồng****
```
Điên rồi, lòng cuồng điên trong nỗi cô đơn và thương nhớ
Tôi điên rồi, lòng cuồng điên với nỗi đau khôn nguôi
Biết rõ rằng, tình yêu anh với tôi là chóng vánh
Sẽ có ngày người rời tôi vui với duyên mới thôi
Mãi lo,vì sao tôi mãi ôm nỗi lo
Cứ vấn nghi, vì sao tôi đã như thế này
Ôi, ôi, tôi điên rồi, tưởng tình yêu tôi đã trao được trân quý
Tôi đã điên vì cố yêu. Tôi đã điên vì khóc thầm
Và tôi đã điên rồi vì cứ mãi yêu anh
```
Crazy
```
*Crazy, I'm crazy for feeling so lonely
I'm crazy, crazy for feeling so blue
I knew you'd love me as long as you wanted
And then someday, you'd leave me for somebody new
Worry, why do I let myself worry?
Wondering what in the world did I do?
Crazy for thinking that my love could hold you
I'm crazy for trying
And crazy for crying
And I'm crazy for loving you*
```
• Nguyên tác: Trí Nhớ Mưa• Nhạc & lời: Ngu Yên• Trình bày: Nguyễn Thảo• Hòa âm & phối khí: Lý Giai Niên• Ghi âm & Final mix: Studio LGN• Graphics: Concept by MarcMarc
NT: Mỗi năm, cứ vào tháng tư, mấy trang mạng bắt đầu đăng đầy những hình ảnh chiến tranh, những ngày cuối cùng của miền nam Việt Nam, những di tản, những chia lìa. Và theo chúng, ký ức lại dồn dập về.
Ký ức cũng thật lạ kỳ. Nhiều lúc chỉ thấy một cảm giác nao nao, một thương nhớ vấn vương, như nhớ về những buổi chiều mưa thời thơ ấu, ngồi bó gối trong nhà, chỉ biết nhìn bong bóng trên những giòng nước chảy mau ngoài hiên. Không có gì vui, nhưng cũng không hẳn buồn.
Đôi khi, ký ức lại như những thước phim cũ, tuy hơi phai màu nhưng vẫn đầy đủ những chi tiết lặt nhặt, và cảm xúc thì hầu như lắng đọng hơn, không còn sôi sục.
Và như vậy, ta lại được nhìn ngắm lại đời mình. Những vui buồn, những đau đớn hoan lạc, những giây phút kinh hoàng khủng khiếp, bây giờ hầu như vắng bóng. Ta ngồi ôn lại mà lòng thật thản nhiên như một kẻ lạ.
Tối hôm đó, trên balcon nhà một người bạn, tôi với em ngồi đối diện nhau. Tay em nằm im trong tay tôi mà tôi có thể nghe được tiếng tim em đập, cảm được hơi em thở ấm áp, nhận được những rung động hồi hộp qua những ngón tay run nhè nhẹ.
Chiều hôm đó, trên đường đi học về, em đã trao tôi lá thư viết vội trên trang giấy xé từ tập vở: Mình yêu nhau nhé anh.
Trong bóng đêm, tôi nhìn vào đôi mắt em. Chỉ đôi mắt. Tất cả chung quanh đều nhạt mờ trong màn sương. Tôi cảm thấy gân máu trên màng tang đập nhịp mạnh, mắt môi nóng bỏng.
Tôi chỉ nhớ như vậy.
Năm, sáu mươi năm là một đống thời gian to lớn, trộn lộn bao thứ lằng nhằng của một đời người.
Bây giờ em ở đâu nhỉ?
Trí Nhớ Mưa
Mưa rơi ướt dĩ vãng đời tôiLạ lùng cơn gió xưa thổi vềBàng hoàng nghe tiếng xưa vọng vềChập chờn hình bóng xưaPhố nhỏ một thời tôi lớn lênTheo nỗi buồn giấc mơ đầuTình yêuMưa rơi, mưa trí nhớ, nhỏ toTưởng chừng nghe cố nhân gọi mìnhPhập phồng nghe tiếng tim gọi tìnhThành phố đó có em yêu kiều mùa mưaTình yêu đó có tôi mơ mòngHẹn hò mưa ướt trên môi người vừa quenLà mùa mưa hếtLà em quay bước xa tôiThành phố đó có tôi quay về tìm mưaTình học sinh giấc mơ xa vờiKỷ niệm đó vẫn xôn xao trong đời tôiNgậm ngùi khi tiếng mưa vọng về…Buồn buồn nghe tiếng tim phập phồng
• Nguyên tác: Come Live Your Life With Me• Nhạc: Nino Rota• Lời: Larry Kusik & Billy Meshil• Lời Việt: Nguyễn Thảo• Trình bày: Triệu Vinh• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ• Ghi âm: Phòng Thâu NTV• Final mix: LeVuMusic Studio• Graphics: Concept by MarcMarc
NT: Khi bộ phim The Godfather ra đời vào thập niên 70, bài nhạc đầu tiên được đề cử cho giải Oscar là ca khúc Come Live Your Love With Me hay Godfather’s Waltz. Nhưng hội đồng Academy nhanh chóng khám phá ra là Nino Rota đã dùng chính ca khúc này, tuy nhanh hơn, trong một cuốn phim Ý rất ít người biết đến, Fortunella. Chính vì vậy, bài nhạc đã bị bác đi.
Đến năm sau, 1974, ca khúc Speak Softly Love lại được đề cử cho cuốn phim thứ nhì của bộ Godfather. Ca khúc này đã lãnh giải Oscar cho hạng mục original score hay nhất.
Cả hai ca khúc đều là nhạc hòa tấu không lời. Ca từ được Lary Kusik đặt sau này.
Cũng vì số phần ấy, bài Godfather’s Walts tuy thật hay, nhưng không bao giờ nổi tiếng như Speak Softly Love.
Đối với tôi, ca khúc này nghe thú vị hơn là Speak Softly Love, có lẽ vì nghe bài này hoài nên đâm ra có cảm tưởng thật là nhàm chán chăng?
Đưa Nhau Về Đến Mai Sau
```
Ai người mua trước mai sau này?
Ai người rao bán bao ưu sầu?
Nhưng từ một thoáng ta nhìn thấy nhau
Hỡi người yêu hãy tin rằng
Tình yêu cho anh hơi thở
Giữ cho xanh ngời giấc mơ
Có ngày nghe tiếng cười
Hay có ngày nghe thở dài
Nhưng anh một lòng nguyện yêu em
Dẫu đời trôi mãi hoài
Hãy nhớ tình ta sẽ luôn
luôn mặn nồng như ngày hôm nay
Trong một thế giới riêng đôi mình
Nơi tình yêu sẽ không phai tàn
Trong vòng tay ấm, em nhận thấy chăng
Cuộc đời êm ái vô ngần
Tình anh xin dâng em hết
Sống bên nhau vì yêu nhau
```
Come Live Your Life With Me
```
*No one can buy tomorrow
No one can sell their sorrow
But when you look into my eyes
Darling, you'll always see
Love, I will give you love
Come live your life with me
We'll have our good times
And even in sad times
With love we will find the way
Nothing else matters
But loving each other
The way that we do today
Here in our world together
Love will go on forever
Warm in the shelter of my arms
Darling, you'll always be
Love, I will give you love
Come live your life with me*
```
• Nguyên tác: Green Grass• Nhạc & lời: Thomas Waits & Kathleen Brenan• Lời Việt: Nguyễn Thảo• Trình bày: Nguyễn Thảo• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ• Ghi âm: ElevenSixteen• Final mix: LeVuMusic Studio• Graphics: Concept by MarcMarc
NT: Đêm qua thức dậy. Trong căn phòng còn tối mù mù, tôi quấn mình trong mền ấm, nằm nghe nhạc một mình bằng earbud. Thú vị như được “truyền âm nhập mật”. Tiếng hát khan đục, đã từng được gọi là giọng hát của kẻ ngậm một miệng đầy miểng chai và rượu mạnh và… đời sống, Tom Waits. Một ca khúc không mấy ai biết đến, Green Grass.
Âm thanh vang trong não sọ như mình đang đứng giữa một hang động tối mịt.
Hay từ lòng mộ sâu.
Hãy tựa đầu nơi trái tim của anh
Giữ mảng đất bên trên thân xác anh
Nằm xuống mảnh cỏ xanh
Nhớ một thời em đã yêu anh
Ấn tượng từ tiếng hát của Tom Waits. Hình tượng siêu thực từ ca từ. Tiếng guitar rù rì, rời rạc, đã chầm chậm lôi kéo tôi vào một thứ nguyên xa lạ. Âm nhạc biến thành khối không mênh mông, trong đó tôi lơ lửng trăm ngàn nguyên tử xoay chuyển theo những xúc cảm thô sơ. Xoay chuyển vần vũ.
Ngôn ngữ giữa huyễn mộng đâm chồi như thảo mộc.
Ngọn cỏ gai, nhổ dùm nhé em
Thầm thì với khúc hát viễn du
Dường như có tiếng hơi thở anh
Rất nhẹ trong lồng ngực em
Lúc giật mình tỉnh giấc thì trời đã sáng. Thầm nghĩ có phải cái ta đã chết trong tương lai, vừa mơ về cái ta đang sống hôm nay?
LV: Tôi cho rằng Leonard Cohen và Tom Wait là 2 nhạc sĩ mà bạn ngưỡng mộ nhất. Có lẽ là vì cả 2 người đều là thi sĩ trước nhất rồi mới là nhạc sĩ. Ca từ của họ đầy nét thi vị và ẩn dụ, chắc chắn là thu hút được bạn, kẻ yêu văn thơ, thích “xổ nho”…. Riêng tôi, với tâm hồn thi sĩ èo uột, thì chỉ biết thẩm định qua nhạc qua cách nhạc được viết. Từ đó tôi nghiệm ra một điều: Nếu phải chọn nhạc của 2 người để hát thì tôi chọn nhạc của LC. Nhạc LC vừa đậm tính thơ vừa đậm tính nhạc. Người hát không hay cũng có thể tạm hát nhạc của ông. Nhạc của TW thì lại không dễ xử lý. Cái hay của nhạc TW nằm trong chất thơ nơi ca từ. Nó cần phải được diễn tả bằng cảm xúc trong làn hơi. Đây là điều không phải ai cũng làm được. Không dễ cho những ca sĩ tài tử. Người hát có thể chọn nhạc LC, nhưng nhạc của TW chọn người hát. Và nhạc TW không chọn tôi. Nó chọn bạn.
Xanh Cỏ
```
Tựa đầu nơi tim anh, giống tháng năm nao
Thở hơi ấm vào đất nâu
Nằm im nhé vì cỏ xanh
Hãy nhớ một thuở người yêu người
Đừng ngại chi, khi đến đây
Dù cho những lúc trời đổ cơn mưa
Vầng trăng xanh đã xế trời cao
Nghĩ về anh như một chuyến xe qua mau
Ngọn cỏ gai, nhổ dùm nhé em
Thầm thì với khúc hát viễn du
Dường như có tiếng hơi thở anh
Rất nhẹ trong lồng ngực em
Hãy dựa lưng bóng cây anh
Vì thiên nhiên này từ xác thân anh
Lặng nghe ngọn gió mơn man
Báo tin mưa sắp sang
Một trời tinh tú vương vãi khắp nơi
Làm sao rõ cánh chim từ cánh hoa
Và chẳng thể nào lánh xa anh
Hồn anh nghìn lá cây xanh
Lời biệt ly, vội nói chi
Bầu trời kia, hãy tả anh nghe
Vì một hôm, chợt rớt rơi
Hãy nhớ đến đám chim ngủ vùi
Tựa đầu nơi tim anh giống tháng năm nao
Thở hơi ấm vào đất sâu
Nằm im nhé, cùng cỏ xanh
Thầm nhớ về thuở người yêu người
```
Green Grass
*Lay your head where my heart used to beHold the earth above meLay down on the green grassRemember when you loved meCome closer don't be shyStand beneath a rainy skyThe moon is over the riseThink of me as a train goes byClear the thistles and bramblesWhistle 'Didn't He Ramble'Now there's a bubble of meAnd it's floating in theeStand in the shade of meThings are now made of meThe weather vane will sayIt smells like rain todayGod took the stars and he tossed 'emCan't tell the birds from the blossomsYou'll never be free of meHe'll make a tree from meDon't say goodbye to meDescribe the sky to meAnd if the sky falls, mark my wordsWe'll catch mocking birdsLay your head where my heart used to beHold the earth above meLay down on the green grassRemember when you loved me*
• Nguyên tác: Dance Me to the End of Love• Nhạc & lời: Leonard Cohen• Lời Việt: Minh Nguyệt• Trình bày: Minh Nguyệt feat. Lê Vũ• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ• Ghi âm: Trí Bùi Studio• Final mix: LeVuMusic Studio• Graphics: Concept by MarcMarc
NT: Không biết vì lý do gì mà liên tục 2, 3 tuần nay, tôi cứ tiếp tục “run across” ca khúc Dance Me to the End of Love của Leonard Cohen, một ca khúc mà tôi cho là có trọng lượng về mặt ca từ. Chắc chắn rồi, vì Leonard Cohen là một thi sĩ, một tư tưởng gia, văn sĩ, và cuối cùng là một nhạc sĩ. Đề tài của ông thường về tôn giáo, xã hội, nhân sinh với ám ảnh về tử sinh, tội lỗi, cứu rỗi cũng như tình yêu, tình dục, lòng thèm muốn và nỗi mất mát.
Đây là một bài nhạc tôi đã dịch cách đây khá lâu, đã đưa lên trang KeJazz vào 09/13/2019. Tôi đã từng phân vân không biết xử trí hai chữ “dance me” như thế nào, vì đối với tôi, không phải là một cách dùng thông thường trong tiếng Anh. Nhất là khi được viết bởi một thi sĩ, thì tôi lại càng phải cân nhắc tìm hiểu lý do tại sao. Nhà văn Đinh Từ Bích Thủy cũng đã phải lúng túng với hai chữ này. Cô viết trong lời ngỏ của bản dịch đăng trong tạp chí Da Màu (Damau.org)
“…Dĩ nhiên, “dance” không thể dịch là “múa” hay “nhảy” trong bối cảnh bài hát. Nhưng nếu khái niệm “dance” được hiểu là tương đương với pas de deux trong ballet, thì khái niệm này cũng không thể dịch thoát sang tiếng Việt, vì giản dị là văn hóa Việt Nam (hoặc Đông Á) không đề cao sự tương tác hay bình đẳng giữa người nam và người nữ. Tôi đã chọn động từ “dìu” như một ý tưởng gần nhất với sự hỗ trợ, che chở, trong một tình yêu/hôn nhân bền bỉ và tương đồng.
“Một điều khó khăn nữa là cách dùng đại từ giữa hai ngôn ngữ. Trong trường hợp này, sự lựa chọn về đại từ có liên hệ mật thiết đến cách một người đọc và diễn dịch “Dance Me to the End of Love.” Trong nguyên văn Anh ngữ, “me” không phân biệt giới tính, nhưng khi chuyển sang tiếng Việt, thì đại từ “me” có thể là “anh” hoặc “em,” tùy tiện cách hiểu hoặc sự lựa chọn giới tính của người dịch. Nhưng sự lựa chọn/phân biệt giới tính có thể gây nhiều vấn đề. Tuy một cô dâu có thể “dìu anh” đến nhiều điều quan trọng trong đời, nhưng nếu phải “dìu anh đến tận cùng sắt son” thì mệt quá, vì như vậy là “anh” đòi hỏi và quá thụ động! Do đó, thay đại từ “anh” cho tựa bài hát và điệp khúc thành “nhau” thì bình đẳng và hợp lý hơn.”
Các bạn có thể đọc trọn vẹn bài viết cũng như bản dịch của Đinh Từ Bích Thủy ở đây:https://damau.org/59992/doc-v-dich-dance-me-to-the-end-of-love-du-nhau-cho-den-tan-cng-sat-son-cua-leonard-cohen
Trong khoảng thời gian này, lại nhận được điện thư của Minh Nguyệt, “Không biết KJ có hứng thú với bài này không? MN có lời Việt.”
Và thế là thân hữu của KẻJazz lại được nghe thêm một bản phối khác, lời dịch khác, cũng như ca sĩ khác. Cám ơn cô ca sĩ/nhạc sĩ Minh Nguyệt rất nhiều với những cống hiến thật độc đáo của cô.
Và rõ ràng là không phải chỉ một mình tôi đã bị dằn vặt bởi hai cái chữ này.
LV: Ca từ của Leonard Cohen luôn có nghĩa đôi, nghĩa ba. Điển hình nhất là nhạc phẩm Hallelujah mà KJ đã từng thực hiện. Bài Dance Me To The End of Love cũng không ngoại lệ.
Trong phiên bản của bạn dịch trước đây thì nhạc phẩm này được hiểu như là một ai khúc cho những nạn nhân của holocaust trong thế chiến thứ hai. Thế nhưng trong phiên bản dịch của MN lần này thì lại là lời ca ngợi cho tình yêu chung thủy, tha thiết trải qua bao nhiêu khó khăn, thăng trầm.
Vì bối cảnh khác nhau nên bài cũng được dàn dựng với màu sắc khác nhau. Nếu bản trước được tạo dựng với nét tang thương, thống khổ thì bản sau này lại mang nét tình tứ, nồng nàn.
Một nhạc phẩm. Hai biểu hiện. Vậy sẽ có bao nhiêu cảm nhận đây?
Cùng Dìu Đến Cuối Cuộc Tình
```
Dance me dáng anh dấu yêu bên cây violin rực cháy
Dance me qua cơn giông bão đến khi em nương thân bình yên
Nhấc em giống như nhấc trái chín, như chim đưa thư nhà em
Dance me to the end of love
Cùng dìu cho đến cuối cuộc tình
Ôi, hãy khoe hết hương sắc em nhé khi chung quanh ta không còn ai
Cho anh đắm theo chân em bước khi ta bên nhau cuồng quay
Dẫn anh bước qua những ranh giới, nơi xưa nay anh chưa hề qua
Dance me to the end of love
Cùng dìu cho đến cuối cuộc tình
Dance me tới hôn lễ anh nhé, dance me không dừng chân
Dance me cùng nhau lướt dịu êm, bước bên em dài lâu
Tình yêu đôi ta nào có biên giới, tình yêu ta luôn đậm sâu
Dance me to the end of love
Yeah, cùng dìu cho đến cuối cuộc tình
Dance me tới những bé con van xin ba me cho chào đời
Hôn nhau đến lúc tấm lưới che quá xưa không ai còn mang
Hãy dựng lên lều trú nương náu dầu cho đường may tả tơi
Dance me to the end of love
Cùng dìu cho đến cuối cuộc tình
Dance me dáng anh dấu yêu bên cây violin rực cháy
Dance me qua cơn giông bão đến khi em nương thân bình yên
Hãy ve vuốt em với tay anh hay qua đôi găng của anh
Dance me to the end of love
Cùng dìu cho đến cuối cuộc tình
```
Dance Me to the End of Love
```
Dance me to your beauty with a burning violin
Dance me through the panic 'til I'm gathered safely in
Lift me like an olive branch and be my homeward dove
Dance me to the end of love
Dance me to the end of love
Oh let me see your beauty when the witnesses are gone
Let me feel you moving like they do in Babylon
Show me slowly what I only know the limits of
Dance me to the end of love
Dance me to the end of love
Dance me to the wedding now, dance me on and on
Dance me very tenderly and dance me very long
We're both of us beneath our love, we're both of us above
Dance me to the end of love
Dance me to the end of love
Dance me to the children who are asking to be born
Dance me through the curtains that our kisses have outworn
Raise a tent of shelter now, though every thread is torn
Dance me to the end of love
Dance me to the end of love
Dance me to your beauty with a burning violin
Dance me through the panic 'til I'm gathered safely in
Touch me with your naked hand or touch me with your glove
Dance me to the end of love
Dance me to the end of love
```
• Nguyên tác: Traces• Nhạc: Buddy Buie• Lời: J. R. Cobb & Emory Gordy• Lời Việt: Lê Vũ• Trình bày: Triệu Vinh• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ• Ghi âm: Studio NTV• Final mix: LeVuMusic Studio• Graphics: Concept by MarcMarc
NT: Hôm nọ, đang làm hình ảnh cho bài nhạc Moon River, thấy mặt trăng soi trên nước thì bỗng sực nhớ đến bài thơ của Hương Hải Thiền Sư trả lời câu hỏi về Phật học.
Nhạn quá trường không
Ảnh trầm hàn thủy
Nhạn vô di tích chi ý
Thủy vô lưu ảnh chi tâm
Dịch đại khái như sau: chim nhạn bay ngang trời không. Bóng chim chìm dưới đáy nước lạnh. Chim nhạn không có ý để lại dấu tích. Nước không có tâm lưu giữ bóng hình.
Lòng đầy thắc mắc, nên tự hỏi vô ý vô tâm là như thế nào.
“Khi mặt trời lên chiếu sáng thiên hạ, thì hư không, không vì đó mà sáng. Khi mặt trời lặn bóng tối bao trùm khắp thiên hạ, thì hư không không vì đó mà tối. Sự sáng và sự tối tranh cướp lẫn nhau. Còn hư không vẫn lặng lẽ tự nó là nó.”*
Hôm nay ngồi viết bài cho Dấu Tình Xưa, nguyên tác: Traces (of Love), lại nghĩ đến chuyện bóng chim dưới nước.
Trong cái khung của tâm, bóng chim bay qua đã không còn, nhưng di ảnh hình như còn làm mãi động vọng. Vì động vọng nên mới nửa đêm thao thức với sầu với nhớ…
Có phải cũng vì còn động vọng mà tiếng hát của Triệu Vinh đã làm tâm ta nghe thê lương?
Lại có ý hỏi Triệu Vinh: Với một giọng hát có thể làm người ta rúng động cả tâm tư mà vì sao lại không thấy Triệu Vinh xuất hiện trên những sân khấu lớn. Thật là uổng phí cho một tiếng hát quá hay.
Chắc tại không có cơ hội, một dịp may tình cờ nào đó đi trên con đường dẫn đến những chốn như vậy, gặp một ông/bà bầu thích mình và mình thích. Being at the right place at the right time đó mà. Triệu Vịnh vẫn luôn luôn là một người thật nhã nhặn.
Cũng may mắn cho KẻJazz đã chộp được người ca sĩ này.
*nguồn: thuvienhoasen.org
Dấu Tình Xưa
```
Nhìn hình xưa ố hoen
Giấy đã cong, đã vàng, nhuộm thời gian
Tờ thư xưa mỏng manh
Nét bút nay đã mờ cùng năm tháng
Tình xưa chôn kín sâu thật sâu
Sao bỗng mon men quay về
Giữa cơn mê đêm này
Một thời ta đã yêu
Mái tóc em bay dài, trời nghiêng nắng
Bàn tay ta chắt chiu
Đã gom bao kỷ niệm vào trong tim
Tình xưa chôn dấu sâu thật sâu
Sao bỗng xôn xao quay về
Giữa cơn mê đêm này
Hỡi tình
Nhắm mắt ta khấn cầu
Em hỡi ta mong rằng
Từ trong sâu kín em còn
Đôi chút hương tình xưa của
chúng ta
Nửa đêm thao thức với sầu nhớ
Khao khát em yêu quay về
Với ta giấc mộng
Chưa tàn
```
Traces
```
*Faded photographs
Covered now with lines and creases
Tickets torn in half
Memories in bits and pieces
Traces of love, long ago
That didn't work out right
Traces of love...
Ribbons from her hair
Souvenirs of days together
The ring she used to wear
Pages from an old love letter
Traces of love, long ago
That didn't work out right
Traces of love with me tonight.
I close my eyes
And say a prayer
That in her heart she'll find
A trace of love still there
Somewhere....
Traces of hope in the night
That she'll come back and dry
These traces of tears
From my eyes.*
```
• Nguyên tác: J'ai deux amours• Nhạc: Vincent Scotto• Lời: Géo Koger & Henri Varna • Lời Việt: Nguyễn Thảo• Trình bày: Nguyễn Thảo• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ• Ghi âm: 11Sixteen• Final mix: LeVuMusic Studio• Graphics: Concept by MarcMarc
NT: Nhớ lại năm nào phải viết bài tiểu luận khi nộp đơn xin vào trường y khoa, đại khái là vì lý do gì khiến tôi muốn theo đuổi ngành nghề này. Chiếu theo phương thức làm luận văn thâu nhập từ thời lớp 6 ở Võ Tánh, Nha Trang, tôi đã tự hào với phần mở đầu bằng câu chuyện rất… bàng bạc như sau: Trang Tử nằm mơ thấy mình hóa thành con bướm. Lúc tỉnh giấc, Trang Chu phân vân chẳng biết mình mơ thấy bướm hay bướm mơ thấy mình.
Tôi không nhớ phần còn lại của bài tiểu luận như thế nào, chỉ nhớ là cái cô hướng dẫn đã phê trên góc bài bằng nét mực đỏ lòm: NONSENSE
VỚ VẨN.
Rõ ràng là Đông Tây ý tưởng bất đồng. Ức lắm.
Nhưng nói thật nhé: Đến giờ tôi vẫn không có câu trả lời cho ông Trang.
Tôi chỉ biết khi nằm mơ thường có lắm điều quái dị xảy ra. Mà hình như càng có tuổi thì giấc mơ càng có vẻ lộn xộn hơn. Chẳng hạn như đêm nọ, thấy mình đang ở nhà, mà kỳ lạ là không nhận ra nhà mình mà cũng chẳng biết ở thành phố nao. Chỉ có cảm nhận là nhà mình vậy thôi. Nhìn ra cửa sổ thì hình như là căn nhà ở trong một con hẻm của Sài Gòn ngày trước. Nhưng rồi một lát sau đó, thấy mình đi gặp bạn bè ngoài phố, thì lại hình như đâu trong khu Le Marais hay Quartier Latin.
Nên khi còn mơ màng phân vân (một cách thú vị) không biết mình đang ở Sài Gòn hay đang dạo phố Paris thì alarm trên điện thoại réo um xùm, lúc đó mới hay là mình đang chèo queo ở Houston.
Nghĩ cho cùng, mộng vi hồ điệp cũng được dăm ba phút sung sướng.
Dịch vội ca khúc J’ai deux amours này để tặng cho những ai đã lâm vào cùng cảnh ngộ.
Hai Tình Yêu
```
Rất xa vời, ngoài cuối chân trời
Vượt biển qua muôn ngàn sóng
Đến một thành phố mơ mộng, người viết bao lời thơ thiết tha
Mỗi khi chiều về ta thường mơ
Hồn theo mây
Áng mây chiều mang về cho riêng ai
Lòng hai tình yêu
Tình cố hương và Paris
Vẫn thấy trong tim
Bao xót xa ngày đi
Sài Gòn, tôi và tuổi thơ
Từng con phố, bao người thân quen
Nhưng Paris cho tôi say mộng yêu đương
Mộng tình yêu ngát hương thơm
Hằng đêm còn mơ
Nơi chốn xa hoài thương nhớ
Giữ mãi trong tim
Ôi cố hương và Paris
```
J’ai deux amours
```
*On dit qu'au-delà des mers
Là-bas sous le ciel clair
Il existe une cité au séjour enchanté
Et sous les grands arbres noirs
Chaque soir
Vers elle s'en va tout mon espoir
J'ai deux amours
Mon pays et Paris
Par eux toujours
Mon cœur est ravi
Manhattan est belle,
Mais à quoi bon le nier :
Ce qui m'ensorcelle, c'est Paris
c'est Paris tout entier
Le voir un jour
c'est mon rêve joli
J'ai deux amours
Mon pays et Paris*
```
• Nguyên tác: Je ne pourrais jamais t'oublier• Nhạc & lời: Emil Dimitrov• Lời Việt: Nhật Ngân• Trình bày: Quý Anh• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ• Ghi âm: Terre Media Studio• Final mix: LeVuMusic Studio• Graphics: Concept by MarcMarc
NT: Tuần này, tôi xim tạm gác lại những câu chuyện “vớ vẩn” để nói về người bạn trẻ Quý Anh. Nếu bạn từng theo dõi KẻJazz, có lẽ bạn đã nghe QA qua nhiều ca khúc jazz, blues, hoặc pop, như Crying (Khóc Người), California Dreaming (Cali Bao Mộng Mơ), Over the Rainbow (Xa Xa Nơi Chân Trời), Vincent (Đêm Trời Sao), All My Loving (Những Yêu Thương Này)… Quý Anh có một giọng hát rất mượt mà, âm vực rộng. Những chữ anh hát rất tròn trịa, và sáng. Khi nghe anh nói chuyện, tiếng nói anh cũng như vậy, thật nhẹ nhàng ấm áp. Tâm tình anh cũng chẳng khác.
Ngoài ca hát, anh còn theo đuổi ngành nghệ thuật thứ 7. Cuốn phim ngắn mới nhất, Ma, do chính anh đạo diễn đã được chọn vào Richmond International Film Festival 2024.
Hiện nay, anh cũng đang bận rộn trong chuyên chuẩn bị những bài hát cho cuộc thi The New Voice, mùa 3 tại Việt Nam. Ca khúc Tình Bơ Vơ, bài hát ở vòng audition đã chinh phục được ban giám khảo của buổi thi.
https://www.facebook.com/share/v/BDoQkq3N5CMebJ9Q
KẻJazz thật hân hạnh có những người bạn trẻ đa tài đã đồng hành cùng KJ, và vẫn tiếp tục tiến bước trên con đường nghệ thuật của mình. Xin gửi lời chúc mừng người bạn trẻ Quý Anh.
Mưa Trên Biển Vắng
```
Mưa buồn mãi rơi trên biển xưa âm thầm
Ôi biển vắng đêm nao tình trao êm đềm
Cơn sóng nào gợi lên nỗi đau trong em bao nhiêu chiều
Lang thang một mình.
Anh giờ đã như mây dạt trôi phương nào?
Em còn mãi nơi đây ngồi ôm kỷ niệm
Ôi cách biệt đêm nào bước chân đôi ta âm thầm
Sóng đã xóa nhòa những bước êm
Tình như bóng mây ngàn năm vẫn bay
Mây ơi mây hỡi, cánh mây giang hồ
Ngày tháng lênh đênh. Bờ bến nơi đâu?
Biết chăng tình em mãi luôn chờ mong
```
Je ne pourrais jamais t’oublier
```
*Tiens, bonjour, comment vas-tu, dis-moi
Te’, te souviens-tu encore de moi?
Oui, dans ma vie souvent je pense à toi
Mais à part ça, comment ça va?
Toi, vraiment tu n’as pas trop changé
Moi, tu sais, j’ai beaucoup voyagé
Oui, en effet j’ai decouvert d’autres pays
Et toi, qu’as-tu fait de ta vie?
Je parle trop, tu es pressé
Je ne vourdrais pas te deranger
Si j’en dis trop, c’est pour t’aider
À retrouver le temps passé
Est-il vrai qu’elle me ressemble?
On dit qu’elle a aussi les yeux bleus
Es-tu certain d’être plus heureux maintenant?
Moi, je t’aime, je t’aime toujours autant
C’est la vie, on n’y peut rien changer
Nous sommes aujourd’hui deux etrangers
Je vois tres bien dans tes yeux qu’il n’en reste rien
de notre amour que tu es loin
Je parle trop, tu es pressé, je sais
Je ne veux plus te retarder
Encore un mot et je m’en vais, tu sais
Je ne pourrais jamais t’oublier*
```
• Nguyên tác: Les feuilles mortes• Nhạc: Joseph Kosma• Lời: Jacques Prévert• Bản English: Autumn Leaves• Lời Anh: Johnny Mercer• Lời Việt: Phạm Hồng• Trình bày: Phạm Hồng• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ• Ghi âm: Phạm Hồng Studio• Final mix: LeVuMusic Studio• Graphics: Concept by MarcMarc
NT: Lại kể chuyện tiếp nha: Co một người đi rừng bị cọp rượt. Anh ta chạy trối chết, nhưng vừa ra khỏi bìa rừng thì gặp ngay vực thẳm. Nhìn lại phía sau thì con thú dữ cũng đã gần kề. Không còn cách nào khác, anh ta đành nhảy xuống vực. Kịp thời thấy một nhánh rễ cây, anh vói tay chụp lấy. Nhìn xuống đáy vực chỉ thấy những tảng đá nhọn lổm chổm. Nhin lên bờ vực thì thấy con cọp đói vẫn há mõm thèm thuồng. Hai chân anh quơ quào lơ lững, toàn thân đong đưa. Chợt thấy hai con chuột, một trắng, một đen, đang gặm nhánh rễ cây.
Ngay bên cạnh anh, bụi dâu rừng mọc từ trong kẽ đá. Một trái dâu chín đỏ.
Anh với tay hái trái dâu bỏ vô miệng.
Trái dâu ngon làm sao!!!
Lời bàn của tôi: Dạo này bị nhiều hung tinh chiếu mạng nên dường như mỗi ngày là một chuyện làm cho tôi nhức đầu nhức óc, từ công ăn việc làm cho đến chuyện nhà, cứ như bị cọp rượt vô tuyệt lộ.
Bạn giao bao nhiêu bài để thâu tôi cứ phải gác qua một bên vì không có giờ.
KẻJazz đang đu đưa bên bờ vực thẳm.
Chợt nhận được Khi Lá Thu Rơi của Phạm Hồng, cứ như anh chàng nọ trông thấy quả dâu rừng.
Trời ơi, ngọt ngào làm sao! Hay làm sao!!!
Cám ơn Phạm Hồng đã lấy cảm hứng từ bản nhạc nổi tiếng Autumn Leaves và đã viết những lời ca thật thơ mộng, vừa đúng lúc cho mùa thu 2024.
LV: Lần nào đọc chuyện tầm phào bạn kể tôi đều thấy tức cười. Kể ra thì bạn luôn là kẻ có duyên kể chuyện. Nhất là chuyện vớ vẩn. Lần này cũng không ngoại lệ.
Tức cười nhất lần này là bạn tự ví mình là…cọp! Ai mà đã có biết bạn một thời gian rồi thì không thể nào có thể nghĩ Nguyễn Thảo giống như cọp được.
Tuy nhiên tôi cũng rất thông cảm với tình cảnh của bạn lúc này với trăm việc nhức đầu, nhức óc. Lại thêm gánh nặng KeJazz hàng tuần nhắc nhở nữa. Thành ra đã rối rắm lại càng rắm rối. Cái này gọi là tự mình “mang gông vào cổ” rồi than.
Nhưng cũng như bạn đã kể chuyện tuần trước thì lúc nào KeJazz cũng có bạn hữu cho “mượn đèn để đi trong đêm tối”, không việc gì mà phải đu đưa bên bờ vực thẳm như bạn nghĩ đâu. Cũng giống như tuần này tự nhiên có bài Khi Lá Thu Rơi của Phạm Hồng. Đây gọi là buồn ngủ gặp chiếu manh. Không phải lo đâu bạn nhé! Cứ thảnh thơi tranh đấu việc áo cơm, còn việc KeJazz sẽ luôn có kẻ đưa cho bạn và tôi những “trái dâu ngon”.
Khi Lá Thu Rơi
```
Tình theo lá úa
Gọi trong cơn dau
Lời ta cho em
Còn đâu em ơi
Làn môi em nhớ
Nụ hôn trong nắng
Bàn tay nâng niu
Đã lỡ nhau rồi
Từ khi em rời xa
Tháng ngày không nguôi
Ôi người yêu ơi
Còn nhớ nhau chăng
Nhưng ta nuối tiếc hơn bao giờ, hỡi em yêu
Khi lá thu rơi, chẳng còn nhau
Tình quên không đến
Bỏ ta cô đơn
Gọi em trong đêm
Buồn trong hơi men
Đành sao em hỡi
Tình ta buông lơi
Mùa thu đưa lá
Về tiễn em đi
Giờ nay em rời xa
Tháng ngày ngừng trôi
Cõi lòng quạnh hiu
Lạnh buốt cơn đau
Nhưng ta nuối tiếc hơn bao giờ, hỡi em yêu
Khi lá thu rơi, chẳng còn nhau..
```
Autumn Leaves
```
*The falling leaves
Drift by my window
The autumn leaves
Of red and gold
I see your lips
The summer kisses
The sunburned hands
I used to hold
Since you went away
The days grow long
And soon I'll hear
Old winter's song
But I miss you most of all
My darling
When autumn leaves
Start to fall*
```
• Nguyên tác: It Hurts to Say Goodbye• Nhạc: Arnold Goland• Lời: Jack Gold• Tựa Pháp: Comment te dire adieu• Lời Pháp: Serge Gainsbourg• Lời Việt: Nguyễn Thảo• Trình bày: Minh Nguyệt• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ• Ghi âm: Trí Bùi Studio• Final mix: LeVuMusic Studio• Graphics: Concept by MarcMarc
NT: Có câu chuyện như sau: Thời chưa có đèn điện, người đi ban đêm phải dùng lồng đèn có đốt nến để soi đường. Một người mù đi thăm bạn, lúc về thì đêm đã khuya. Người bạn đưa cho ông ta một cây đèn để đi đường. Ông ta phản đối, “Tôi đâu cần có đèn. Bóng tối và ánh sáng đều giống như nhau đối với tôi.”
“Tôi biết ông không cần đèn để tìm đường về nhà,” người bạn bảo ông, “nhưng nếu ông không dùng đèn, những người khác không thấy, họ có thể tông vào ông.”
Rồi lại có một bổn khác cũng về chuyện người mù, cũng được người bạn cho mượn cây đèn để đi về ban đêm. Lúc gần đến nhà, thì ông ta bị ai đó đâm sầm vào người. Người mù la ầm lên, “Bộ mấy người không thấy cây đèn của tôi à?”
Một người khách bộ hành lên tiếng, “Tội nghiệp chưa, cây đèn của ông ta đã tắt từ bao giờ.”
Có lẽ bạn sẽ tự hỏi: thật quái gỡ. Tuần trước thì nói chuyện ông Hỗn Độn. Tuần này thì kể chuyện người mù xách đèn lồng. Thật chẳng hiểu ông nội này muốn gì.
Bạn biết không, trong hành trình của KẻJazz, tôi và bạn cũng giống như ông mù này.
Thật may mắn khi ta có những người bạn đồng hành như Minh Nguyệt, Triệu Vinh, Anh Thi, Ngô Nhật Trường, Thu Hiền, Đại Quỳnh, Quý Anh, Hồng Phạm, Kim Loan, Ngu Yên, Ngô Minh Trí… Đây là những thân hữu đã cho KJ mượn chiếc đèn để tiếp tục mò mẫm đi tới. Đi đâu thì tôi, và chắc cũng như bạn, vẫn chưa biết.
Nhưng vẫn phải thành thật cám ơn những người bạn đã cho mượn đèn.
Lại nói về ca khúc hôm nay. Một buổi tối lướt trên YouTube, tôi đã nghe một cô ca sĩ có vẻ nghiệp dư nhưng rất súc tích. Khi cô cất tiếng hát những dòng chữ đầu tiên trong ca khúc It Hurts to Say Goodbye này, một dòng điện truyền từ màn hình, xuyên qua headphone, đã chảy vào người làm tôi thấy rờn rợn một cảm giác thật mãnh liệt.
Thật kỳ lạ. Âm nhạc bừng bừng như một khối lửa.
Rất cảm kích khi Minh Nguyệt nhận lời hát bản tiếng Việt cho KJ. Cô có một giọng hát sắc bén nhưng nồng nàn. Câu hát của cô rất suông sẻ tự nhiên như những lời tâm tình thật chân thành. Hơn nữa, cô rất mê những bài hát có hơi hướm blues là một loại nhạc ít ca sĩ có thể chuyên chở. Thế nên, Lời Từ Ly Nghe Nhói Đau này là của Minh Nguyệt, và thật là… Minh Nguyệt.
Cám ơn Minh Nguyệt, một lần nữa, đã cho mượn cây đèn để tôi và bạn đi tới.
LV: Đọc chuyện bạn kể thấy tức cười: Người mù không cầm gậy mà lại cầm đèn! Khó tin nhưng… không có thiệt! Tôi thì cho rằng bạn và tôi và Kejazz là kẻ sáng mắt nhưng lại chọn chốn đầy bóng tối mò mẫm mà đi. Bởi thế mới cần mượn đèn của bạn hữu mà để tìm phương hướng.
Riêng tôi thì nghĩ là mình điếc hơn là mù. Hay ít nhất cũng là tai nghe nghễnh ngãng. Nghe nhưng không nhận ra, không cảm thấy. Hay là cái nghe của mình bị định kiến làm cho thui chột. Trường hợp này rất rõ ràng mỗi khi tôi nghe lại một số bài tôi đã thực hiện trước đây. Nghe lại thấy phải thật tự lấy làm mắc cỡ! Hiển nhiên là định kiến của tôi lúc đó đã khiến cho tôi không nghe ra được sai lầm của mình.
Định kiến cá nhân là cái khó khắc phục nhất. Mỗi khi dàn dựng một bài nhạc qua một phong cách khác với lối cũ thì tôi thấy việc thuyết phục người hát theo với ý nhạc, tiết tấu mới là khó nhất. Từ khái niệm trong đầu của kẻ thực hiện này cho đến làn hơi, câu hát nơi miệng của người hát là một chuỗi dây vô hình mà tôi luôn hy vọng nó được liền lạc, thông suốt. Tôi luôn hy vọng như thế. Cũng giống như kẻ mù dở không gậy phải mượn đèn để đi trong đêm tối, chỉ mong sao đèn không tắt, mình không vấp ngã, trước khi về đến nơi, đến chốn.
Lời Từ Ly Nghe Nhói Đau
```
Xiết em trong vòng tay cho tràn khát khao
Nói yêu em vì đêm không còn quá lâu
Một lần yêu như thể không sao xa rời
Lời từ ly nghe buốt đau
Hãy cho em chìm trong hơi nồng gối chăn
Xóa không sao được bao kỷ niệm khắc sâu
Giọt lệ kia xin giữ trên môi nhạt màu
Lời từ ly thêm nhói đau
Dù anh nơi xa khuất
Anh vẫn mãi thật gần trong lòng em
Mãi mang trong tim em
Một hình bóng anh mà thôi
Đến khi đêm rồi tan, mặt trời sẽ lên
Đến khi mưa ngừng rơi, bầu trời ngát xanh
Đợi mong cho đến lúc, bên em anh về
Lời từ ly luôn xót đau
```
It Hurts to Say Goodbye
```
Take me in your arms and hold me tight
Tell me that your love is mine tonight
Say that everything will turn out right
It hurts to say goodbye
Let me know the thrill of your embrace
Memories that time can not erase
While I kiss the teardrops from your face
It hurts to say goodbye
Wherever you are
You will always be near to me
Wherever I go
You'll be here in my heart
'Til the sun comes shining through again
'Til we see a sky of blue again
'Til I'm back with you, my love, 'til then
It hurts to say goodbye
```
• Nguyên tác: Light My Fire• Nhạc & lời: Jim Morrison & Robby Krieger• Lời Việt: Nguyễn Thảo• Trình bày: Nguyễn Thảo• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ• Ghi âm: 11Sixteen Soundscape• Final mix: LeVuMusic Studio• Graphics concept by MarcMarc
NT: Tôi nhớ hồi mới lớn có đọc một câu chuyện như thế này: Vua biển Nam là Thúc. Vua biển Bắc là Hốt. Vua Khu giữa là Hỗn Độn. Thúc và Hốt thường gặp nhau trên đất của Hỗn Độn. Hỗn Độn tiếp họ tốt. Thúc cùng Hốt tính trả ân Hỗn Độn, bàn với nhau: “Người ta, ai cũng có bày khiếu để nhìn, để nghe, để ăn, để ngửi. Chỉ riêng có ông bạn chúng ta đây là không có. Vậy ta thử đục ông ta xem nào!” Mỗi ngày đục một khiếu. Sau bảy ngày, Hỗn Độn chết.
Tôi không biết âm nhạc có giống như ông Hỗn Độn hay không? Rồi tự nghĩ: nhiều lúc cái sơ sài của Hỗn Độn chính là tinh cốt, gọt giũa đẽo đục chỉ làm Hỗn Độn thêm hao mòn, bài nhạc thêm… bịnh hoạn chăng?
Hay là tôi đã đem râu ông nọ cắm cằm bà kia?
Bạn biết không, tôi thích triết lý Đông phương chỉ vì thường là không có câu trả lời.
Chung quy, tại cái bài nhạc Light My Fire này, nguyên thủy một bài nhạc pop, vô tình tôi nghe cô ca sĩ Eliane Elias người xứ Ba Tây đã jazz bài này một cách thật lả lướt. Nghe “phê” không chịu nỗi. Nghe là muốn… nhóm lửa liền. Bởi vì vậy mà mới có bản Nổi Lửa này.
Chỉ có điều…
Theo bản hòa âm của bạn, tôi không thể nào… lả lướt được. Nhịp trống thôi thúc dồn dập đã “úm-bà-là” làm giọng hát mang nhiều phụ thanh man dại hơn, gầm gừ như tiếng của dã thú, rậm rực như đang đến cơn động tình.
Bởi vậy mới thấy cái lực của phần hòa âm phối khí.
Nghĩ cho cùng, tiếng hát cũng chỉ là một khí cụ âm nhạc, chỉ có điều là nó có thể chuyên chở thêm được cái lời, cái ý của người sáng tác.
Rồi hát xong, tôi đã tự hỏi, không biết ông Hỗn Độn thấy trong “người” có… khó ở không?
LV: Tự nhiên bạn mang chuyện “Hỗn Độn” ráp vào với chuyện hòa âm cho bài này! Làm tôi chột dạ. Quả tình tôi cũng cảm thấy rất “hỗn độn” trong lòng khi nghiên cứu Light My Fire. Chord progression của bài nguyên bản thì tự nó đã nghịch lý, không theo nguyên tắc thông thường: Từ thứ qua trưởng, trưởng qua thứ thật ngược ngạo. Nghe đã thấy rối rắm rồi. Vậy lại còn thêm gợi ý của bạn là biến bài thành bossa nova nữa!
Tuy nhiên với chủ trương là không bắt chước ai hết (dù sự thật là muốn bắt chước cũng không có khả năng), tôi lấy ý chính của bài, lấy chút phong cách của bossa nova, hoán chuyển chút trong hợp âm để làm ra phiên bản riêng. Phiên bản này, có nghe lọt tai người nghe không thì tôi không chắc, nhưng chắc chắn là không giống ai. Biết đâu từ trong cái hỗn độn này đã nảy ra một mầm sống; chứ không chết đi như chuyện bạn kể.
Nổi Lửa
```
Đừng cho lời nói là vốn không thật
Đừng tin là anh chỉ dối em thôi
Nếu giờ đây mà nói riêng mình em
Đôi mình trên tột đỉnh của yêu đương
Hãy đốt cháy lửa yêu trong hồn
Hãy đốt nóng ngất ngư men tình
Cho đêm nay cháy tan thiên đàng
Giờ đây đừng nên từ tốn, ngại ngùng
Còn chi mà mong chờ với do dự
Chẳng hề có gì để sợ lo
Mai này khi tình yêu là mớ tro tàn
Hãy đốt cháy lửa yêu trong hồn
Hãy đốt nóng ngất ngư men tình
Cho đêm nay cháy tan thiên đàng
Này em đừng nên tìm đến ân tình
Bằng tâm hồn mơ mộng tuổi thơ ngây
Những ngày gấm hoa đã qua rồi
Khi tình yêu giờ đây bùng cháy trong tim
Anh xin em khi đến với nhau
Hãy tìm đến bằng cả say đắm
Hãy tìm đốt ngọn lửa cho cháy tan
Hãy để da thịt bỏng rát ngất ngây
Để nhớ mãi phút giây thần tiên…
```
Light My Fire
```
You know that it would be untrue
You know that I would be a liar
If I was to say to you
Girl, we couldn't get much higher
Come on baby, light my fire
Come on baby, light my fire
Try to set the night on fire
The time to hesitate is through
No time to wallow in the mire
Try now we can only lose
And our love become a funeral pyre
Come on baby, light my fire
Come on baby, light my fire
Try to set the night on fire
The time to hesitate is through
No time to wallow in the mire
Try now we can only lose
And our love become a funeral pyre
Come on baby, light my fire
Come on baby, light my fire
Try to set the night on fire
Try to set the night on fire
Try to set the night on fire
```
• Nguyên tác: Dāvāja Māriņa meitenei mūžiņu• Nhạc: Raimonds Pauls• Lời: Leon Briedis• Tựa Anh: A Million Scarlet Roses• Lời Anh: Andrei Voznesensky• Lời Việt: Nguyễn Thảo• Trình bày: Lê Vũ• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ• Ghi âm & final mix: LeVuMusic Studio• Graphics: Concept by MarcMarc
NT: Tôi nghe bài nhạc Millions Scarlet Roses nằm trong danh sách 10 bài nhạc hay nhất của thế kỷ 20 vùng Đông Âu. Và cô ca sĩ Alla Pugacheva của xứ Nga-La-Tư đã khiến cả triệu trái tim rưng rưng với ca khúc này.
Câu chuyện đó mới xảy ra khoảng năm 2010 chứ có lâu lắc gì.
Một hiếu kỳ tôi đã tò mò mở youtube xem thử trái tim mình chai lì đến cở nào. Nghe xong, tôi tự chẩn mình cũng phải 70 phần trăm bị xơ.
Lại nghe người nói ca khúc này đã được dịch ra tiếng Việt và được cô ca sĩ của trung tâm âm nhạc biểu diễn um xùm trên một sân khấu hoành tráng. Lại hiếu kỳ mở ra xem thử. Lạ thật.
Tôi bảo bạn: Có nhớ bài Chuyện Tình Người Trinh Nữ Tên Thi của Hoàng Thi Thơ không? Thế đấy.
Giọng (điện tin) của bạn có vẻ hơi xẵng: Rồi thì có viết lại lời mới hay không?
Nhờ vậy mà khám phá ra là bạn muốn tặng người bạn đời của bạn một ca khúc mà cô ta rất thích, do một ca sĩ Đại Hàn hát. Lại tò mò tìm nghe thử.
Tôi phải đồng ý: dạo này nền âm nhạc Hàn vượt trội. Bài Millions Scarlet Roses đã thoát xác, bay bổng qua tiếng hát điệu nghệ của JK Kim Donguk. Nhờ vậy, hình ảnh cô trinh nữ đã vụt tắt, và Triệu Triệu Đóa Hồng đã hiện ra như một món quà giúp bạn mình.
LV: Vợ tôi xem K-drama nghe được và kết bài Million Roses này. Thế là mỗi lần đi chung xe là tôi được nghe bài này qua đủ loại phiên bản từ tiếng Hàn, tiếng Nhật, tiếng Nga, tiếng Phần Lan, tiếng Thụy Điển, tiếng Ba Lan, tiếng Mông Cổ… Có điều lạ là tôi không tìm ra được phiên bản tiếng Anh hay tiếng Pháp mặc dù bài này được xem như một trong những nhạc tình bất hủ trong những nước có ít nhiều có chịu ảnh hưởng văn hoá từ cộng đồng Liên Xô trước đây. Nhạc phẩm từ thời Liên Xô Nga này, dù rất phổ thông bên phía Đông, nhưng này hầu như không được ai biết đến bên phía trời Tây. Tôi cho đây là một trường hợp khác đặc biệt mà Kejazz nên khai thác.
Bài này cũng đã được dịch ra tiếng Việt nhưng tôi không thích lời dịch này cho lắm. Giống như bạn nhận xét là lời Việt dịch này tựa như lời Hoàng Thi Thơ trong bài “Người Trinh Nữ tên Thi”! Hơi nặng mùi “sến”! Cũng may là bạn đồng ý phỏng dịch lại cho lời hợp với “dáng vẻ nghệ thuật sang trọng” của Kejazz. Và cũng nhờ vậy tôi mới có bài hát mới tặng cho vợ để kỷ niệm 31 năm ngày cưới của chúng tôi. Cám ơn bạn hiền nhiều nhé.
Triệu Triệu Đóa Hồng
```
Tựa ngàn lời thơ ai người đã viết
Để người yêu đó thấy quá thẩn thờ
Lặng nghe tình yêu theo về trong gió
Ngây ngất trong ta thơm hương nồng
Tựa câu nhạc dâng khi chiều tới
Cung đàn say nắng vương chân trời
Bừng trong màu ráng chiều đang hấp hối
Một lần rực rỡ trước đêm dài
Vẫn biết thế, khi ta yêu con tim ta như bốc cháy
Vẫn biết thế, trong cơn say ta lao đao từng con sóng
Vẫn biết thế, khi yêu đương cho ta nghe đời thơm ngát
Không gian đây chung quanh ta cả triệu triệu đóa hoa hồng
Tựa câu chuyện đôi nhân tình ấy
Vì yêu nên đã thoát ly đời
Rồi muôn ngàn sau người nhớ mãi
Khi đã yêu không sao cách rời
Này đây tình yêu anh và em
Giữ hoài em nhé muôn đời
Triệu đóa hồng nhung, tình anh đấy
Từ con tim chỉ biết yêu người.
```
A Million Scarlet Roses
```
*There lived an artist alone
who sold his paintings and home
And left his palettes behind
for this one purpose alone
This famous actress he loved
only red flowers preferred,
So for his money he bought
one million roses for her
Anywhere, anywhere, anywhere, she could turn,
Everything in the square down below blooming red.
Those in love, those in love, those in love, she would learn,
Gladly leave things behind for a glance instead
Early next day she did rise
hardly believing her eyes --
One million roses below
under the blue morning skies.
She thought that gift must have come
from some unknown tycoon
Leaving the artist alone
standing there all afternoon*
```
• Nguyên tác: Sodade• Nhạc & lời: Armando Seferino Soares• Lời Việt: Ngu Yên• Trình bày: Lê Vũ & Nguyễn Thảo• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ• Ghi âm: Eleven16 & LeVuMusic Studio• Final mix: LeVuMusic Studio• Graphics: Concept by MarcMarc
NT: Câu hỏi được đặt ra: Linh hồn của một bài nhạc nằm trong lời ca, như vậy người nghe phải thấu hiểu được ngôn ngữ của ca từ, hay ca khúc có thể luồn lách vào linh hồn người nghe và ngôn từ chẳng còn cần thiết? Does the soul of a song lie in literal meaning, in which case the listener must understand the song’s language? Or, does the song travel through the ear to infuse itself within its listener’s soul, for which language comprehension no longer matters? (Esther Tran-Le, Drinking the Honey, Santa Barbara Independent).
Đối với tôi, phần nhạc, không lời, tự nó đã mang ít nhiều xúc cảm cho người nghe nếu bài nhạc đó được viết một cách cẩn trọng. Phần lời sẽ làm thăng hoa xúc cảm đó. Lẽ dĩ nhiên, còn có nhiều phần khác bổ túc cho nhau để làm nên một bài nhạc hay.
Thử nghe một bài nhạc morna qua tiếng hát của Cesaria Evora, bài Sodade chẳng hạn. Không cần hiểu bà nói gì, hát về chuyện gì, chỉ cần nghe giai điệu và tiếng đàn cùng tiếng hát dễ dàng nhưng đậm màu phong sương của bà là ta có thể cảm nhận được một điều gì thống thiết, một nỗi lòng cưu mang nay được mở ra cùng âm nhạc, để nói về một điều gì mong mỏi đã từ lâu.
Sodade, theo lời của Evora, là một chữ Bồ Đào Nha không có chữ đồng nghĩa trong tiếng Anh. Tuy nhiều người đã dịch ra là nostalgia, hoài cảm, nhưng Evora cho rằng nó còn hơn thế nữa. “Đó là một tình cảm sâu đậm hơn lòng hoài cảm, nó xé nát con tim khi ta phải xa lìa quê hương, phải chia tay cùng người thân yêu. Nỗi đau khổ này không cho ta quên một giây phút nào, nó thật như vậy, nó luôn luôn dằn vặt, luôn luôn cắn rứt.” (It’s a sentiment deeper than nostalgia, one that tears the heart because of separation from a lover or from home. This suffering is one you cannot forget. It’s a fact. It’s always present.)
Anh Ngu Yên đã dịch nhạc phẩm Sodade gọi là Sầu Thương. Lời của anh nghe nặng hơn nguyên tác, có lẽ vì đối với nhạc sĩ Soares, Cape Verde vẫn là chốn quê nhà cho ông ta quay về. Anh NY thì khác. “Quá khứ đã mất khi tôi quay về. Yêu thương xưa lưu vong trong quê nhà. Ôi bơ vơ như mất đi linh hồn…”
Sầu Thương
```
Ai xua tôi đi ra xa quê nhà?
Ai xô tôi tha hương không quay về
Đêm đêm quê tôi khóc sau chân trời.
Ai mang tôi ra khơi qua quê người?
Ai mong tin yêu thương bên kia bờ
Bao nhiêu năm qua giấc mơ hao mòn
Sầu thương, sầu thương, sầu thương
Lối đi nào đến quê mình
Sầu thương, sầu thương, sầu thương
Giấc mơ nào chết trong âm thầm…
Nắng với gió nhắc nhớ tôi quê nhà
Mây theo mưa trôi chân tôi quay về
Con tim tha hương khóc nơi quê mình
Quá khứ đã mất khi tôi quay về
Yêu thương xưa lưu vong trong quê nhà
Ôi bơ vơ như mất đi linh hồn
Sầu đau, sầu đau, sầu đau
Biết đâu tìm thấy quê hương mình
Sầu đau, sầu đau, sầu đau
Chốn xưa giờ đã chôn nấm mồ…
Quá khứ đã mất khi tôi quay về
Yêu thương xưa lưu vong trong quê nhà
Ôi bơ vơ như mất đi linh hồn
```
Sodade
```
Quem mostrava esse caminho longe?
Quem mostrava esse caminho longe?
Esse caminho pa São Tomé
*Quem mostrava esse caminho longe?
Quem mostrava esse caminho longe?
Esse caminho pa São Tomé
Sodade, sodade, sodade
Dessa minha terra, São Nicolau
Sodade, sodade, sodade
Dessa minha terra, São Nicolau
Se vou escrever muito a escrever
Se vou esquecer muito a esquecer
Até dia que vou voltar
Se vou escrever muito a escrever
Se vou esquecer muito a esquecer
Até dia que vou voltar
Sodade, sodade, sodade
Dessa minha terra, São Nicolau
Sodade, sodade, sodade
Dessa minha terra, São Nicolau*
```
• Nguyên tác: Toi jamais• Nhạc & lời: Michel Mallory• Lời Việt: Vũ Xuân Hùng• Trình bày: Hồ Đắc Anh Thi & Ngô Nhật Trường• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ• Ghi âm: NN Studio• Final mix: LeVuMusic Studio• Graphics: Concept by MarcMarc
NT: Cách đây khá lâu, Hương Thơ có nhờ tôi dịch dùm cô bài này. Vào lúc đó, tôi chưa biết đến bản dịch của Vũ Xuân Hùng.
Đọc đi đọc lài lời ca của Toi jamais, rồi viết nháp vài dòng, rồi gạch gạch xóa xóa, rồi lại hí hoáy viết lại, rồi vò rồi xé… Đại khái là tôi không đi đến đâu với bản tiếng Việt.
Thấy Hương Thơ không nhắc đến, tôi cũng lờ luôn, nhưng trong bụng cũng hơi lo sợ đến một ngày đẹp trời nào cô ta hỏi thì…
Đang rối như vậy đó, bỗng nhiên bạn gửi cho tôi bản final mix của Anh Thì Không với tiếng hát của Hồ Đắc Anh Thi và Ngô Nhật Trường.
Cũng gần đây, tôi mới biết là bài nhạc này rất thịnh hành ở Cali khoảng thời nhạc trẻ hải ngoại, chắc khoảng 80, với tiếng hát của Ngọc Lan và Kiều Nga. Cũng có thể đó là ấn tượng đã làm tôi có ác cảm với ca khúc này vì cái nhí nhảnh thái quá của những cô ca sĩ thời thượng lúc bấy giờ.
Bây giờ nghe Anh Thì Không trong không gian nhạc acoustic hơn, với hơi hướm của nhạc đảo cùng tiếng bongo hay conga, tiếng guitar gỗ. Thêm nữa, bài hát được giàn dựng thật hợp cho hai tiếng hát rất thật, rất nhẹ nhàng, rất… mod, tưởng không còn gì thú vị hơn.
Anh Thì Không
```
Bao xa hoa đam mê vâу lấу em
Anh ta mang đem dâng không tiếc chi
Anh thì không
Ϲho em lên ngôi cao trong trái tim
Yêu như saу như điên theo bước em
Anh thì không
Anh luôn mang cho em giâу phút vui
Mang cho em câu ca trong sáng tươi
Anh thì không
Bao saу mê dâng lên trong mắt kia
Ɲhưng em không уêu, em không tiếc chi em không cần
Thế gian, nghìn đàn ông giống nhau
Trọn đời anh cũng như đàn ông khác
Vì đã уêu thì dù anh thế nào
Vạn lần em vẫn thứ tha cho người
Khi nhân gian con tim haу đổi thaу
Ϲâu уêu đương điêu ngoa trên khóe môi
Anh thì không
Trong nhân gian tim уêu có mấу ai
Ghen đua nhau cho nhau những đớn đau
Anh thì không
Quên bao năm, quên khi ta có đôi
Quên bao nhiêu gian nan ta đã qua
Anh thì không
Khi đêm sâu bao quanh trong tối đen
Anh bao dung môi anh như ánh sao trong đêm dài
Yêu anh chân thành tiếng уêu ban đầu
Yêu anh ngâу thơ với con tim hồng
Yêu anh bâу giờ đến mai sao nàу
Không ai ngăn chia tình đó muôn đời
```
Toi jamais
```
*Ils veulent m'offrir des voitures
Des bijoux et des fourrures
Toi jamais
Mettre à mes pieds leur fortune
Et me décrocher la lune
Toi jamais
Et chaque fois qu'ils m'appellent
Ils me disent que je suis belle
Toi jamais
Ils m'implorent et m'adorent
Mais pourtant moi je les ignore
Tu le sais
Homme, tu n'es qu'un homme
Comme les autres je le sais
Et comme tu es mon homme
Je te pardonne et toi jamais
Ils inventent des histoires
Que je fais semblant de croire
Toi jamais
Ils me jurent fidélité
Jusqu'au bout de l'éternité
Toi jamais
Et quand ils me parlent d'amour
Ils ont trop besoin de discours
Toi jamais
Je me fous de leur fortune
Qu'ils laissent là
Où est la lune
Sans regret
Tu as tous les défauts que j'aime
Et des qualités bien cachées
Tu es un homme, et moi, je t'aime
Et ça ne peux pas s'expliquer*
```
• Nguyên tác: La Javanaise• Nhạc & lời: Serge Gainsbourg• Lời Việt: Nguyễn Thảo• Trình bày: Ngô Nhật Trường• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ• Ghi âm: NN Recording Studio (SG)• Final mix: LeVuMusic Studio• Graphics concept by MarcMarc
NT: Anh bạn trẻ Ngô Nhật Trường là một người đa tài. Ngoài những ca khúc anh thâu âm cho KẻJazz, anh còn là một người họa sĩ, tài tử ciné, chủ tiệm café ca nhạc Người Làm Vườn và Xào Xạc ở Sài Gòn. Anh có thú vui góp nhặt cây cỏ và những con thú vật nhỏ làm bầu bạn.
Thỉnh thoảng có thấy buồn thì anh đan áo len, móc khăn quàng cổ.
Rồi mới đây, anh mở lớp dạy Pháp văn miễn phí.
Vì vậy, chuyện anh đã từng đoạt giải hát nhạc Pháp ở Hà Nội cũng chẳng có gì là lạ.
Nên khi anh nhờ tôi dịch những ca khúc Pháp ngày xưa, tôi đã hưởng ứng ngay. Trong đó có La Javanaise này là một ca khúc viết bởi Serge Gainsbourg, một nhạc sĩ tôi rất yêu thích.
Có điều, bài nhạc viết xong đã lâu, trang mạng đã giàn dựng sẵn, nhưng chỉ đến đó. Bạn chẳng hỏi, và tôi cũng chẳng nhớ.
Mãi đến hôm nọ, bạn phân vân không biết gửi bài nhạc nào để nhờ đến Ngô Nhật Trường thì tôi mới sực nhớ đến Vũ Điệu Javanaise này.
Một cách rất là… Gainsbourg, ca khúc La Javanaise không hề có liên quan gì đến điệu vũ, tuy ông ta gọi nó là điệu vũ Javanaise. Ông ta đã khẳng định như vậy trong một buổi phỏng vấn về ca khúc này. Javanaise, thật ra, là một cách chơi chữ trong thi ca của Gainsbourg. Trong khoảng thập niên 1950-1960, có một hệ thống tiếng lóng gọi là Javanaise; họ chêm thêm “va” hay “av” vào giữa chữ để tạo nên sự mới lạ cũng như làm tối ý. Gainsbourg đã dùng trò này trong ca từ bài nhạc để viết một ca khúc jazz với ít nhiều phức tạp trong ý nhạc.
Gainsbourg đã từng được giới trẻ Pháp xem như là một ca sĩ, nhạc sĩ, thi sĩ cũng như một tư tưởng gia của thời hiện đại.
Vũ Điệu Javanaise
```
Từ khi gặp em, là anh trầm luân
trong tình yêu
Từ khi chợt nghe giọng ai gọi tiếng
như tình yêu
Từng bước giữa giấc mơ
Điệu luân vũ kia, javanaise
Lòng anh say đắm
yêu suốt khúc hát tình thơ.
Này em, làm sao mà em nhận ra
là tình yêu?
Dành cho mình anh, vì anh chỉ sống
cho tình yêu
Dù chẳng dám nói ra
Điệu luân vũ kia javanaise.
Lòng anh tha thiết
yêu suốt khúc hát say đời
Vừa khi vào Xuân, là tim tràn dâng
men tình yêu.
Và anh cầu xin tình em là trái
thơm mùa yêu.
Từng bước giữa giấc mơ,
Điệu luân vũ kia javanaise.
Lòng anh đắm đuối
yêu suốt khúc hát mùa Xuân.
Và ai nào hay đời vô vọng khi
không còn yêu.
Vì sao mà em đột nhiên hờ hững,
hỡi người yêu?
Dù đã chẳng nói chi
Điệu luân vũ kia javanaise.
Lòng anh tan nát
đau đớn khúc hát sau cùng.
```
La Javanaise
*J’avoue, j’en ai bavé, pas vous,Mon amour.Avant d’avoir eu vent de vous,Mon amour.Ne vous déplaiseEn dansant la javanaise,Nous nous aimionsLe temps d’une chanson.À votre avis qu’avons nous vuDe l’amour ?De vous à moi, vous m’avez eu,Mon amour.Ne vous déplaiseEn dansant la javanaise,Nous nous aimionsLe temps d’une chanson. Hélas, avril en vain me voueÀ l’amour.J’avais envie de voir en vousCet amour.Ne vous déplaiseEn dansant la javanaise,Nous nous aimionsLe temps d’une chanson.La vie ne vaut d’être vécueSans amour,Mais c’est vous qui l’avez voulu,Mon amour.Ne vous déplaiseEn dansant la javanaise,Nous nous aimionsLe temps d’une chanson.*
• Nguyên tác: Walz Op. 39 No. 15• Nhạc: Johannes Brahms• Tựa Pháp: La valse des regrets• Lời Pháp: Louis Poterat• Lời Việt: Phạm Duy• Trình bày: Nguyễn Thảo• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ• Ghi âm & final mix: LeVuMusic Studio• Graphics concept by MarcMarc
NT: Tôi có một cuốn tiểu thuyết của C. Virgil Gheorghiu, Giờ Thứ 25, loại bỏ túi tôi đã mua được từ một tiệm bán đồ cũ từ hồi còn học trung học. Cuốn sách có cái bìa giấy đã rách hơn nửa. Dọn nhà một vài đợt, vô tình tìm lại được thì cuốn sách đã mất luôn cái bìa cũng như một số trang đầu. Cầm cuốn sách trên tay, phân vân chưa biết nên giữ hay quăng đi, tôi vô tình lướt qua một vài dòng, và thật rung động khi ghi nhận cái hình ảnh cây hoa anh đào bị bom đạn làm gãy , nhưng giữa bối cảnh chiến tranh đổ nát điêu tàn, cành cây đã rộ nở những nụ hoa như một ân sủng.
Tôi nhớ những năm tháng nơi quê nhà, những ngày còn cắp sách đến trường, ngồi trong lớp nghe giảng bài nhưng vẫn luôn ngóng tiếng bom văng vẳng như ai huýt gió. Thời vàng son mơ mộng của chúng tôi luôn luôn là phập phồng lo sợ như vậy. Có lẽ lời ca của Trịnh Công Sơn diễn tả thật đúng tâm trạng của lớp trẻ thời bấy giờ: Từng ngày sống. Từng ngày lo. Ngồi nhìn quanh rồi lại chờ. Một ngày mới. Lòng buồn thêm… (Buồn Từng Phút Giây)
Giữa những ngày tháng xám ngoét đó, tôi đã được nghe một anh sinh viên ngồi ôm đàn guitar hát trong một buổi sinh hoạt bỏ túi. Bài nhạc thật êm đềm, buồn buồn, tha thiết, nhưng không nặng nề thống khổ nỗi mất mát như tôi đã quen hằng ngày. Có chút gì đó lóe lên như một niềm hy vọng. Bài nhạc thật… Tây. Mãi sau này tôi mới biết đó là bài La valse des regrets. Là Tây thật.
Nhạc sĩ Phạm Duy đã dịch năm 1948 dưới tựa đề Mối Tình Xa Xưa, và được phát hành năm 1971 trong Tuyển Tập 17 Tình Ca Bất Tử.
Trong bài có một câu hát đã mãi làm tôi băn khoăn. Người từ năm nao trở về cho hoa không phai màu. Tại sao lại là năm nao mà không phải phương nao? Và đóa hoa hẳn là từ năm tháng đó giờ chắc đã khô héo, nhưng đã không phai màu vì gặp lại người? Câu nhạc nghe thật bâng quơ nhưng đã làm cho một tôi thời mới lớn bao nhiêu là đắm đuối.
Và tôi đã giữ mãi câu nhạc đó như những bông hoa anh đào nở vội từ những ngày chiến tranh máu lửa.
Mối Tình Xa Xưa
```
Trong chiều dần im hơi
Người ngồi thương nhớ bao ngày vui
Một ngày xưa cũ, đời còn đương tơ
Là ngày hai đứa chúng ta còn thơ
Chiều hè êm du, tràn ngập hương mơ
Cuộc tình đôi lứa như bài thơ
Gần người yêu dấu, mộng về xôn xao
Và hồn như cất cánh bay về đâu
Lời thề bên nhau, tình nồng đêm thâu
Cả một vừng sao làm tròn duyên nhau
Người từ phương nao
Trở về cho ta hết u sầu
Yêu người là không nguôi
Trầm mình trong thú đau thương người ơi
Cuộc tình duyên cũ, dù thời gian qua
Mà lòng thương nhớ vẫn chưa hoen mờ
Chiều buồn không đâu
Ngậm ngùi thương nhau
Đời vì trôi mau mà đành quên sao
Người từ năm nao
Trở về cho hoa không phai mầu
Yêu người là không nguôi
Sầu tình chan chứa trong chiều rơi
Nhạc lòng êm ái dù đời tàn phai
Mà còn mãi mãi ngân trong đêm dài
```
Célèbre Valse
```
*L'orgue de la nuit
Au clair de lune gémit
La brise fait
De son archet
Chanter la valse des regrets
Mon bel amour
Au bois dormant
Quittez vos rêves troublants
Vous éveillant
Tout doucement
Venez vers moi qui vous attends
Venez vers moi
Il est grand temps
Calmer l'émoi d'un cœur qui bat
Devant l'effroi d'une prière vaine
L'ombre s'alanguit
Des formes glissent sans bruit
Et du passé
Vestiges usés
Nos souvenirs s'en vont danser
Comme l'Arc en ciel après la pluie
Comme le soleil après la nuit
Serais-je celle
Qui chassera vos peines?
L'orgue de la nuit
Au clair de lune gémit
Gémit toujours
Dans mon cœur lourd
Qui n'attend plus que votre amour...*
```
• Nguyên tác: Empty Chairs at Empty Tables• Nhạc: Claude-Michel Schönberg• Lời: Herbert Kretzmer• Lời Việt: Nguyễn Thảo• Trình bày: Nguyễn Thảo• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ• Ghi âm: ElevenSixteen Soundscape• Final mix: LeVuMusic Studio• Graphics concept by MarcMarc
NT: Nhiều hôm, trong buổi chiều dần tối, ngồi một mình với ly rượu, bất chợt một câu nhạc làm tôi nghe trong trống vắng vang dội quá khứ, dập dồn như những con sóng ngày biển động.
There’s a grief that can’t be spoken
There’s a pain goes on and on
Empty chairs at empty tables
Now my friends are dead and gone
Người hát có một giọng rất trẻ. Chẳng quan trọng gì. Căn phòng chập choạng trong bóng chiều. Cũng chẳng hề gì. Chợt như thấp thoáng những chiếc bóng. Ai đó? Những khuôn mặt trai trẻ quen thuộc. Những áo chemise trắng có phù hiệu khâu trên túi. Những quần tây xanh đen. Những ánh mắt ngời sáng. Những bàn tay còn lem dấu mực.
Tuổi trẻ của chúng tôi trên đất nước Việt Nam đó.
Chúng tôi có hai mươi năm làm tuổi trẻ
Chưa bao giờ hưởng trọn một ngày vui
Khi lớn lên quê hương chung lửa đỏ
Tuổi thanh xuân mà lỡ mất nụ cười *
Hai mươi năm. Một phần tư một đời người. Một phần tư, nhưng tờ giấy trắng đã loang lổ máu xương, đã nhàu nát bạo quyền, đã lỗ chỗ bom đạn. Hai mươi năm tuổi trẻ u ám thê lương.
Bạn bè chúng tôi,
bao nhiêu người tắt thở
cho một đêm sống còn
bao nhiêu người không ngủ
cho một đêm bình an *
Chúng tôi đã sống từng ngày như thật bình thường, nhưng ai dám nói những kinh hoàng của chiến tranh đã không gây tổn thương trong tâm hồn chúng tôi? Ai dám bảo đảm tâm hồn chúng tôi đã không bị què quặt tàn phế vì cuộc chiến?
Ôi những đêm đen này mở mắt ra còn thấy
Ôi tiếng bom đạn này nổ trong óc chúng ta
Ôi những đêm đen này xin bạn bè xích lại
Nhìn nhau rõ mặt mày xem mất còn những ai *
Rồi chiến tranh chấm dứt năm 75. Kẻ thắng người thua. Nhưng mất mát thật quá nặng nề.
Tôi ngơ ngác trên xứ lạ. Không một người bạn mà tôi có thể nói về những gì làm tôi bức rức băn khoăn. Không một người mà tôi tựa lưng ngồi nhìn buổi hoàng hôn sắp tắt lịm và toan tính cho ngày hôm sau. Không một người mà tôi có thể òa lên khóc vì những cảm xúc bị dồn nén từ lâu mà không cần biết họ sẽ nghĩ gì.
Không còn hứa hẹn. Không còn mơ ước.
Bao nhiêu năm tuy sống an lành nhưng tôi vẫn giật nảy mình mỗi khi nghe tiếng động lớn, vẫn thỉnh thoảng ú ớ cơn ác mộng trên đoạn đường di tản từ Nha Trang vào Sài Gòn. Rồi thức dậy, vẫn sửa soạn đi học đi làm như không có gì đã xảy ra.
Rồi một buổi chiều nọ, ngồi lắng nghe tiếng hát của gã trẻ tuổi.
Oh my friends, my friends forgive me
That I live and you are gone
There’s a grief that can’t be spoken
There’s a pain goes on and on
Tự nhiên tôi ứa nước mắt. Ngực nghe nặng nề như nghẹt thở.
Chúng tôi có hai mươi năm làm tuổi trẻ
Có hai mươi năm làm lở dở cuộc đời
Rồi hôm nay… *
* Hai Mươi Năm Làm Tuổi Trẻ, Vũ Thành An
Khoảng Trống
```
Không sao nói ra nỗi chua cay này
Không sao dứt đi cơn đau triền miên
Những khoảng trống quanh đây nơi chỗ ngồi
Vẫn nhớ thương những người đã mất
Nơi đây vẫn âm ba câu lên đường
Ngọn lửa thắp nay vẫn như còn kia
Bao mơ ước cho nhau mai sau này
Nhưng sáng mai chẳng hề thấy về
Đêm nao bên nhau, khuất nơi góc phòng
Bao đôi mắt rực sáng chung nỗi niềm
Rồi cùng vang câu hát nao nao lòng
Mà giờ ta nghe, vẫn nghe
Lời ca tha thiết, tiếng ca oai hùng
Thành khúc tiễn đưa phút sau cùng
Bên giây kẽm gai giăng lạnh lùng
Hừng đông
Anh em hãy thứ tha cho tôi vì
Anh em chết nhưng tôi vẫn còn đây
Bao chua chát nói không sao nên lời
Và vết thương muôn đời còn tươi
Trên vuông kính thấy in khuôn mặt người
Những chiếc bóng im hơi trên sàn xưa
Những khoảng trống quanh đây sao xa lạ
Khi chúng ta không còn gặp nhau
Anh em hỡi, xin chớ hỏi tôi hoài
Hy sinh đó, hy sinh rồi được chi?
Những khoảng trống quanh đây nay im lìm
Nơi tiếng ca đã ngừng muôn đời
```
Empty Chairs at Empty Tables
```
*There's a grief that can't be spoken
There's a pain goes on and on
Empty chairs at empty tables
Now my friends are dead and gone
Here they talked of revolution
Here it was they lit the flame
Here they sang about tomorrow
And tomorrow never came
From the table in the corner
They could see a world reborn
And they rose with voices ringing
And I can hear them now!
The very words that they had sung
Became their last communion
On this lonely barricade
At dawn
Oh my friends, my friends forgive me
That I live and you are gone
There's a grief that can't be spoken
There's a pain goes on and on
Phantom faces at the window
Phantom shadows on the floor
Empty chairs at empty tables
Where my friends will meet no more
Oh my friends, my friends
Don't ask me what your sacrifice was for
Empty chairs at empty tables
Where my friends will sing no more*
```
• Nguyên tác: At Last• Nhạc & lời: Mark Gordon, Harry Warren• Lời Việt: Nguyễn Thảo• Trình bày: Vũ Đèo• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ• Final mix: LeVuMusic Studio• Graphics concept by MarcMarc
LV: Có thể nói là tôi mất 6, 7 năm mới thực hiểu xong nhạc phẩm At Last này. Tôi nhớ lúc bạn gửi cho tôi bản dịch đầu để xem thử làm sao dàn dựng bài thì tôi đã cảm thấy rối rắm vô cùng. Cách hát của 2 diva Etta James và Aretha Franklin với những nửa nốt oái ăm làm cho tôi khó thấy cách nào để lồng tiếng Việt vào cho hợp lý. Khi tôi không thể tưởng tượng được bài dịch hát thế nào thì tôi “kẹt”.
“Kẹt” mãi cho đến gần đây tôi nảy ra ý là dàn dựng cho bài thành thật đơn giản, rồi để cho người hát muốn “phăng”câu hát như thế nào thì tùy ý. Dựng xong, không biết phải hát thế nào nên buộc bạn phải hát làm mẫu. Bạn lại phàn nàn là phiên bản được đơn giản hóa này nghe lạ quá nên bạn có khó khăn để hát thử. Thế nên bạn mới biết được nỗi khổ của tôi khi phải tìm cách ráp lời dịch với câu nhạc của nguyên bản, nhất là khi câu nhạc đã được người hát chuyển biến theo ngẫu hứng. Chẳng biết đâu là mò!
Nhưng rồi bạn cũng hát xong được bản mẫu để gửi cho Vũ Đèo nghe. Điều tôi không đoán được là VD đã từ bản mẫu này mà hoán chuyển bài qua một phong cách khác nhờ vào cách hát falsetto của anh. Cuối cùng bài Giờ Đây cũng được hoàn thành. At Last với lời Việt này có thể xem gần như là một nhạc phẩm mới qua tiếng hát đặc biệt của Vũ Đèo.
Giờ Đây
```
Tình yêu đã đến trong tim anh rồi
Năm tháng cô đơn đã qua rồi
Giờ đây đã có em yêu
Trời xanh biêng biếc sau bao mong đợi
Hạnh phúc đầy ắp trong con tim này
Từ nay ta có nhau thôi
Tìm được người mơ cho đời thật ngọt ngào
Người anh mong ước yêu anh hoài khôn nguôi
Và nghe tha thiết bao rung động trong tim
Tựa như chưa biết… chưa hề biết yêu
Bùa mê thắp sáng đôi môi em cười
Là chốn thiên thai đây rồi
Từ nay chỉ biết yêu em
```
At Last
*At last my love has come alongMy lonely days are overAnd life is like a song, oh yeahAt last the skies above are blueMy heart was wrapped up in cloverThe night I looked at youI found a dream that I could speak toA dream that I can call my ownI found a thrill to press my cheek toA thrill I've never known, oh yeahYou smiled, you smiled oh and then the spell was castAnd here we are in HeavenFor you are mine at last*
• Nguyên tác: The Look of Love• Nhạc & lời: Burt Bacharach & Hal David• Lời Việt: Nguyễn Thảo• Trình bày: Hồ Đắc Anh Thi• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ• Ghi âm: NN Recordiing Studio (SG)• Final mix: LeVuMusic Studio• Graphics concept by MarcMarc
NT: Trong một bài phỏng vấn về ca khúc The Look of Love mà Burt Bacharach và Hal David viết vào năm 1967 cho cuốn phim Casino Royale. Burt kể lại, “Tôi đã yêu cầu Dusty Springfield hát một cách rất… sexy. Cô ta thật dễ tính, chịu liền. Chỉ có khi nghe lại, thì cô chỉ muốn nghe một mình. Cô ta rất là kỹ lưỡng và khắc khe với chính cô ta…” Ông Burt rất thích cách Dusty đã hát vì bài nhạc này xuất hiện trong phim khi nữ tài tử Ursula Andress xuất hiện hầu như với rất ít… vải che thân.
Tôi đã từng nghe và rất thích màu sắc của Dusty Springfield. Giọng cô ta hơi khan, nhưng lại mềm mại tươi sáng. Cô hát thật thoải mái và hầu như không chú trọng nhiều đến kỹ thuật. Lẽ dĩ nhiên là không phải như vậy. Giống như trong kiếm hiệp, đến mực thượng thừa thì hữu chiêu hầu như đã trở thành vô chiêu.
Ca khúc The Look of Love được thể hiện qua điệu bossa nova chậm thật du dương. Tiếng hát Dusty thật lả lơi như tiếng kèn của Stan Getz trong những ca khúc bossa nổi tiếng khác như The Girl from Ipanema hoặc Corcovado (Quiet Nights of Quiet Stars).
Hồ Đắc Anh Thi đã đề nghị hát lại ca khúc này mà KJ đã đưa lên mạng khá lâu, vào năm 2017, Tình Yêu Đã Tìm Thấy. Phiên bản bossa nova lần này mang nhiều không khí của vùng biển Rio hơn, rất hợp với tiếng hát nhẹ nhàng của Anh Thi. Tưởng cũng nên nhắc lại Anh Thi cũng đã từng hát những ca khúc đã đươc nêu ra bên trên, The Girl from Ipanema (Nàng Ipanema) và Quiet Nights of Quiet Stars (Im Lặng Đêm Trời Sao) và đã được thân hữu tặng cho biệt danh Nữ Hoàng Bossa Nova.
Trở lại với một lần phỏng vấn khác của cô ca sĩ Dusty Springfield, cô nói là trong ca khúc này, cô đã hát rất là nhiều nốt bị “flat” vì họ ghi âm vào lúc đã quá 10 giờ khuya. Có lẽ chỉ có cô ta thấy như vậy, vì có biết, tôi vẫn không tìm thấy một nốt nào bị lạc dù đã nghe tới nghe lui hơn cả chục lần.
E lỗ tai của mình cần phải đem đi “tune-up” lại chăng?
LV: Kejazz có may mắn là được khá nhiều bạn bè đóng góp, giúp sức cho việc lên nhạc hàng tuần. Trong nhóm thân hữu gửi gấm tiếng hát, giọng ca đến Kejazz thì tùy theo chất giọng, kỹ thuật, phong cách hát của mỗi người mà LV chọn loại nhạc thích hợp. Tỷ dụ như Mình Nguyệt thì hợp với nhạc blues, Triệu Vinh với nhạc semi- classic, Ngô Nhật Trường với jazz swing, Kim Loan với nhạc Pháp ballad, Lê Thu Hiền với nhạc pop, Vũ Đèo với nhạc slow rock 12/8, v…v…
Riêng với Hồ Đắc Anh Thi thì lại là một trường hợp đặc biệt: Cô chuyên trị nhạc bossa nova. Khả năng hát nhịp chõi tài tình của AT giúp cho cô xử lý những bài nhạc bossa nova hóc búa một cách nhẹ nhàng, thoải mái. Hơn nữa với giọng hát trong sáng, nhẹ nhàng, AT đã giúp cho những nhạc phẩm bossa nova cô trình bày có thêm một màu sắc mới, ít thấy trong những nữ ca sĩ Việt khác.
Tôi cho rằng cách hát bossa nova của Hồ Đắc Anh Thi, dù kém phần điêu luyện, khá gần với nữ ca sĩ Ba Tây Astrud Gilberto hơn ai hết. Bởi thế mỗi lần tôi soạn nhạc bossa cho AT tôi đều luôn háo hức chờ nghe cô hát. Lần này cũng không ngoại lệ.
Tình Yêu Đã Tìm Thấy
```
Tình yêu đắm say
Dấu sau hàng mi
Dẫu môi cười, đã không còn ngờ chi
Tình say trong mắt
Là muôn thiết tha hơn bao nhiêu lời sẽ xin trao về nhau
Và khi tim đã run lên nghẹn ngào
Khát khao trong tình yêu
Khát khao mong sao cho vòng tay này được ôm em vào tim anh
Vì biết yêu em đã lâu
Ước sao cho được hôm này
Tìm bao lâu, giờ đã thấy
Thấy bao ân tình đắm say
Mắt môi còn nét
Tháng năm nào xóa tan được đâu
Kể từ đêm nay
Và luôn mãi sau cho ta muôn đời những đêm cho tình yêu
Thì xin hãy hứa với nhau trên từng chiếc hôn thêm đậm sâu
Thiết tha mong sao cho vòng tay này được ôm nhau vào con tim
Vì biết yêu em đã lâu
Ước sao cho được hôm này
Giờ đây ta tìm đã thấy
Chớ xa lìa nhau
```
The Look of Love
```
*The look of love is in your eyes
A look your smile can't disguise
The look of love ‘s sayin’ so much more than just words could ever say
And what my heart has heard, well it takes my breath away
I can hardly wait to hold you
Feel my arms around you
How long I have waited
Waited just to love you
Now that I have found you
You've got the look of love is on your face
A look that time can't erase
Be mine, tonight
Let this be just the start of so many nights like this
Let's take a lover’s vow and seal it with a kiss
I can hardly wait to hold you
Feel my arms around you
How long I have waited
Waited just to love you
Now that I have found you
Don’t ever go…*
```
• Nguyên tác: The Way You Look Tonight• Nhạc: Jerome Kern• Lời: Dorothy Fields• Lời Việt: Nguyễn Thảo• Trình bày: Đại Quỳnh• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ• Ghi âm: Fiori Studio• Final mix: LeVuMusic Studio• Graphics: Concept by MarcMarc
NT: Nếu bạn giống như tôi, thì có lẽ bạn cũng thường tẳn mẳn mà thắc mắc: không biết chuyện gì xảy ra trong khi ta nghe nhạc: Theo nhà thần kinh học Kiminobu Sugaya và nhạc sĩ vĩ cầm Ayako Yonetani thì toàn bộ não của ta hoạt động khá hăng say trong lúc ta đang… lim dim nằm im thưởng thức nhạc.
Sau đây là một bản liệt kê các phần có thể làm bạn rất nhức đầu (nguồn http://www.ucf.edu):
Phần thùy trán (frontal lobe) rất quan trọng vì đó là phần giúp bạn suy tư, quyết định, cân nhắc, lập kế hoạch. Khi nghe nhạc, phần não này hoạt động tích cực trong khi bạn đắn đo suy nghĩ không biết bạn có thích bài nhạc này hay không. Thích là vì lý do gì. Nếu không thích thì bạn phải làm thế nào để… chuồng cho lẹ.
Phần thùy thái dương (temporal lobes) xử lý những gì lọt vào lỗ tai của bạn. Lọt lỗ tai trái sẽ được thùy thái dương trái chuyển dịch lời nhạc và ngôn ngữ (bạn hãy nghĩ đến ngôn ngữ bạn chỉ biết… lõm bõm), trong khi lọt qua lỗ tai bên phải sẽ được thùy thái dương phải ghi nhận giai điệu, âm sắc, v.v… Điều này có nghĩa là bạn nào thích nghe nhạc không lời có thể làm thùy thái dương phải làm việc nhiều hơn bên trái, và theo luật tự nhiên, có thể làm nó… bành trướng hơn và làm bạn bị.. méo đầu.
Vùng Broca thường được dùng đến khi hát, hoặc nói, hoặc vừa hát vừa nói, cũng như khi chơi nhạc khí. Âm nhạc giúp phát triển phần não này một cách mãnh liệt, có nghĩa là ca nhạc sĩ sẽ… lẽo mép hơn người thường.
Vùng Wernicke có trách nhiệm cho ngôn ngữ viết và nói, và được tận dụng khi phân tích và thưởng thức âm nhạc.
Phần thùy chẩm (occipital lobe) xử lý hình ảnh. Trong khi người thường sẽ dùng thùy thái dương nhiều hơn trong lúc nghe nhạc, thì nhạc sĩ dùng thùy chẩm vì hình như nhạc sĩ hay có tật mường tượng đến nốt nhạc, trường canh, v.v… trong khi nghe.
Phần tiểu não (cerebellum) phối hợp động tác cũng như giữ gìn kiến thức, phần này rất quan trọng cho những người học nhạc. Phần này cũng bảo đảm là cho dù bạn có bị Alzheimer, bạn vẫn có thể chơi nhạc được (tuy nhạc gì thì không ai biết).
Phần nhân cạp (nucleus accumbens) nằm sâu trong não bộ, thường tiết dịch chất dẫn thần kinh dopamine khi bị khích động bởi âm nhạc, khiến cho bạn dễ trở thành một kẻ nghiện… nhạc.
Hạch hạnh nhân amygdala được phó thác trách nhiệm về xúc cảm. Vì vậy mà nhạc buồn làm bạn sầu thảm hơn, hay nhạc rhumba làm tay chân bạn ngứa ngáy hơn, hoặc nhạc quân hành khiến bạn thấy dũng cảm hơn. Theo như anh Ngu Yên bàn tính, ta nên học thuộc lòng bài Tiến Quân Ca để vào giây phút hấp hối, ta lẩm nhẩm hát bài nầy để thấy can đảm hơn mà… ra đi.
Phần hồi hải mã hippocampus là cái CPU của não bộ. Đây là nơi một câu nhạc có thể gợi lại những kỷ niệm ưu ái hoặc đau buồn cho bạn. Nó lại có thể xắp xếp và điều hành bạn. Âm nhạc có tác động phần não này tạo nên tế bào thần kinh mới.
Putamen xử lý cử động của tay chân, thân thể, cũng như giải quyết phần tiết tấu âm nhạc. Vì vậy, khi nghe một bài nhạc khích động, chân tay của bạn thường hay bị… giựt giựt là vì vậy.
Thể chai corpus callosum là giao liên cho hai bên não bộ, hòa nhập trực giác và suy luận, lý trí và tình cảm. Nghe người ta nói nếu bạn đả thông được corpus callosum thì bạn sẽ trở thành thiên tài âm nhạc.
Phần hypothalamus nối thần kinh hệ và nội tiết endocrine. Qua phần não này, âm nhạc có thể giảm áp huyết và nhịp tim nếu bạn nghe nhạc Mozart, toàn thân tê liệt nếu bạn nghe nhạc KẻJazz liên tục một tuần lễ.
Sau đây, tôi xin mời bạn thí nghiệm với một ca khúc rất cổ điển và lãng mạn, cùng tiếng hát dữ dội của Đại Quỳnh.
Đêm Nay Có Em
```
Bao lần lòng anh thấy ưu sầu
Đời sao quá lạnh lùng
Chợt nghĩ đến em là tim anh nghe ấm nồng
Vì em quá tinh nguyên đêm này
Nhìn em yêu kiều, nụ cười ấm trên môi
Hồng đôi má ru êm
Giờ anh có chi ngoài câu yêu em suốt đời
Từ em đến trong cơn mơ này
Khi bên nhau, câu âu yếm dịu dàng
Hun trái tim thành mây khói
Bao thơ ngây vang trong tiếng em cười
Anh giữ trong hồn anh mãi
Xin đừng, đừng thay đổi bao giờ,
Đừng quên phút giây này
Nhìn anh mãi thôi vì anh yêu em quá rồi
Tình yêu đó xin em đêm này
```
The Way You Look Tonight
```
*Someday, when I'm awfully low
When the world is cold
I will feel a glow just thinking of you
And the way you look tonight
Yes, you're lovely, with your smile so warm
And your cheeks so soft
There is nothing for me but to love you
And the way you look tonight
With each word your tenderness grows
Tearin' my fear apart
And that laugh wrinkles your nose
Touches my foolish heart
Lovely, never, never change
Keep that breathless charm
Won't you please arrange it ‘cause I love you
Just the way you look tonight*
```
• Nguyên tác: Try to Remember• Nhạc: Harvey Schmidt• Lời: Tom Jones• Lời Việt: Nguyễn Thảo• Trình bày: Nguyễn Thảo• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ• Ghi âm: ElevenSixteen Soundscape• Final mix: LeVuMusic Studio• Graphics: Concept by MarcMarc
NT: Thật là lạ kỳ. Tôi biết tôi có biết nó. Lần nghe nó, tôi đã lẩm nhẩm được vài câu, và ngân nga theo giai điệu nữa. chứng tỏ là tôi đã nghe qua một vài lần. Nghe hồi nào? Ai hát? Tôi cứ nhớ là cô ca sĩ của thời 70 tên Jane Olivor. Nhưng tôi google tùm lum mà không thấy cô ta hát nó trong toàn bộ LP của cô. Kỳ lạ. Tôi có thể mường tượng được cả khuôn mặt của cô trên cái bìa LP. Tôi tưởng như mình có thể nghe được tiếng hát của cô hát nó. Vậy mà không phải.
Tôi khá chắc chắn là tôi nghe những loại nhạc này vào khoảng cuối thập niên 70 và đầu thập niên 80. Vì trong khoảng thời gian này, tôi hay nghe loại nhạc như vậy, và những ca sĩ như vậy (vì họ không nằm trong danh sách Top Hit hàng tuần: điều này làm tôi và đám bạn Mỹ cùng goût lấy làm hãnh diện vì mình đã không theo quần chúng, “không thèm” nghe nhạc Pop).
Tôi biết rõ như vậy. Vì sau đó, tôi dọn về Houston và có nhiều bạn Việt Nam hơn nên tôi ít nghe nhạc Mỹ, ngoài trừ jazz.
Try to Remember. Tôi ráng nhớ. Nhưng mà trí óc mụ mị thì không cách nào khác hơn là đợi chờ một lúc nào đó… bất chợt gặp lại một mùi hương…
Rồi lại suy nghĩ: cái tuổi già nó đến cùng với những lỉnh kỉnh: mất ngủ, hay quên, lảng tai, mắt mờ, chậm chạp… những thứ dường như bao vây lấy mình, cô lập mình. Mình bỗng nhiên trở thành một khối ù lì. Chẳng còn gì hơn ngoài trừ… nhớ. Nhớ như một niềm vui cuối đời, một ngọn lửa âm ỉ sắp tàn lụi trong mùa đông xám ngắt.
LV: Hãy cố nhớ lại! Với tôi thì cái điều này thật khó thực hiện vì tôi rất hay quên. Chỉ trừ những biến cố thật quan trọng trong cuộc đời thì tôi mới nhớ thôi, còn những thứ lặt vặt thì quên tiệt. Ngay cả những giây phút quan trọng tôi cũng không nhớ được rõ chi tiết. Tôi rất phục những người có thể kể lại chuyện xưa rõ mành mạch từng chi tiết một. Tôi cho rằng một là họ có trí nhớ thật siêu đẳng hoặc hai là họ kể xạo và vẽ vời thêm chi tiết. Tôi cho là trí nhớ của chúng ta gắn liền với tâm tình. Tâm tư xúc động mạnh mẽ thì ký ức được giữ lại lâu. Nhưng trong trường hợp của tôi thì tôi chỉ nhớ được những điểm chính ngay vào thời điểm đó thôi; còn những chi tiết nhỏ bên rìa thì chỉ nhớ mang máng, mờ mợ. Thêm nữa là năm tháng cũng làm cho những tâm tình, cảm xúc mạnh mẽ ngày xưa cũng dần dần nhạt phai theo năm tháng.
Tôi cho rằng “tật hay quên” này, dù là nguồn khó chịu cho những người thân quanh tôi, nhưng lại là một ân sủng cho cá nhân tôi. Quên chuyện xưa đi! Chuyện không vui thì chẳng nên nhớ đến; chuyện vui thì cũng đã qua rồI, không lập lại được. Muốn nhớ thì cũng quên là phải nhớ cái gì. Thôi thì chi bằng ta cứ tận hưởng đời sống ngay trước mắt.
Hãy Vì Nhớ
```
Hãy gắng nhớ nhé em, những ngày trời vừa vào Thu
Thấy trong nhịp thở nhẹ như làn gió mùa
Hãy nhớ những sớm mai, nắng còn nồng nàn mùi hương
Cỏ xanh còn mướt, đồng lúa vừa chín vàng
Hãy gắng nhớ nhé em, vừa tháng Chín mới biết say
Màu mắt lúc ấy biếc xanh, và môi hồng, rất hồng
Giữa lúc cố nhớ ra, bất chợt gặp lại một mùi hương
Thì lần bước theo
Hãy gắng nhớ nhé em, lúc đời còn nhẹ nhàng trôi
Mắt chưa nhòa ướt, trừ lúc trời đổ mưa
Hãy nhớ những tối khuya khi đời thầm thì lời ru
Giấc mơ kỳ thú lạc giữa vùng gối chăn
Hãy gắng nhớ nhé em đời sống với những đắm say
Tình yêu cho tim ngẩn ngơ chợt bốc ngọn lửa nồng
Giữa lúc cố nhớ ra, bất chợt lòng nghẹn ngào dường như nhớ ai
Có những phút cuối năm, nhớ lại ngày nào vào Thu
Thấy tim chợt ấm dù giữa trời tuyết băng
Có những phút cuối năm, thấy lòng thật buồn mà sao
Chẳng bao sầu đắng vì tim giờ trống không
Giữa những tháng rét căm, thầm nhớ đến ánh nắng xưa
Sưởi ấm suốt cả tuổi thơ cùng quá nhiều mơ mộng
Có những phút cuối năm, hãy tìm về kỷ niệm xưa
Rồi lắng theo
```
Try to Remember
```
*Try to remember the kind of September
When life was slow and oh, so mellow
Try to remember the kind of September
When grass was green, and grain was yellow
Try to remember the kind of September
When you were a tender and callow fellow
Try to remember and if you remember
Then follow, follow
Try to remember when life was so tender
That no one wept except the willow
Try to remember when life was so tender
That dreams were kept beside the pillow
Try to remember the kind of September
When love was an ember about to billow
Try to remember and if you remember
Then follow, follow
Deep in December, it's nice to remember
Although you know the snow will follow
Deep in December, it's nice to remember
Without a hurt the heart is hollow
Deep in December, it's nice to remember
The fire of September that made us mellow
Deep in December, our hearts should remember
And follow, follow, follow*
```
• Nguyên tác: Summertime• Nhạc: George Gershwin• Lời: : Ira Gershwin, DuBose Heyward• Lời Việt: Dục• Trình bày: Lê Vũ• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ• Ghi âm & final mix: LeVuMusic Studio• Graphics: Concept by MarcMarc
NT: Mùa hè 2024 ở nơi tôi đang cư ngụ, miền nam nước Mỹ. Ngày trước là vùng đầm lầy nước đọng, đầy muỗi mòng. Ngày nay phố thị tràn lan với bao khu gia cư hàng hàng lớp lớp những căn nhà thênh thang ướp đẫm hơi lạnh, xua đuổi khí nóng ra ngoài đường xá làm những mặt nền xi-măng, mặt nhựa nóng đến bốc hơi. Và khi chiều xuống là lúc bầy muỗi vi vu như phi cơ ùa đi kiếm máu.
Thành phố tôi ở cách vùng vịnh Mexico một tiếng. Mỗi năm, vào mùa hè, trong cơn nóng điên người, dân cư lại ngong ngóng chờ bão.
Mùa bão kéo dài từ tháng Năm đến tháng Mười. Đời sống trong mùa bão luôn luôn phập phồng.
Nơi tôi ở, thời gian được đánh dấu bằng tên của những cơn bão dữ. Alicia (1983), Allison (2001), Katrina (2007), Ike (2008), Harvey (2017), và năm nay, Beryl. Chúng tôi nói với nhau: chuyện đó xảy ra hồi trước Katrina, hay là, ngay sau Harvey, ổng bỏ về Việt Nam lấy vợ, v.v…
Giữa những ngày mưa gió đó, là những ngày hè oi ả. Nắng khô khốc sỏi đá nứt nẻ đất đai. Nắng hầm hập dán cái ẩm ướt vào da thịt nhơm nhớp mồ hôi. Nắng thô bỉ lột trần vai, ngực, bụng, hông, đùi bất chấp thuần phong mỹ tục.
Nắng hè nơi tôi ở là như vậy đó.
Hôm nọ mấy người bạn rủ đi Hawaii. Nằm ngoài biển, nghe gió lay mấy tàng dừa, nghe tiếng sóng rì rào vỗ, nghe mùi bọt biển mằn mặn, thì chợt nhớ những ngày mới lớn ở Nha Trang, mới thấy thấm mấy câu: Đã chìm khuất những ngày tươi sáng trong tâm hồn. Nhớ hè cũ, ta cùng say đắm trong nắng vàng…
Tôi phải cảm ơn anh Dục đã mang lại những giây phút thơ mộng trong Nắng Hè.
LV: Lúc nhỏ tôi không nhớ có bao giờ mình thấy ngại nắng. Trưa hè nắng chói vẫn lăn ra ngoài đường chơi bắn bi, chọi banh với chúng bạn. Nếu được đi ra biển thì chẳng ngại gì nắng chang chang vẫn luôn hùng hổ lăn vào nghịch sóng, nghịch cát cho đến khi nắng cháy lột cả da ra. Chỉ nhớ là đôi lúc bị mắng vì phơi nắng nhiều làm làn da bị đen đủi, giống dân lao động, thợ thuyền quá…
Nhưng giờ đến cái tuổi xế chiều thì lại sợ nắng kinh khủng, nhất là nắng ở xứ Texas. Lúc nào cũng bị dọa bị ung thư da vì phơi nắng. Đi đâu ra nắng cũng phải bôi sunscreen. Kể ra thì nắng Texas cũng độc thật. Chỉ có mấy anh bạn Mễ Tây Cơ vẫn tỉnh khoe làm việc lao động dưới ánh nắng chói chang mùa hè. Tuần trước tôi cũng bầy đặt bắt chước được 2 bữa làm vườn nơi đất nhà quê dưới trời nắng gắt. Cuối cùng bị say nắng, bệnh nằm bẹp dí cả ngày hôm sau!
Bởi thế khi nhắc đến nắng thì bài Summertime mà anh Dục dịch ra là Nắng Hè cũng khá là trái với “sự thật phũ phàng” với mùa hè nắng chói ở Houston, Texas. Lời phỏng dịch của anh Dục vẽ lên những ngày hè thơ mộng trong ký ức gợi nên nỗi buồn man mác, khác hẳn với cơn nắng hè thực tại quanh tôi, nóng hầm hập, nóng nhễ nhại, cùng với đe dọa từ những cơn bão sẽ đến… Thôi thì ít ra Nắng Hè của anh Dục cũng cho tôi chút ngơi nghỉ dưới “bóng mát” của “một ngày hè” trong trí tưởng tượng.
Nắng Hè
```
Nắng hè tới
Mang nhiều xao xuyến trong tâm hồn
Nắng hè sang
Mang nhiều nỗi buồn chứa chan
Nhớ hè cũ
Bao niềm yêu mến bỗng dâng tràn
Chiều nay, chợt buồn bâng khuâng, nhớ cơn nắng hè
Đã chìm khuất
Những ngày tươi sáng trong tâm hồn
Đã cách xa
Những ngày nắng hè chói chang
Nhớ hè cũ
Ta cùng say đắm trong nắng vàng
Người yêu ơi, chiều nay cô đơn, nhớ cơn nắng hè
```
Summertime
```
*Summertime
And the livin' is easy
Fish are jumpin'
And the cotton is high
Oh, your daddy's rich
And your ma is good-lookin'
So hush, little baby, don't you cry
One of these mornings
You're gonna rise up singing
And you'll spread your wings
And you'll take to the sky
But till that morning
There ain't nothin' can harm you
With daddy and mammy standin' by*
```
• Nguyên tác: Hát Không Dám Buồn• Nhạc & lời: Ngu Yên • Trình bày: Julie Quang• Hòa âm & phối khí: Nguyễn Quang• Graphics: Concept by MarcMarc
Ngu Yên: Người hát một mình thường là vì cảm thấy buồn. Nhất là hát thì thầm trong trí, còn mặt ngoài ngớ ngẩn, mắt nhìn xa xăm nhưng không thấy gì, trạng thái đó còn buồn hơn nữa.
Người nghệ sĩ thường xuyên có những ngày buồn như vậy. Buồn lơ là, không có lý do. Buồn trống rỗng. Buồn chán chường. “Nhiều khi trong tiếng cười là tiếng lạnh lùng từ vết thương.” Hóa ra, trong thâm tâm nghệ sĩ luôn có thương tích, dù đã thành sẹo, nhưng không bao giờ lành.
Mỗi khi vết sẹo sưng lên, đau nhức, thì buồn lại đến. Hơn ai hết, nghệ sĩ nhạy cảm với những chuyện đời mất mát, ly tan, chia lìa. Những mối buồn này trở thành nguồn sinh lực để tạo ra những bài thơ, bản nhạc, câu văn, hay bức họa …
Tôi viết ca khúc ngắn này trong một hôm buồn ngơ ngác như vậy. Và tôi muốn được cười hồn nhiên nắc nẻ như đứa trẻ bị cù vào nách. Ai cù?
Ca khúc viết xong. Ngồi hát một mình. Đàn một mình. Buồn cũng vậy mà không buồn cũng vậy. Trái tim đầy bóng mây. Ý nghĩ, “không dám đâu, buồn làm gì” thoáng qua. Tựa đề của bài hát thành hình.
Hát Không Dám Buồn
```
Nhiều khi trong tiếng cười
Là tiếng lạnh lùng
Từ vết thương
Dù qua năm tháng lành vết thương sầu
Nhiều khi trong vết sẹo
Bật tiếng reo cười
Cười giống như trẻ thơ
Tình vẫn thờ ơ biến mất
Người vẫn hờ hững qua đời
Chân đi về chốn không trời
Một thoáng qua khuất xa bụi mờ
Nhiều khi nghe trẻ cười
Chợt nhói lòng buồn
Đau vết thương nhân sinh
Giờ đây tôi hát không dám buồn
Trong con tim máu thành bóng mây
```
• Nguyên tác: Here Comes the Rain Again• Nhạc & lời: Annie Lennox & David Allan Stewart• Lời Việt: Nguyễn Thảo• Trình bày: Lê Vũ• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ• Ghi âm & final mix: LeVuMusic Studio• Graphics: Concept by MarcMarc
TN: Cuối tuần vừa rồi, vì phải qua DC nên lại có dịp ghé thăm những người bạn cũng như thành viên đã đóng góp cho KJ bao nhiêu năm nay. Tuy một số đang đi xa, nhưng cuối cùng cũng có một buổi họp mặt nhỏ có ca nhạc bỏ túi tại Chill Zone Cafe của anh Dũng và chị Ngọc Dung, có Triệu Vinh, Minh Nguyệt, Trí Bùi, Nghị, Quyên, và Vân Anh và một số thân hữu khác. Thật vui và thật ấm áp. Vui quá nên cả tiếng đồng hồ sau giờ đóng cửa mà bà con còn hát hò nhậu nhẹt không chịu đi về.
Cũng vì vậy mà không có giờ viết lời giới thiệu cho ca khúc mới thâu của Lê Vũ. Sẵn tiện thì nhờ đến ông AI, viết bằng tiếng Việt luôn. (Đọc còn ngon lành thành thạo hơn đám con nhà tui viết nữa.)
AI: Here Comes the Rain Again là một bài hát năm 1983 của cặp đôi người Anh Eurythmics và là ca khúc mở đầu từ album thứ ba của họ mang tên “Touch”. Bài hát được viết bởi hai thành viên của nhóm, Annie Lennox và David A. Stewart, và được Stewart sản xuất. Nó được phát hành vào ngày 13 tháng 1 năm 1984 như là đĩa đơn thứ ba của album tại Vương quốc Anh và là đĩa đơn đầu tiên tại Hoa Kỳ. Here Comes the Rain Again trở thành bài hát thứ hai của Eurythmics lọt vào top 10 tại Hoa Kỳ, đạt vị trí thứ tư trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100. Tại Vương quốc Anh, bài hát đạt vị trí thứ tám trên bảng xếp hạng UK Singles Chart, trở thành đĩa đơn thứ năm liên tiếp của họ lọt vào top 10 tại quê hương.
David A. Stewart đã giải thích trên Songfacts rằng việc tạo ra một tâm trạng u sầu trong các bài hát của anh là điều anh làm rất thành thạo. Anh nói: “Here Comes the Rain Again là một bài hát hoàn hảo, vì nó kết hợp nhiều yếu tố. Tôi đang chơi hợp âm b-minor, nhưng sau đó tôi thay đổi để thêm một b-natural (thực tế là bài hát ở A minor), khiến nó cảm giác như hợp âm minor bị treo hoặc major. Và tất nhiên, điều đó khởi đầu cho cả bài hát, và cả bài hát đều xoay quanh ý tưởng không quyết định, như là cơn u ám đang đến, hoặc chu kỳ giảm dần. Nhưng sau đó, nó lại chuyển sang ‘hãy nói chuyện với tôi như người yêu.’ Đó là sự lẩn thẩn giữa u sầu, một vẻ đẹp tối tăm giống như bông hồng đang nở và đỏ máu ngay trước khi héo tàn. Và việc thể hiện điều đó qua các câu nói và cảm xúc không rõ ràng là điểm mạnh của bài hát.” Stewart cũng cho biết anh và Lennox đã viết bài hát khi họ ở tại khách sạn Mayflower ở New York. Một ngày u ám, Stewart đang chơi “hợp âm A minor-ish với nốt B” trên bàn phím Casio của mình. Lennox đứng bên cửa sổ, nhìn ra bầu trời xám và tòa nhà chọc trời New York, và tự nhiên hát: “Here comes the rain again.” Cặp đôi tiếp tục hoàn thiện bài hát dựa trên tâm trạng đó.
NT: Tui có nhờ AI viết mấy câu giới thiệu Lê Vũ mà không hiểu vì lý do gì mà nó nhứt định không chịu làm. Không biết LV có làm nó mích lòng gì không. Tui cũng nghe nói dạo này AI quậy dữ lắm, vừa viết nhạc, vừa hòa âm, vừa hát cả giọng nam lẫn nữ. Không biết nó có định giựt mối của KJ không nữa.
Cơn Mưa Lại Về
```
Cơn mưa đã đến nơi đây
Mưa rơi rơi cho đẫm ướt ký ức xa xôi
Giọt mưa rơi trên da khơi bao nỗi niềm trong tôi
Cho tôi lang thang theo cơn gió đi hoang
Cho tôi nghe câu thương nhớ vu vơ
Được cuốn trôi trong con sóng tim em
Mà mưa có ướt vai em không?
Này em yêu,
Hãy thì thầm như tình nhân đi
Hãy hẹn hò như tình nhân đi
Chớ ngại ngùng những phút yêu đương
Cơn mưa đã đến nơi đây
Mưa rơi rơi cho thêm bi đát kiếp sinh ly
Làm tan hoang trong tôi, con tim đau niềm đơn côi
Xin hơi thở tôi tan theo gió mơn man
Xin môi hôn tôi say trong đam mê
Để tôi chơi vơi giữa biển khơi em
Mà mưa ướt đẫm tim em chưa?
Này em yêu,
Hãy thì thầm như tình nhân kia
Hãy gần kề như tình nhân kia
Hãy một lần với những đau thương
```
Here Comes The Rain Again
```
Here comes the rain again
Falling on my head like a memory
Falling on my head like a new emotion
I want to walk in the open wind
I want to talk like lovers do
I want to dive into your ocean
Is it raining with you?
So baby
Talk to me like lovers do
Walk with me like lovers do
Talk to me like lovers do
Here comes the rain again
Raining in my head like a tragedy
Tearing me apart like a new emotion
I want to breathe in the open wind
I want to kiss like lovers do
I want to dive into your ocean
Is it raining with you
So baby
Talk to me like lovers do
Walk with me like lovers do
Talk to me like lovers do
```
• Nguyên tác: Đường Một Chiều• Nhạc & lời: Ngu Yên • Trình bày: Julie Quang• Hòa âm & phối khí: Nguyễn Quang• Graphics: Concept by MarcMarc
Ngu Yên: Tôi viết bản nhạc này trong khi lái xe từ Dallas về Houston vào một ngày xa lộ vắng vẻ. Lái xe đường dài, một mình, là lúc đầu óc phiêu lưu theo những ý nghĩ mắc mỏ mà thường ngày không có thời giờ để tìm tòi. Sau một lúc gạ gẫm với chuyện đời, chuyện tình, chuyện không vừa ý, thông thường, sẽ bắt gặp lời thơ, ý nhạc hoặc một cốt truyện bắt đầu thành hình. Hôm đó, tôi nghĩ về chiều một đường.
Đi làm xa, mỗi cuối tuần nôn nóng trở về nhà. Gặp lại vợ con, gặp lại bàn viết, gặp lại những quen thuộc và gặp lại mình. Những buổi chiều thứ sáu đó, chỉ một xa lộ. một hướng về, và một niềm vui lên men, phồng lớn, khi xe quanh vào đầu ngõ.
Để rồi, mỗi chiều Chủ nhật, chỉ một xa lộ, một hướng đi, một mệt mỏi thẳng đến Dallas. Ý nghĩ ‘chiều một đường’ gây một ít cảm giác khôi hài, pha một chút chua chát. Nghĩ đến việc tìm cơm kiếm áo luôn luôn là chuyện xa lạ. Mỗi người sinh ra đều có lý do, vai trò, và vị trí nào đó trong cuộc đời chung. Có người sinh ra để làm. Có người sinh ra để chơi. Tôi thuộc về hạng người vui chơi không bao giờ chán. Có người làm việc chuyên nghiệp, bắt họ chơi, họ không biết làm gì. Ngược lại, bắt người chơi làm việc, hầu hết có kết quả xấu, chưa kể lâm vào cảnh tán gia bại sản. Nếu không, người đó là một kẻ buồn muôn thuở. Cứ nhìn xung quanh đời, nếu thấy những ai thành công mà buồn nản thường xuyên, họ là những ngươi gốc chơi bị bắt đi làm.
Nếu đi học có bằng cấp, thì đi chơi cũng có đẳng cấp. Danh từ dân chơi bao gồm quá rộng rãi và quá nhiều người chơi chưa chuyên môn. Tài tử không phải là kẻ đóng phim, mà là người chơi có nghệ thuật. Người ta hay lầm ý nghĩa của tài tử. Đời nhà Minh, có một phụ nữ chuyên đời vui chơi, lấy tên là Thanh Tâm Tài Nhân (1521-1593). Thời đó, đàn ông chơi còn chết, huống chi đàn bà. Dĩ nhiên bà sinh lầm vị trí, vai trò và lý do. Nhưng danh từ tài nhân có thể thay thế cho tài tử. Tài nhân có ý nghĩa đơn giản là người sinh ra có tài vui chơi.
Miên man nghĩ đến phẩm chất vui chơi ngang với cấp bằng tiến sĩ, cảm thấy mình thật sự đã sống sai vị trí, đóng vai trò xa lạ để lãnh lương, trật bét, lý do đúng đắn để tôi hiện diện trong đời, không phải để làm việc. Bất chợt, trong khoảnh khắc cảm thương cho bản thân, ‘chiều một đường’ lộn ngược lại thành ‘đường một chiều’.
Đúng vậy: bị bắt bỏ vào thân xác. Bắt thân xác bỏ vào chuyến xe đời. Bắt chuyến xe chạy một chiều, dù hài lòng hay bất mãn. Hướng về một nơi nào không ai biết. Tất cả chỉ đoán chừng, đoán mò, rồi tranh cãi cho mình là đúng. Mệt chưa? Đường một chiều bắt tôi phải đi hoài, đi lên tục, đi dù không muốn. Tôi dừng xe lại bên lề, ký âm ca từ, không tìm ra được câu kết. Chỉ tội nghiệp vì đường một chiều của vợ phải song song với đường một chiều của tôi. “Khúc quanh nào lặng lẽ chia phôi.”
Mãi đến hơn một năm sau, khi du hí ở New Orlean, chợt thấy mình đứng ở góc phố như những nhạc sĩ đen trắng và xì đàn hát say sưa, mặc ai cho tiền hay không. Đúng rồi, lúc “mỏi mòn dừng chân hát nơi đây”. Tôi kết luận.
Đường Một Chiều
```
Đường một chiều tôi đi không trở về
Qua bốn mùa, qua năm tháng lê thê
Đường một chiều tôi đi qua phù vân
Giấu con tim trong ánh trăng buồn
Chiều một đường tôi đi theo bước em
Lòng gập ghềnh suy tư nỗi muộn phiền
Nghe tiếng khóc trẻ thơ vừa chào đời
Nghe lạ lùng như tiếng mưa rơi
Chiều một đường tôi đi theo bước người
Quê quán nào mai nay sẽ dừng chân?
Đường một chiều em không đi cùng tôi
Khúc quanh nào lặng lẽ chia phôi
Bình minh lên trong hân hoan
Tôi buồn một mình
Hoàng hôn xuống trong hoang mang
Tôi buồn một mình
Rồi đêm tối trong lo âu
Tôi buồn một mình
Ngày một chiều. Giờ một chiều
Tôi buồn một mình
Đường một chiều tôi đi không chờ ai
Đường một chiều tôi đi vào tàn phai
Lúc mỏi mòn, dừng chân hát nơi đây…
```
• Nguyên tác: Killing Me Softly• Nhạc: Charles Fox• Lời: Norman Gimbel• Lời Việt: Lê Hựu Hà• Trình bày: Hồ Đắc Anh Thi• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ• Ghi âm: NN Recording Studio (SG)• Final mix: LeVuMusic Studio• Graphics: Concept by MarcMarc
NT: Phong trào nhạc trẻ trước 75 như một làn gió mát thổi vào làng âm nhạc u buồn của Việt Nam thời chiến. Trước thời kỳ ấy, chỉ toàn những bài nhạc về lính, về những mối tình tan nát vì chiến tranh, những nỗi nhớ nhung làng mạc quê hương đã xa lìa vì chiến tranh. Ngoài ra có rất ít ca khúc với đề tài gì khác. Những lời ca buồn bã lồng trong giai điệu vẫn khá mộc mạc khiến cho lòng người nghe càng thêm tê tái.
Rồi nhạc trẻ đến, có lẽ bắt đầu với những ca khúc ngoại quốc được dịch ra tiếng Việt, hoặc lấy giai điệu với phương cách hành âm mới mẽ đem phổ vào lời Việt, đã mang lại cho những người trẻ những âm thanh lạ lẫm xôn xao hơn. Những ca khúc nổi tiếng của Sylvie Vartan, Christophe, Johnny Hallyday, Dalida đã được diễn lại bên trời Đông qua tiếng hát của Thanh Lan, Billie Shane, Cathy Huệ, Julie Quang, v.v… thật rộn rịp.
Một trong những ca khúc dịch nổi tiếng lúc ấy là Nỗi Đau Dịu Dàng, dịch từ Killing Me Softly với tiếng hát rền rỉ vang động của Roberta Flack, đã đến với thính giả Việt qua nhóm tam ca Thúy Hà Tú. Ba giọng hát khá giống nhau quyện vào nhau một cách hoàn hảo đã tạo nên một phiên bản thật thích thú, khác hẳn với Roberta Flack mặc dù phần hòa âm được giữ khá giống nguyên tác.
Nỗi Đau Dịu Dàng lần này đã được hòa âm lại trong dạng ballad nhưng thật rộng rãi, thật atmospheric. Trong không khí đó, tiếng hát của Anh Thi rất cô đọng, nhẹ nhàng, và đầy tâm sự.
Killing Me Softly đã được đưa lên KẻJazz cách đây khá lâu, vào năm 2018, dưới tựa bản Dịu Dàng Giết Chết Tôi.
Lý do? Có thể bạn cho tôi là khó tính. Thật vậy, trong ngôn ngữ Việt, đại từ nhân xưng rất là rắc rối vì nó xuất hiện dưới nhiều dạng khác nhau, ví dụ như nhân vật “tôi”, ta có thể dùng Tôi, Ta, Anh, Em, Con, v.v… hoặc nhiều khi chỉ hiểu ngầm. Nhưng thật ra, mỗi chữ có một ít sắc thái dị biệt. Anh, Em, ngoài ngôi thứ và giống đực cái, thường hàm ý một mối liên hệ gần gũi. Tôi, thường có vẻ khách quan, xa cách, lạnh nhạt hơn, và hơn nữa, dùng chung cho cả hai giống. Ta, mang ít nhiều tính tự sự, v.v… Trong một bài nhạc, khi những chữ này được dùng lẫn lộn hay làm tôi hơi khựng lại, vì phải nghĩ thử ai là ai, rồi sau đó phải tự hỏi lý do gì đã khiến tác giả thay đổi đại từ. Trong một ca khúc ngắn gọn, giống như một bài thơ hoặc truyện ngắn, từ ngữ thường cân nặng hơn. Trong NĐDD, tôi vẫn phân vân vì lý do gì LHH đã chuyển từ Em qua Tôi trong đoạn 2, và nhất là đoạn 3, mấy câu “Giờ đây ai hát thiên tình ca, khiến tôi thêm nhiều xa lạ. Lời ca âu yếm vỗ về em nhưng vẫn thấy xa thật xa”. Thoạt nghe tôi hơi thắc mắc về nhân vật “tôi” này liên hệ ra sao với “em”.
Nhưng đó chỉ là vì tôi khó tính thôi.
Bây giờ thì mời các bạn nghe tiếng hát của Anh Thi và ca khúc Nỗi Đau Dịu Dàng.
Nỗi Đau Dịu Dàng
```
Bóp nát sức sống em bằng tiếng ca
Bóp nát sức sống em qua điệu nhạc
Bằng lời dịu dàng anh giết em
Giết chết trái tim em bằng tiếng ca
Ru em trong u mê, và xót xa
Nhắm mắt với nỗi đau
Ngọt lịm dạ....
Ngồi nghe anh hát thiên tình ca
Ngỡ như đất trời giao hòa
Và tai nghe thấy một rừng âm vang khúc hát dâng đời ta
Cỏ cây muôn loại đều hân hoan
Nhưng riêng em tưởng như anh...
Rồi khi cơn sốt đun tình tôi
Bỗng theo cõi nhạc xa vời
Và anh lên tiếng gọi hồn em đang khóc bên con vực sâu
Hãy mau lên đường về về uyên uyến
Khi nghe thân xác nài van .....
Giờ đây ai hát thiên tình ca
Khiến tôi thêm nhiều xa lạ
Lời ca âu yếm vỗ về em nhưng vẫn thấy xa thật xa
Thiếu anh khúc nhạc thành vô duyên
Tim em vẫn còn nghe.....
```
Killing Me Softly
```
*Strumming my pain with his fingers
Singing my life with his words
Killing me softly with his song
Killing me softly with his song
Telling my whole life with his words
Killing me softly with his song
I heard he sang a good song
I heard he had a style
And so I came to see him
to listen for a while
And there he was, this young boy
A stranger to my eyes
I felt all flushed with fever
Embarrassed by the crowd
I felt he'd found my letters
And read each one out loud
I prayed that he would finish
But he just kept right on
He sang as if he knew me
In all my dark despair
And then he looked right through me
As if I wasn't there
And he just kept on singing
Singing clear and strong*
```
• Nguyên tác: Unchained Melody• Nhạc: Alex North• Lời: Hyman Zaret• Lời Việt: Lữ Liên• Trình bày: Huy Thắng• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ• Final mix: LeVuMusic Studio• Graphics: Concept by MarcMarc
NT: Hãy tạm đọc bài thơ của thi sĩ Vũ Hoàng Chương như một lời mở cho hôm nay.
Chờ Đợi Hoài Công
Ta đợi em từ ba mươi năm
Uổng hoa phong nhuỵ hoài trăng rằm
Heo may chớm đã lên mùa gió
Ngăn ngắt chiêm bao lạnh chiếu nằm
Cúc tả tơi vàng mộng xác xơ
Hiên sương ngõ lá vẫn trông chờ
Đêm dài quạnh hé đôi song lớn
Nguyệt đọng vòng tay úa giấc mơ
Ngai trống vàng son lợt sắc rồi
Lòng ta Hoàng Hậu chẳng về ngôi
Hồ ly không hiện người không đến
Chỉ ánh trăng vào khuôn cửa thôi
Hiu hắt tình trai một kiếp suông
Mênh mông nêm gối rét căn buồng
Lệ sa bạch lạp ngàn đêm trắng
Thơ vút sầu say rượu nhập cuồng
Đã mấy canh khuya nụ ngát nhài
Kết chưa thành mộng ý Liêu Trai
Lung linh nguyệt thấm vàng trang sách
Đợi chẳng bừng sen nhịp gót ai
Thôi thế hoài thơm tuổi dịu hiền
Cánh khô mầm lụi trót hoa niên
Chương đài, ca quán, ôi hồng liễu
Nửa cuộc trần gian lợm yến diên
Khắp đã nghe tìm mỏi núi sông
Đâu sương vó ngựa, gió mui bồng?
Gió sương giờ vẫn buồng đây lạnh
Em hỡi! phương nào em có không?
Đợi Anh Về
```
Em dấu yêu
Anh ước mơ
Trong vòng tay anh ấp ôm
Những đêm ngủ cô đơn
Thời gian lưới trôi
Như bóng mây nên lòng người cũng chóng thay
Nhớ chăng người hỡi?
Anh vẫn yêu người
Aanh vẫn mong chờ
Chúng ta trọn đời có nhau
Giòng sông kia lướt êm
Mãi mãi xuôi về bến yêu
Tình mình vào sông trôi ra biển lớn
Dù đường kia có xa
Hãy yên tâm chờ đón anh
Trở về cùng em sống trọn kiếp...
```
Unchained Melody
```
*Oh, my love, my darling
I've hungered for your touch
A long, lonely time
And time goes by so slowly
And time can do so much
Are you still mine?
I need your love
I need your love
God speed your love to me
Lonely rivers flow
To the sea, to the sea
To the open arms of the sea, yeah
Lonely rivers sigh
"Wait for me, wait for me"
I'll be coming home, wait for me*
```
• Nhạc & lời: Ngu Yên• Trình bày: Nguyễn Thảo• Hòa âm & phối khí: Lý Giai Niên• Ghi âm & Final mix: Studio LGN• Graphics: Concept by MarcMarc
NT: Một ngày nào của những năm tháng cũ, tôi đã đứng trên sân khấu, dưới ánh đèn spot light chóa lòa trong một hội trường lớn. Phía sau lưng là bốn nhạc sĩ ôm bốn cây đàn thùng. Một buổi nhạc chiều chủ nhật.
Năm tháng trôi đi. Tiếng đàn hôm ấy vẫn còn lại. Trong tôi.
Tiếng đàn thùng, tôi vẫn yêu thích, vì tôi đã lớn lên với nó, tâng tiu nó qua những bài nhạc phản chiến, những bài du ca, những bài tình ca, những đêm lửa trại, những tối cà phê. Chỉ cần nghe dây đàn khảy lên là bao nhiêu ký ức lại ồ ạt trôi về như nước lũ.
Rồi nghe anh Ngu Yên viết: Có đôi khi nằm mơ thấy em qua hẹn ước. Thức giấc chờ chiêm bao.
Đã bao lần tôi thức dậy với bao tiếc nuối, đã cố tình quay lại tìm trong giấc ngủ. Chờ đợi giấc chiêm bao vừa mất. Cái cảm giác thật là kỳ lạ. Đôi khi mình biết là mình đang mơ, và mơ mình đang đợi chờ một giấc mơ mình muốn thấy lại. Giấc mơ lấp ló, lập lòe. Như ký ức của một người mắc bịnh mất dần trí nhớ.
Bài hát hôm ấy nó như vậy, nó mang lại những thèm khát qua những tiếng đàn guitar giây nylon.
Tôi nhớ tiếng đàn hình như có vị mằn mặn.
Có khi nào đó, giấc mơ chẳng còn bao giờ quay trở về…
Giấc Mơ Tìm Chiêm Bao
```
Khi đêm không còn một giấc mơ nào
Làm sao ta đến tìm nhau?
Làm sao quên lãng niềm đau?
Khi em xa vời theo dòng thời gian
Tìm trong nhung nhớ
Mỏi mòn câu thơ
Có đôi khi nằm mơ
Thấy tôi đang làm thơ
Trên môi em, thơ hồng tương tư
Có đôi khi nằm mơ
Thấy em qua hẹn ước
Thức giấc chờ chiêm bao
Khi chiêm bao chờ một giấc mơ về
Làm con đom đóm lẻ loi
Lập lòe bay mãi lẻ loi
Khi em không còn quay về bên tôi
Bài thơ chưa viết thức sầu trong đêm
```
• Nguyên tác: Le Premier Bonheur du Jour• Nhạc: Jean Renard• Lời: Franck Gérald• Lời Việt: Nguyễn Thảo• Trình bày: Kim Loan• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ• Ghi âm: Phòng thâu Phan Thụy Khánh• Final mix: LeVuMusic Studio• Graphics: Concept by MarcMarc
NT: Nhạc Françoise Hardy có một nét nhẹ nhàng rất nữ tính, rất lãng mạn, rất Pháp. Bài Le premier bonheur du jour là như vậy, là một trong những ca khúc tôi đã say mê cả một thời mới lớn, và cũng là bài thứ ba của cô tôi đã dịch. Dịch xong, hình như chỉ có Kim Loan là người chịu hát loại nhạc này.
Khác với Françoise Hardy với một giọng hát dễ dãi thoải mái, Kim Loan có chút chải chuốt trong cách hát, và khản đục, nặng về âm thổ trong giọng. Màu sắc của Kim Loan sầu não hơn. Nó mang lại cho người nghe nhiều bóng tối âm u hơn. Nhưng hình như vì vậy mà tôi thấy Niềm Vui Một Ngày thích hợp với tuổi tác hiện tại của tôi hơn.
Đó là một bản cover có chất mặn Việt Nam.
Tôi không nghĩ như một số thính giả: nếu ca sĩ chính đã hát quá hay thì hát lại bản nhạc đó là ta “mang tội” với họ. Trong quan niệm này, tôi thấy có gì đó không ổn. Cách thưởng ngoạn của mỗi người rất khác nhau. Nhiều người Việt nghe giọng Soprano của Maria Callas trong những bài aria vẫn chịu không nỗi. Nhưng không vì vậy mà ta cho là bà Maria Callas hát dở. Ngay cả ca sĩ hiện đại như Whitney Houston, nhiều người không thích cách cô sử dụng melisma trong những ca khúc nổi tiếng mà cả thế giới vẫn hằng ngưỡng mộ.
Thêm nữa, hát cover không phải là bắt chước hát lại y chang nguyên bản. Không ít thì nhiều, bản cover luôn luôn mang lại một sắc thái gì đó, khác với bản chính. Người nhạc sĩ mất nhiều tâm huyết để hòa âm lại, cũng như người ca sĩ hát lại bản cover, đó là những suy tư và xúc cảm rất riêng tư đã được mang vào tiếng hát, tiếng nhạc.
Lẽ dĩ nhiên người thưởng ngoạn có thể thích hoặc không đồng ý với cách xử lý trong bản cover, nhưng không thể nào vì bản cover không giống như bản chính.
Nghe ca khúc I’ll Always Love You của Dolly Parton (bản chính, trong dạng country pop), của Whitney Houston (dạng R&B với melisma) và của Dave Fenley (soul và blues), tôi nghĩ có lẽ tôi không thích bản country (vì tôi không thích nhạc C&W) tuy nó là bản original, viết bởi chính ca sĩ Dolly Parton với những tình cảm riêng tư bà đã dành cho người bạn đồng hành của mình. Có lẽ tôi thích bản R&B vì cả một thời mới lớn tôi đã say mê cái nét óng ả mượt mà trong giọng hát của Whitney Houston. Nhưng có lẽ Dave Fenley, bằng giọng hát khàn khàn, đậm đặc mùi khói thuốc và rượu whiskey, đã làm tôi thấy thật nhức nhối trong thời điểm này.
Đó là thời gian thường làm ta thay đổi, ngay cả trong cách thưởng ngoạn.
Theo truyền thuyết , ông Carl Jung nói, “Thinking is difficult. That’s why most people judge.” (Suy tư là một việc khó khăn cho nên đa số con người thường hay phê bình chỉ trích). Người thầy dạy vẽ có bảo tôi rằng, khi nhìn một bức tranh mình không thích, hãy quay trở lại sau một thời gian, vì có thể lý do ta không thích chẳng qua là vì ta đã không hiểu người họa sĩ muốn nói điều gì.
Phê bình một cách bất cẩn thường là những cánh cửa bị đóng chặt. Cửa không mở thì khó cho ta thấy điều gì khác.
Và như vậy, hy vọng những cánh cửa của bạn đã để mở, để cơn gió mang tiếng hát của Kim Loan lùa vào tâm hồn của mình trong một buổi chiều đang chầm chậm tối như khi tôi đang viết những dòng chữ này.
Niềm Vui Một Ngày
```
Nghe niềm vui nhẹ trong hơi ấm
Khi mặt trời rơi tia nắng mới
Trên bàn tay, ngón say giấc nồng
Ôm bờ vai vẫn thơm hương đêm rồi
Nghe rì rào tựa bao con sóng
Đang thầm thì bờ xa trông ngóng
Trên cành sung tiếng chim mơ màng
Lời ru sớm riêng cho một ngày
Rồi lòng chợt chùng theo thương nhớ
Khi vừa nghe cửa nhẹ khép kín
Khi ngoài kia tiếng xe xa dần
Cho lặng im lắng xuống căn phòng này
Nhưng rồi anh lại về nơi đây
Cho đời em, ngày rồi tiếp nối
Ôi, niềm vui cuối khi đêm về
Vòng tay ấm cho nhau một ngày
```
Le Premier Bonheur du Jour
```
*Le premier bonheur du jour
C'est un ruban de soleil
Qui s'enroule sur ta main
Et caresse mon épaule
C'est le souffle de la mer
Et la plage qui attend
C'est l'oiseau qui a chanté
Sur la branche du figuier
Le premier chagrin du jour
C'est la porte qui se ferme
La voiture qui s'en va
Le silence qui s'installe
Mais bien vite tu reviens
Et ma vie reprend son cours
Le dernier bonheur du jour
C'est la lampe qui s'éteint*
```
• Nguyên tác: Comme d'habitude• Nhạc: Jacques Revaux• Lời: Gilles Thibaut & Claude Francois• Bản English: My Way• Lời English: Paul Anka• Lời Việt: Nam Lộc• Trình bày: Huy Thắng• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ• Final mix: LeVuMusic Studio• Graphics: Concept by MarcMarc
NT: Bài nhạc My Way xuất sứ từ một tình ca tiếng Pháp. Comme d’habitude nói về những thói quen nhàm chán hằng ngày của cặp tình nhân, những lặp đi lặp lại cho đến lúc họ trở thành hai kẻ xa lạ trong cuộc sống. Ca khúc này đã có một thời sôi nổi cùng tên tuổi của ca sĩ Claude Francois.
Paul Anka biết đến Comme d’habitude trong một chuyến lưu diễn ở Pháp. Rồi một đêm mưa gió bão bùng, vào lúc 3 giờ sáng, người nhạc sĩ trẻ tuổi (lúc ấy ông chỉ mới 27) đã có những ý nghĩ về cuộc đời làm người và lời nhạc đã đến với ông, lời của một người đang ở cuối cuộc đời, thật mãn nguyện khi nhìn lại những quãng đường mình đã đi qua.
Qua tiếng hát của Frank Sinatra, My Way đã có một thời dẫn đầu cả 57 tuần lễ liên tiếp ở Anh Quốc. Giới thưởng ngoạn đã rất yêu thích ca khúc này cho đến hiện tại. Tuy vậy, chính Frank Sinatra lại rất bực bội với bài nhạc mang tính chất “tự phụ, tự mãn” này. Ông không thích, nhưng hầu như ca khúc này đã được gắn liền với tên tuổi của ông; ông không cách nào dứt bỏ được.
Bản Việt ngữ của Nam Lộc, giống những “dịch bản” khác của ông, rất thi vị và mơ màng. Giòng Đời không có những suy tư về cuộc đời mà chỉ ghi lại những cảm nhận vui buồn, nhất là vui buồn của yêu đương và nỗi cô đơn khi không còn tình yêu.
Ca khúc này được anh Huy Thắng thâu cách đây khá lâu. Bản post-humous của anh bỗng mang một tâm tình, một niệm ý khác. Anh đã vô tình nhắc nhở chúng ta ít nhiều về cuộc đời quá vô thường.
Phải nói thêm là trong một bản thống kê năm 2005, My Way là bài nhạc được đề cử nhiều nhất trong những buổi lễ an táng.
LV: Xem ra thì hát bài My Way cho đám ma cũng chí lý. Còn hơn là hát những bài về xa cách, ly biệt. Chỉ tổ làm cho người đang buồn còn thêm thúi ruột, não lòng. Tiếc là bản dịch Việt không chuyển tải đúng tâm tình của kẻ đã từng nghênh ngang sống trên đời theo lối riêng của mình không hối tiếc nhiều. Nói chung là Nam Lộc đã phỏng dịch thành một bài có tính cách ủy mị, yếu ớt của kẻ đã mất mát nhiều trong đời. Lời Việt này thật không hợp cho đám ma.
Nghe đi nghe lại My Way mới giúp cho tôi cảm nhận được cái tài tình của người viết nhạc. Câu 1 giới thiệu nét nhạc với một chút lơ lửng, câu 2 tăng lơ lửng thêm một chút, câu 3 tạo một cao trào nho nhỏ, câu 4 giải quyết cao trào đó bằng việc trở về chủ âm. Trong phần điệp khúc thì từng câu, từng câu dồn dập để dẫn đến cao trào chính ở nốt cao nhất và áp lực được giải thoát bằng nốt chủ âm ngay. Cấu trúc này, dù đơn giản, nhẹ nhàng, nhưng thấm thía, dễ nhớ, dễ cảm.
Chả trách bài này được yêu chuộng qua bao tháng năm. Tôi đã từng nghiệm ra là những bài nhạc được đại đa số quần chúng ưa chuộng thường là những bài ngắn, đơn giản, dễ nhớ như bài My Way này.
Biết như thế, nhưng mỗi lần le te dự định viết một vài câu nhạc thì tôi lại cứ có khuynh hướng viết lên những câu rắc rối, bí hiểm rồi cuối cùng dẫn mình đến chỗ tắc tịt! Muốn viết cho đơn giản, dễ nghe thì lại nghe ra quá tầm thường. Cứ luẩn quẩn trong cái mù mịt đó và cho đến giờ này tôi vẫn chưa cách nào viết nên được “My Way” của tôi. Có lẽ kiếp sau vậy!
Giòng Đời
```
Đời tôi buồn như dòng sông
Sầu như mùa Đông không biết đôi môi cười
Người ơi dòng sông ngừng trôi
Chờ nghe mùa Đông hát tình khúc xưa
Tình ơi đừng theo gió đưa khuất vào chốn xưa
Như chưa từng nhớ mong
Nhớ ai nhìn khói thuốc bay và làm chiếc lá rơi
Đời tôi từng giây phút nổi trôi
Vùi trong thời gian mang những cơn u buồn
Buồn ơi này ta chào mi
Đừng đem biệt ly cất từng bước đi
Và khi buồn lên ướt mi
Thắm từng nét môi còn mơ gì đến tôi
Đến khi nhớ thương ai, buồn tìm bên những phút giây
Một ngày được mang cánh chim thời gian
Một đời tôi đi khắp nơi dọc ngang
Và tôi sẽ tới một cánh rừng hoang
Làm quen với lũ bướm vàng ngẩn ngơ
Nằm mơ dưới nắng chiều lững lờ đưa,
Vời tôi đến chốn xưa
Đời qua, đời lững lờ qua
Tình cũng mờ xa như lá thu rơi đầy
Giờ đây hàng cây ngày xưa
Buồn nghe chiều mưa hát lời tiễn đưa
Người ơi mù trong bóng đêm
Dưới trời lãng quên, chơi vơi một cánh dơi
Và tôi, cùng với đắng cay rồi như khói thuốc bay
Một ngày được như đám mây thu
Một đời tôi xin lãng du từ đây
Và tôi sẽ trốn vào mãi rừng cây
Chờ giây phút cuối đến cùng với tôi
Rồi xin nhắm mắt buông hết đầy vơi
Buồn theo chiếc lá rơi
```
My Way
```
*And now, the end is near
And so I face the final curtain
My friend, I'll say it clear
I'll state my case, of which I'm certain
I've lived a life that's full
I traveled each and every highway
And more, much more than this
I did it my way
Regrets, I've had a few
But then again, too few to mention
I did what I had to do
And saw it through without exemption
I planned each charted course
Each careful step along the byway
And more, much more than this
I did it my way
Yes, there were times, I'm sure you knew
When I bit off more than I could chew
But through it all, when there was doubt
I ate it up and spit it out
I faced it all, and I stood tall
And did it my way
I've loved, I've laughed and cried
I've had my fill, my share of losing
And now, as tears subside
I find it all so amusing
To think I did all that
And may I say, not in a shy way
Oh, no, oh, no, not me
I did it my way
For what is a man, what has he got?
If not himself, then he has naught
To say the things he truly feels
And not the words of one who kneels
The record shows I took the blows
And did it my way*
```
• Nguyên tác: A Time for Us (nhạc phim Romeo & Juliet)• Nhạc: Nino Rota• Lời: Lawrence Kusik & Edward Snyder• Lời Việt: Phạm Duy• Trình bày: Đại Quỳnh• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ• Ghi âm: Fiori Studio• Final mix: LeVuMusic Studio• Graphics: Concept by MarcMarc
NT: Tôi vẫn nhớ lần đầu xem phim Romeo và Juliet, lúc đó tôi khoảng 13 tuổi, cái tuổi thẩn thẩn thờ thờ, dở dở ương ương, với một cái đầu u mù mộng mị, Romeo-Juliet, như tôi và lũ bạn vẫn gọi, đã trở thành một loại kinh thánh về tình yêu. Ở cái tuổi đó, cảnh Leonard Whiting tỏ tình với Olivia Hussey trong vườn nhà, cảnh chàng trần truồng nằm ngủ bên nàng, cũng như vào giây phút cuối của đôi tình nhân trong hầm tối, đã gieo ấn tượng thật choáng váng trong tôi.
Và ca khúc của nhạc phim được trình bày bởi Glen Weston: What is a Youth? đã làm tôi chơi vơi trong những xúc cảm thật lạ lẫm.
Sau này, tôi lại được nghe A Time for Us với tiếng hát ấm áp của Andy Williams. Nhưng ủa, sao lạ vậy kìa? Giai điệu của phần điệp khúc của A Time for Us chẳng giống gì bài nhạc tôi đã nghe trong phim.
Tìm hiểu qua Wiki vẫn không giải thích được gì hơn. Phần nhạc được viết bởi nhạc sĩ Nino Rota vào tháng Mười năm 1968. Trong phim, lời ca của What is a Youth? được viết bởi Eugene Walter vào cùng thời gian này. Một năm sau, không rõ vì lý do gì, A Time for Us xuất hiện với lời ca mới của Eddie Snyder và Larry Kusik, tuy cùng giai điệu, nhưng khác ở phần điệp khúc. Trang Wiki chỉ viết: điệp khúc khác vì ca từ khác. Chẳng lẽ nhạc sĩ Rota đã viết lại giai điệu chỉ vì Eddie và Larry viết lời khác?
Chỉ trong một bài viết đăng ở trang mạng LFQ.salisbury.edu mới nhắc đến phần nhạc sĩ Henry Mancini đã hòa âm lại ca khúc này vào năm 1969, và đã quyết định loại bỏ đoạn điệp khúc của Nino Rota vì nó quá dài và quá cổ điển (pavane của thế kỷ 16). Thay vào đó, ông đã viết lại đoạn điệp khúc ngắn gọn hơn, như ta biết qua ca khúc A Time for Us. Eddie và Larry đã dựa vào phiên bản hòa âm này.
Cover (lại nhạc cover) là một phản hồi một tác phẩm của một nghệ sĩ khác, chuyển đạt bằng cách đặt những đặc điểm của nguyên tác vào khung cảnh mới. Một trong những điều kiện là phải làm thế nào để người thưởng lãm vẫn có thể nhận ra được nguyên bản, nhưng cùng một lúc, cũng nhận ra cái dị biệt của bản cover. Lẽ dĩ nhiên, đó cũng chỉ là một điều lệ lỏng lẻo được một số người tuân theo, vậy thôi. Ở đây, rõ ràng là bản cover A Time for Us đã ăn đứt nguyên tác trên nhiều diện.
Và như thế, một bản nhạc dịch cũng chỉ là một bản cover, nhất là khi được chuyển qua tiếng Việt là một thanh ngữ, không ít thì nhiều sẽ có những dị biệt về cả giai điệu lẫn ca từ.
Ở Việt Nam, ca khúc A Time for Us này được Xuân Vinh chuyển thành Tình Sử Romeo và Juliet, được biết nhiều qua tiếng hát của Thanh Lan trước năm 1975. Phạm Duy cũng đã viết lời trong bản Giây Phút Êm Đềm mà lần này tôi mới được nghe lần đầu qua tiếng hát của Đại Quỳnh.
LV: Lần đầu nghe Đại Quỳnh hát tôi đã nghĩ đến nhạc phẩm A Time For Us này. Phong thái cổ điển trong cách trình bày của anh rất phù hợp với nét nhạc xa xưa của bài. Thế nhưng khi dàn dựng bài tôi vẫn cố tình làm cho khác đi nguyên bản đã nghe từ trước nay trong nhịp phách 3/4 chậm. Tôi cho rằng chuyển qua 4/4 để đổi cách bỏ câu (phrasing) là một lựa chọn hợp lý nhất. Tìm tòi trên mạng tôi cũng thấy có một vài cover của bài đã được chuyển qua 4/4. Tôi mừng là đã cũng có người đồng quan điểm với mình.
Có thể nói là hòa âm cho Giây Phút Êm Đềm mang tính cách nửa cổ điển, nửa hiện đại với sắc thái nhạc pop. Một hài hòa giữa quá khứ và hiện thực. Mong rằng Đại Quỳnh trong Giây Phút Êm Đềm cũng sẽ thuyết phục được người nghe với tâm tình đó.
Giây Phút Êm Đềm
```
Giây phút êm đềm
Tình yêu nở hoa
Lắng nghe cùng ta
Trái tim muôn đời
Với mối tình say đắm
Ngây ngất cao vời
Nụ hôn thần tiên
Tình sáng ngợi
Người hãy mau ta cùng hát
Khúc ca tình yêu
Tình hỡi về đây
Ta sẽ có nhau
Nghìn thu nào phai
Ta mãi còn nhau
Giây phút êm đềm
Lệ giăng bờ mi
Đắng cay còn không?
Xót xa tâm hồn
Đã qua rồi giông tố
Ta giữ lâu dài
Đừng cho nhạt phai
Một mối tình
Người hỡi trăm năm còn nhớ
Giấc mơ nào phai
```
A Time for Us
```
*A time for us some day there'll be
When chains are torn by courage born of a love that's free
A time when dreams so long denied
Can flourish as we unveil the love we now must hide
A time for us at last to see
A life worthwhile for you and me
And with our love through tears and thorns
We will endure as we pass surely through every storm
A time for us, some day there'll be a new world
A world of shining hope for you and me*
```
• Nguyên tác: By the Time I Get to Phoenix• Nhạc & lời: Jim Webb• Lời Việt: Dục• Trình bày: Ngô Nhật Trường• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ• Ghi âm: Beat Bros Studio (SG)• Final mix: LeVuMusic Studio• Graphics: Concept by MarcMarc
NT: Những ngày tháng mới đến Mỹ, chưa biết làm gì; cả ngày nằm nghe nhạc… Mỹ. Tuy bập bẹ được vài câu (dù sau bao nhiêu năm nộp tiền học thêm Anh văn ở hội Việt Mỹ), đến cái nghe nhạc thì chịu. Chả hiểu gì ráo trọi. Nhất là nhạc country. Những âm chữ thêm vào luyến láy là ta chỉ còn biết… nghe “sấm”. Cũng may là lớn lên ở Việt Nam, dân tình cũng đã từng học nghe nhạc Pháp hệt như vậy, cho nên ta cũng… tỉnh bơ mà nghe.
Đài radio những ngày tháng đó, giữa năm 1975, ở bang Arkansas, nhạc country hà rầm. Ở nhà sponsor cũng nghe. Đến trường cũng nghe (vì thời đó mấy anh chị dân chơi mang cả máy radio thảy vào locker, chờ giờ nghỉ là mở nhạc um xùm). Lên xe bus cũng nghe. Đi chợ, đi phố, đi ăn. Đâu đâu cũng ra rả.
Cũng thời đó, By the Time I Get to Phoenix của Glen Campbell được phát hầu như mỗi 15 phút.
Bởi vậy, tuy có hơi ám ảnh, nhưng lâu ngày cái giai điệu ngật ngừ nó cũng ăn sâu vào tâm khảm.
Mấy chục năm sau, tưởng đã quên bẳng đi thì bỗng nghe cô ca sĩ Carol Welsman của Canada hát lại bài nhạc này một cách rất là da diết, rất là jazz. Cô hát chậm rãi, rời rạc, không luyến láy. Giọng cô ấm áp, nhiều xúc cảm. Nghe thật bắt… tai.
Thích là một chuyện. Chuyển dịch sang tiếng Việt lại là chuyện khác. Nhiều câu cú Anh ngữ nghe suông sẻ nhưng trong tiếng Việt thì luộm thuộm, phải vòng vo, nếu không thì tối nghĩa. Như vậy đó, tôi vật lộn với Phoenix cả hai ba năm qua. Viết đi viết lại đã mấy bản nháp.
Tự nhiên một ngày, anh Dục, một anh bạn nhạc đã từng gửi nhiều bài nhạc anh dịch tới KJ trước đây, đã kèm trong điện thư bản dịch ca khúc này.
Lẽ dĩ nhiên, từ nguyên bản, những bản dịch đều hơi na ná nhau, chỉ có từ vựng và ngữ pháp là khác. Đọc lời dịch của anh, tôi thích quá. Một vài chỗ mà tôi có trục trặc trước đây, anh viết thật mượt. Ngược lại, có vài chỗ tôi viết, tôi… thích hơn (hơi thiên vị há!?!?). Nhưng phần lớn là vì khi ráp lời vào nốt nhạc thì tôi phải đổi một số chữ để thuận cho người hát. Và lẽ dĩ nhiên khi hát thì tôi vẫn chủ trương hát sao cũng được. Quan trọng nhất là lời ca phải tự nhiên lưu loát không ngượng ngập, nếu câu cú không bị khác nghĩa quá hoặc… vô nghĩa. Thành ra, nhạc KJ cũng hơi… tam sao thất bổn.
Bài nhạc hôm nay là như vậy.
Cám ơn anh Dục đã gửi một ca khúc thật xuất sắc của một thời.
Vừa Khi Ta Đi Ngang Qua Phoenix
```
Vào khi ta đi ngang qua Phoenix
Nàng vừa thức giấc thôi
Nàng nhận ra phong thư ta đã ghi
Trong giờ giữa khuya
Nàng cười khẽ khi đến chỗ ta nói
Rằng ta sẽ ra đi
Vì đôi khi ta đã ra đi nhưng chẳng xa được lâu
Vào khi ta đi ngang Albuquerque
Nàng đã đến chỗ làm
Rồi khi ngưng tay, đi ăn trưa
Nàng gọi số ta
Nàng cứ mãi ngóng giữa khoảng trống từng đợt tiếng chuông reng
Còn mãi không ngừng reo
Vào khi ta đang vô Oklahoma
Nàng đã ngủ yên
Trở trăn trong mơ
Thầm kêu tên ta thật thiết tha
Nàng khóc lúc nghĩ đến là ta đã ra đi
Dù bao nhiêu lâu nay vẫn hay lời ta nói nhưng
Nàng chẳng hề chịu tin
Ta bây giờ đã xa
```
By the Time I Get to Phoenix
```
*By the time I get to Phoenix
She'll be risin'
She'll find the note I left hangin'
On her door
She'll laugh when she reads the part
That says I'm leavin'
'Cause I've left that girl so many times before
By the time I make Albuquerque
She'll be workin'
She'll prob'ly stop at lunch
And give me a call
But she'll just hear that phone keep on ringin'
Off the wall
That's all
By the time I make Oklahoma
She'll be sleepin'
She'll turn softly
And call my name out loud
And she'll cry just to think I'd really leave her
Though time and time I've tried to tell her so
She just didn't know
I would really go*
```
• Nguyên tác: Biển, Hỡi Ơi• Nhạc & lời: Ngu Yên• Trình bày: Nguyễn Thảo• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ• Ghi âm: ElevenSixteen Soundscape• Final mix: LeVuMusic Studio• Graphics: Concept by MarcMarc
NT: Tuần vừa qua, hôm chủ nhật, tôi và Duyên hẹn anh Ngu Yên và chị Ngọc Phụng đi ăn trưa. Một ngày Houston trời thật đẹp. Nắng mượt mà. Gió hiu hiu. Ngồi ngoài patio của nhà hàng, trong cái lạnh gây gây, dưới một lò sưởi nhẹ, nhâm nhi những ly rượu pinot noir và nói chuyện “tào lao” thì không còn gì bằng. Chúng tôi gợi lại vài kỷ niệm từ những ngày cuối trước khi rời Việt Nam. (Tôi, anh NY và chị NP đã ra đi cùng chuyến tàu.) Nhưng lạ thay, những chi tiết nho nhỏ không hiểu sao nay đã trở thành dị biệt. Chúng tôi phân vân không biết bằng cách nào chúng tôi đã leo từ chiếc ghe gỗ lên chiến hạm của Đài Loan. Tôi nhớ là một sợi giây thừng thắt gút. Anh bảo không phải, như vậy làm sao mấy bà leo được, chắc phải là cái thang giây… v.v…
Rõ là trí nhớ đã được gạn lọc theo thời gian, tuy đó là trí nhớ về một sự kiện quá to tát trong đời người.
Sau hôm đó, tôi đã nhờ anh viết lời ngỏ cho ca khúc Biển, Hỡi Ơi mà anh đã gửi cho tôi khá lâu. Tôi rất thích cách anh viết những câu nhạc “hóc búa” cho một giai điệu “hóc búa” nhưng lại được Lê Vũ giàn dựng trên khung morna, một loại nhạc luôn luôn mang mùi vị quê hương, biển, và cái chết, đối với tôi. Bản hòa âm nháp đầu tiên chính xác tiết tấu morna, tôi hát hụt hơi. Lê Vũ bảo tôi: nếu làm chậm lại thì sẽ rất… bolero. Bàn tới thảo lui, LV đã phải chịu hạ tốc độ xuống một chút xíu, cho tôi kịp thở trong lúc hành xử câu nhạc.
Sau đây, Ngu Yên viết về Biển, Hỡi Ơi**
``` Biển: Hù Hù, Con Tôm Hùm
Biển là nơi chất chứa nhiều kỷ niệm của nhân loại, trong đó có tôi. Biển cũng là một nghĩa địa mênh mông chôn cất hàng tỷ sinh mạng, trong đó, chưa có tôi. Nói một cách mộng mơ hơn, biển là niềm vui và nỗi buồn, là vui sướng và khổ nạn. Nhưng khó mà biết được, biển vô cùng độc ác, dù ngoài mặt xanh trong, tung tăng những đợt sóng trắng. Trông hiền lành, thậm chí dễ thương, như nhiều người xung quanh. Có bao nhiêu lần chúng ta ngạc nhiên hoặc đau lòng vì sự tráo trở của những người quen biết hiền lành? Họ là một loại biển sâu, thăm thẳm, một loại nghĩa địa nước.
Tôi lớn lên dọc theo bờ biển, chôn vô số kỷ niệm dưới cát và nước mặn. Thời mới tập bơi là lúc thời trang bikini xuất hiện. Kỷ niệm này ấn tượng. Những cô nữ sinh chuyên mặc áo dài kín đáo, bỗng dưng, dưới ánh mặt trời, trở nên trần. [Tôi biết các bạn đọc là những người tử tế, người Việt tử tế, không thích đọc những văn phong chính xác, lột vỏ, trần tục, vì vậy, tôi phải sửa đổi nhiều từ vựng, dù kém sự thật. Ví dụ, cô ấy trần truồng, tôi sẽ viết là cô ấy trần trụi. Hoặc anh ấy khỏa thân, tôi sẽ viết, anh ấy không thấy. “Khỏa thân” viết thắt là k.t., tạm gọi là không thấy, một ngụ ý khi gặp trường hợp này, che mắt lại, chỉ nên nhìn qua khe hở của năm ngón tay.] Vâng, tôi lớn lên với biển rồi bỏ đi theo biển.
Bất kỳ thứ gì gọi là kỷ niệm, tức là thuộc về trí nhớ, nhưng trí nhớ không có bảo hiểm, không có nhân chứng, thường hay thay đổi. Các nhà khoa học tâm lý chứng minh, trí nhớ thay đổi dần dần theo thời gian, delete bớt một số chi tiết mà mình không thích, và add-on vào những chi tiết tương tựa nhưng thơm hơn.
Một ví dụ ngắn thôi. Khi thấy cô bạn học cùng lớp thoát ra khỏi áo dài quần kín, biểu lộ sau lớp bikini, quỉ thần ơi, đời nào có thể thấy được lỗ rún của thiến nữ mới lớn, vậy mà bikini cho phép. Bây giờ nhớ lại, Chà, hầu hết những lỗ rún lộ diện là những nụ cười mũm mĩm, cười phơn phớt, cười duyên dáng. Dĩ nhiên, vẫn có những cô mặc áo tắm một mảnh che kín bụng. Tôi doán chừng, có lẽ nụ cười ấy toe toét hoặc nổi cộm, nghĩa là hô. Ngậm ngùi, vì người tôi để ý, không mặc bikini.] Do đó, đa số kỷ niệm thường mang lại niềm vui, sự hài lòng, bùi ngùi (cũng là một cảm giác hay hay,) ngậm ngùi (cảm giác lãng mạn,) cho dù là một kỷ niệm xấu, nhưng khi nhớ lại, có hình ảnh, có câu truyện, nhưng ít đi cảm giác, cảm xúc, thành thử vẫn là một bông hoa đẹp dù không thơm hoặc hơi thủm.
Còn rất nhiều niềm vui nỗi buồn với biển để kể lại, nhưng hôm nay tôi được yêu cầu nói với bạn đọc, vì đâu, vì sao, ca khúc “Biển, Hỡi Ơi” ra đời hoặc qua đời.
Trước hết, khi được nghe bản nháp, tôi thầm nghĩ, anh nhạc sĩ Lê Vũ đã sắp xếp âm thanh và nhạc khí bài này vừa sáng tạo vừa phù hợp với nhạc đảo. Tiếng trống hơi hám island rhumba đều đặn nổi bật biểu tượng tiếng sóng đều đặn đại diện cho biển, tạo cái không khí của nhạc Fado. Tiếng hát của Nguyễn Thảo đã làm cho ca khúc này trở nên dễ dàng, mặc dù đây là một ca khúc khó diễn đạt. Tôi yêu thích bản nháp dù hơi bị nhanh, khiến người nghe chưa quen, chưa kịp thưởng thức ca từ. (Nhạc Fado thường ở tempo nhanh, tuy nhiên, có một số ở tempo chậm hơn. Nhưng hầu hết đều từ tempo 100 trở lên.) Tuy nhiên, tôi không dám chắc như vậy, vì tôi bị điếc tai đến 70%. Tai điếc mà nghe nhạc là một nghệ thuật ẩn núp nhiều tai họa. Cảm ơn hai nghệ sĩ còn tai tốt.
[Nhưng tôi biết các bạn nghe ca khúc này, sẽ không thích và có lẽ nghi ngờ trình độ đánh giá âm nhạc của tôi, hoặc sẽ gật gù, cũng đúng, điếc mà. Hãy cho tôi giải thích: đây là loại ca khúc Fado, nhạc Morna, nhạc đảo, nhạc vui một cách buồn, nhạc cười một cách mếu. Hầu hết các bạn chưa quen. Tương tựa như, các bạn đã quen thuộc hình ảnh mỹ nhân hai mắt là như thế nào, chàng đẹp trai hai mắt thì ra sao. Bỗng nhiên, một hôm gặp đôi trai tài gái sắc đến từ hành tinh khác, có ba mắt. Ôi, dù có đẹp cách mấy, họ làm bạn kinh sợ, bịt tai bỏ chạy. Nhưng nếu bạn đừng chạy, nấn ná chơi đùa thưởng thức họ, dần dần sẽ quen. Lúc bấy giờ, ba mắt không còn là vấn đề, nhìn những nơi khác trên vóc dáng đó, ừ cũng hấp dẫn như hai mắt. Và nhờ vậy, nếu mốt mai bạn gặp bốn mắt, năm mắt, nhiều mắt, sẽ không làm bạn khiếp đảm.] Trở về với biển và hỡi ơi.
Dù sao, nếu ai đã từng là người di tản, người vượt biển, người chứng kiến hành vi độc ác của biển, sẽ không bao giờ quên. Không phải chờ đến 30 tháng 4 mới nhớ lại, mà những cảnh tượng buồn đau này thường rổn rảng hoặc thì thào trong giấc mơ.
Mỗi năm, xa dần câu chuyện di tản nguyên bản, giấc mơ của tôi về ngày theo biển bỏ nhà cũng dần dần thay đổi. Lạ thật, nhiều khi nghĩ lại kỹ càng, thấy một số chuyện đã biến dạng. Ví dụ như anh lái thuyền bị câm, bỗng dưng hình như anh ta nói với tôi điều gì trước khi từ giã. Giấc mơ khiến tôi nghi ngờ anh ta là người nằm vùng. Lúc vượt biển tôi đi với người yêu, nay đã thành vợ 49 năm. Vậy mà, trong một giấc mơ, tôi đi với một cô nào khác, lạ hoắc, nhưng cũng vô cùng tình tứ. Lạ chưa.
Gấc mơ mà ám ảnh của nó đã thúc đẩy tôi viết bài nhạc Fado Morna này cũng bắt đầu từ con thuyền vượt biển. Sóng gió kinh khủng. Khi sóng rút, như một hố sâu, con thuyền lao xuống kinh dị, rồi sóng trồi như ngọn đồi cao, đội con thuyền nhó xíu bay lên, để rồi lao xuống khủng hoảng. Một lúc thuyền vỡ ra từng mảnh nhỏ. Chồng chết vợ. Mẹ chết con. Anh chết em. Vàng chết. Kim cương chết. Nước ngọt thành nước mặn. Tôi vùng vẫy. Tôi bơi. Tôi hèn, vì không nhớ quay lại cứu người yêu. Tôi gần chết. Vậy mà lên được một hòn đảo, nhớ lại, giống hòn Yến ở Nha trang. Lưu lạc trên đảo. Tôi nghe có tiếng người. Khóc? Không giống. La hét, than thở, không phải. Tôi tìm đến và thấy bà lão ngồi quay lưng, hướng vào ngôi mộ. Bịt khăn che đầu như mấy cụ già ở miền nam. Âm thanh bà phát ra nghe hù hù, có lẽ là tiếng khóc đã không còn giai điệu, không còn âm vực, thanh quảng chảy máu. Hù hù, tôi đến gần hỏi han. Bà không trả lời, không quan tâm. Hình như đau đớn đã làm bà mất trí. Tôi vịn vai và kéo bà quay lại. Thế giới sống có nhiều điều bất thường kỳ lạ xảy ra. Thế giới mơ còn bất ngờ, lạ lùng hơn nữa.
Không phải bà, mà là một con tôm hùm rất lớn đang kêu hù hù. Kinh khiếp, giật mình thức dậy, thấy mình còn nắm tay vợ chặt cứng. Thế mới biết, khi thất thế, anh hùng nào cũng cần có vợ để vịn, đứng lên.
Bị ám ảnh mấy tháng dài. Tôi viết ca khúc này với lời lẽ mộng mị. Tôi biết các bạn nghe nhạc là người tử tế, chưa quen với tôm hùm bịt khăn, chưa bao giờ nghe hù hù trong ca từ. Thôi, để kéo ngắn khoảng cách giữa hai mắt và ba mắt, tôi sửa hù hù thành ơi ơi. Nghe quen thuộc hơn. Chắc chắn các bạn đã từng gọi, mình ơi, anh ơi, em ơi… Trời ơi… không thể xa lạ, và dĩ nhiên, cũng quen thuộc tâm sự vợ chờ tin chồng di tản, mẹ chờ tin con vượt biển….
Chúc các bạn vui chơi và âu yếm ca khúc ba mắt.
Ngu Yên
25 tháng 4, 2024
Tái bút: Có lẽ, bạn cũng như tôi ngẫm nghĩ, tại sao tôm hùm? Giấc mơ khó mà giải thích. Có lẽ, vì trong các loại đồ biển, tôi thích ăn tôm hùm. Thú nhận vậy thì ghê quá. Có lẽ, đúng hơn, vì tôm hùm ăn quá nhiều xác người ở đáy biến. Trong một câu truyện tôi đã đọc và trí nhớ đổi thay, con tôm hùm là người phục vụ nghĩa địa biển. Ở đây, nó có vẻ đại biểu cho thần chết? Lần tới, khi ăn tôm hùm, bạn tìm thử, tìm kỹ, có chăng một mảnh xương?
``` Biển, Hỡi Ơi
```
Hỡi ơi
Cha ra biển khơi đuổi ngàn con sóng qua khỏi chân trời
Hỡi ơi
Mẹ mang ánh trăng về thắp giường khuya chờ nghe bão tố
Hỡi ơi
Có kẻ qua đời
Vừa gió, vừa mưa, vừa sóng...
Nổi trôi từng hơi thở thoi thóp qua ngày...
Ơi
Nước mắt vẫn rơi
Sóng chết vẫn cao
Em nhỏ lớn lên vào biển...
Hỡi ơi
Anh ra biển khơi hóa thành con cá không biết đâu tìm
Hỡi ơi
Chị mua nắng khô về cúng trời mây bụng nghe tiếng khóc
Hỡi ơi
Có bé ra đời
Vừa chát, vừa chua, vừa đắng...
Vẫn không làm sao ra khỏi biển quê nhà
Ơi
Vẫn ước muốn nhìn
thấy bóng dáng chim
bay qua khỏi chân trời bão
Hỡi ơi... ```
• Nguyên tác: Rhythm of the Rain• Nhạc & lời: John Gummoe• Lời Việt: Trường Kỳ• Trình bày: Lê Vũ• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ• Ghi âm & final mix: LeVuMusic Studio• Graphics: Concept by MarcMarc
NT: Nhạc sĩ John Gummoe đã viết ca từ cho Rhythm of the Rain vào một đêm mưa gió bão bùng, khi chiến hạm US Jason AR8 đang lênh đênh trên Thái Bình Dương. Nằm trong cabin, ông lắng nghe tiếng mưa gõ nhịp trên boong tàu, và lời ca đã tìm đến với ông như thế.
Mãi cho đến một hôm ngồi bên chiếc piano, ông đã lần mò ra giai điệu cho lời mưa đêm nào. Một giai điệu trầm bổng nhẹ nhàng như lời ru của mưa và của đại dương. Một giai điệu đã nhanh chóng làm người nghe say mê.
Ca khúc bất hủ này đã được liệt kê vào 10 ca khúc được trình bày nhiều nhất trên thế giới vào thế kỷ 20.
Nhạc sĩ Trường Kỳ đã phổ lời Việt vào giai điệu nhẹ nhàng của Rhythm of the Rain: Tình Buồn Đêm Mưa, và một thời nhạc trẻ của miền nam Việt Nam.
Vậy đó, 50 năm đã trôi qua trong chớp mắt.
Tình Buồn Đêm Mưa
```
Lắng nghe mưa rơi rơi sao trong lòng ta bồi hồi
Phút chia ly ngày nào lệ tràn hoen mi
Còn nhớ chăng em khi xưa mưa rơi kề nhau nghẹn ngào
Cùng mong ước sao sẽ đừng chia phôi
Ngày đó tơ vương say sưa bên nhau triền miên quyện lời
Dắt đưa nhau hòa mình vào nhịp cung tơ
Nhẹ lắng như mơ miên man lao xao giọt mưa vào đời
Cùng nhau nắm tay bước nhẹ như thơ
Mưa, mưa rơi quạnh hiu chất cao ngập trời
Còn đâu người yêu ngày xưa cùng nhau hát ca tuyệt vời
Lòng bàng hoàng còn đâu phút giây êm đềm ngày mình bên nhau
Sầu chất trong ta miên man dâng lên lời ru trầm buồn
Gió hiu hiu nhẹ nhàng gợi mộng nhung tơ
Từng tiếng mưa rơi xôn xao mang theo ngàn câu muộn phiền
Còn chăng nữa đây khúc nhạc mưa rơi...
```
Rhythm of the Rain
```
*Listen to the rhythm of the falling rain
Telling me just what a fool I've been
I wish that it would go and let me cry in vain
And let me be alone again
The only girl I care about has gone away
Looking for a brand new start
But little does she know that when she left that day
Along with her she took my heart
Rain please tell me now does that seem fair
For her to steal my heart away when she don't care?
I can't love another when my hearts somewhere far away
Rain won't you tell her that I love her so
Please ask the sun to set her heart aglow
Rain in her heart and let the love we knew start to grow*
```
• Nguyên tác: L'Italiano• Nhạc: Toto Cutugno• Lời: Cristiano Minellono• Lời Việt: Quốc Tuấn• Trình bày: Phạm Hồng• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ• Ghi âm: Phạm Hồng Studio• Final mix: LeVuMusic Studio• Graphics: Concept by MarcMarc
NT: Ca khúc L’Italiano là một lời kêu gọi tình yêu quê hương tha thiết của người dân lưu vong. Được viết vào năm 1983 sau chuyến lưu diễn ở Toronto, nhạc sĩ Toto Cutugno và Cristiano Milnellono đã ưu ái tặng ca khúc này cho những người Ý đang tha phương trên xứ người. Giai điệu tuy dồn dập, nhưng nghe thật u hoài, đầy nhung nhớ. Lời ca nhắc đến một khung trời xa xôi, những cô thiếu nữ, những món ăn quen thuộc, mùi cà phê…
Lòng hoài hương là một thứ tình cảm không đơn thuần. Tuy đã gần 50 năm xa Việt Nam, nhưng tôi phải công nhận những kỷ niệm xưa vẫn còn ăm ắp. Chỉ cần một thoáng hương ngọc lan, một tiếng xào xạc của tàng dừa, một vị mằn mặn của gió biển, là trong tôi bao niềm nhung nhớ lại trở về.
Thế nhưng Say Tình lại là một thứ tình cảm khác.
Khi Phạm Hồng đề nghị hát ca khúc này, tôi không nhận ra. Bạn bảo tôi: Cứ nghe đi. Mày biết bài này mà.
Đúng như vậy. Giai điệu của L’Italiano thì rất quen thuộc, nhưng ca từ của Say Tình thì không.
Nhạc sĩ Quốc Tuấn đã đặt lời ca thật hấp dẫn, rạo rực men tình cũng như men rượu.
Tôi mang-máng nhớ hình ảnh Đàm Vĩnh Hưng chớp nhá rhinestones đầy người lảo đảo diễn xuất tâm sự một người đang say.
Tôi rất mừng là bạn đã phối một bản với tiết tấu chậm rãi hơn, âm vang jazzy hơn, không cường điệu, không chớp nhá…
Để cho tôi có thể mường tượng cô em đó chỉ là nhân cách hóa đất nước quê hương tuổi thơ của tôi.
Say Tình
```
Rót mãi những chén chua cay này
Lêu bêu như gã du ca buồn
Lang thang bước với nỗi đau
Với trái tim ta tật nguyền
Buồn nào đưa ta qua những nỗi đau thương này
Dặn lòng ta say cho quên đi đôi mắt u tình
Ánh mắt đắm đuối, đôi môi đam mê, đôi tay buông lơi
Em yêu đã giết ta trong một đêm u mê buồn
Vì yêu em nên ta đã hóa ngây ngô rồi
Mỗi sáng, mỗi tối, ta điên, ta say với bóng men
Đã thế những nỗi đau thương chua cay đâu không ai hay
Khi em đã bước theo tình vui kia đi rồi
Nào ngờ em quay lưng cho ta quá đau buồn
Giữa quãng đời làm người tình si quá mê dại
Ôm lòng vỡ nát
Trút hết trong ly rượu nồng
Rót mãi những chén chua cay này
Lêu bêu như gã du ca buồn
Lang thang bước với nỗi đau
Với trái tim ta tật nguyền
Đã trót, đã lỡ yêu em rồi
Con tim ta lỡ trao em rồi
Ta say, ta hát nghêu ngao lời tình si mê
Em có hay không nào
```
L’Italiano
```
Lasciatemi cantare
con la chitarra in mano
lasciatemi cantare
sono un italiano
Buongiorno Italia gli spaghetti al dente
e un partigiano come Presidente
con l'autoradio sempre nella mano destra
e un canarino sopra la finestra
Buongiorno Italia con i tuoi artisti
con troppa America sui manifesti
con le canzoni con amore
con il cuore
con più donne sempre meno suore
Buongiorno Italia
buongiorno Maria
con gli occhi pieni di malinconia
buongiorno Dio
lo sai che ci sono anch'io
Lasciatemi cantare
con la chitarra in mano
lasciatemi cantare
una canzone piano piano
lasciatemi cantare
perché ne sono fiero
sono un italiano
un italiano vero
Buongiorno Italia che non si spaventa
e con la crema da barba alla menta
con un vestito gessato sul blu
e la moviola la domenica in tivù
Buongiorno Italia col caffè ristretto
le calze nuove nel primo cassetto
con la bandiera in tintoria
e una 600 giù di carrozzeria
```
• Nguyên tác: Dona Dona• Nhạc & lời: Sholom Secunda & Aaron Zeitlin• Lời Anh: Kodesh & Schwartz• Lời Pháp: Vline Buggy• Lời Việt: Tuấn Dũng• Trình bày: Huy Thắng• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ• Final mix: LeVuMusic Studio• Graphics: Concept by MarcMarc
NT: Ở miền nam Việt Nam vào những thập niên 50, 60, 70, nghệ thuật như trăm ngàn bông hoa đua nhau nở. Từ văn chương, hội họa, kịch nghệ, điện ảnh cho đến ca nhạc, mọi ngành đều rầm rộ đâm chồi nẩy lộc.
Trong âm nhạc, vào thời điểm này, tuy giòng nhạc tiền chiến vẫn tiếp tục được yêu chuộng trong giới “trí thức”, nhạc Vàng lan tràn mạnh mẽ trong những xóm lao động, xen kẽ giữa những bài cải lương, nhạc lính. Trong đám sinh viên học sinh thì những ca khúc ấn tượng của Trịnh Công Sơn đã lôi họ vào mê hồn trận với những từ vựng lạ lùng, chẳng giống những gì đã có trước đó.
Rồi nhạc trẻ.
Đa số là những bài nhạc ngoại quốc được chuyển qua lời Việt. Trong những nhạc sĩ nổi tiếng về nhạc dịch thời bấy giờ, có Phạm Duy, Trường Kỳ, Nam Lộc đã cho thính giả nhiều bài nhạc ngoại quốc lời Việt thật… Tây, qua những tiếng hát trẻ của Thanh Lan, Cathy Huệ, Julie Quang, Paolo, Billy Shane, v.v…
Trong đó, Thương Tiếc, được nhạc sĩ Tuấn Dũng dịch từ bản Pháp Donna Donna, là một trong những ca khúc được rất nhiều người yêu thích.
Nếu các bạn đã từng theo dõi chương trình nhạc của Lê Vũ, có lẽ các bạn cũng chẳng lạ gì với tiếng hát của anh Huy Thắng. Anh là một nhạc sĩ từ trước 75, đã một thời hát nhạc trẻ ở Sài Gòn.
Giọng hát của anh là giọng hát nhạc trẻ của thời đó. Anh cũng là một người anh lớn trong ban nhạc mà tôi từng cộng tác. Và anh đã ra đi “theo mây bay quên cuộc đời” mấy năm rồi.
Có lẽ vì vậy mà tôi thấy lòng mình thật bồi hồi khi lại được nghe anh hát ca khúc này.
Thương Tiếc
```
Ánh đèn vàng hiu hắt, khói trầm cay đôi mắt
Em nằm đó sao thôi cười, thôi nói?
Dáng buồn còn vương nét Mắt huyền giờ đã khép
Em nằm đó như đang mơ mộng gì
Em theo mây bay quên cuộc đời, đời đầy nghĩa thương đau
Mây đưa em bay đi tìm trời, và nơi đó em có nhớ tôi?
Em ơi ,em ơi em, hỡi người yêu dấu!
Sao em yêu vội sớm ra đi?
Em ơi, em ơi em, hỡi người yêu dấu!
Đau lòng thay phút giây xa rời
Tiếng đàn ai buông lơi. Tiếng đàn như tiếng khóc
rung từng phím tơ não nùng ai oán
Khiến lòng tôi thổn thức, khiến lòng tôi ray rức
Môi mặn đắng nước mắt thương tiếc nàng
Em theo mây bay quên tình người, người đầy những dối gian
Mây đưa em bay đi về trời và nơi đó em có nhớ tôi
Em ơi, em ơi em, hỡi người yêu dấu!
Sao đôi ta vội sớm chia ly?
Em ơi, em ơi em, hỡi người yêu dấu!
Thế rồi tôi mất em suốt đời!
```
Donna Donna
```
*Il était une fois un petit garçon
Qui vivait dans une grande maison
Sa vie n'était que joie et bonheur
Et pourtant au fond de son cœur
Il voulait devenir grand
Rêvait d'être un homme
Chaque soir il y pensait
Quand sa maman le berçait
Donna, Donna, Donna, Donna
Tu regretteras le temps
Donna, Donna, Donna, Donna
Où tu étais un enfant
Puis il a grandi, puis il est parti
Et il a découvert la vie
Les amours déçues, la faim et la peur
Et souvent au fond de son cœur
Il revoyait son enfance
Rêvait d'autrefois
Tristement il y pensait
Et il se souvenait
Donna, Donna, Donna, Donna
Tu regretteras le temps
Donna, Donna, Donna, Donna
Où tu étais un enfant
Parfois je pense à ce petit garçon
Ce petit garçon que j'étais*
```
• Nguyên tác: ¿Dónde estás, Yolanda?• Nhạc & lời: Manuel Jiménez Fernandez• Lời Việt: Nguyễn Thảo• Trình bày: Minh Nguyệt• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ• Ghi âm: Trí Bùi Studio• Final mix: LeVuMusic Studio• Photo & graphics: MarcMarc
NT: Ban Nhạc Pink Martini có rất nhiều ca khúc cover rất tuyệt, và thường là những bài nhạc hiếm quý ít được nghe trong thời đại này. Trên mạng KẻJazz, chúng tôi đã chuyển đến các bạn nhiều ca khúc, như Veronique, Hãy Nhớ Đợi Chờ (Aspettami), Em Rất Yêu Của Tôi (Amado Mio), Cô Đơn (La Soledad), Những Chàng Trai Pireá (Ta Pedia Tou Pireá, còn được biết đến qua tựa đề Never On Sunday).
Lần này, KJ xin gửi đến các bạn một ca khúc khác được Pink Martini đã làm sống lại, tuy bản chính xuất hiện từ thập niên 1950 do Sonora Santanera trình bày.
Là một ca khúc thật buồn, là lời kêu gọi thiết tha của một kẻ thất tình với nàng kiều nữ Yolanda. ¿Dónde Estás, Yolanda? Em ở đâu, hỡi nàng Yolanda?
Nhưng trong tiết tấu của ca khúc này, ta chỉ cảm thấy sự nhộn nhịp sống động, thiếu hẳn nỗi buồn thê thảm của lời ca.
Cũng có lẽ đây là nét độc đáo của nhạc Mễ Tây Cơ.
Và có lẽ Minh Nguyệt là ca sĩ độc nhất có thể mang đến cho người nghe một nỗi buồn thật khác lạ, thật náo nhiệt.
Hỡi Em, Người Tình Yolanda
```
Nàng về đâu? Nàng về đâu, Yolanda?
Chuyện gì đấy? Chuyện gì đấy, Yolanda?
Còn tìm em, còn tìm em, Yolanda
Mà chẳng thấy, mà chẳng thấy, Yolanda
Và giờ đây nàng ở đâu, ở nơi nào?
Chuyện gì đã thật xảy ra, Yolanda?
Một mình anh còn tìm em suốt đêm ngày
Chẳng hề thấy được hình bóng Yolanda
Vì ánh mắt nàng tựa ngàn sóng
Và đôi môi nàng là lữa nóng
Ngọn lữa nung dục tình rực cháy
Tỏa ngát hương lòng vệ nữ
Thèm khát mắt nhìn thầm lóng lánh
Bờ môi hé nụ hồng bát ngát
Làm cho con tim anh thêm say sưa đam mê yêu nàng không nguôi.
Người nói thấy nàng thường dạo phố
Ngồi trong xe nhìn thật lộng lẫy
Thật kiêu sa, và thật xa vắng
Làm bao nhiêu người say đắm
Mà nếu có ngày nhìn thấy em
Chẳng biết nói gì vì quá yêu
Còn hơn trong cơn u mê, anh điên lên khi không được gần em
```
¿Dónde Estás, Yolanda?
*¿Dónde estás, dónde estás, Yolanda?¿Qué pasó, qué pasó, Yolanda?Te busqué, te busqué, YolandaY no estás, y no estás Yolanda¿Dónde estás, dónde estás, Yolanda?¿Qué pasó, qué pasó, Yolanda?Te busqué, te busqué, YolandaY no estás, y no estás YolandaTus ojos me mirarontus labios me besaroncon ese fuego ardienteardiente de mujerLa luz de tu miradael fuego de tus labiosflecharon a mi pecho y de ti me enamoréMe dicen que paseabasen un carro YolandaMuy guapa y arrogantey todos te silbabanSi un día te encontrarano sé que puedo hacerNo sé me vuelvo locosi ya no te vuelvo a ver*
• Nguyên tác: Both Sides Now• Nhạc & lời: Joni Mitchell• Lời Việt: Phạm Duy• Trình bày: Hồ Đắc Anh Thi• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ• Ghi âm: NN Recodring Studio Saigon• Final mix: LeVuMusic Studio• Graphics: Concept by MarcMarc
NT: Both Sides Now là một ca khúc của Joni Mitchell mà tôi rất thích. Lần đầu tiên tôi nghe, tôi nhớ hình như vào khoảng 12-13 tuổi. Tuy chẳng hiểu gì về những lời ca bóng bẩy, tôi mê mẩn cái giai điệu trầm bổng du dương, cứ lên cao, lên cao, rồi bỗng dung tụt xuống nghe thật thắm thía như nỗi vui buồn vô cớ của tuổi mới lớn.
Nghe kể rằng, Mitchell đang đọc cuốn tiểu thuyết Henderson the Rain King của Saul Bellow trên một chuyến bay. Đến đoạn Henderson, cũng đang ngồi trong máy bay, nhìn ra ngoài cửa sổ và thấy những đám mây bên dưới, cô Mitchell cũng gấp sách và nhìn ra ngoài trời. Trong giây phút mơ màng ngắm nhìn những đám mây trắng nổi trôi bềnh bồng, giai điệu và lời ca đã tìm đến với cô ta. Năm ấy cô chỉ vừa 23 tuổi.
Mitchell ghi âm nhạc phẩm này hai lần. Lần đầu trong tuổi 20 dưới dạng ballad; lần thứ nhì vào tuổi 50 trong phong cách jazz. Cả hai tác phẩm đã gây thật nhiều ấn tượng trong giới âm nhạc.
Anh Thi đã “đặt hàng” từ rất lâu. Tôi cũng có dự định viết lại lời Việt. Nhưng cuối cùng chúng tôi nghĩ bản dịch của Phạm Duy nghe quá thấm, nhất là nó đã nhắc nhở đến một thời tuổi thơ, nên chúng tôi đề nghị Anh Thi cứ hát như vậy.
Trong tiếng đàn rời rạc, tiếng hát của Anh Thi bay bổng nhẹ nhàng chắc chắn sẽ đưa các bạn về lại một vùng trời nào đó trong ký ức đầy mây trắng nổi trôi…
Hai Khía Cạnh Cuộc Đời
```
Mây xây lâu đài trên cõi trùng
Nhẹ nhàng như bông chuyn thành tơ buông
Mây như tóc thần uốn trên màn không
Tôi cho mây đẹp vô cùng.
Nhưng nay mây thay mầu trên khắp trời
Từng làn mây đen về làm mưa rơi
Bao nhiêu những điều tôi vẫn hằng mơ
Theo mây tan về tít mù.
Nay tôi xin nhìn mây tới hai lần
Nhìn khắp xa gần, nhưng vẫn cho rằng
Ðám mây, đám mây mông lung ảo huyền
Ôi mây, ôi mây, ôi mây là gì ? Mây huyền !
Như bao nhiêu chuyện thần tiên đẹp
Này là yêu anh, này là yêu em !
Bao nhiêu mối tình đến trong ngày đêm
Tôi cho yêu là lâu bền.
Nhưng nay tôi nghe chuyện như bắt đầu.
Từng người yêu nhau, từng người xa nhau.
Xa trong tiếng cười hay trong lời than.
Yêu đương hay là chán chường ?
Nay tôi xin nhìn yêu tới hai chiều
Dù ít hay nhiều, nhưng hết tin vào
Chữ yêu, chữ yêu lung linh ảo hình
Ôi yêu, ôi yêu, ôi yêu là gì ? Hỡi tình !
Lo âu hay là tự tin nhiều
Hoặc là hoang mang, hoặc là tin yêu
Bao nhiêu khát vọng, bấy nhiêu chờ mong
Tôi cho cõi đời dễ dàng
Nhưng nay tôi nghe đi sao khác thường
Bạn bè hôm qua, bạn bè hôm nay
Bao nhiêu tháng ngày, bấy nhiêu đổi thay.
Trong tay nhưng rồi mất hoài
Nay tôi xin nhìn kiếp sống hai bề
Ðời sống đi về nhưng sẽ ước thề
Sống như, sống như giấc mơ hiện về
Sinh ra, sinh ra, sinh ra làm gì ? Hỡi đời !
```
Both Sides Now
```
Rows and floes of angel hair
And ice cream castles in the air
And feather canyons everywhere
I looked at clouds that way
But now they only block the sun
They rain and they snow on everyone
So many things I would have done
But clouds got in my way
I've looked at clouds from both sides now
From up and down and still somehow
It's cloud illusions I recall
I really, really don't know clouds at all
Moons and Junes and Ferris wheels
The dizzy dancing way that you feel
As every fairy tale comes real
I've looked at love that way
But now it's just another show
And you leave 'em laughing when you go
And if you care, don't let them know
Don't give yourself away
I've looked at love from both sides now
From give and take and still somehow
It's love's illusions that I recall
I really don't know love
I really don't know love at all
Tears and fears and feeling proud
To say, "I love you, " right out loud
Dreams and schemes and circus crowds
I've looked at life that way
Oh, but now old friends, they're acting strange
And they shake their heads and they tell me that I've changed
Well, something's lost, but something's gained
In living every day
I've looked at life from both sides now
From win and lose and still somehow
It's life's illusions I recall
I really don't know life at all
```
• Nguyên tác: Non Dimenticar• Nhạc & lời: P.G. Redi & Michele Galdieri • Lời Anh: Shelley Dobbin• Lời Việt: Nguyễn Thảo• Trình bày: Đại Quỳnh• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ• Ghi âm: Fiori Studio• Final mix: LeVuMusic Studio• Graphics: Concept by MarcMarc
NT: Tuần lễ này, KẻJazz xin giới thiệu đến các bạn một tiếng hát mới, từ California. Phải nói xứ Cali xem như là thánh địa của âm nhạc Việt Nam hải ngoại, nơi không biết bao nhiêu nhân tài đổ dồn về từ khắp nơi trên thế giới. Một xứ xở trăm hoa đua nở, bách sắc vạn hương.
Cũng nơi này, lại có chàng ca sĩ mãi sống ẩn dật, theo đuổi lối đi riêng tư, tuy lòng đam mê âm nhạc của anh thật… ngút ngàn.
Chúng tôi gặp nhau, cùng trò chuyện một đêm đã xem nhau như tri kỷ âm nhạc. Anh nói rất nhiều về những ca khúc cổ điển và bán cổ điển. Giọng hát của anh mang nhiều màu sắc cổ điển, từ cách phát âm, cách kiềm chế hơi thở, cách ngân, đều mang hơi hướm của người chuyên về opera. Tôi gạ anh hát nhạc jazz vì tôi biết có rất nhiều ca sĩ jazz xuất thân từ classic. Và anh đã vui vẻ nhận lời mặc dù chưa nghe nhiều nhạc của KẻJazz. Xin chân thành giới thiệu Đại Quỳnh.
ĐQ: Đại Quỳnh rất hân hạnh đóng góp vào tủ nhạc KeJazz với nhạc phẩm Xin Đừng Quên, lời Nguyễn Thảo, hòa âm phối khí Lê Vũ.
Trước hết xin được tự giới thiệu về mình. ĐQ có đam mê âm nhạc từ nhiều năm. Cơ duyên đưa đến lần gặp gỡ NT vào cuối năm 2023, và trao đổi ý niệm tương đồng về âm nhạc. Sau đó thì quen với LV và bắt đầu biết về quá trình của KeJazz. Khi NT và LV đề nghị ĐQ hát một bài với KeJazz, thì mặc dù ĐQ không quen thuộc với cung cách hát jazz, nhưng vì người ca sĩ ĐQ ái mộ từ lâu là Nat King Cole, nên ĐQ đã chọn nhạc phẩm Non Dimenticar.
Nói về nguồn gốc của Non Dimenticar, thì đây là một nhạc phẩm Ý được sáng tác ở đầu thập niên 1950, chủ đề cho phim Anna thời đó. Về sau, bài này trở thành phổ thông hơn, nhất là sau khi được trình bày bởi Nat King Cole.
Về lời nhạc Xin Đừng Quên, NT đã dựa ý nội dung của Non Dimenticar. ĐQ rất thích câu “Ân tình anh thắp ngàn sao vào giấc khuya”. Thông thường nhạc Ý, từ opera cho đến pop (và lưng chừng pop opera), những lời nhạc tương đối là giản dị, so với sắc thái lả lướt của Việt ngữ, nhưng hàm chứa rất nhiều cảm xúc. Điều mà NT thực hiện được ở đây là sự chọn lựa đúng từ Việt để vẫn giữ được nét nguyên thủy của Non Dimenticar.
Về hòa âm phối khí thì LV đã jazz hóa và làm trẻ trung năng động Non Dimenticar hơn, so với phiên bản hòa âm theo pop ballad của thời 1950s.
Xin Đừng Quên
```
Non dimentica
Nghĩa là em hỡi đừng quên tình yêu này
Vì em như nắng mai
Rọi đời anh ấm êm
Và em gắng đừng quên
Ân tình anh thắp ngàn sao vào giấc khuya
Gọi tình em thiết tha
Từng đêm anh có em
Xin đừng quên, em nhé
Hương nồng môi hôn ấy
Và hơi ấm vòng tay này
Cho lòng thêm ngây ngất
Say tình yêu trong giấc
Trường canh, hay chỉ là thoáng giây?
Đừng quên nhé, người yêu
Con đường ta đã từng qua, đường quá dài
Vì khi tim đã yêu
Sẽ muôn đời đợi mong
Cho đến khi anh có em
```
Non Dimenticar
```
*Non dimenticar
Means don't forget you are, my darling
Don't forget to be
All you mean to me
Non dimenticar
My love is like a star my darling
Shining bright and clear
Just because you're here
Please do not forget
That our lips have met
And I held you tight dear
Was it dreams ago
My heart felt this glow
Only just tonight dear
Non dimenticar
Although you travel far, my darling
It's my heart you'll own
So I'll wait alone
Non dimenticar
Se ci separò se ci allontanò l'ala del destino
Non ne ho colpa no e mi sentirò sempre a te vicino
Non dimenticar che t'ho voluto tanto bene
Forse nel mio cuor puoi trovare ancor
Tanto e tanto amor*
```
• Nguyên tác: The First Time Ever I Saw Your Face• Nhạc & lời: Ewan MacColl• Lời Việt: Nguyễn Thảo• Trình bày: Nguyễn Thảo• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ• Ghi âm: ElevenSixteen Soundscape• Final mix: LeVuMusic Studio• Graphics: Concept by MarcMarc
NT: Tôi lại hỏi ông AI: Làm ơn viết cho tôi một bài dẫn nhập cho ca khúc nổi tiếng The First Time Ever I Saw Your Face, bản tiếng Việt.
Chỉ năm giây sau, tôi đã nhận được bài viết ngắn gọn, bằng tiếng Việt:
“Nhìn lần đầu tiên thấy khuôn mặt của em, ánh mắt tôi bỗng chốc dừng lại. Tôi như bị hút vào một vũ trụ riêng, nơi mà mặt trời mọc từ đôi mắt em, và những ngôi sao trải rộng trên bầu trời đêm là những món quà em dành tặng cho tôi. Đêm đó, không gian trống rỗng bỗng trở nên ấm áp và đầy hy vọng.
“Chúng ta cùng lắng nghe phiên bản The First Time Ever I Saw Your Face của Ewan MacColl và Peggy Seeger, được dịch và hòa âm bởi những ngón đàn guitar mềm mại. Bài hát này đã đi vào lòng người, và lần đầu tiên tôi nghe, nó đã để lại dấu ấn mãi mãi trong tâm hồn.”
Tôi lại thêm: Tựa đề cho bản dịch là Phút Nguyên Sơ, xin cho biết ý kiến.
Trả lời: “Phút Nguyên Sơ, một tên đầy tinh tế và lãng mạn, mang theo hơi thở của những kỷ niệm đầu tiên. Tôi cảm nhận rằng tên này thể hiện sự ngọt ngào và đầy hy vọng, giống như lần đầu tiên chúng ta nhìn thấy khuôn mặt của người mình yêu. Có lẽ trong những phút nguyên sơ ấy, tâm hồn ta trở nên trong trẻo và đẹp đẽ hơn bao giờ hết.
Phút Nguyên Sơ là một cái tên đầy ý nghĩa, và tôi tin rằng bài hát này sẽ đọng mãi trong trái tim của những người yêu âm nhạc.”
Ông AI này thật thâm thúy. Chữ nghĩa tiếng Việt bay bướm quá. Điệu này chắc tôi sẽ đệ đơn xin nghỉ việc KeJazz sớm thôi.
Cũng xin giới thiệu lại một phiên bản Việt mà Lê Vũ đã dịch, hát cùng những “ngón đàn guitar mềm mại” từ năm 2018, Anh Nhìn Em Phút Đầu.
Phút Nguyên Sơ
```
Lần nhìn em, thời gian lắng yên im lìm
Bình minh chơi vơi dâng lên mắt em
Và trời đêm có trăng mơ, có sao biếc hoang đường
Là em cho cuộc đời những huyền thoại
Lần đầu hôn em, nụ hôn ngất say môi mềm
Cuồng xoay không gian, trong tay anh run
Nhịp đập tim hoang mang của loài thú xa bầy
Chờ mong em tìm đến vỗ về, người tình
Vào nguyên sơ, thịt da ngát hương thơm nồng
Anh nghe tim anh vang sâu trong em
Niềm hạnh phúc đã lan xa sẽ tràn lấp chân trời
Và thiên thu là từng phút tuyệt vời, thật tuyệt vời
Khi anh nhìn em phút giây nguyên sơ
Anh nghe trong anh...
```
The First Time Ever I Saw Your Face
```
*The first time ever I saw your face
I thought the sun rose in your eyes
And the moon and the stars were the gifts you gave
To the dark and the endless skies
The first time ever I kissed your mouth
I felt the earth move in my hand
Like the trembling heart of a captive bird
That was there at my command my love
And the first time ever I lay with you
I felt your heart so close to mine
And I knew our joy would fill the earth
And it would last 'till the end of time
The first time ever I saw your face
Your face... your face... your face... your face...*
```
• Nguyên tác: Yesterday• Nhạc & lời: Paul McCartney• Lời Việt: Nam Lộc• Trình bày: Lê Vũ• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ• Ghi âm & final mix: LeVuMusic Studio• Graphics: Concept by MarcMarc
NT: Tôi không biết câu chuyện này có thật hay không, nhất là trong thời đại này, giả giả thật thật không thể nào kiểm chứng một cách mau lẹ được. Nhưng mà thế này: Một đêm nọ, ông nhạc sĩ Paul McCartney nằm mơ và nghe văng vẳng một giai điệu rất là lâm ly. Khi tỉnh giấc, ông vội vàng ngồi xuống chiếc đàn piano và ghi lại những nốt nhạc thần bí kia trước khi chúng phai mờ theo trí nhớ.
Trong lúc mài dũa lại giai điệu cũng như tìm ý cho lời nhạc, ông đã đặt một cái tựa đề thật lạ kỳ: Scrambled Eggs, Trứng Trộn. Nhiều người đồng ý là cái tên này chỉ là một cái mốc, một đánh dấu cho ông dễ nhớ lại giấc mơ đêm hôm trước.
Từ ngữ dần dà xuất hiện, và câu mở “yesterday, all my troubles seemed so far away” đã dẫn người nhạc sĩ đi suốt hành trình của ca khúc đầy hoài niệm về đời người. Tự đó, tựa đề Yesterday đã thay thế trứng trộn để đi vào thế giới âm nhạc qua bao thế hệ.
Nam Lộc là một trong những lyricist của VN trước 75, nổi bật với ca khúc Trưng Vương Khung Cửa Mùa Thu, đã viết nhiều lời ca cho những ca khúc ngoại quốc thời bấy giờ. Lời nhạc của Ngày Hôm Qua nghe ít tư lự hơn là bản gốc, nhưng có lẽ những hình tượng Paul McCartney đưa ra không gieo ấn tượng gì cho người Việt vào thời điểm đó.
LV: Tôi cũng đã có nhiều lần nằm mơ thấy mình viết được những câu nhạc rất hay. Tiếc là lúc tỉnh dậy thì câu nhạc nhớ được chỉ là một mớ hỗn độn như “trứng trộn” giống như giai thoại của ông PM. Điểm khác biệt chính giữa thiên tài âm nhạc PM và kẻ tầm thường như tôi là ông này vẫn có thể từ đám hỗn độn trứng trộn đó mà chia phân ra được “lòng trắng, lòng đỏ” để viết nên bản nhạc để đời cho bao thế hệ sau. Riêng tôi chỉ có thể tiếp tục mơ và thức dậy với một mớ mơ mơ hồ hồ.
Hầu như ai cũng có thể viết được một hai bài nhạc, miễn là có chút hiểu biết về nhạc lý và câu từ. Thậm chí có người chỉ âm ư, ngâm nga với lời nghĩ ra xong rồi nhờ người khác viết thành bài cho mình. Từ những “nhạc sĩ” “dở hơi” như vậy cho đến những nhạc sĩ thực thụ, chuyên nghiệp thì đã có biết bao nhiêu nhạc phẩm đã được cho ra đời. Thế nhưng trong muôn muôn, triệu triệu nhạc bản được sáng tác qua bao thế hệ, có được bao nhiều nhạc phẩm được sống mãi trong lòng người nghe như bài “trứng trộn” này?
Tôi chỉ có một ước mơ cỏn con: cho tôi nhớ lại được bài “trứng trộn” của riêng tôi khi mở mắt thức dậy. Nhưng cho đến giờ này, hỗn độn vẫn là hỗn độn.
Ngày Hôm Qua
```
Mới hôm qua
Buồn phiền trong tôi như đã bay đi xa
Mãi đến hôm nay tim còn thấy hoan ca
Tôi còn ngỡ như là ngày hôm qua
Nhớ trong tôi
Tưởng chừng như thời gian đã quên không trôi
Để chúng ta không còn cảm thấy chia phôi
Những gì đã qua, còn trong tim tôi
Hôm nay, tôi chẳng muốn đếm thời gian
Như tôi đã làm
Hôm nay, tôi cố gắng quên thời gian
Sao lòng vẫn nhớ?
Mới hôm qua
Tình yêu như bông hoa nở trong tim ta
Mãi đến nay tuy em đã bỏ đi xa
Tôi còn ngỡ như là ngày hôm qua
```
Yesterday
```
*Yesterday
All my troubles seemed so far away
Now it looks as though they're here to stay
Oh, I believe in yesterday
Suddenly
I'm not half the man I used to be
There's a shadow hanging over me
Oh, yesterday came suddenly
Why she had to go
I don't know she wouldn't say
I said something wrong
Now I long for yesterday
Yesterday
Love was such an easy game to play
Now I need a place to hide away
Oh, I believe in yesterday*
```
• Nguyên tác: Mad World• Nhạc & lời: Roland Orzbal• Lời Việt: Nguyễn Thảo• Trình bày: Nguyễn Thảo• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ• Ghi âm: ElevenSixteen Soundscape• Final mix: LeVuMusic Studio• Graphics: Concept by MarcMarc
NT: Như đã nói trước đây, bài nhạc Đời Cuồng Điên là bài thứ nhì “ăn liền” vì chuyến hành du của Lê Vũ. Tuy vậy, không có gì thoải mái “ăn liền” với ca khúc này.
Nguyên tác Mad World của Tears for Fears, ra đời vào năm 1999, nằm trong loại nhạc New Wave of New Wave (NWoNW), một sub-genre xuất hiện rồi biến mất rất mau chóng. Tuy vậy, bài nhạc này tồn tại và được rất nhiều ca sĩ cover (lại cover). Bản xuất sắc nhất có lẽ là của Gary Jules và tiếng đàn piano của Michael Andrew qua bộ phim Donnie Darko.
Bài nhạc “thiếu thoải mái” này cho ta một tâm trạng bi quan, bế tắc trong lời nhạc. Giai điệu lập đi lập lại lẩn quẩn trùng trùng điệp điệp, nhưng dồn dập, như bị một áp lực vô hình, cho đến câu giải phần bridge, với ca từ mang một cảm xúc dường như bớt bi quan, nhưng thật ra thì không phải như vậy. Rồi giai điệu nhanh chóng dẫn đưa người nghe trở lại với những áp lực bị kiềm hãm bế tắc.
Bài nhạc có một tốc độ nhanh. Ít ra là nhanh hơn bình thường tôi hay hát.
Tôi ghi âm vài lần, nhưng cuối cùng, phiên bản mà tôi thích nhất và đã chọn khi giọng hát của mình tự nhiên bể ra và hụt hẫng, vì không có gì hơn bằng chuyển đạt những cảm nhận nhất thời, tuy không được nét hoàn hảo mượt mà tôi cảm thấy như có vẻ gượng ép hơn là xúc cảm chân thật.
Đời Cuồng Điên
```
Ngồi nhìn quanh tôi nhiều người thấy quá quen thuộc
Toa xe u buồn, lắm nét chán chường
Cuộc chạy đua cho một ngày mới sắp bắt đầu
Loanh quanh vô định, đua trong miên trường
Lệ tuôn đã ngờ đầy ắp những chén rượu
Những ánh mắt nhìn, xa xăm vô hồn
Lòng buồn thiu, tôi gằm mặt uống nốt nỗi niềm
Hôm nay nơi này. Mai đây nơi nào?
Rồi đột nhiên tôi thấy cũng tức cười
Mà thấy cũng hơi ngậm ngùi
Lần chiêm bao tôi đã chết thật rồi
Mà chẳng có chi đau lòng
Lặng thinh tôi chẳng biết nói gì
Hồn trống vắng như không còn
Buồn sao khi loay hoay giữa đời này, vòng lẩn quẩn nhân gian
Điên cuồng, điên cuồng
Bầy trẻ thơ quá rộn ràng những phút ngóng chờ
Hôm nay sinh nhật, vui chơi sinh nhật
Dạy làm quen theo người đời với lắm ước định
Im nghe bao lời. Im nghe bao nhiêu lời
Ngày đầu tiên đi học lòng thấy quá bất an
Không ai quen mình, không ai quanh mình
Thầy gọi tên tôi, bài học thứ nhất vỡ lòng
Nhưng tôi vô hình. Tôi như vô hình
Thế giới quanh chỗ ngồi
Điên cuồng
``` Mad World
All around me are familiar facesWorn out places, worn out facesBright and early for the daily racesGoing nowhere, going nowhereTheir tears are filling up their glassesNo expression, no expressionHide my head, I wanna drown my sorrowNo tomorrow, no tomorrowAnd I find it kind of funnyI find it kind of sadThe dreams in which I'm dyingAre the best I've ever hadI find it hard to tell youI find it hard to takeWhen people run in circles, it's a very, veryMad world, mad worldChildren waiting for the day they feel goodHappy birthday, happy birthdayAnd I feel the way that every child shouldSit and listen, sit and listenWent to school and I was very nervousNo one knew me, no one knew me"Hello, teacher! Tell me, what's my lesson?"Look right through me, look right through meEnlarging your worldMad world
• Nguyên tác: Never My Love• Nhạc & lời: Donald J. Addrisi & Richard P. Addrisi• Lời Việt: Trường Kỳ• Trình bày: Triệu Vinh• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ• Ghi âm: Phòng thâu NTV• Final mix: LeVuMusic Studio• Image & graphics: AI per MarcMarc
NT: Không hiểu tại sao và từ đâu Việt Nam đã dùng tiếng Bắc như là tiêu chuẩn trong ca nhạc, văn chương, kịch (ngoài trừ cải lương). Ở đâu có chữ viết là đa số phương ngữ Bắc xuất hiện, ngay cả khi người đọc hoặc hát bằng một giọng không phải Bắc. Về sau, có nhiều phong trào đưa tiếng địa phương, đa số là tiếng Nam, vào văn chương, ca nhạc, thoại kịch, nhưng vẫn không phổ biến lắm. Tiếng Huế, tiếng Quảng, tiếng Bình Định, v.v… thì hầu như rất hiếm.
Tôi lớn lên ở Nha Trang, người gốc Huế và Bình Định, nên thổ âm rất nhập nhòe. Khi bắt đầu đi hát, tôi bắt chước những ca sĩ đương thời và dùng toàn phát âm Bắc. Tôi giả Bắc. Lâu ngày thành thói quen.
Như tôi đã nói lần trước, KeJazz sẽ thu lượm những đề tài về âm nhạc, nhất là thanh nhạc, và lần lược đăng tải trên trang KJ để mua vui… vài trống canh.
Hôm nay, tôi xin đăng lại bài viết của anh Ngu Yên về tiếng Bắc, đã lượm được ở Việt Báo. Bài viết có ít nhiều điều để ta suy ngẫm về cái mà ta cho là tiêu chuẩn, nhất là trong ngành ca hát. Bài được đăng với sự đồng ý của tác giả.
**Hát: Giả bắc, Tiếng Bắc, Giọng Bắc**Ngu YênLúc còn nhỏ, đi theo bà dì và ông cậu xem cải lương. Tôi đã từng say mê cổ nhạc như say mê tân nhạc. Cùng lứa tuổi, Hương Lan trên sân khấu, dưới ánh đèn, thỏ thẻ điệu ca vọng cổ, xàng xàng, lên cao, rồi xuống xề, khiến cậu bé hả miệng suốt buổi, đêm về mộng mơ. Đó cũng là một lý do tôi yêu thích ca khúc Những Ngày Thơ Mộng của Hoàng Thi Thơ. Đúng làm sao: *Tìm đâu những ngày chưa biết yêu? Chỉ thấy, thấy lòng nhớ thương nhiều. Rồi đêm ta nằm mơ, hồn say ta làm thơ. Ngồi ngâm trách lòng ai hững hờ…* Hồi đó, tôi bắt đầu làm thơ Lục Bát.**CHẤT BẮC VÀ CHẤT NAM**Nhưng tôi phát hiện sự khác biệt, khi nghe nghệ sĩ Bích Thuận, Bích Sơn … nổi tiếng từ Bắc vào hát cải lương. Họ hát vọng cổ bằng tiếng bắc và thuần túy giọng bắc. Hồi đó, chưa đủ khả năng thẩm định, nhưng khán giả vỗ tay mỗi khi xuống đèn đỏ, tôi cảm thấy không vừa lòng. Sau này, tôi thường ví như ăn món Mắm và Rau của miền Nam với rau muốn.Ra Hà Nội hát Chèo bằng giọng Nam, nếu không phải là hiện tượng ngộ nghĩnh, thì sẽ bị rượt đuổi khỏi sân khấu. Miền Bắc có hát Chèo, miền Nam có Cải Lương, miền Trung có Hát Bộ, những đặc sản này có lịch sử gắn liền với sở thích dân gian, lòng yêu chuộng của đám đông, vì vậy, có gì khác lạ, ngược ngạo, lập tức bị chê trách, phản đối. Cũng như: Hát tân nhạc “phải” hát bằng “tiếng” Bắc mới hay. Hát vọng cổ “phải” hát bằng “giọng” Nam, mới chỉnh. Nhưng rồi: “Nhớ chiều nồ em đếnh them anh. Hưa bên đường phố đõa lên đèn…” Nghe âm sắc giọng Quảng trong ca khúc Mưa Chiều Kỷ Niệm (tác giả: Duy Yên & Quốc Kỳ), ca sĩ Ánh Tuyết khiến tôi kinh ngạc, thích thú, ngưỡng mộ. Một lần nữa, tài hoa làm cho cuộc đời đẹp hơn một chút, trước khi nghe:Hóa ra điều hay, ý đẹp nằm ở nơi tài hoa phát diễn. Không biết từ bao giờ, ai nói, hầu hết người thưởng ngoạn tân nhạc đều đồng ý: Hát tân nhạc phải hát bằng tiếng Bắc mới đúng, nghe mới hay.Việc này do thói quen tạo ra sở thích, rồi sở thích xác định quan niệm, rồi quan niệm trở thành điều gì đáng tin tưởng, dùng làm tiêu chuẩn đo lường và đánh giá. Chất Bắc là nơi phát xuất tân nhạc: những nhạc sĩ sáng lập, những nhạc sĩ nổi tiếng, những ca sĩ thành danh đều là người miền Bắc. Họ viết nhạc bằng chất Bắc và hát bằng giọng Bắc. Cái đẹp lộng lẫy của ca khúc tân nhạc, cái hay vượt bậc của tài năng ca hát, đã chiếm ngự tâm tư thưởng ngoạn từ Bắc vào Nam. Chất Bắc, giọng Bắc, tiếng Bắc, nhạc sĩ Bắc, ca sĩ Bắc là hầu hết dòng nhạc Việt Nam. Rồi lẻ loi, nghệ sĩ Trần Văn Trạch xuất hiện trên sân khấu hát giọng Nam, Chiều mưa biên giới anh đi về đâu? Hay. Lạ. Nhưng chưa thể lay động thói quen cũ. Những ca sĩ về sau muốn hát ca khúc, trước tiên phải tập hát bằng tiếng Bắc. Các nhạc sĩ viết nhạc vô tư, theo thói quen, theo ám ảnh, viết bằng chất Bắc. Phải hát, phải viết như vậy mới hay. Chất Bắc? Tôi muốn nói về cá tính của khối: văn hóa, văn chương, nghệ thuật và ngôn ngữ ở miền Bắc. Phẩm chất của khối vô hình này ăn sâu, nẩy nở trong tâm trí của những người có gốc rễ với miền này.Cảm ơn phong trào nhạc dân gian ra đời, hùng mạnh theo lòng người, dưới lá cờ “Nhạc Sến”, bay phất phới bên cạnh Nhạc Vàng, (đa số là nhạc chất Bắc). Những ca sĩ hát giọng miền Nam cũng được yêu chuộng không kém gì Duy Trác, Lệ Thu, Khánh Ly, Tuấn Ngọc… Tuy họ xuất hiện gần đây, nhưng ảnh hưởng rộng lớn, chứng tỏ lòng thưởng ngoạn có phần đang chuyển hướng. Tiếc thay, biến cố tháng Tư năm 1975 làm gián đoạn phong trào đang rầm rộ. Mặc dù, mang chất Nam giọng Nam sang hải ngoại, nhưng gió ngoại quốc không thổi lá cờ này bay như một thời quá khứ vàng son.So sánh điều này không có ý phê phán hoặc định giá nhạc nào hay hơn, lối hát nào đúng hơn, chỉ để minh chứng: Tài hoa có khả năng bắt đầu một thói quen mới. Tuy không có thống kê rõ rệt, nhưng số người thưởng thức nhạc bình dân, (đa số là nhạc chất Nam,) nhiều hơn số người thưởng thức nhạc cao cấp. Và dĩ nhiên, không tránh khỏi, người nghe nhạc “cao” thường coi rẻ khả năng thưởng thức nhạc “thấp”, cho dù đứng sát vào nhau, chưa biết ai cao hơn ai. Thói quen coi rẻ những gì chưa biết rõ là thói quen cần thiết phải xét lại.Lập luận trên cần phải có thời gian, và nhiều tài hoa khác thường cho giới thưởng ngoạn âm nhạc đạt đến mức độ: nghe hát là nghe ca khúc của ai đó qua tiếng hát của một người, duy nhất, lúc đó, trình bày một sản phẩm nghệ thuật duy nhất, cho người nghe duy nhất, lúc đó. Hay hoặc dở chỉ lúc đó và duy nhất. Cho dù ca khúc được thâu băng, phát lại, mỗi lần đều có cảnh tứ khác biệt, tâm tư khác nhau, mỗi lần không giống nhau. Dù là ăn mì gói Ba Con Cua, mỗi lần ăn, trời nóng trời lạnh, ăn lúc buồn lúc vui, ăn với vợ, ăn với cô láng giềng, bạn có thấy khác chăng?**TIẾNG BẮC VÀ GIỌNG BẮC**Tôi nghĩ, có sự lầm lẫn.Hát theo tiếng Quảng. Có nghĩa, người hát tập phát âm cho giống người Quảng phát âm. Ví dụ: Một chiều lên đồi em làm thơ (Cỏ Úa, Lam Phương,) phải phát âm: Một chiều lên đầu em làm thơ… mới đúng tiếng Quảng.Hát theo tiếng Bắc. Có nghĩa, lời hát phải phát âm theo cách đọc của người Bắc, vì tiếng Bắc (Hà Nội xưa) đúng tiêu chuẩn n, ng, c, t, hỏi, ngã …v…v… chính xác. Người nghe không thể lầm lẫn giữa: gió thổi bạc tóc và gió thổi bạt tóc. Đây là việc học cách phát âm đúng với lợi ích không phát diễn sai ý nghĩa của ca từ. Nhưng hát theo tiếng Bắc không có nghĩa là hát theo giọng Bắc. Với phong trào Karaoke, trường phái Hát Cho Nhau Nghe, và chủ nghĩa Hát Một Mình Nghe, nhiều người đã nỗ lực hát y hệt người bắc hát, gọi là “giả bắc.” Thậm chí, có cả ca sĩ thành danh cũng hát “giả bắc” như một thông lệ cho vừa lòng người nghe.“Chất giọng tiếng Bắc” là một tài sản đặc thù của người Bắc. Một thứ tự nhiên kết thành của họ. Họ sinh ra ở miền Bắc, hoặc sinh ra trong gia đình người Bắc, lớn lên, hít thở, nói năng, buồn vui, yêu đương, mất mát, thất vọng, hy vọng, … sống với chất Bắc, tự nhiên, tự động họ sở hữu chất Bắc. Họ sở hữu truyền thống Bắc, lịch sử Bắc, tài hoa Bắc mà những người ở miền khác không thể có trong một thời gian ngắn luyện tập. Ngoại trừ, người đó có khả năng thiên phú về bắt chước. Hầu hết bắt chước hát chất giọng Bắc nghe ra giả. Hễ giả thì tự nhiên khó có cảm xúc thật. Hát mà thiếu cảm xúc vì lo giả, tự nhiên sẽ không đạt được nghệ thuật cao. Nghệ thuật, trước hết, là cảm xúc diễn đạt, bao gồm cảm xúc tâm tình và cảm xúc trí tuệ. Ngược lại, người Bắc có thể hát tiếng Nam, nhưng để thể hiện chất giọng Nam e rằng không có mấy ai? Có ai đã từng nghe người Bắc giả giọng Nam hát cải lương? Còn như dùng giọng bắc để hát vọng cổ thì: Trời ơi bởi sa cơ giữa chiến trường thọ tiễn, nên Võ Đông Sơ đành chia tay vĩnh viễn Bạch Thu Hà!” Hát tiếng Bắc sẽ bị ngậm miệng nghe đứt hơi ở “thọ tiễn”, “vĩnh viễn” vì vần “n”, trong khi hát tiếng Nam sẽ đi luôn một hơi dài biểu diễn (vì thọ tiễng và vĩnh viễng đều không ngắt chữ, mà vẫn hiểu rõ ràng,) rồi kéo dài ở chữ “Thu”, xuống đèn đỏ chữ “Hà”. Vỗ tay đôm đốp.Bất kỳ là thứ gì “tự nhiên” và “giả tự nhiên” luôn luôn có sự khác biệt. Những người tinh ý về “đẹp và hay,” tức là có trình độ nghệ thuật, sẽ nhận ra sự giả. Nhiều thứ trên cõi đời có thể giả, nhưng nghệ thuật không thể giả. Sở dĩ “thật” có giá trị vì “giả” không có giá trị. Nghệ thuật không cần chân thật, mà cần trung thực. Đó là vì sao, quái kiệt Trần Văn Trạch làm hàng ngàn khán giả say mê “Chiều mưa biên giới.” Nói một cách khác, hát có thể, hoặc theo ý số đông, “nên” hát phát âm theo tiếng Bắc, nhưng đừng giả giọng bắc. Đúng không?Đúng.Hãy so sánh Tuấn Ngọc và Nguyên Khang. Tôi không có ý nói, ai hát hay hơn ai. Tôi chỉ muốn nói, Tuấn Ngọc sinh ra trong gia đình người Bắc, sở hữu tiếng Bắc, chất giọng Bắc, hát hay quá sức. Nguyên Khang sinh ở miền Nam (Hốc Môn thì phải?). Khi hát, anh hát rất chuẩn tiếng Bắc nhưng nghe không có chất giọng Bắc. Nói bình dân hơn, anh phát âm chính xác nhưng không bắc rặt. Nghe biết ngay không phải dân bắc. Và Nguyên Khang cũng hát hay quá sức. Lúc khởi đầu bước vào làng nhạc, có thể nhận thấy Nguyên Khang bắt chước Tuấn Ngọc về nhiều phương diện trong nghệ thuật ca hát. Lúc đó, chàng chưa hay. Nhưng từ khi Nguyên Khang rời bỏ cái bóng Tuấn Ngọc để đi con đường riêng, tìm ra đúng phẩm chất trung thực của Nguyên Khang, chàng đã đạt được nghệ thuật ca hát. Mỗi người mỗi vẻ. Mỗi lần nghe đều tấm tắc.Kết luận, hát hay theo đám đông hiện nay, là hát tiếng Bắc nhưng không phải hát chất giọng Bắc.Chưa kể, nếu đào sâu hơn, chất giọng Bắc nghe hay là chất giọng Bắc Hà Nội ngày xưa, như chất giọng bắc của Duy Trác, Mai Hương, Kim Tước, Lệ Thu, Khánh Ly, …v…v.. Không phải phẩm chất giọng bắc nghe lanh lảnh, khắc nghiệt, như kim châm vào màng nhĩ.Có lẽ vì sự lầm lẫn giữa hát tiếng Bắc và hát giọng Bắc, nôm na là phát âm tiếng bắc và bắt chước âm sắc tiếng bắc, khiến cho một số người lên mi-crô-phone như con két tài tình. Lúc tôi còn lưu lạc, lang thang ở miền Trung, một anh bạn thân người thượng cho tôi con két, anh nói, nó đã lột lưỡi. Nghĩa là có thể học nói. Phòng trọ tôi thuê gần nhà chính của bà chủ. Ngày nào bà cũng mở máy băng lớn, chạy cuốn băng Tứ Quí triền miên. Bà nghe đến nhão dây băng, nhờ vậy, ngày nào con két cũng kêu la bài của Tuấn Ngọc hát: *Yêu là thêm thương đau với xót xa lệ tình khôn lau biết nói sao những khi âu sầu những khi uá nhầu tâm tư.* (Yêu. Văn Phụng.)Nó hát tiếng bắc chính xác, nhưng không phải giọng bắc.Trong thời kỳ di cư, 1954, sức ảnh hưởng tài năng và trí tuệ của người miền Bắc mang vào Nam không chỉ trên lãnh vực ca hát, mà rõ ràng và sâu rộng hơn trong môi trường văn chương. Võ Phiến, nhà văn hàng đầu của miền Bình Định, cũng là một trong số nhà văn nổi bật suốt thời gian 1965 qua đến hải ngoại, đã từng lập luận, muốn viết văn hay phải viết theo lối văn miền Bắc. Điều này chứng tỏ trong truyện ngắn và các bài viết của Võ Phiến, cú pháp và ngữ pháp rất phong thái Bắc kỳ. Trong khi, cùng thời, nhà văn Bình Nguyên Lộc, Sơn Nam, chữ nghĩa nổi bật với phong thái Nam kỳ, và nhà văn thế hệ sau Võ Phiến, người Bình Định, Nguyễn Mộng Giác, vẫn được ngưỡng mộ qua văn phong của người miền Trung. Tôi nhắc đến chuyện này để chúng ta thấy được áp lực và ám ảnh của khả năng văn học nghệ thuật từ miền Bắc tràn vào Nam. Hầu hết người thưởng ngoạn chấp nhận tinh thần này dễ dàng và tuân phục trong một thời gian dài đủ để xây dựng thành thói quen truyền xuống nhiều thế hệ, cho đến hiện nay. Một số ít văn nghệ sĩ, nhạc sĩ, thoát ra ảnh hưởng này, có lẽ, vì họ hiểu được cá tính của văn chương nghệ thuật bao gồm phần lớn là cá tính của tác giả, của người nghệ sĩ sáng tác hoặc trình diễn. Nhiều người tuy không biết hát, không biết nhạc lý, không biết kỹ thuật thanh nhạc, nhưng trời cho có giọng hát tốt, đôi khi, có giọng hát đặc biệt, hay hơn cả giọng ca sĩ thứ thiệt. Rồi gặp Karaoke như thuyền ra cửa sông, cứ theo chữ mà hát. Hát hoài, hát theo các ca sĩ lớn, hát y hệt. Nhìn hai cái miệng, một trong màn ảnh, một trên con người, nhịp nhàng, mở khép, không khác biệt, không biết ai là người dẫn bài hát. Nghề dạy nghề, tự nhiên hát đúng hơn, hay hơn. Biết nhảy đầm là biết nhịp. Dễ thôi. Keyboard là một nhạc khí điện tử lạ lùng có khả năng bao giàn cả ban nhạc. Nếu gặp phải một nhạc sĩ tài ba điều khiển, keyboard trở thành một dàn nhạc phối khí đáng kính nể. Người hát từ Karaoke lên Hát Cho Nhau Nghe như diều gặp gió. Vấn đề còn lại là hát bắc, hát giả bắc, hoặc hát theo chất giọng của mình với tài năng và cá tính riêng biệt.Tôi muốn dừng ở đây để phân biệt tài năng và tài hoa. Tài năng hầu hết mọi người đều có, không tài này thì tài kia, nhưng tài hoa ít có người sở hữu. Tài năng cao làm con người giỏi, xuất sắc, nổi bật, tài hoa làm cho tài năng trở thành thứ yếu. Ví dụ, nhiều thi sĩ có tài, làm thơ rất hay, nhưng làm thơ như Bùi Giáng thì phải có tài hoa. Nhiều người hát có tài, ít người hát tài hoa. Tài hoa luôn luôn đến từ trung thực. Khi những ai có ý định giả (trong bất kỳ loại nghệ thuật gì), tài năng giả có thể khiến cho họ nổi tiếng nhưng chỉ có tài hoa mới vượt được thời gian.Sau khi đọc bài này, mỗi khi đi đến nơi nào nghe hát, bạn có thể nghiền ngẫm, giám định, ai hát bắc, ai giả bắc. Những suy nghĩ âm thầm, nụ cười tủm tỉm, có khi, sẽ làm buổi nghe nhạc thêm thú vị.
Một Ngày Xa Em
Một ngày xa em, nắng không tươi màuChiều không mây trôi dật dờTràn muôn tiếc nhớTràn muôn tiếc nhớMột ngày xa em, gió vi vút buồnThoáng nghe như câu gọi hồnVề nỗi dĩ vãngVề nỗi héo tànHôm nào xa em, tê tái buồnBước chân lê trên khắp đường nhớ bâng khuângNgỡ ngàngMột ngày xa em, ý thơ không hồnLòng hoang vu như giận hờnĐường không nhớ lốiĐường quên lối rồi
Never My Love
*You ask me if there'll come a timeWhen I grow tired of youNever, my loveNever, my love**You wonder if this heart of mineWill lose its desire for youNever, my loveNever, my loveWhat makes you think love will end?When you know that my whole life dependsOn youYou say you fear I'll change my mindI won't require youNever, my loveNever, my loveHow can you think love will endWhen I've asked you to spend your whole lifeWith me?*
• Nguyên tác: Cry Me A River• Nhạc & lời: Arthur Hamilton• Lời Việt: Lê Vũ• Trình bày: Lê Vũ• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ• Ghi âm & final mix: LeVuMusic Studio• Image & graphics: AI per MarcMarc
LV: Tôi rất thưởng thức chord progression của bài Cry Me A River.
Người viết nhạc đã xử dụng nhiều hợp âm với cấu trúc đảo (inversion), thí dụ như Am7b5 để thay thế cho hợp âm thứ quãng 6, thí dụ như Cm6, để tạo nên cảm giác chao đảo, đớn đau. Đoạn giữa của bài được chuyển tông sau đó trở lại tông cũ thật tài tình. Nghe mê ly!
Lần trước khi thực hiện bài này với lời dịch của Ngu Yên, tôi đã tự nhủ sẽ trở lại bài này lần nữa. Nhưng khi mang nghe lại cách bạn trình bày Khóc Một Giòng Sông tôi thấy ngần ngại. Qua lời của Ngu Yên, bạn đã diễn tả bài một cách thoải mái, phóng túng thật dễ dàng. Tôi không làm vậy được. Tôi chỉ có thể thoải mái được khi có khuôn khổ rõ ràng để theo. Lời dịch của Ngu Yên hợp với cách hát buông thả của bạn hơn với kiểu hát của tôi. So đo một vài bữa, tôi quyết định dịch lại theo kiểu tôi hát được.
Thực hiện xong bài này tôi nghiệm lại một điều: Dịch nhạc khó quá! Tôi thật phục bạn và anh Ngu Yên sao có thể dịch nhạc nhanh và dễ dàng như vậy. Dịch cho sát nghĩa, sát ý nhạc và đồng thời sao cho phát âm được thoải mái khi hát thật là nhiều thử thách. Thêm nữa là phải chọn câu từ sao cho thi vị, dễ nghe. Tôi chào thua. Không biết người bạn mới AI của bạn có làm được không?
Chỉ riêng việc dịch tựa đề của bài cũng có khó khăn. Ngu Yên đã dịch là Khóc Một Giòng Sông. Vậy tôi nên dịch thế nào? Khóc Nức Nở? Khóc Sướt Mướt? Khóc Bù Lu Bù Loa? Và làm sao để nói lên cái ý mỉa mai của người kể chuyện? Bởi thế tựa bài đã qua 3, 4 lần thay đổi.
Biết đâu đến trước ngày cho bài lên tôi lại đổi tựa lần nữa?
NT: Cám ơn bạn đã có lời khen về chuyện dịch thuật. Thú thật với bạn, tôi vẫn còn học hỏi dài dài về vấn đề này, mà có lẽ cũng chẳng bao giờ dứt. Mỗi bài nhạc mới vẫn là một thử thách mới. Một bài nhạc có giai điệu cổ điển thì không thể nào có văn phong tân thời. Tương tợ như vậy, đa số nhạc blues cần lời mộc mạc hơn là óng ả mượt mà.
Nhưng thôi, hãy nói về hát. Tôi có đọc đâu đó về… phrasing. Đây là một kỹ thuật trong âm nhạc, nhất là thanh nhạc. Sau khi học phát âm chữ sao cho tròn trịa, sao cho đẹp (lại một vấn đề khác), thì bạn phải nghĩ đến cách giải quyết từng câu nhạc. Học trò thanh nhạc thường khởi sự bằng… đọc lớn lời ca, như đang diễn một thoại kịch. Đọc và giải quyết từng câu một. Đọc với tâm cảm của nhân vật bạn muốn thể hiện. Đọc với xúc cảm tương tợ nếu không phải là chính xác. Rồi sau đó, bạn mới giải quyết phần giai điệu, tiết tấu, v.v… rồi bạn ráp bài nhạc.
Tôi nghĩ đây cũng là một yếu tố quan trọng dưới đề tài chung: làm sao… hát.
Hy vọng trong những tuần lễ tiếp theo, ta sẽ nói tiếp về những đề tài khác trong nghệ thuật ca hát và trình diễn. Các bằng hữu của KeJazz gắng chờ nha.
Dẫu Cho Nước Mắt Chứa Chan
Dẫu em bây giờ cô quạnh(Dù) lệ rơi giữa khuya nát lòngEm dù buồn thương nước mắt tuôn chứa chanMắt ta giờ khô héoSẽ không còn khóc cho tình yêu xưa(Dù) biết em nao muốn quay về(Nhưng) tình xưa biết bao dối lừaNên dù lệ em có tuôn chứa chanMắt ta giờ khô héoSẽ không còn khóc cho tình yêu xưaEm có biết lòng ta đau đớn, (khi) em rời bỏ taMà sao ánh mắt em lạnh khôTa nhớ mãi, lời em đã nói, ôi lời đắng cayEm thì nghe lòng em đã chán chườngKhông còn yêu, còn thương, còn tiếc… (Nên) GiờDẫu em có nói gì(Thì)tình xưa đã tan biến rồiCho dù lệ tuôn đẫm đôi mắt emTrái tim (ta) giờ khép kínChút hương tình cũ nay giờ phôi phaChút hương tình cũ nay giờ nhạt phai...
Cry Me A River
*Now you say you're lonelyYou cry the long night throughWell, you can cry me a riverCry me a riverI cried a river over youNow you say you're sorryFor being so untrueWell, you can cry me a riverCry me a riverI cried a river over youYou drove me, nearly drove meOut of my headWhile you never shed a tearRemember, I rememberAll that you saidTold me love was too plebeianTold me you were through with meAnd now you say you love meWell, just to prove you doCome on and cry me a riverCry me a riverI cried a river over you*
• Nguyên tác: Greenfields • Nhạc & lời: Frank Miller, Richard Dehr & Terry Gilkyson • Lời Việt: Lê Hựu Hà • Trình bày: Lê Vũ & Nguyễn Thảo • Hòa âm & phối khí: Lê Vũ • Ghi âm: Eleven-Sixteen & LeVuMusic • Final mix: LeVuMusic Studio • Nghệ thuật: New Bing AI • … Continue reading "Đồng Xanh"
• Nguyên tác: You've Changed • Nhạc & lời: Bill Carey & Carl Fischer • Lời Việt: Nguyễn Thảo • Trình bày: Nguyễn Thảo • Hòa âm & phối khí: Lê Vũ • Ghi âm: Eleven-Sixteen Soundspace • Final mix: LeVuMusic Studio • Hình ảnh nghệ thuật: AI • Graphics: MarcMarc Để thay đổi không … Continue reading "Đã Đổi Thay"
• Nguyên tác: Under the Boardwalk • Nhạc: Kenny Young • Lời: Arthur Resnick • Lời Việt: Minh Nguyệt • Trình bày: Minh Nguyệt & Triệu Vinh • Hòa âm & phối khí: Lê Vũ • Ghi âm: Tri Bùi Studio • Final mix: LeVuMusic Studio • Photo & graphics: MarcMarc NT: Ca khúc Under … Continue reading "Gầm Cầu Về Nơi Đây"
• Nguyên tác: Amado Mío • Nhạc & lời: Doris Fisher & Allan Roberts • Lời Việt: Phạm Hồng • Trình bày: Phạm Hồng • Hòa âm & phối khí: Lê Vũ • Ghi âm: Phạm Hồng Studio • Final mix: LeVuMusic Studio • Photo & graphics: MarcMarc Cứ tự biên tự diễn hoài, đọc … Continue reading "Em Rất Yêu, Của Tôi"
• Nguyên tác: Why Should I Care? • Nhạc & lời: Clint Eastwood, Linda Thompson, Carole Bayer-Sager • Lời Việt: Nguyễn Thảo • Trình bày: Lê Vũ • Hòa âm & phối khí: Lê Vũ • Ghi âm & final mix: LeVuMusic Studio • Photo & graphics: MarcMarc NT: Tôi nhớ thời mới đặt chân … Continue reading "Đâu Mắc Mớ Gì"
• Nguyên tác: I Fall in Love Too Easily • Nhạc: Jule Style • Lời: Sammy Cahn • Lời Việt: Nguyễn Thảo • Trình bày: Vũ Đèo • Hòa âm & phối khí: Lê Vũ • Ghi âm: Studio Vũ Đèo • Final mix: LeVuMusic Studio • Photo: Vũ Đèo • Graphics: MarcMarc NT: Tôi … Continue reading "Vẫn Mù Quáng"
• Nguyên tác: Je Suis Malade • Nhạc: Alice Dona • Lời: Serge Lama • Lời Việt: Nguyễn Thảo • Trình bày: Nguyễn Thảo • Hòa âm & phối khí: Lê Vũ • Ghi âm: ElevenSixteen Soundscape • Final mix: LeVuMusic Studio • Photo & graphics: MarcMarc NT: Câu chuyện về ca khúc này cũng … Continue reading "Mê Sảng"
• Nguyên tác: El Choclo • Nhạc: Ángel Villoldo • Lời Việt: Anh Bằng • Trình bày: Triệu Vinh • Hòa âm & phối khí: Lê Vũ • Ghi âm: NTV Studio • Final mix: LeVuMusic Studio • Photo & graphics: MarcMarc NT: Bạn gửi cho tôi bài nhạc này với lời của ns Anh … Continue reading "Tình Yêu Như Mũi Tên"
• Nguyên tác: A Certain Sadness • Nhạc: Carlos Eduardo Lyra • Lời: John Court • Lời Việt: Nguyễn Thảo • Trình bày: Nguyễn Thảo • Hòa âm & phối khí: Lê Vũ • Ghi âm: ElevenSixteen Soundscape • Final mix: LeVuMusic Studio • Photo: Choe Nguyen • Graphics: MarcMarc NT: Có những ngày tháng … Continue reading "Nỗi Buồn"
• Nguyên tác: Adagio in G minor • Nhạc: Tomaso Albinoni (Remo Giazotto) • Lời English: Lara Fabian • Lời Việt: Nguyễn Thảo • Trình bày: Triệu Vinh, Lê Vũ, Nguyễn Thảo • Hòa âm & phối khí: Lê Vũ • Ghi âm: TV Studio • Final mix: LeVuMusic Studio • Photo & graphics: MarcMarc … Continue reading "Chầm Chậm"
• Nguyên tác: Moondance • Nhạc & lời: Van Morison • Lời Việt: Nguyễn Thảo • Trình bày: Lê Vũ • Hòa âm & phối khí: Lê Vũ • Ghi âm & final mix: LeVuMusic Studio • Photo & graphics: MarcMarc TN: Đôi khi mình nghe được một bài nhạc thật hay. Ca sĩ hát … Continue reading "Điệu Vũ Đêm Trăng"
Nguyên tác: What'll I Do? Nhạc & lời: Irving Berlin Lời Việt: Nguyễn Thảo Trình bày: Lê Vũ Hòa âm & phối khí: Lê Vũ Ghi âm & final mix: LeVuMusic Studio Photo & graphics: MarcMarc TN: Gần đây, những nhà khảo cổ đã tìm thấy dấu vết của nhiều nguồn gốc con người khác … Continue reading "Biết Nói Gì Bây Giờ"
• Nguyên tác: Blue Bossa• Nhạc: Kenny Dorham• Lời: Joan Cartwright• Lời Việt: Lê Vũ• Trình bày: Lê Vũ• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ• Ghi âm & final mix: LeVuMusic Studio• Photo & graphics: MarcMarc
TN: Như lá về cội, nước về nguồn, nhạc jazz lưu lạc qua xứ Brazil nhâp vào giòng nhạc bản xứ, trộn với samba, rồi hóa thân thành bossa nova. Làn sóng mới với người cha đẻ là Jobim. Sau nhiều năm tháng gây hào hứng cho thế giới với một điệu nhạc rậm rực, bossa lại về nguồn với Blue Bossa. Nơi đây, bossa nova khoác lên một nét blues, them một chút bebop, không còn hậm hực, không còn rộn rã. Blue bossa lại trở thành một hướng riêng của nhạc Mỹ.
Blue Bossa của Kenny Dorham là một khúc nhạc không lời, viết cho saxophone, đã được Joe Henderson mang vào thế giới nhạc jazz năm 1963 và mau chóng trở thành một bài nhạc jazz kinh điển. Cùng năm đó, Joan Cartwright đã viêt lời cho ca khúc này.
Trong giới nhạc jazz, Blue Bossa được biết như là một ca khúc “phải học” vì có nhiều yếu tố căn bản về nhạc jazz cũng như nhạc bossa; tựa như bài Fur Elise trong giới nhạc classic vậy.
LV: Thật là mắc cỡ! Đã gọi là nhạc jazz tiêu biểu phải học mà giờ tôi mới biết đến bài này. Nghe mấy tay đàn cừ khôi “xử lý” Blue Bossa thật đúng làm cho kẻ tay mơ như tôi chột dạ, ngại ngùng.
Dịch bài này thì không phải là chuyện khó khăn lắm vì câu từ cũng khá bình thường, không nhiều ẩn dụ tạo khó khăn trong việc chuyển ngôn ngữ. Nhưng cái khó ở đây làm sao tạo nên được nét jazz với khả năng có hạn của kẻ thực hiện.
Cũng may mắn cho tôi là có trong tay kỹ thuật âm thanh xảo diệu để giúp cho mình khắc phục phần nào những thiếu xót của kẻ chơi nhạc tay ngang, nửa vời này.
Xin Tình Mãi Xanh
Vì khắc sâu trong tim này là hình bóng emDưới sao đêm trao tình, muôn đời khó quênTháng năm dẫu phôi pha, ta luôn gìn giữ trong timXin tình mãi không phai, tình mãi xanh hoàiBóng trăng đêm mơ huyền, môi ngọt khẽ traoMắt long lanh gọi mời men tình vút caoHãy cho nhau đêm này, tin yêu gửi gấm mai sauMong tình mãi không phai, tình mãi xanh hoàiPhút say hương ban đầu, muôn đời vấn vươngSẽ không sao quên được một lần ái ânGiữa giấc mê chập chờn, tay đan từng ngón tay thuônCho tình mãi không phai, tình mãi xanh hoài
Blue Bossa
A place inside my heart is where you live Memories of our star, the love you give Days when we're alone and you are in my heartThe blueness of the trueness of our love Nights of moonlit skies, a gentle kiss Something in your eyes fills me with bliss Hold me in your arms, and then I will recall The blueness of the trueness of our love The thought of how we met still lingers on How could I forget that magic dawn? All the warm desire, the fire in your touch The blueness of the trueness of our love
• Nguyên tác: We've Only Just Begun• Nhạc & lời: Paul Williams & Roger Nichols• Lời Việt: Nguyễn Thảo• Trình bày: Kim Hậu• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ• Ghi âm: Kim Hậu• Final mix: LeVuMusic Studio• Photo: Kim Nhung Võ• Graphics: MarcMarc
TN: Nhạc của The Carpenters không phải là loại nhạc tôi yêu chuộng, tuy tôi rất thích màu sắc đặc biệt của giọng hát cô ca sĩ Karen Carpenter. Một thời nào đó, họ đã cho ra đời hàng loạt những ca khúc nổi tiếng, đến độ tôi có cảm tưởng những ca khúc này được viết dựa trên những mẫu mã có sẵn nhằm vào thị hiếu của thế hệ của họ.
(Phải chi mà tôi biết được mẫu mã của thời nay thì KẻJazz và những ca sĩ đóng góp đã rủng rỉnh sung sướng rồi.)
Rồi vài bài nhạc của Carpenters xuất hiện trên KJ. Dưới âm hưởng Việt, tôi bỗng dưng thấy có cảm tình với dòng nhạc này hơn. Và vì thế mà tôi đã dịch We’ve Only Just Begun: Từ Khi Ta Có Nhau.
Viết nhạc là một chuyện. Rao bán cho người hát lại là chuyện khác. Tôi giao việc đó cho bạn vì khi phối âm, bạn phải biết âm vực và chất giọng của người hát. TKTCN đã chịu cùng một số phần với nhiều ca khúc khác vì không tìm được giọng hát để chuyên chở.
Cũng may tôi quen được Kim Hậu, một tiếng hát từ Nha Trang, quê tôi. Chúng tôi quen nhau qua mạng Facebook và tôi được theo dõi cô ca sĩ này đi hát từ Nha Trang đến Sài Gòn đến Đà Lạt. Cô có một giọng alto trong sáng, một làn hơi đầy đặn. Cô biết đàn dương cầm, và hát được nhiều thể loại. Cô có lòng đam mê với âm nhạc. Khi tôi ngỏ ý muốn mời cô tham gia chương trình KJ, cô đồng ý liền.
Vì vậy, hôm nay, tôi xin được giới thiệu một tiếng hát lạ từ miền thùy dương Việt Nam, tiếng hát Kim Hậu trong nhạc phẩm của the Carpenters, lời Việt. Từ Khi Ta Có Nhau.
Từ Khi Ta Có Nhau
Từ nay đôi ta có nhau chung lốiBước đi bên nhau suốt đờiMôi hôn đã hứa trao bao câu mến yêuMột ngày cho bao nỗi vui chắp cánhLối xa muôn phương gọi mờiTa đi với nỗi hân hoan mơ viễn duTừ nay ta luôn có nhauPhía chân trời kia có ngàn giấc mơ đẹp saoGiấc mơ mà ta đã từng ước aoBao nhiêu lời âu yếm gìn giữ cho tình yêuTương lai cùng trên nẽo đường đi tớiTa chung bướcVà rồi màn đêm đến trong êm áiĐắm say hương yêu mơ mòngBao la thế giới cho đôi ta ruổi rongTừ nay ta luôn có nhau
We’ve Only Just Begun
*We've only just begun to liveWhite lace and promisesA kiss for luck and we're on our wayBefore the risin' sun, we flySo many roads to chooseWe'll start out walkin' and learn to runAnd yes we’ve just begunSharing horizons that are new to usWatching the signs along the wayTalkin' it over, just the two of usWorkin' together day to dayTogetherAnd when the evening comes, we smileSo much of life aheadWe'll find a place where there's room to growAnd yes we’ve just begun*
• Nguyên tác: Loss of Love• Nhạc: Henry Mancini• Lời: Bob Merrill• Lời Việt: Nguyễn Thảo• Trình bày: Hồ Đắc Anh Thi• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ• Ghi âm: NNRecord Entertainment (Saigon)• Final mix: LeVuMusic Studio• Photo: Nguyễn Hải Dương• Graphics: MarcMarc
TN: Có nhiều ca khúc xưa cũ nghe từ lúc nhỏ, nhưng giai điệu cứ văng vẳng trong đầu, hoặc khi nghe loáng thoáng đâu đó, là bao nhiêu cảm xúc lại tràn về. Tôi nhớ lần thoáng nghe bài Petite fleur, tôi thấy lòng bồi hồi nhớ đến mẹ tôi và mấy cậu mấy dì một thời xa lắc xa lơ. Một lần khác là ca khúc La Playa đã làm tôi ngây ngất trong cảm giác lúc mới lớn khi vừa bước vào thế giới của vũ trường. Thật kỳ lạ. Những cảm xúc ấy vừa mơ hồ, lãng đãng, lại vừa nhức nhối, ngậm ngùi. Cũng nhờ vậy mà Hoa Thơ Dại và Biển Chờ.
Tôi nghe nói bài Loss of Love cũng như vậy đối với Anh Thi, người sẽ mang ca khúc này đến với bằng hữu của KẻJazz qua bản Việt với tựa đề Tình Đã Xa. Mà xa thật, vì lúc AT nghe người cậu đàn bài này thì cô vẫn còn nhỏ xíu. Những cảm xúc mơ hồ ấy đã trở lại khi cô thoáng nghe giai điệu quen thuộc trên Spotify. Và hôm nay, Tình Đã Xa.
Loss of Love được viết bởi nhạc sĩ Henry Mancini là ca khúc chính cho cuốn phim Sunflower phát hành năm 1970, sau khi ông đã minh chứng tài năng âm nhạc của mình qua những ca khúc trước đó như Moon River (1961) , Days of Wine and Roses (1962), Charade (1963), v.v… Ca khúc có một giai điệu thật giản dị, thật dễ nghe. Lời của Bob Merrill cũng không có gì đặc thù. Nhưng lời ca cùng với điệu nhạc lại gây một ấn tượng thật êm ả, như một kỷ niệm xa rời và đầy luyến tiếc.
Tình Đã Xa
Tình yêu như cơn bão giữa khơiCho nước mắt trong tim tràn dângRồi khi đã qua, cuộc tình thôi đã xaKỷ niệm vang âm biển hoangBầu trời xưa u ám xám mâyKhông chút nắng cho khô tình taGiờ mây đã tan, cuộc tình theo gió quaCòn đây nắng thơm trong hồnĐã có khi trong câu hát thanh xuân ấyGiữa cơn nắng hạ bỗng nghe lạnh gió đông vềNgọn nến tình yêu lụi tànNgồi nghe câu hát ngỡ đã quênKhơi nỗi nhớ biết bao buồn vuiTình xa để cho ta còn hương tóc aiRồi tim sẽ yêu trở lại
Loss of Love
*Love is storm and wind and tideAll the tears your heart can holdBut I look back after loss of loveAnd know the days were goldI see only shattered skiesNot a ray of light to findBut I look back after loss of loveAnd sunlight blinds my mindSongs were sung with words as young as MayBut in the midst of summer, winter cameA chill blew out the flameNow the words of haunted songsRing as clear as they did thenStill I look back after loss of loveAnd live to love again*
• Nguyên tác: Alguien Cantó• Nhạc & lời: Udo Jürgens• Bản Anh: The Music Played• Lời Anh: Michael Hawker• Lời Việt: Nguyễn Thảo• Trình bày: Nguyễn Thảo• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ• Ghi âm: Eleven-Sixtteen Soundspace• Final mix: LeVuMusic Studio• Photo & graphics: MarcMarc
TN: Tôi chợt nghĩ ra; hình như đa số ca khúc trên cả thế giới thường mang nhiều nỗi u buồn.
Ở xứ sở như Việt Nam thời mới lớn, tôi có thể cho là âm nhạc phản ảnh đời sống. Trong cuộc nội chiến trường kỳ, với bao cuộc phân ly, sinh tử, thì nỗi muộn phiền vướng mắc trong câu hát chẳng có gì là lạ lùng. Ngay cả trong thời điểm nhạc jazz ở Mỹ, âm hưởng đau buồn của kiếp người bị bạc đãi vẫn bàng bạc trong âm nhạc thì cũng dễ hiểu.
Nhưng rồi, càng nghe nhiều, càng thấy hầu như lời ca thường nói lên những nỗi hoang mang lo sợ của đời sống, những muộn phiền trong tình yêu, những đau đớn khi tan vỡ. Chung chung là rất buồn và luôn luôn buồn.
Cảnh nào cảnh chẳng đeo sầu? Người buồn… “nhạc” có vui đâu bao giờ…
Đây là tôi méo mó câu thơ chôm của cụ Nguyễn Du để tự hỏi phải chăng chỉ tại vì tôi hay buồn mà ra nông nỗi…
Lại chợt nhớ vì hay buồn mà thi sĩ Ngu Yên đã gọi nó là Buồn Tầm Thường:
***Buồn Tầm Thường**Xưa nay có ai mà không buồnNặng trong hồn chút gì vấn vươngNgày xưa mới lớn buồn lẩm cẩmNay tuổi trung niên buồn tầm thườngBuồn tầm thường trong tròn ngoài vuôngLúc sâu lúc cạn lúc điên cuồngKhi cao khi thấp khi lơ lửngBuồn làm đời ta thêm dễ thương*
Như vậy nha, có buồn thì xin bạn thông cảm, và cứ thấy… dễ thương
Nhạc Buồn
Lạc loài khi con tim em như vắng xa rồiCó chi trong đôi mắt ấy, đâu thấy bao giờGiá như anh lên tiếng sớm, em chắc chưa rờiMà không dưng bỗng vang lên khúc ca thật buồnTừng đôi, tay trong tay nhau, lả lướt ra thềmThế nhưng em đã cất bước lặng lẽ đi vềCó ai đưa tay khẽ níu, em đã quay lạiNhìn em trong cánh tay ai, nghe nhạc buồn thêmMột mình anh trong góc tối, trễ tràng nhưng bỗng nhận raTa đã luôn khắn khít, đã hơn là bạn thânVì sao anh kiêu hãnh quá, mãi hờ hững, mãi lặng thinhVô ý anh đã xô đẩy em vào vòng tay người lạ kiaĐiều anh luôn mong em biết, nhưng chẳng nên lờiDấu sâu trong tim biếng nhác như kẻ vô tìnhĐể nay anh như thức giấc khi mất em rồiVòng tay kia đã ôm em nghe nhạc buồn thêm
The Music Played
*An angry silence stayed where love had been And in your eyes a look I've never seen If I had found the words you might have stayed But as I turned to speak the music playedAs lovers danced their way around the floor I suddenly watched you walk towards the door I heard a friend of yours suggest you stay And as you took his hand the music playedAcross the darkened room the fatal signs I saw We'd been something more than friends before Well, I was hurting you by clinging to my pride He had been waiting and I drove him to your sideI couldn't say the things I should have said Refused to let my heart control my head But I was made to see the price I paid And as he held you close, the music played*
• Nguyên tác: A Blossom Fell• Nhạc & lời: Howard Barnes, Harold Cornelius & Dominic John• Lời Việt: Nguyễn Thảo• Trình bày: Lê Vũ• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ• Ghi âm & final mix: LeVuMusic Studio• Photo & graphics: MarcMarc
TN: Cuối tuần vừa qua, tôi lái xe hơn ba tiếng lên vùng Texas Hill Country, nơi bạn mới xây một căn nhà để về hưu. Những con đường ngoằn ngoèo lên đồi xuống dốc thật ngoạn mục. Tôi trầm trồ thưởng thức cảnh vật thiên nhiên trong ánh nắng chiều sau một cơn mưa giông vội vã. Những rừng cây cao ngất ngưỡng. Những cánh đồng bát ngát. Sông hồ lấp loáng ánh tà dương.
Tôi chợt nghĩ ra là lâu lắm rồi mình mới thật sự nhìn thấy cây cỏ.
Ngồi uống rượu trên patio sau nhà, nhìn cánh rừng thả xuống thung lũng. Nghe gió reo trên ngọn lá. Nhìn những con diều hâu treo lơ lững canh mồi. Nghe tiếng chim ríu rít trong tàng cây. Và hương rừng nhỏ nhẹ. Đời sống bỗng nhiên chậm lại. Thật là thú vị.
Tôi nhớ tôi có xem một cuốn phim tài liệu về thực vật, về những tuyến fungi dưới lòng đất, là những mạng truyền thông, và trong vài trường hợp, vận chuyển chất dinh dưỡng giúp đỡ những cây bị thiếu thốn. Có nghĩa là chúng “biết” nhiều chuyện mà con người chưa tìm hiểu hết.
Ta cứ nghĩ cây cỏ khá… vô tri, như sỏi đá, chẳng hạn.
Biết đâu. Cây cỏ có khả năng siêu thanh siêu hình mà chúng ta không biết nên cứ cho là chúng vô tri.
Biết đâu. Những bông hoa đẹp kia có thể cảm được lời dối trá, theo lời những người Gypsy trong ca khúc nổi tiếng này, đã buồn và rơi rụng quanh người không thật lòng.
Biết đâu…
Cánh Hoa Rơi
Lả lơi làn gióNhẹ rơi cành hoaĐậu trên bờ môi hồng tươi vừa khi người quay nhìn tôiNghe người ta nóiTôi hằng vẫn tinHoa rụng trên cánh môi người vẫn hay nói lời dối gianNụ hoa rụng mauRồi sau chẳng lâuGặp em trộm hôn chàng trai lạ kia một đêm trời saoCứ tưởng em với tôiRằng em nói yêu tôiCả đời ta có đôiCả đời chung ước mơNhưng nay đã đổi thayGiấc mơ đã phaiNgay đêm hôm nao nụ hoa rụng trên bờ môi dối gian
A Blossom Fell
*A blossom fellFrom off a treeIt settled softly on the lips you turned to meThe Gypsies sayAnd I know whyA falling blossom only touches lips that lieA blossom fellAnd very soonI saw you kissing someone new beneath the moonI thought you loved meYou said you loved meWe planned togetherTo dream foreverThe dream has endedFor true love diedThe night a blossom fell and touched two lips that lied*
• Nhạc: Ngu Yên• Thơ: Cố Quận, của Lê Thị Huệ• Trình bày: Nguyễn Thảo• Đọc thơ: Đặng Ngọc Phụng• Hòa âm & phối khí: Lý Giai Niên• Ghi âm & Final mix: Studio LGN• Photo & graphics: MarcMarc
Tôi có anh bạn sống đời khá giả. Anh gửi con đi học piano. Một lần họp bạn bè tại tư gia, sau bữa ăn tối thịnh soạn, anh mời mọi người ngồi quanh cây đàn để thưởng thức tiếng đàn của con mình. Đứa bé tuy nhỏ tuổi nhưng tỏ ra có năng khiếu về nhạc. Tôi mê man thưởng thức tiếng đàn như mưa rơi gió cuốn trong bản Fantasie Impromtu, như ánh trăng dịu dàng trong Moonlight Sonata… Cho đến khi tiếng đàn đổi qua khúc Fur Elise, tôi nghe anh bạn tôi lên tiếng, “Bài này mới hay nè. Nãy giờ nghe đàn mà buồn ngủ muốn chết.”
Nhạc ru ngủ. Tôi nghe cụm chữ này từ thời còn nhỏ. Nhưng chúng mang một ý khác trong thời chiến tranh. Nhạc phản chiến là loại nhạc ru ngủ, làm nản lòng các chiến sĩ ngày đêm ngoài trận tuyến.
Nhưng tôi nghĩ, những ca khúc vay mượn những óng ả của giai điệu quen tai cũng như từ ngữ đã được dùng quá nhiều, đã trở thành cliché, là một loại ru ngủ khác. Ru ngủ văn hóa. Văn hóa ngủ thì không thể năng động tiến tới tương lai, không thể theo kịp văn hóa thế giới.
Cố Quận là bài thơ của Lê Thị Huệ, được Ngu Yên phổ nhạc năm 1998. Tôi ghi âm và phát hành trong cuốn CD Bóng Nắng Khuya năm 2001.
Nhiều người nghe xong đã phản đối, “Nhạc gì mà nói năng thô cộc; câu ‘thử vất cảm xúc vào thùng rác’ nghe thật chướng tai.”
Tôi bảo, “Âm nhạc đâu phải lúc nào cũng để ru ngủ đâu. Các bạn cứ thử quăng cái định kiến đó vô thùng rác rồi xem sao.”
Khi tôi hát ca khúc này, tôi chỉ cảm đôi cánh thiên thần mở rộng, và gió thì lồng lộng thổi. Tôi đã bay thật cao…
Nguyễn Thảo, 04/2023
Cười Đáp Trả Thanh Xuân
Đứng ngã tư đườngNhai mẩu bánh mìChung quanh, một bầy đàn ông âu yếm hôn nhauTôi no nê cánh gió thiên thầnĐáp xuống trần gian tục lụyĐứng trước hiên nhà bơ vơThử vất cảm xúc vào thùng rácThử vất cảm xúc vào thùng rácĐi, đi như mọi ngườiThử vất cảm xúc vào thùng rácThử vất cảm xúc vào thùng rácTôi nhủ lòngThôi không viết bài thơBây giờ đứng lừa đuổi chiều cố quậnLòng rưng rưngNắm tay cùng thanh xuân đi qua phố hoa đènÔm sợi tóc xước thời gianTôi thả thời gian lùa mái tóc theo gióBay theo ngập ngừng đêm tốiTôi vớt vội nụ tình hồng dễ thương chân thật nở quỳnh hươngNhưng bất ngờGiữa dòng thời gian vội vãCó người đàn bà lỡ thì rên xiếtKhi cười đáp trả thanh xuânĐứng trước hiên nhàĐau đớn hoan lạcTôi nhủ lòng…Thử vất cảm xúc vào thùng rác…Thử vất cảm xúc vào thùng rác…
Nguyên tác: CreepNhạc & lời: Mike Hazelwood & Albert HammondLời Việt: Nguyễn ThảoTrình bày: Nguyễn ThảoHòa âm & phối khí: Lê VũGhi âm: ElevenSixteen SoundscapeFinal mix: LeVuMusic StudioPhoto & graphics: MarcMarc
NT: Tôi hơi bị ám bởi quái vật.
Tôi nghĩ, mọi người đều mang trong mình những con quái vật. Có con nhỏ. Có con lớn. Có con khá im lặng, vô hại. Có con dữ dằn, gây bao khốn đốn, khó khăn.
Tôi lại nghĩ, mỗi thời kỳ trong đời, những con quái này biến dạng thay hình. Thuở bé thơ, chúng nó hay rình nấp trong những góc tối, dưới giường, dưới gầm bàn, trong hóc kẹt tối thui. Tuổi học trò thì nghe người lớn dặn dò cẩn thận vì chúng xuất hiện khắp nơi, nhiều nơi mà ta không thể ngờ; vô ý là bị chúng tóm cổ bắt đi luôn, không bao giờ gặp lại cha mẹ anh chị em. Vào đời rồi, nhìn quanh nhìn quất, mới ngẫm ra chúng như là ký sinh trùng đã luôn luôn nằm trong mình. Tìm bên ngoài chi cho mất công.
Chúng được truyền từ đời này qua đời khác như căn bệnh. Chúng lại được xã hội chăm chút qua văn hóa, giáo dục, tôn giáo. Chúng sinh sôi nảy nở thật mau lẹ. Chúng chờ đợi như thú dữ rình rập con mồi.
Nghe tôi than thở về quái vật, bạn bè chê tôi nhảm nhí. Lại nói nhỏ sau lưng, nhìn thấy cũng sáng sủa nhưng sao hơi kỳ kỳ.
Không phàn nàn nữa, thì tôi lại sanh ra cái tật hay rình nó. Làm một chuyện gì, tôi đều phải tự hỏi nó có nhúng tay vô không? Trước khi nói ra một câu, tôi phân vân không biết nó có gây ảnh hưởng gì khiến tôi suy nghĩ như vậy không? Và như vậy mà tôi bận rộn suốt ngày.
Tôi nghe được bài nhạc Creep của nhóm Radiohead. Cứ như tìm được tri âm.
Quái Vật
Được thấy em một lần kiaMà chỉ lén đưa đôi mắt trôngTỏa sáng như là thiên thầnLàm mắt cay lệ rưngNhẹ thướt tha tựa tơ trờiThật giống như trong mơÔi trông em đẹp chết ngườiNhan sắc em thật chết ngườiCòn mình sao gớm ghiếcNhìn giống quái vậtĐâu ai muốn ta nơi đâyVì ta chẳng giống ai!Chẳng thà song như tù khổ saiChỉ vì muốn luôn được có emLòng ước ao mình là thiên tàiHình dáng trông thật đẹp traiĐược có em hoài mê muộiThèm muốn ta thiết thaEm luôn luôn đẹp khác thườngMà mình không được gì khác thườngVì mình trông gớm ghiếcNhìn giống quái vậtĐâu ai muốn ta nơi đâyThật ta chẳng giống ai!Ôi, ôi, sao em lánh xa ta, thật xa,Em tránh xa taThật xa.Sao em tránh...Chỉ ước muốn em được vui hoàiĐược sống mãi như trong mơMong em luôn đẹp diệu kỳLòng thấy chẳng còn muốn gìVì mình luôn gớm ghiếcNhìn giống quái vậtTa muốn trốn xa nơi đâyVì ta chẳng giống ai!Vì ta chẳng giống ai!
Creep
When you were here beforeCouldn't look you in the eyeYou're just like an angelYour skin makes me cryYou float like a featherIn a beautiful world And I wish I was specialYou're so fuckin' specialBut I'm a creepI'm a weirdoWhat the hell am I doing here?I don't belong here.I don't care if it hurtsI want to have controlI want a perfect bodyI want a perfect soulI want you to noticeWhen I'm not aroundYou're so fuckin' specialI wish I was specialBut I'm a creepI'm a weirdoWhat the hell am I doing here?I don't belong hereOh, ohShe's running out againShe's running outShe's run run run runWhatever makes you happyWhatever you wantYou're so fuckin' specialI wish I was specialBut I'm a creepI'm a weirdoWhat the hell am I doing here?I don't belong here
Nguyên tác: CrazyNhạc & lời: Willie NelsonLời Việt: Nguyễn ThảoTrình bày: Nguyễn ThảoHòa âm & phối khí: Lê VũGhi âm: ElevenSixteen SoundscapeFinal mix: LeVuMusic StudioPhoto & graphics: MarcMarc
NT: Về đề tài cảm xúc, nhà vật lý học (kiêm triết gia) Leonard Mlodinow giả thiết rằng ta có thể chỉ là một nhóm tế bào trên một dĩa petri dish, một nhóm tế bào có ý thức về sự hiện hữu của nó. Từ ý thức đó, nó đã tạo nên xúc cảm cũng như thế giới hoang tưởng trong đó có cả vũ trụ, thượng đế, nhân loại, cùng những nhiêu khê khác như chiến tranh, hòa bình, tình yêu, thù hận…
Ngay cả nỗi khổ đau vì tình phụ cũng chỉ là ảo tưởng… vì nó chỉ là một nhúm tế bào có ý thức.
Và cứ như thế, ca khúc Crazy cũng như bản Việt tôi đã đặt tên là Dại Khờ cũng chỉ là ảo tưởng.
Của tôi. Của bạn. Của một số bạn bè của KẻJazz…
Ngay cả sự khác biệt giữa Dại Khờ của 2017 và 2023 cũng chỉ là ảo tưởng.
Ông Leonard Mlodinow đã không buồn chứng minh. Nhưng lai lịch của ông ta gồm một thời gian khoảng 15 năm viết sách chung với Stephen Hawking, cha đẻ của thuyết black hole. Vì vậy mà nhúm tế bào này không dám phản đối gì.
Thôi thì các bạn cứ lắng nghe một ca khúc ảo với ít nhiều xúc cảm ảo vậy nha.
Dại Khờ
Trách mình khờ dại sau những đêm dài thao thứcVẫn thấy mình khờ dại chờ ngóng trong cô đơnBiết rằng cuộc tình này chỉ có ta còn níu kéoVẫn hay có ngày, người vì ai đi mãi không quay vềTrở trăn, một mình ta mãi âu lo vấn vươngChẳng hay vì đâu đã hết bao yêu thương? Quá khờ vì mình còn nung nấu chút tình hư ảoÔi, ta quá điên vì cứ yêuvì quá điên mà khóc thươngDù vẫn biết rằng, ta sẽ mất nhau
Crazy
*Crazy, I'm crazy for feeling so lonelyI'm crazy, crazy for feeling so blueI knew you'd love me as long as you wantedAnd then someday, you'd leave me for somebody newWorry, why do I let myself worry?Wondering what in the world did I do?Crazy for thinking that my love could hold youI'm crazy for tryingAnd crazy for cryingAnd I'm crazy for loving you*
Nguyên tác: Throw It AwayNhạc & lời: Abbey LincohnLời Việt: Nguyễn ThảoTrình bày: Lê VũHòa âm & phối khí: Lê VũGhi âm & final mix: LeVuMusic StudioPhoto & graphics: MarcMarc
NT: Chuyện như thế này. Từ lúc KẻJazz đặt điều đăng thêm nhạc bản (music sheet) trên trang mạng, tôi phải mất công chuyển biên (transcribe) những bài nhạc tôi đã hoặc đang dịch. Tôi không phải là dân chuyên nghiệp nên chuyện nghe từng câu nhạc rồi viết xuống cho đúng nhịp đúng nốt mất rất nhiều thời giờ. Dễ hơn thì mua mấy cuốn sách nhạc, nhưng kẹt một điều mua hoài thì hao tổn ngân quỹ gia đình quá. Thế nên tôi gia nhập mấy nhóm trên mạng để tìm nhạc miễn phí. Đây lại là một vấn đề.
Nếu là bài nhạc chính gốc thì chẳng có vấn đề gì. Những bản nhạc được ghi lại thì khác. Tùy theo mình thích phiên bản do ca sĩ nào hát, và mỗi ca sĩ thường hát khác nhau, nhất là nhạc jazz và pop. Có những ca sĩ như Sting có thể hát nhiều phiên bản khác nhau với nhiều thay đổi. Có khi cũng là lúc phối âm, nhạc sĩ thay đổi nhịp từ 3/4 ra 4/4, thêm thắt hoặc cắt bỏ trường canh. Thêm vào đó, mỗi người nghe và ghi lại cũng có thể khác nhau tùy theo cách phân tích câu nhạc theo kiến thức và kinh nghiệm riêng. Nói chung, chuyện ghi nhạc bản có rất nhiều nhiêu khê khi ta cố giữ sao cho để gọi là… chuẩn.
Sau đó, chuyển ngữ lại đưa ra một vấn đề khác nữa, và rất… Việt. Chúng ta biết ca sĩ thay đổi giai điệu khi hát tiếng Anh, tiếng Pháp khá dễ dàng. Tiếng Việt thì hầu như không được, vì ngôn ngữ ta là loại thanh điệu (tonal language).
Bài nhạc Throw It Away này, tôi đã dịch từ nguyên bản của Abbey Lincoln. Đây là một bài nhạc tôi rất thích vì những ý niệm về Thiền Đạo. Viết xong ca từ, tôi đã hí hửng gửi cho bạn, kèm theo một bản YouTube do cô ca sĩ Aga Zaryan người Ba Lan hát.
Gặp lại bạn, bạn bảo tôi: “Mày xem lại bản tao viết lại chưa?” và lý do rất đơn giản, bạn thích bản diễn của cô AZ hơn là bản chính.
Lúc tôi xem lại thì tôi mới hiểu tại sao bạn hỏi tôi như vậy. Lời hát trước đây không thể nào ráp vào giai điệu mới. Ngay cả khi tôi giữ nguyên ý, lời vẫn phải được đổi thay khá nhiều. Tôi vẫn cho rằng, ca sĩ phải được cái mà người ta gọi là poetic license để sở hữu bản diễn của mình. Nhưng với ca khúc này qua bản của AZ, qua ngôn ngữ Việt, chuyện ứng tác (improvisation) khó mà thực hành được. Bởi vậy mới hiểu biên giới của nhạc jazz Việt ở đâu.
Có lẽ đây là lý do tại sao Ngô Minh Trí gọi nhạc jazz Việt Nam là “jazz chè”…
LV: Nếu ai có thắc mắc muốn so sánh nguyên bản bài này với bản hát theo kiểu cô ca sĩ người Ba Lan này thì sẽ thấy sự khác biệt thật lớn lao. Riêng tôi thì thấy giật mình khi nghe cô ca sĩ này hát trong lúc đọc bản dịch đầu của bản. Ngoài việc lời được giữ nguyên còn lại thì nốt và cách chấm câu được “biến hóa” hoàn toàn theo tiết tấu bossa nova đặc biệt. Thế mới biết có người dùng “creative license” tới mức tối đa như thế này. Tôi thích! Phóng khoáng, tự nhiên. Bởi thế tôi đòi bạn phải chữa lại lời cho hợp với cách hát mới của bài.
Hí hửng với bài đặc biệt này cho đến khi hát thử mới thấy hối hận. Những nhịp chõi dồn dập, không nghỉ làm tôi chật vật với từng câu một. Khi nghe người ta hát thì trơn tru, mượt mà, nhưng sao đến phiên mình hát thử thì trắc trở, gập ghềnh. Tôi mất 3 tối để thâu bài này. Tiếc rằng trình độ “jazz chè” nên chỉ đến được vậy. Muốn nhanh hơn cũng không nổi.
Buông Bỏ
Thường nghĩ xác thân ta đây, một ngườiNặn từ viên đất sét thôiVà nghĩ đến bao điều mất còn kiaDù luôn hoài công giữ lấyNhiều lúc vấn vương nghìn mối hoài nghiRồi kiếm tìm khắp mọi nơiMột đêm thấy ra trong đôi ba lời Từ một trang sách xưa“Buông tay là thấyVô thường một cõiHãy yêu mến và hãy vui sốngMỗi ngày, hết mỗi ngàyVà giữ đôi tay mãi dang rộngĐể nắng tràn khắp buồng timVà chẳng thể nao mất đi những gìĐời dành riêng cho mỗi ta”Này bàn tay đẩy đưa chiếc nôi thuở nàobàn tay nâng ta đứng lênCùng làn gió lướt qua đồi núi, rừng sâuRồi thênh thang ra biển lớnVà từng ngón đã cho đời ấm tình yêu Rồi sẽ lặng lẽ nằm xuôiThì hãy mở đôi tay ra đón nhậnCuộc đời những khi ta biết cần
Throw It Away
*I think about the life I liveA figure made of clayAnd think about the things I lostThe things I gave away And when I'm in a certain moodI search the house and lookOne night I found these magic wordsIn a magic book"Throw it awayThrow it awayGive your love, live your lifeEach and every day"And keep your hand wide openLet the sun shine through‘Cause you can never lose a thingIf it belongs to you"There's a hand to rock the cradleAnd a hand to help us standWith a gentle kind of motionAs it moves across the landAnd the hand's unclenched and openGifts of life and love it bringsSo keep your hand wide openIf you're needing anything*
Nguyên tác: Mon amie la roseNhạc & lời: Cécile Caulier & Jacques LacomeLời Việt: Nguyễn ThảoTrình bày: Kim LoanHòa âm & phối khí: Lê VũGhi âm: Phòng Thâu Phan Thụy Khánh (Canada)Final mix: LeVuMusic StudioPhoto & graphics: MarcMarc
NT: Thời nhạc trẻ ở Việt Nam trước năm 75, Françoise Hardy là một ca sĩ tôi rất thích. Giọng cô khác hẳn với Sylvie Vartan, France Gall, và những ca sĩ thời Yé-Yé ấy. FH dường như trầm tĩnh hơn, tự sự hơn. Nghe FH hát những ca khúc của cô, tôi có cảm tưởng không phải là những ca khúc nặng phần diễn, mà là những đoạn ballad trích từ một cuốn nhật ký riêng tư.
Có lẽ giống như người ta vẫn nói, đa số nhạc được thưởng thức bằng những nhớ nhung vương vấn của kỷ niệm nhiều hơn là chính bài nhạc đó. Mỗi khi tôi nghe lại những ca khúc như Le premier bonheur du jour hay Mon amie la rose, lòng tôi lại dấy lên mối hoài cảm như vậy.
Và Băn Khoăn Nụ Hồng được tôi ghi lại với những tình cảm bâng quơ của thời thanh xuân xa xưa… Một lần rực rỡ đời hoa. Cành hồng đẹp nhất vì ai? Nở ra trong vườn hôm ấy…
Sau đó, ca khúc được gửi đi cho Kim Loan. Tiếp theo đó chỉ còn chờ đợi, và băn khoăn… không biết nụ hồng sẽ như thế nào…
Vài tuần sau, tôi nhận được điện tin từ FaceBook: “Anh Thảo ơi, là cành trăng hay vành trăng? Bụi này hay bụi hồng?” v.v… và cuối tin là “giúp em với!!!”. Cành hoặc vành trăng thì dễ rồi. Bụi hồng thì tôi phải dài dòng văn tự hơn. Tôi nói với Kim Loan, chữ bụi hồng (hồng trần) là từ hai câu trong Chinh Phụ Ngâm Khúc, “Thiên địa phong trần, hồng nhan đa truân” nói về thân phận của người nữ trong thời cuộc. Đoàn Thị Điểm đã khéo léo viết thành “Thuở trời đất nổi cơn gió bụi, khách má hồng nhiều nỗi truân chuyên.” Và trong một ý niệm triết lý hơn, Kinh Thánh có nói “cát bụi sẽ trở về cát bụi”, thế nên, “bụi hồng rồi sẽ về đâu?” vẫn là một nỗi băn khoăn cho một nụ hoa nào đó.
Mời các bạn nghe một nhạc phẩm mà một thời Francoise Hardy đã làm thổn thức bao trái tim của người trẻ, ca khúc Mon amie la rose , lời Việt, qua tiếng hát của Kim Loan
Băn Khoăn Nụ Hồng
Như cơn mơ đời thoáng trôiQua trong một chớp mắt thôiBăn khoăn cánh hồng lẻ loiBình minh lên gọi sức sốngGiấc mơ ươm giọt sương sớmLong lanh trên cánh nhung êmThơm tho trong tình yêu mớiDâng bao hương sắc cho đờiMê say cho đến đêm vềHắt hiu khép cánh hoa tànMột lần rực rỡ đời hoaCành hồng đẹp nhất vì aiNở ra trong vườn hôm ấy? Khi cơn mơ đời thoáng trôiQua trong một chớp mắt thôiThan van cánh hồng lẻ loi:Họa chi một nụ tươi thắmPhất phơ ngọn cành yếu ớtRun trong cơn gió chơi vơiCho nghe rơi từng cánh úaCho tim thoi thóp chơ vơChân chôn sâu dưới huyệt mồThế thôi qua hết một đời?Tuyệt vời một thoáng phù duBụi này rồi sẽ về đâuGiữa khi ngày mai đến?Như cơn mơ đời thoáng trôiQua trong một chớp mắt thôiSáng nay hoa lìa trần gianVừa đêm qua vành răng khuyếtLắng soi một cành hoa chếtNhưng trong mơ, thoáng hương hoaLâng lâng trên ngàn mây vắngTrong hư vô thấy linh hồnHoa tươi như sáng hôm nàoBâng quơ tôi thấy hoa cườiMặc đời thôi mất niềm tinNgày ngày tôi vẫn vọng trôngGiữa thiên thu từng giây phútHay khi giấc đời đã quaQua trong một chớp mắt thôiVang đâu đây, lời nụ hoa…
Mon amie la rose
*On est bien peu de choseEt mon amie la roseMe l'a dit ce matin**À l'aurore je suis néeBaptisée de roséeJe me suis épanouieHeureuse et amoureuseAux rayons du soleilMe suis fermée la nuitMe suis réveillée vieillePourtant j'étais très belleOui, j'étais la plus belleDes fleurs de ton jardinOn est bien peu de choseEt mon amie la roseMe l'a dit ce matin**Voit le dieu qui m'a faiteMe fait courber la têteEt je sens que je tombeEt je sens que je tombeMon cœur est presque nuJ'ai le pied dans la tombeDéjà je ne suis plusTu m'admirais hierEt je serai poussièrePour toujours demain.On est bien peu de choseEt mon amie la roseEst morte ce matin**La lune cette nuitA veillé mon amieMoi en rêve j'ai vuÉblouissante et nueSon âme qui dansaitBien au-delà des nuesEt qui me souriaitCroit celui qui peut croireMoi, j'ai besoin d'espoirSinon je ne suis rien**Ou bien si peu de choseC'est mon amie la roseQui l'a dit hier matin.*
Nguyên tác: Paroles, ParolesNhạc: Gianni FerrioLời: MichaëleLời Việt: Nguyễn ThảoTrình bày: Hồ Đắc Anh Thi & Ngô Nhật TrườngHòa âm & phối khí: Lê VũGhi âm: Studio Hiệp ĐịnhFinal mix: LeVuMusic StudioPhoto & graphics: MarcMarc
NT: Ca khúc Paroles, Paroles nổi tiếng này đã được dịch ra Việt ngữ nhiều lần. Bản đầu tiên tôi biết là Lời Nói Vu Vơ, hình như do Lữ Liên dịch. Sau đó là Những Lời Mê Hoặc hình như do Phạm Duy dịch, Lời Nói Gió Bay, rồi Những Lời Dối Gian… Lúc đưa bản phối cũng như lời ca (Những Lời Mê Hoặc) cho Hồ Đắc Anh Thi và Ngô Nhật Trường, tôi mới thật sự có dịp nghe rõ lời ca.
Tôi viết vội cho NNT và HDAT: Hình như trong bản dịch Những Lời Mê Hoặc, lời hát và lời nói… không ăn nhậu gì với nhau cả. Và NNT đồng ý. Em cũng nghĩ như vậy.
Thế là tôi phải xắn tay áo và… lại dịch.
Lời nói thì khá dễ, chỉ có đôi ba đoạn tôi phải dịch thoát đi vì trong văn hóa Việt, những ý tưởng này nghe kỳ khôi, hơi… bớt điểm. Si tu n’existais pas déjà, je t’inventerais (nếu như em chưa hiện hữu, anh sẽ tạo ra em). Nghe thật là… Pygmalion.
Lời hát thì phải nói là nhiều trục trặc hơn. Những đoạn cô Dalida tuôn tuồn paroles paroles paroles cả thảy 16 cái paroles, tôi lẩm nhẩm thử “vẫn mấy lời” 16 lần, nghe… hoảng lắm. Vì vậy mà tôi phải dài giòng văn tự, nào là bỡn cợt như gió đùa, nào là trơn trợt như nước tràn, hoặc mập mờ như sương khói… Vô tình, tôi đã làm khó dễ người hát.
Nghe phàn nàn như vậy, nhưng khi nghe bản mix cuối, tôi thật sự không thấy có gì ngượng ngập, gắng gượng.
Trong bài nhạc, tôi đã viết Ca-ra-men, kẹo bánh, và sô-cô-la, nhưng khi tôi hát thử, tôi có cảm tưởng hơi.. dị hợm, nên tôi có khuyên AT nên hát theo tiếng Pháp, vì một phần nào đó, Caramel, bonbons và chocolat là một câu hát thật… iconique, nhất là đối với một người lớn lên ở Pháp như cô, câu này nghe rất là… thoải mái, tự nhiên.
Và tôi không biết bạn nghĩ thế nào, chứ tôi thấy giọng nói Ngô Nhật Trường thật là tha thiết chân thành, không có chút xíu gì đểu cáng sở khanh ráo trọi.
LV: Và giọng hát của AT thì ngọt ngào như “caramel, bonbons và chocolat” trong Những Lời Dối Gian. Tôi cho rằng cặp bài trùng Hồ Đắc Anh Thì và Ngô Nhật Trường thật là lựa chọn thích hợp nhất cho nhạc phẩm trữ tình kinh điển này. Cám ơn hai bạn đã trở lại với KJ sau một thời gian vắng tiếng.
Những Lời Gian Dối
*Thật kỳ lạ. Anh chẳng hiểu cả chính mình. Nhìn em đêm nay, anh thấy rung động như là lần đầu* *tiên…*Là lời nói thôi, lại lời nói đó, vẫn giống bao lần… *Anh chẳng biết nói sao cho em hiểu.*Câu nói nghe trống không… *Em là một câu chuyện tình tuyệt diệu mà anh đọc hoài không thấy chán*Lời như lá bay, lời như gió lướt, quấn quít, mơ màng *Em là quá khứ, là tương lai…*Quá êm ái… *Muôn đời là thưc tại của anh*Còn chi nữa đâu, mộng mơ đã chết khiKỷ niệm ngày nào nhạt phai rất mauChôn sâu vào lãng quên *Em như cơn gió làm cây vĩ cầm vang tiếng nhạc,* *và mang hương thơm nụ hồng lan xa…*Ca-ra-men, kẹo bánh và sô-cô-la *Khoan đã. Anh không hiểu?*Đừng cho tôi, người ơiNên tốt hơn dành gửi đến những cô nàng ngây thơVới giấc mơ hồng đắm đuối biết bao nụ hoa thơmDẫu rằng lời dịu dàng đã ướp bằng mật ngọtCó thể làm ngọt lịm ngoài miệngMà sâu trong tim tôi biết *Em nói sao?*Vẫn mấy lời như gió đùa bao cánh hồng *Em nghe anh đi* Vẫn mấy lời như nước tràn phiến đá mòn *Anh van em*Vẫn mấy lời sương khói mù che núi đồi *Anh xin thề (với em)*Ôi những lời, vẫn những lời, vẫn những lời, vẫn mãi là thứ tiếng trống rỗng như vô lờiToàn những lời gió trăng *Ô định mệnh của anh, nói cho em… nói cho em nghe như lần đầu.*Là lời nói thôi, lại lời nói đó, vẫn giống bao lần… *Anh mong sao cho em hiểu anh thôi,*Câu nói nghe trống không… *Chỉ cần nghe anh nói, ít ra là một lần…*Lời muôn dấu che, lời luôn biến hóa, thấp thoáng, mơ hồ *Em là giấc mơ anh giữ mãi trong tim…*Lắm gian dối… thôi *Là những dày vò, là niềm hy vọng duy nhất của anh*Lời khi nói ra là luôn mãi chẳng ngưngChẳng hề hiểu rằng nhiều khi chỉ mơNhững phút thật vắng lặng *Riêng cho anh, em là điệu nhạc duy nhất đã làm trăng sao quay cuồng trên đồi cát năm nào*Ca-ra-men, kẹo bánh và sô-cô-la *Nếu ta chưa gặp nhau, anh sẽ phải mất cả đời để tìm em*Đừng cho tôi, người ơiAnh hãy gom lại, gửi hết cho người hay mơGiấc mơ đầy trăng sao nơi bờ xaDẫu rằng lời dịu dàng đã ướp bằng mật ngọtSẽ thấy ngọt ngoài miệngMà sâu trong tim tôi biết *Chỉ một lời… chỉ một lời thôi…*Vẫn mấy lời như gió đùa bao cánh hồng *Em nghe anh đi* Vẫn mấy lời như nước tràn phiến đá mòn *Anh van em*Vẫn mấy lời sương khói mù che núi đồi *Anh xin thề (với em)*Ôi những lời, vẫn những lời, vẫn những lời, vẫn mãi là thứ tiếng trống rỗng như vô lờiToàn những lời gió trăng *Em tuyệt vời!*Vẫn mấy lời như gió đùa bao cánh hồng *Em thật tuyệt vời!*Vẫn mấy lời như nước tràn phiến đá mòn *Em thật quá tuyệt vời!*Vẫn mấy lời sương khói mù che núi đồi *Quá tuyệt vời!*Ôi những lời, vẫn những lời, vẫn những lời, vẫn mãi là thứ tiếng trống rỗng như vô lờiToàn những lời dối gian
Paroles, Paroles
*C'est étrange, je ne sais pas ce qui m'arrive ce soir. Je te regarde comme pour la première fois*Encore des mots, toujours des mots, les mêmes mots *Je ne sais plus comment te dire…*Rien que des mots M*ais tu es cette belle histoire d'amour que je ne cesserai jamais de lire.*Des mots faciles, des mots fragiles, c'était trop beau. *Tu es d'hier et de demain…*Bien trop beau. *de toujours, ma seule vérité.*Mais c'est fini le temps des rêves,Les souvenirs se fanent aussi Quand on les oublie. *Tu es comme le vent qui fait chanter les violons et emporte au loin le parfum des roses.*Caramels, bonbons et chocolats… *Par moments, je ne te comprends pas.*Merci, pas pour moiMais tu peux bien les offrir à une autreQui aime le vent et le parfum des roses.Moi, les mots tendresEnrobés de douceur,Se posent sur ma bouche,Mais jamais sur mon cœur. *Une parole encore.*Paroles, paroles, paroles… *Écoute-moi.*Paroles, paroles, paroles… *Je t'en prie.*Paroles, paroles, paroles… *Je te jure.*Paroles, paroles, paroles, paroles, paroles, encore des parolesQue tu sèmes au vent *Voilà mon destin : te parler… te parler comme la première fois.*Encore des mots, toujours des mots, les mêmes mots… *Comme j'aimerais que tu me comprennes…*Rien que des mots… *que tu m'écoutes au moins une fois.*Des mots magiques, des mots tactiques qui sonnent faux. *Tu es mon rêve défendu…*Oui, tellement faux. *mon seul tourment et mon unique espérance.*Rien ne t'arrête quand tu commences.Si tu savais comme j'ai envie d'un peu de silence… *Tu es pour moi la seule musique qui fait danser les étoiles sur les dunes.*Caramels, bonbons et chocolats… *Si tu n'existais pas déjà, je t'inventerais.*Merci, pas pour moiMais tu peux bien les ouvrir à une autreQui aime les étoiles sur les dunes.Moi, les mots tendres Enrobés de douceur,Se posent sur ma bouche,Mais jamais sur mon cœur. *Encore un mot, juste une parole…*Paroles, paroles, paroles… *Écoute-moi.*Paroles, paroles, paroles… *Je t'en prie.*Paroles, paroles, paroles… *Je te jure.*Paroles, paroles, paroles, paroles, paroles, encore des parolesQue tu sèmes au vent. *Que tu es belle!*Paroles, paroles, paroles… *Que tu es belle!*Paroles, paroles, paroles… *Que tu es belle!*Paroles, paroles, paroles… *Que tu es belle!*Paroles, paroles, paroles, paroles, paroles, encore des parolesQue tu sèmes au vent…
Nguyên tác: SmileNhạc: Charlie ChaplinLời: John Turner & Geoffrey ParsonsLời Việt: Nguyễn ThảoTrình bày: Nguyễn ThảoHòa âm & phối khí: Lê VũGhi âm: ElevenSixteen SoundscapeFinal mix: LeVuMusic StudioPhoto & graphics: MarcMarc
NT: Hôm nọ, tôi đi nghe anh chàng Michael Bublé hát ở một hội trường rất lớn. Trong lòng tôi có hơi nghi ngờ. Ca sĩ nhạc jazz, theo tôi, khó chinh phục được đám đông khán thính giả trong một bầu không khí như vậy vì không có phần phụ diễn của vũ đoàn, pháo bông, pyrotech, phông video, v.v… như những buổi trình diễn nhạc pop. Chỗ tôi ngồi thì không đến nỗi, nhưng phía sau lưng thì có lẽ cũng không thấy rõ sân khấu huống hồ chi ca sĩ. Như vậy, thật là khó cho ca sĩ “hớp hồn” được người nghe trong cái không khí quá bao la nhốn nháo.
Nhưng buổi hôm đó, Michael Bublé hầu như đã mê hoặc cả hội trường mấy ngàn người, với chỉ một giàn nhạc công khá khiêm nhường. Một mình anh ta vừa hát, vừa kể chuyện, đi tới đi lui, thật sống động. Khoảng giữa show, sau một bài swing, anh đã ngồi xuống bậc tam cấp, khi tiếng nhạc chậm dần làm cho bầu không khí trở nên cô đọng hẳn, rồi anh cất tiếng hát. Ca khúc Smile của Charlie Chaplin bỗng nhiên nghe thật bức xúc.
Ca khúc này, tôi dịch đã khá lâu, và bạn đã hát cho KeJazz vào đầu năm 2017. Tôi rất thích phiên bản ngày đó, nhưng sau khi nghe MB, tôi lại cảm thấy dường như vẫn có điều gì khác hơn cái nỗi buồn man mác ngày nào.
Và vì vậy mà Cười của năm 2023 nghe nặng nề hơn, khản đục hơn, âm u và rách rưới hơn.
Cười
Cười, khi xót xa trong tim mìnhCười, cho dẫu khi tim tan tành Khi mây kéo về, trời làm giông Hãy gắng lòngDù hồn ta bao đắng cay hay ê chềCười, ai biết khi nắng mai vềMang chút le lói cho ta niềm tin Đời vẫn xinBao giây phút tươi vui nụ cườiChe dấu đi bao nhiêu sầu đờiCho dẫu khi ngập ngừng mi hoen dấu lệVà khi ấy hãy cố quên nỗi đau buồnCho nước mắt tuôn chỉ trong hồnXin hãy giữ mãi trong tim niềm tin Và cứ mỉm cười…
Smile
*Smile, though your heart is achingSmile, even though it's breakingWhen there are clouds in the skyYou'll get by...If you smile with your fear and sorrowSmile and maybe tomorrowYou'll find that life is still worthwhile If you just...Light up your face with gladnessHide every trace of sadnessAlthough a tear may be ever so nearThat's the time you must keep on tryingSmile, what's the use of cryingYou'll find that life is still worthwhileIf you just smile*
Nguyên tác: CasablancaNhạc & lời: Bertie HigginsLời Việt: Nguyễn ThảoTrình bày: Lê Thu HiềnHòa âm & phối khí: Lê VũGhi âm: Lê Thu Hiền StudioFinal mix: LeVuMusic StudioPhoto & graphics: MarcMarc
NT: Tôi biết đến phim Casablanca của nhà đạo diễn Michael Curtiz từ lâu lắm, vào năm cuối trung học. Thời đó, Humphrey Bogart và Ingrid Bergman là những thần tượng của giới mê điện ảnh, và cuốn phim này được trân trọng như một phim classic đánh dấu tầm quan trọng của nghệ thuật thứ bảy. Tôi nhớ trong phim có đoạn cô Ilsa (Ingrid Bergman) gặp lại người bạn nhạc sĩ dương cầm ở quán Rick’s Café Américain, cô đã bảo anh ta, “Play it again, Sam.” Hãy đàn lại bài nhac của ngày nào. Bài nhạc kỷ niệm của cô và Rick (Humphrey Bogart). Cô nói, và đôi mắt long lanh ngấn lệ.
Bài nhạc đó, As Time Goes By, với một giai điệu lãng mạn, cùng ý nhạc bàng bạc tựa sương khói trời Maroc, đã được đón nhận như một ca khúc bất hủ và được nhiều ca sĩ ghi âm. Tôi đã dịch và giao cho Ngô Nhật Trường; ca khúc được đưa lên KeJazz vào tháng tám 2018 với tựa đề Thời Gian Muôn Đời Vẫn Trôi.
Vào thập niên 80, ca sĩ Bertie Higgins đã viết và hát một tình khúc mang tên là Casablanca, kể lại mối tình có liên quan đến cuốn phim cùng tên. Ca khúc này là một ballad, một thời nổi lên, nhất là trong thị trường châu Á. Chuyện tình bắt đầu từ trong một rạp Drive-in, loại rạp ciné rất thịnh thời 70 & 80. Đây thật ra là chốn hẹn hò lý tưởng cho sinh viên học sinh. Thường thì trong xe chứa đầy bia rượu và chip. Rồi khi trời tắt nắng, màn ảnh bật sáng, thứ ánh sáng khá mờ ảo, không rõ nét như trong những rạp hát thường. Nhưng thứ ánh sáng lập lòe đã khiến cho bao người say mê như cặp tình nhân trong ca khúc này.
Casablanca đã khéo léo dùng lại môt số từ ngữ chính từ nguyên bản như a kiss is still a kiss hoặc as time goes by mà tôi không thể chuyển hết ý của tác giả qua tiếng Việt được. Thật là lost in translation.
Xin gửi lời cám ơn đến chủ nhiệm báo Gió-O, nhà văn Lê Thị Huệ, đã gợi ý cho tôi việc dịch ca khúc này, ghi dấu một thời nào thật đẹp đã qua trong đời mình. Và cám ơn chị Lê Thu Hiền đã nhận lời hát Casablanca, Đêm Tình Nhân cho KẻJazz
Casablanca, Đêm Tình Nhân
Rồi ta yêu nhau khi xem cuốn phim CasablancaTrên băng sau, bên nhau cho con tim run thêm khi đèn dần tốiPhải vì Coke lạnh, và trời đầy saoNgọt hương môi nồng như nhấp champagneTa yêu nhau trong hơi nóng giữa đêm hè sayMà ngỡ những phút đắm đuối yêu nhau như trong CasablancaTay trong tay, bên nhau cho đôi ta mê man say một lần tình nhânVà ngọn đèn thật mờ lặng như quán tốiMa-rốc trăng về trên mắt đê mêHuyền thoại đêm nay anh mang em đi trên chiếc Chevrolet thần tiênMôi hôn ấy vẫn như muôn đời trong CasablancaNhưng môi ấy đã thôi hơi nồng vì người quá xaĐến bên em như lần đầu CasablancaTình yêu trong tim em vẫn muôn đời thời gian đâu xóa mờNgười có biết đã mấy trái tim vỡ tan trong Casablanca?Người có biết mới lúc ấy trái tim em phiêu lưu lần đầu?Và chuyện tình của mình nào như phim xưa cũKhông huy hoàng, gay cấn, lâm ly,Mà rồi khi ta chia tay, tim em cũng nát tan như truyện phimMôi hôn ấy vẫn như muôn đời trong CasablancaNhưng môi ấy đã thôi hơi nồng vì người quá xaĐến bên anh như lần đầu CasablancaTình yêu trong tim em vẫn muôn đời thời gian đâu xóa mờTình yêu trong tim em sẽ muôn đời, ngàn năm em mãi đợi
Casablanca
*I fell in love with you watching CasablancaBack row of the drive-in show in the flickering lightPopcorn and cokes beneath the starsBecame champagne and caviarMakin’ love on a long hot summer's nightI thought you fell in love with me watching CasablancaHolding hands 'neath the paddle fans in Rick's candle lit caféHiding in the shadows from the spiesMoroccan moonlight in your eyesMaking magic at the movies in my old ChevroletOh a kiss is still a kiss in CasablancaBut a kiss is not a kiss without your sighPlease come back to me in CasablancaI love you more and more each day as time goes byI guess there are many broken hearts in CasablancaYou know, I've never really been there, so I don't knowI guess our love story will never be seenOn the big wide silver screenBut it hurt just as bad, when I had to watch you goOh a kiss is still a kiss in CasablancaBut a kiss is not a kiss without your sighPlease come back to me in CasablancaI love you more and more each day as time goes byI love you more and more each day as time goes by*
Nguyên tác: Lo Mucho Que Te QuieroNhạc & lời: René Ornelas & René HerreraLời Việt: Trường KỳTrình bày: Triệu Vinh & Lê VũHòa âm & phối khí: Lê VũGhi âm: TV Studio & LeVuMusic StudioFinal mix: LeVuMusic StudioPhoto & graphics: MarcMarc
NT: Dòng nhạc Tejano xuất hiện từ Texas (Tejas theo tiếng Mễ Tây Cơ) là một loại nhạc Mễ lai American pop. René y René, hai ca sĩ cùng tên, và ca khúc Lo Mucho Que Te Quiero đã khiến thế giới âm nhạc lưu tâm đến một loại nhạc có tiết tấu nhộn nhịp và giai điệu thật lả lơi này. Năm 1969, ca khúc này đã được xếp hạng nhì ở Hoa Kỳ.
Ở Việt Nam, vào thời kỳ nhạc trẻ thịnh hành, nhạc sĩ Trường Kỳ đã viết lời Việt và đặt tựa là Rồi Mai Đây, được đôi song ca Minh Xuân Minh Phúc trình bày, và rất được ưa chuộng trong giới… choai choai.
Đến đây thì tôi muốn… lạc đề một chút.
Ngôn ngữ là một phần nền tảng của văn hóa. Văn hóa sống thì sẽ có ít hoặc nhiều thay đổi. Ngôn ngữ cũng như vậy. Những thay đổi này sẽ dẫn dắt văn hóa đi về đâu, tốt đẹp hơn hay tệ lậu hơn thì chẳng ai biết. Nhưng chắc chắn là có thay đổi. Vì vậy tôi vẫn hay theo dõi báo chí và tìm hiểu thêm chữ… mới.
Dạo này, tôi thấy có nhiều chữ lạ xuất hiện trên báo chí quốc nội, những chữ kép với thành phần riêng rẽ đều có cùng một nghĩa, ví dụ như “an yên”. Theo từ điển Hán Nôm, cả “an” lẫn “yên” đều có nghĩa an lành, an bình. Ráp hai chữ lại chẳng làm rõ nghĩa gì hơn. Có phải nhà “ngôn ngữ học” nào đó đã cho rằng ráp lại chữ “an yên” sẽ tăng gấp đôi cái an lành chăng?
Cũng theo cách ráp chữ này, có chữ “cặp đôi”. Tôi tự hỏi: có cặp nào mà không đôi? Chẳng lẽ có cặp… chiếc? Một cặp hay một đôi thì dễ hiểu vì ta phân biệt được một cặp (hai người) hay hai cặp (bốn người). Và tôi chắc chắn cặp đôi không phải bốn người.
Nhưng rất thời thượng.
Vì vậy, theo thời, tôi xin giới thiệu đến các bạn KẻJazz ca khúc Rồi Mai Đây tuần này được làm mới qua “cặp đôi” Lê Vũ Triệu Vinh.
LV: Nói chuyện ngoài lề trước. Theo tôi nghĩ thì từ “cặp” trong cụm từ “cặp đôi” chỉ có nghĩa là số nhiều thôi, chứ không phải là 2. Còn không thì chẳng lẽ “cặp ba, cặp bốn” có nghĩa là 6 hay 8 sao? Ngôn ngữ đôi lúc lắc léo như thế. Chỉ là tùy theo quen dùng như thế nào thì cứ theo như vậy thôi. Logic bỏ qua một bên.
Giờ xin trở lại đề chính của bài cho lên tuần này.
Rồi Mai Đây (Lo Mucho Que Te Quiero) là một trong những bài nhạc gợi cho tôi nhiều kỷ niệm nhất trong những ngày đầu tập tãnh chơi nhạc, ôm đàn nghêu ngao. Bài nhạc có âm điệu tình tứ, dễ nghe và lại dễ đánh cho những tay mới học đàn. Nhưng đặc điểm của bài nhạc đầy kỷ niệm này là phần bè phụ họa. Qua bài này tôi mới vỡ lòng được bè quãng ba, quãng năm. RMD được viết theo thể loại Latin pop bởi René y René, một cặp ca nhạc sĩ từ Texas trong cuối thập niên 60. Vì là nhạc Tejano pop nên phong cách bài rất chính thống, dễ được cảm nhận với giới nghe nhạc Việt. Đó cũng là ưu điểm của RMD. Hầu nghe nghe qua một vài lần là ai cũng có thể hát được; thậm chí hát được bè cho bài nếu có chút khả năng thẩm âm.
Bài chẳng có chút hơi hám gì của jazz, cũng không có biến chuyển gì đặc biệt khác thường. Nhưng với tôi bài này là thuở ban đầu, là cánh cửa mở ra cho tôi được nhìn thấy thế nào là thế giới muôn mầu của âm nhạc.
Từ Rồi Mai Đây ngày đó, tôi đã nghe và mong mỏi được nghe thêm những “Rồi Mai Đây” khác nữa…
Rồi Mai Đây
Rồi mai đây khi mình xa nhau nhớ đến nhau hoàiRồi mai đây khi tình bay xa nhớ đến hôm nàyCòn mãi mãi những gì mình chất chứa trong lòngCòn cho nhau chút dư hương, đừng tiếc nhau gì vấn vươngMình xa nhau xin đừng quên nhau, chớ trách nhau gìMình xa nhau xin đừng quên mau, nắng sẽ phai màuĐừng khóc nữa gió buồn vì mắt ướt hoen rồiĐừng cho nhau tiếng than van, đừng nói lên lời khóc than.Ngày xa nhau mưa buồn giăng mau, cất bước âu sầuNgày xa nhau tâm hồn thương đau, khói thuốc không màuMình nhớ mãi chuỗi ngày nào đó đã xa rồiMình chia tay gió bay bay, còn đó khung trời xám mây.Rồi mai đây khi mình chia tay, nhớ đến hôm nayRồi mai đây trong giờ chia ly, nhớ phút giây nàyHồn quyến luyến những gì mình đã cho nhau rồiĐành xa nhau chớ đi mau, sợ vỡ tan tình bấy lâu.
Lo Mucho Que Te Quiero
Quisiera que supieres vida miaLo mucho que to quiero y que te adoroTu vivas en mi pensamiento y ahora meArrepiento si yo te hice llorarYo nunca te hablo a ti con la mentiraYo siempre to hablo a ti con la verdadQuisiera que olvides el pasadoQue vuelvas a mi ladoQue tengas compassionBelieve me when I say how much I love youBelieve me when I say how much I careForgive me, give me peace of mindAll I need is time to prove my love for youQuisiera que supieres vida miaLo mucho que to quiero y que te adoroTu vivas en mi pensamiento y ahora meArrepiento si yo te hice llorar
Nguyên tác: Lullaby of BirdlandNhạc: George ShearingLời: George David WeissLời Việt: Nguyễn ThảoTrình bày: Nguyễn ThảoHòa âm & phối khí: Lê VũGhi âm: ElevenSixteen SoundscapeFinal mix: LeVuMusic StudioPhoto & graphics: MarcMarc
NT: Tôi thật khoái trá khi bản dịch này hoàn tất sau bao nhiêu tháng bức tóc bức tai với chữ nghĩa. Vậy đó. Có nhiều ca khúc tự câu cú cứ ào ào đến. Rồi có cái như bài này nó cứ rả rích nhưng không chịu nghẽn luôn cho tôi tiện việc sổ sách.
Khi bạn nhận được bài nhạc, bạn tỏ ý thích ca khúc này, nhưng lại có vấn đề với tựa đề lẫn lộn Hán và Việt.
Lẽ ra tôi nên giữ nguyên chữ Birdland, vì đây là tên của một jazz club ở thành phố New York. Chữ Bird là tên thân mật bạn bè dành cho người nhạc sĩ nổi tiếng với cây kèn saxophone Charlie Parker.
Câu chuyện như thế này: trên một chuyến đi lưu diễn, xe của anh tông phải một con gà vừa trốn thoát từ trại gà ven xa lộ. Anh đã bảo người bạn dừng lại để lượm “món quà” bất ngờ này. Vào thời điểm đó, những nhạc sĩ da đen, tuy nổi tiếng, nhưng không được ở trong hotel hoặc những nhà trọ trong khu da trắng. Họ phải trú tạm với những gia đình Mỹ đen, trong khu vực dành cho Mỹ đen. Khi đến chỗ trọ, anh đã nhờ người chủ nhà nấu dùm con gà cho ban nhạc ăn. Từ đó, anh được gọi là Yardbird (chữ gọi chung gà vịt), hay gọi tắt là Bird.
Birdland là jazz club nơi hằng đêm Charlie “Bird” Parker đã ru bao nhiêu người vào thế giới ảo mộng bằng tiếng kèn của anh.
Dịch Birdland thành Trại Gà, nghe… thô tục quá. Viên Cầm nghe thi vị hơn, ít ra là đối với tôi. Tôi bảo bạn, Hán và Việt vẫn được dùng chung rất thường vào thời trước, ví dụ như vườn bách thảo, loài cầm thú, máy bay trực thăng, v.v…
May quá, có lẽ bạn thấy cái tên cũng chỉ là chuyện nhỏ, nên bỏ qua luôn.
Ru Lời Cầm Viên
Có tiếng ru trong Viên Cầm thật thiết thaTựa tiếng hơi thở của ai?Có lắng nghe trong tâm tư niềm nhớ thương nào chẳng nên lờiĐã rung động trái tim mìnhCó lúc nao nghe đôi chim gù giữa khuyaGọi giấc mơ tìm gối chăn?Có biết không gian quanh đây lộng những giai điệuNgát hương nồng ngọt môi hônVà khi nghe gió về giữa liễu ngànHồ như rấm rứt lời khóc thanĐừng cho ta phút lệ cứ tuôn tràn Vì nghe em nói lời đắng cay lúc chia tayThế tiếng ru trong đêm này thật ấm êmNồng chiếc hôn, rồi vút lênChới với đôi ta đang bay lạc giữa tiếng kèn phút mơ mòngTrái tim này đã yêu rồiHồn say khướt giữa giấc yêu…
Lullaby of Birdland
Oh, lullaby of Birdland whisper lowAlways here, when you sigh,Never in my woodland could there be words to revealIn a phrase how i feelHave you ever heard two turtle dovesBill and coo when they love?That's the kind of magic music we get from our lipsWhen we kissAnd there's a weepy old willowHe really knows how to cryThat's how i'd cry in my pillowIf you should tell me farewell and goodbyeLullaby of Birdland whisper lowKiss me sweet, then we'll goFlying high in Birdland, high in the sky up aboveAll because we're in loveAll because we're in love
Nguyên tác: Que reste-t-il de nos amoursNhạc & lời: Léo Chauliac & Charles TrenetBản Anh: I Wish You LoveLời Anh: Albert A. BeachLời Việt: Nguyễn ThảoTrình bày: Lê VũHòa âm & phối khí: Lê VũGhi âm & final mix: LeVuMusic StudioPhoto & graphics: MarcMarc
NT: I Wish You Love là một ca khúc jazz standard mà tôi định dịch từ những năm đầu của KẻJazz. Nhưng mỗi lần đặt bút xuống thì lại cứ loay hoay với cái khái niệm mơ hồ về ước ao và cầu chúc. Người Việt ta chúc nhau được cái này, có cái nọ. Người Mỹ dấu biến cái động từ, đi thẳng luôn vào những vật thể như “tôi chúc bạn con chim xanh vào mùa xuân” (I wish you bluebirds in the spring) hoặc “anh chúc em tình yêu” (I wish you love), một lời nói quá mơ hồ vì không hiểu là tình yêu từ anh ta, hay của ai khác cho cô nàng, hay là tình yêu từ chính cô nàng…
Tôi có tật nghĩ quẩn quanh một hồi thì đâm nhức đầu nhức óc, triệu chứng não bị động. Vì vậy, vào thời điểm ấy, tôi đã quyết định dịch từ nguyên tác lời Pháp Que reste-t-il de nos amours. Nhẹ nhàng. Mơ màng. Thơ mộng. Nhất là… dễ dịch.
Bỗng nhiên năm nay tôi nhận được bản phối mới của nhạc phẩm cũ. Tôi nghĩ thầm, đã năm năm rồi, thử dịch lại I Wish You Love xem sao.
Phải nói là từ lúc bắt đầu dịch nhạc, tôi đã trải qua nhiều “thời kỳ”, từ dịch sao cho thật đúng với nguyên tác, cho đến dịch cho “hợp khẩu” người Việt miễn sao ý chính được chuyên chở theo kiểu “được chim thì bẻ ná, được cá thì quên nơm”… Bên cạnh đó tôi nhận được không biết bao nhiêu lời khuyên nhủ cũng như khuyến cáo, từ dịch như vậy thì làm sao người Việt hiểu, hoặc dịch quá phóng khoáng, không đúng như văn bản gốc, làm như vậy là có lỗi với tác giả, hoặc lời nhạc thiếu thẩm mỹ nghe chán như ăn cơm nguội. Chen lẫn vào cũng có nhiều lời khuyến khích và khen tặng của bằng hữu.
Gần đây, một người bạn nghệ sĩ từ Gia Nã Đại bảo tôi rằng anh ta xem bản dịch như là một tác phẩm riêng biệt, một loại nghệ thuật biến đổi nghệ thuật. Rồi anh kể cho tôi nghe chuyện một nhà đạo diễn kịch người Nga đã quả quyết rằng bản dịch kịch của William Shakespeare qua Nga ngữ nghe hay hơn vì với ngôn ngữ này, câu chuyện đã đến gần khán giả hơn, tâm tình khơi động cảm xúc thật của họ hơn.
Sau gần 7 năm, hình như câu chuyện dịch thuật vẫn còn rối rắm chưa đi đến đâu.
Nhưng được cái là tôi bớt nhức đầu.
Vì vậy mà tôi mới gửi cho bạn bản dịch với tựa đề Xin Tình Yêu Đến Với Em. Bốn chữ I Wish You Love đã phân thân thành sáu chữ tiếng Việt để cho khẩu vị Việt Nam được đậm đà hơn chút ít.
Xin Tình Yêu Đến Với Em
Giờ đâyĐã hay câu chuyện của đôi taMãi như đôi bạn, chẳng tình nhânKhúc quanh cuối đường, đành chia xaGiờ đâyTrước khi vẫy chào, lần chia tayTrước khi ta quay mặt ra điHãy cho nhau đôi lời phân lyXin cho lũ chim quyên mang về emTrong cơn gió xuân lời ca dịu êmMôi hôn mãi thơmTình em hồn nhiênGiữ nguyên trong hồnHè cho nắng hanh, vườn trưa lặng imXin ly đá chanh ngọt thơm tình emXin bao ước mơMộng mơ ngày thơMãi trong tim emDù tim tan nát, tiếc nuối không nguôiMà anh đã biết, ta xa nhau thôiGiờ này thì anhXin chúc cho emHết cả yêu thươngTrong cơn bão giông, cho nơi dừng chânMột gian bếp than sưởi ấm lòng emTrong đêm giá băngLà xin tình yêuĐến với em
I Wish You Love
*GoodbyeNo use leading with our chinsThis is where our story endsNever lovers, ever friendsGoodbyeLet our hearts call it a dayBut before you walk awayI sincerely want to sayI wish you bluebirds in the springTo give your heart a song to singAnd then a kissBut more than thisI wish you loveAnd in July a lemonadeTo cool you in some leafy gladeI wish you healthAnd more than wealthI wish you loveMy breaking heart and I agreeThat you and I could never beSo with my best, my very bestI set you freeI wish you shelter from the stormA cozy fire to keep you warmBut most of allWhen snowflakes fallI wish you love*
Nguyên tác: Ne me quitte pasNhạc & lời: Jaques BrelBản Anh: If You Go AwayLời Anh: Rod McKuenLời Việt: Phạm DuyTrình bày: Nguyễn ThảoHòa âm & phối khí: Lê VũGhi âm: Final mix: LeVuMusic StudioPhoto & Graphics: MarcMarc
NT: Gần đây, tôi thích nghe lại những bài nhạc blues, và lẽ dĩ nhiên, vì tò mò, tôi lại phải tự hỏi, blues là… làm sao?
Lớn lên ở Việt Nam, ta hay lẫn lộn nhạc jazz với nhạc blues. Thật ra, nhạc jazz và blues cùng bắt đầu từ sự kết hợp của nhạc classic Âu Tây và nhạc dân dã Phi Châu. Khác với jazz thiên nhiều về nhịp chõi và những nốt nhạc cầu kỳ, nhạc blues chịu nhiều ảnh hưởng bình dân từ lối hát đối đáp được tận dụng trong công việc lao động trên những cánh đồng cô-tông bao la, cũng như trong trong những buổi lễ tôn giáo của người Mỹ da màu. Từ loại nhạc tôn giáo (spiritual) này, cách hát buông thả theo xúc cảm đã trở thành đặc điểm của nhạc blues. Đến thời điểm 1920, nhạc blues đã trưởng thành và được định hình với cách hành âm và hình thức 12 khuôn như ta biết bây giờ.
Nhưng nhạc blues không độc dạng. Trên đất nước rộng lớn mênh mông, nhạc blues đã chuyển biến tùy tiện theo từng vùng, hòa nhập với những nét đặc thù địa phương và trở thành đa dạng. Hiện nay, theo những nhà nghiên cứu âm nhạc, có trên dưới 35 loại nhạc blues chính trên thế giới, từ Classic blues, Gospel blues, Delta blues, Holler blues cho đến Memphis blues, West Coast blues, Detroit blues, Boogie-Woogie blues, Contemporary R&B. Và dĩ nhiên, cũng có vài điệu blues nhập nhòa với jazz chẳng hạn như Jazz blues, Louisiana blues và New Orleans blues.
Đa số những bài nhạc mà ta dễ nhận ra và thường gọi là nhạc blues nằm trong loại nhạc Soul blues, một loại blues chậm, dễ nghe trong những buổi chiều tà yên ả, với ít nhiều êm dịu trong nỗi buồn sầu.
Phiên bản Người Yêu Nếu Ra Đi này được phối theo dạng “nỗi đau dịu dàng” của soul blues.
Người Yêu Nếu Ra Đi
Người yêu nếu ra đi, một hôm nắng lên cao Xin hãy mang đi theo, cả mây trắng trong veo Lời chim hót mang đi, cùng tia nắng xôn xao Ngày ta mới yêu nhau, tình ta mới dâng cao Ngày sao thấy đi mau, và đêm vắng đêm sâu Trăng sáng như nâng niu, loài chim hót đêm thâu Người yêu nếu ra đi, người yêu nếu chia lìa, người yêu nếu ra điNgười mà không đi, người tình tôi còn đó Sẽ thấy tôi còn đây, yêu nhau như ngày qua Cùng vầng dương lên cao, cùng làn mây lả lướt Nói với lá cây xanh, theo làn gió bay quanh Người mà xa vắng, tôi sẽ vẫn cònCòn vương vấn hương này, tay trong lòng bàn tayNgười yêu nếu chia lìa, người yêu nếu chia lìa Người yêu nếu chia lìa, người yêu nếu ra đi Người yêu nếu ra đi, người yêu chắc ra điKhông có chi quanh đây, đời xa vắng đơn côiPhòng hiu hắt xa xôi, người xa vắng nhau thôiTường xanh xám không nguôi dường như dáng ai soiNgười yêu sống trong tôi và tôi sống trong ai?Tôi nói cho tôi thôi, người yêu lắng nghe tôiNgười yêu nếu ra đi, người yêu nếu chia lìa, người yêu nếu ra điNgười mà không đi, người tình tôi còn đóSẽ thấy đêm còn tôi, đêm như xưa đầy vơiChìm vào làn môi, nụ cười không từ chối Nói với mắt môi ai, duyên tình mãi không phaiNgười mà xa vắng, tôi sẽ khóc thầm Làn nước mắt tuôn tràn, cho cuộc tình đã tanNgười yêu nếu chia lìa, người yêu nếu chia lìa Người yêu nếu chia lìa, người yêu nếu ra đi Người yêu nếu ra đi, người yêu sẽ ra đi Xin trái đất lang thang, đừng quay nữa nghe không Để có lẽ thương tâm, người yêu sẽ quay chân Người có biết con tim, rồi tim sẽ êm êm Ngừng nghe tiếng trăm năm, người yêu đã xa xăm Tôi chết êm trong đêm, chờ nghe tiếng yêu vang Người yêu nếu ra đi, người yêu nếu chia lìa, người yêu nếu ra đi...
If You Go Away
*If you go away on this summer dayThen you might as well take the sun awayAll the birds that flew in the summer skyWhen our love was new and our hearts were highWhen the day was young and the night was longAnd the moon stood still for the night bird's songIf you go away, if you go away, if you go awayBut if you stay, I'll make you a day**Like no day has been, or will be againWe'll sail the sun, we'll ride on the rainWe'll talk to the trees and worship the windThen if you go, I'll understandLeave me just enough love to fill up my handIf you go away, if you go away, if you go awayIf you go away*, *as I know you mustThere'll be nothing left in the world to trustJust an empty room, full of empty spaceLike the empty look I see on your faceI'd have been the shadow of your shadowIf I thought it might have kept me by your sideIf you go away, if you go away, if you go away**But if you stay, I'll make you a nightLike no night has been, or will be againI'll sail on your smile, I'll ride on your touchI'll talk to your eyes that I love so muchBut if you go, go, I won't cryThough the good is gone from the word goodbyeIf you go away, if you go away, if you go away**If you go away as I know you willYou can tell the world to stop turning tillYou return again if you ever doOh what good is love without loving youCan I tell you now as you turn to goI'll be dying so till our next helloIf you go away, if you go away, if you go away*
Nhạc: Lê VũLời: Hoàng Thị Bích NgọcTrình bày: Vũ ĐèoHòa âm & phối khí: Lê VũGhi âm: Studio Vũ ĐèoFinal mix: LeVuMusic StudioPhoto: Trang TrầnGraphics: MarcMarc
NT: Đáng lẽ ra, tuần trước, nhân dịp đầu năm KẻJazz định giới thiệu Dương Cầm Dạ Khúc cùng với lời chúc các bạn một năm mới “phơi phới nhiều niềm vui, du dương nhiều giai điệu, và rủng rỉnh nhiều tiền xài hoài không hết”. Nhưng vào phút chót, KJ lại quyết định mừng ngày National Bossa Nova, nên đành hoãn lại cho đến tuần này.
Lại nhân năm con mèo, định nói về năm con mèo khác với năm con mèo như thế nào, nhưng thôi… nói chuyện nhạc chắc ăn hơn. Nói nhảm bị rầy thì lại xúi quảy cả năm chết bà.
Chuyện nhạc thì như thế này: Dương Cầm Dạ Khúc có một giai điệu thật đẹp, là sáng tác của Lê Vũ. Lời hát được viết bởi Hoàng thị Bích Ngọc, một nhạc sĩ đã có một thời với nhiều sáng tác, trong đó, Người Con Gái Trong Tranh là một nhạc phẩm tôi rất thích. Thêm rằng HTBN là em gái của LV. Tài năng nghệ thuật cuộn trong mớ DNA của gia đình.
Dạ Khúc được viết từ lâu lắm, cũng phải gần 20 năm. Tôi nhớ lần đầu tiên được nghe, tôi thấy lòng buồn rưng rức. Giai điệu lên lên xuống xuống rất chừng mực, không thoát ra, như vẫn còn nhiều uẩn ức. Ca từ rất nhẹ nhàng chứa đựng nhiều hình ảnh mộng mị. Rất là HTBN.
Mãi đến năm này, khi nghe Vũ Đèo cất tiếng hát, tôi mới chiêm nghiệm ra cái nét ma quái của Dạ Khúc, Chơi vơi trên âm vực cao, tôi bắt gặp cái lạnh của một giấc mơ không hiền. Tiếng hát ấy như vẳng lại từ một thế giới nào thật mơ hồ.
Đèn đêm thức chờ ngóng ai? Đường phố thênh thang không hồi âm. Cành hoa trắng tỏa ngát hương, còn vấn vương chi thêm nặng trĩu con tim? Hàng cây đứng đợi dáng xưa. Thềm đá khóc, nhớ bước chân quen. Người yêu dấu, người có nghe? Lời trái tim ta đang thét gào vô vọng.
Vô tình hôm nay lướt trên Facebook, nhìn thấy bức ảnh của một người bạn, cùng với mấy dòng thơ của thi sĩ Jorge Luis Borges mà cô đã dịch: Tôi có thể cho em nỗi cô đơn tôi, bóng tối tôi, cơn đói trái tim tôi; tôi đang cố mưu chuộc em bằng bất định, bằng hiểm nguy, bằng thất bại… (I can give you my loneliness, my darkness, the hunger of my heart; I am trying to bribe you with uncertainty, with danger, with defeat…)
Đầu năm được đọc một dòng thơ xúc tích, nghe một ca khúc trữ tình, ngắm một bức ảnh sâu thẳm, lòng thấy thật mênh mông…
Cám ơn Lê Vũ và Hoàng Thị Bích Ngọc. Cám ơn Vũ Đèo. Cám ơn Trang Trần. Cám ơn những người nghệ sĩ vẫn đang đi tìm những gì lóng lánh tuyệt đẹp trong đời sống…
Dương Cầm Dạ Khúc
Đèn đêm thức chờ ngóng ai?Đường phố thênh thang không hồi âmCành hoa trắng tỏa ngát hươngCòn vấn vương chi thêm nặng trĩu con timHàng cây đứng đợi dáng xưaThềm đá khóc, nhớ bước chân quenNgười yêu dấu, người có nghe?Lời trái tim ta đang thét gào vô vọngNgàn tiếng sóng cuồn say gọi bờ cát vắngNgàn tinh tú triền miên gọi niềm mơ ướcGọi yêu dấu về đâyLắng nghe tiếng tim ta trên phím dư âm vẫn mong chờChợt nghe gió mùa lênTự tình tự trên tócChợt nghe thoáng giọt mưa Thì thầm thì trên máTìm đâu đôi mắt yêu thương?Tìm đâu đôi cánh tay êm?Tìm đâu phút đầu thần tiênNửa đêm thức, chợt nhớ aiDạo phím tương tư, đêm trường canhNhà im vắng, buồn hắt hiuBàn ghế chơ vơ như tượng đá công viênHồn hoa cũ; đàn bướm đêmCùng dưới ánh sao mơ đêm xưaVầng trăng sáng làm chứng nhânLười trái tim ta đang ước nguyện âm thầmMàn đêm xuống, màu mắt nhungCòn ngây ngất những cơn đê mê?Dòng ký ức chảy khắp nơiTình khúc đêm hồng ta đã hát trao ngườiTrời khuya thanh vắng, dạo phím chơi vơiLòng ngân nga khúc âm buồn…
Nguyên tác: Vou Te ContarBản Anh: WaveNhạc & lời: Antônio Carlos JobimLời Việt: Lê VũTrình bày: Lê VũHòa âm & phối khí: Lê VũGhi âm & final mix: LeVuMusic StudioPhoto & graphics: MarcMarc
NT: Ngày 25 tháng Một được gọi là Ngày Bossa Nova, kỷ niệm sinh nhật của nhạc sĩ Antonio Jobim, người được coi như là cha đẻ của điệu nhạc đặc biệt xứ Ba-Tây.
Tôi bảo bạn như vậy trong những ngày trước Tết, bận lu bu với công việc cũng như những buổi tiệc tùng tất niên, tân niên. Tôi nghĩ thầm, mình sẽ tải lên mạng những bài nhạc bossa nova mà KẻJazz đã phát trước đây, trong khi chờ đợi những bài mới như Samba Đơn Âm (One Note Samba) hoặc Tháng Ba Nước Về (Water of March)…
Trong khi đó, bạn âm thầm phối lại bài Sóng mà KJ đã đăng vào năm 2016 và gửi cho tôi. Mừng ngày Bossa Nova nhé, bạn viết.
Xin hãy tin rằng: tình anh như muôn con sóng gào gió
Bossa Nova có nghĩa là chiều hướng mới, làn sóng mới (new wave). Làn sóng của Ba-Tây đã gào gió thành những cơn bão lan cùng khắp trái đất.
LV: Ngày trước tôi cứ nghĩ bài Wave chỉ là nhạc hòa tấu. Thế nên. dù thích bài này lắm nhưng tôi cũng đành bỏ qua. Cho đến khi khám phá ra là bài có lời thì tôi đã hăng hái xung phong dịch bài ngay. Dĩ nhiên việc dịch thuật không phải sở thích nhưng với bài này thì tôi muốn làm vì giai điệu quyến rũ của nó.
Với tôi thì nhạc phẩm này của Jobim có nét riêng biệt vì cái lơ lửng giữa âm thứ và trưởng; nhất là khi ông dùng đến scale của hợp âm diminished để viết nên câu nhạc. Cũng không cần phải nói là người hát không chuyên như tôi sẽ gặp khó khăn để giữ được đúng nốt. Thêm vào đó là những nhịp chõi tiêu biểu của Brazillian Bossa Nova luôn là khó khăn cho người trình bày.
Lần đầu tiên thực hiện Sóng tôi đã trải nghiệm được những khó khăn này. Lần đó tôi xử lý theo sát với câu nhạc viết từ nguyên bản. Lần này trở lại với Sóng, tôi quyết định thay đổi chút trong cách bỏ nhịp, đặt câu để khác đi phiên bản đầu. Vì là bài quen thuộc, tôi cứ tưởng là sẽ dễ dàng hơn chút. Tôi lầm to! Bài vẫn khó hát như ngày nào.
Sóng
Xin khép mi lạiThả hồn lặng trong hư không một cõiSâu trong đáy tim ta nghe bình yên, lòng ta lắng đọngNghe nỗi đơn côi tan đi trong mênh môngNiềm yêu ngây ngất ta cùng khát khao mơ trong đờiXin chớ nghi ngạiĐừng sợ con sóng xô lên bờ cátKhông lo ánh trăng sao trên trời đêm, anh luôn có đâyNghe nỗi đơn côi tan đi trong mênh môngNiềm yêu ngây ngất ta cùng khát khao mơ trong đờiThấy em yêu phút đầu khi chuông gõ ba qua đêmMắt em sâu mê hoặc cho anh mãi trong cơn mơ Xin hãy tin rằng: Tình anh như muôn con sóng gào gióXin em đến bên anh theo biển dâng ngàn con sóng đưaNghe nỗi đơn côi tan đi trong mênh môngNiềm yêu ngây ngất ta cùng khát khao mơ trong đời
Wave
*So close your eyesFor that's a lovely way to beAware of things your heart alone was meant to seeThe fundamental loneliness goes whenever two can dream a dream togetherYou can't denyDon't try to fight the rising seaDon't fight the moon, the stars above and don't fight meThe fundamental loneliness goes whenever two can dream a dream togetherWhen I saw you first the time was half past threeWhen your eyes met mine it was eternityBy now we knowThe wave is on its way to beJust catch that wave don't be afraid of loving meThe fundamental loneliness goes whenever two can dream a dream together*
Nhạc: Gérard BourgeoisLời: Jean-Max Rivière & Gloria LassoLời Việt: Nguyễn ThảoTrình bày: Kim LoanHòa âm & phối khí: Lê VũGhi âm: Phòng Thâu Phan Thụy Khánh (Canada)Final mix: LeVuMusic StudioPhoto & graphics: MarcMarc
NT: Khi trang mạng này đến với các bạn, ngày tất niên đã gần kề, đánh dấu cho một năm nổi trôi của KẻJazz trên miền đất lạ. Lạ là vì Hoa Kỳ vẫn không phải là quê hương. Tiếng Anh, tiếng Pháp vẫn không là tiếng mẹ đẻ. Những tìm tòi định hướng qua âm nhạc như cố gắng kéo hai mảnh áo văn hóa lại gần nhau để thử gài những hột nút. Hơi mạnh tay thì sợ rách vải. Lơi quá thì hở hang lạnh lẽo. Sau năm năm, hình như chiếc áo vẫn không sao vừa vặn.
Nhạc jazz, nhạc blues, nhạc bossa nova, nhạc pop cải trang qua lời Việt có đánh động gì trong lòng người nghe? Những cố gắng đưa ca từ đầy triết lý của Leonard Cohen, những vần thơ âm u của Serge Gainsbourg, những lời tình sôi nổi của cô gái đang tuổi dậy thì Consuelo Velázquez trong ca khúc Besame Mucho, những lời thống thiết nhớ nhà trong nhạc của Cesaria Evora, có làm xôn xao trong tâm trong trí qua những giai điệu hoặc tiết tấu lạ lẫm? Có lẽ đoạn đường vẫn còn mấp mô gập ghềnh trong những năm tháng tới.
Nói riêng về những thành viên đóng góp cho nhóm KẻJazz, những chuyên nghiệp cũng như tài tử, những nhạc sĩ thành danh hay chưa ai biết đến, đều có chung một niềm đam mê âm nhạc. Nhiều khó khăn thử thách đã gặp phải, nhưng rồi vẫn vượt qua và trao đến cho bằng hữu của KJ những ca khúc nghệ thuật không vướng mắc những gông cùm kinh doanh.
Một Ngày Như Bao Ngày đến với các bạn trong một hình thức như vậy. Người ca sĩ từ Montreal đã phải lặn lội trong một ngày đông giá tuyết để ghi âm một bài nhạc khá xa lạ với cô. Trong lúc ấy, KJ đang bí bài nên đã cho phát lên mạng phiên bản demo. Hôm nay, bản chính được gửi đến các bằng hữu qua tiếng hát rất lạ, một alto với nhiều sắc xám, nhiều hơi whisky đậm khói.
Đêm cuối năm, hãy tưởng tượng mình đang ngồi dưới hầm một quán rượu nào đó, từ tốn nhấp một ngụm McCallan, và nghe người ca sĩ có một giọng hát ngất ngưởng. Trong phút chốc, bạn đã tưởng mình còn ngồi trong quán Lục Huyền Cầm của năm tháng nào…
Một Ngày Như Bao Ngày
Ngày sao giống bao ngày quaMà anh đã đi về đâu?Chẳng hề nói với em một lời nàoGiờ nơi ấy, ai nào biếtEm còn mãi luôn thờ thẩn, luôn mong chờNgày sao giống bao ngày quaTừ khi đã không còn nhauGiờ anh cách xa muôn trùng rồiMình em giữa phòng im trống không quạnh vắng Em tự trách em đêm ngày.Nhớ những phút sống bên nhauHứa sẽ suốt kiếp yêu nhauVì cuộc tình của đôi taSau bao phong ba bão tốEm xin yêu mãi mãiNgày sao giống bao ngày quaMà anh đã đi về đâu?Chẳng hề nói câu giã từGiờ nơi ấy, ai nào biếtEm còn mãi luôn thờ than, hoang mang hoàiGiờ sao giống bao ngày quaLòng em đớn đau vì anhVà em nhớ anh điên cuồngNụ cười đó, giờ đây chắc anh nào nhớKhi cười với ai xa lạ.Anh, đã lấy mất bao nhiêuNhững thứ dấu kín trong timCuộc đời giờ còn thương đauKhi anh ra đi mãi mãiMang theo tin yêu ấyNgày sao giống bao ngày quaMà anh đã đi về đâu?Anh giờ ở phương trời nao?Giờ đây cách xa nghìn trùng
Un jour comme un autre
*C'est un jour comme un autreet pourtant tu t'en vastu t'en vas vers une autresans me dire un seul motet je ne comprends pas, comprends pasC'est un jour comme un autremais nous sommes déjàéloignés l'un de l'autrede nous deux, il ne reste que moimais pourquoi? mais pourquoi?Toi tu étais pour moitout ce que j'espéraistoi tu étais ma vie et même un peu plustu étais l'amourC'est un jour comme un autreet pourtant tu t'en vastu t'en vas vers une autresans me dire un seul motet je ne comprends pas, comprends pasC'est un jour comme un autremais moi j'ai mal de toimoi qui riais des autres,aujourd'hui, c'est vous deux qui devezrire de moi, rire de moiToi tu prends à jamaistout ce que j'espéraistoi tu me prends la vieet même un peu plustu me prends l'amour!C'est un jour comme un autreEt pourtant tu t'en vas,Et pourtant tu t’en vasEt pourtant tu t’en vas*
Nhạc: Pee Wee KingLời: Redd StewartLời Việt: Trường KỳTrình bày: Lê VũHòa âm & phối khí: Lê VũGhi âm: Levumusic StudioFinal mix: LeVuMusic StudioPhoto: Ngô Nhật TrườngGraphics: MarcMarc
NT: Tennessee Waltz, Điệu Luân Vũ Tennessee, là một ca khúc nổi tiếng trong thập niên 40 và 50 qua tiếng hát Patti Page. Đến năm 1974, ca khúc này dẫn đầu ở Nhật Bản với số dĩa đã bán được.
Là nhạc Country, tương tợ Nhạc Vàng của Việt Nam, ca khúc này mang tất cả những yếu tố để trở thành top hit trong làng nhạc C&W: giai điệu lãng mạn lôi cuốn, ca từ bình dị dễ thuộc, và ý nhạc sướt mướt một chuyện tình dang dở.
Trường Kỳ đã dịch nhạc phẩm này vào lúc phong trào nhạc trẻ đang hưng thịnh ở miền nam Việt Nam. Nhưng có lẽ vì lời nguyên tác quá… sến, Trường Kỳ đã chuyển thành Điệu Buồn, với lời lẽ bâng quơ một nỗi buồn vô duyên cớ phổ vào điệu nhạc này.
Bài nhạc được Ngô Nhật Trường đề nghị với KẻJazz khoảng hai năm về trước. Bản phối âm gởi đi nhưng vì nhiều lý do kể cả chuyện giãn cách vì đại dịch, NNT chưa thể ghi âm. Hai năm trôi qua trong chớp nhoáng.
Chờ hoài ngứa ngáy, buồn miệng nên bạn đã… hát thế. Thôi thì hẹn NNT một phiên bản khác vậy nha.
LV: Tôi hoàn toàn không có ý định hát bài này. Giọng của tôi không có cái chất “nhừa nhựa” như của Ngô Nhật Trường để có thể làm cho một bài phổ thông như bài này khoác lên một màu áo mới. Khổ nỗi bài gửi đi quá lâu mà không thấy rục rịch gì hết. Tôi luôn chủ trương chuyện hát ca này là chuyện vui chơi, không ràng buộc. Bởi thế nên tôi cũng không thắc mắc gì nhiều. Tôi chỉ biết 2 năm cũng là một thời gian khá dài cho nên để khỏi phải đợi nữa thì…tôi hát vậy.
Điệu Buồn
Nghìn âm thanh cũ buồn như mưa lũĐàn buông lên tiếng tơ chùngNghe thoáng xa vời, có riêng tôi vu vơĐèn lung linh sáng. Hồn như xa vắngBuồn như vô cớ, vương trong lòngAi đây cùng nghe cung buồn với tôiBuồn không duyên cớ, thế thôi. Bit nhớ nhung chi bây giờLòng không biết hôm nay vì cớ sao buồn.Buồn dâng khi sáng. Buồn len trong tốiBuồn dâng lên khúc u ca trầm Trong tâm hồn nghe cung buồn thiết tha.
Tennessee Waltz
*I was dancing with my darling to the Tennessee WaltzWhen an old friend I happened to seeI introduced her to my loved one And while they were dancingMy friend stole my sweetheart from meI remember the nightAnd the Tennessee WaltzNow I know just how much I have lostYes, I lost my little darling The night they were playingThe beautiful Tennessee Waltz*
Nhạc: Marco ValleLời: Paulo Sérgio ValleLời Anh: Norman GimbelLời Việt: Minh NguyệtTrình bày: Minh NguyệtHòa âm & phối khí: Lê VũGhi âm: Trí Bùi StudioFinal mix: LeVuMusic StudioPhoto: Trí BùiGraphics: MarcMarc
NT: Vào những ngày đầu của KẻJazz, tôi đã dịch khá nhiều nhạc Brazil, những điệu Samba và Bossa Nova nghe thật quyến rũ, nhịp nhún nhảy, tim rậm rật. Trong đó, có Samba de Verão, Summer Samba, đã được Norman Gimbel chuyển thành So Nice, một ca khúc jazz standard.
Bản dịch mùa hè năm ấy mang tựa đề Điệu Hè, nhưng dựa trên lời Anh ngữ của Gimbel. Thành thật mà nói, nguyên bản tiếng Bồ Đào nghe rất mơ hồ, nói lên niềm khao khát ái tình trong hơi nắng của mùa hè. Bản Anh ngữ của Gimbel rất chặt chẽ, rất… Mỹ.
Hôm nay, KeJazz được Minh Nguyệt trở lại với bản dịch mới, trung thực hơn. Quá Tuyệt Vời. Tuyệt vời hơn nữa là do chính Minh Nguyệt trình bày.
Khởi hành bằng những bước chân nhộn nhịp, Minh Nguyệt cùng KẻJazz thân mời các bạn bước vào năm 2023 với thật nhiều niềm vui.
Quá Tuyệt Vời
Được ai đó xiết ôm tôiThì tôi chắc sẽ rất vuiĐược ai đó mến yêu tôiThì ôi chắc sẽ rất vuiĐược ai đó thấu tim tôiTừng mơ ước dẫu nhỏ nhoiĐược ai đó nắm tay tôiHợp chung kết nhóm thì ôiQuá tuyệt vời. Sẽ yêu hơn cuộc đờiNếu tương lai có ai (nếu một ngày có ai)Nắm tay tôi dìu nhau cùng chungNhịp samba đi hết đời tôiĐược ai quấn quýt bên tôiMặc cho tôi đúng hay sai Được ai đó hát bên taiVài dăm ba khúc sambaĐược ai đó chiếm tim tôiVà trao luôn trái tim anhVà ai tha thiết với tôiCùng nhau xây đắp tương lai Quá tuyệt vời ! Sẽ vui hơn dường nàoCó nên là bạn và tôi, tôi cho rằngMình thật là đẹp đôi Ôi tuyệt vời!
So Nice
*Someone to hold me tight That would be very nice Someone to love me rightThat would be very nice Someone to understand Each little dream in meSomeone to take my handAnd be a team with me**So niceLife would be so nice If one day I'd findSomeone who would take my handAnd samba through life with meSomeone to cling to meStay with me right or wrong Someone to sing to me Some little samba song* *Someone to take my heart And give his heart to me Someone who's ready to Give love a start with me**Oh yeahThat would be so niceI could see you and meThat would be nice*
Nhạc & lời: Junior Campbell & Dean FordLời Việt: Nguyễn ThảoTrình bày: Quý AnhHòa âm & phối khí: Lê VũGhi âm: Terre Media StudioFinal mix: LeVuMusic StudioPhoto & graphics: MarcMarc
NT: Bạn nhờ tôi dịch hai ca khúc, Reflections of My Life và A Whiter Shade of Pale. Những nhạc phẩm này đã một thời làm sóng gió cuối thập niên 60, vào lúc thời đại Hippie bắt đầu đi xuống, nhường lại cho những trào lưu mới với những dòng nhạc mới. Tương tự những ca khúc cùng thời, Reflections of My Life là lời tự sự, nói lên những cảm nhận đau buồn về đời sống và chiến tranh, trong khi A Whiter Shade of Pale là một ca khúc psychedelia, mang nhiều màu sắc trừu tượng ảnh hưởng của LSD, rất hippie.
Giai điệu của cả hai ca khúc đều đẹp, nhưng ca từ của Reflections of My Life đã cho tôi nhiều cảm xúc hơn, có lẽ vì nó mang nhiều ám ảnh về đời sống, nhất là đời sống bị ảnh hưởng bởi những khốc liệt như trong chiến tranh Việt Nam.
Tôi biết mình sẽ không hát nỗi vì âm vực của bài nhạc này. Hát lừng chừng thì làm hư cả bài nhạc. May quá, bạn nghĩ đến Quý Anh là một người hát rất chuẩn mà lại chịu hát những ca khúc lạ.
Năm cùng tháng tận, KẻJazz xin mời các bằng hữu nghe lại một ca khúc từ nửa thế kỷ trước để “ôn cố tri tân” cùng Quý Anh.
Phản Ảnh
Nhìn nắng hồng dần tan vào màu trăng vàngBỗng thấy sao hoang vắng rồiÔ hay, ta nghe khóe mắt thêm cayNgười ân cần lời thăm chàoHồn đau nặng vì thấy đời thật ê chềÔi, ta đang sống kiếp u mê Bao nỗi ưu sầuNăm tháng chẳng ngơiRủ ta về nơi ấy chốn xa Tự nhủ lòng đổi thay là điều ta từng hằng mong đợi bao ngày dàiÔi, nhưng bao nhiêu thứ quanh đây! Cuộc sống này dù kinh hoàngMặt đất còn ngập máu xương một bãi chiến trườngNhưng sao ta chưa muốn ra đi?Nước mắt rơi vìTa thấy giống như đã cuối đườngĐứng bên bờ vực thẳm tối tăm
Reflections of My Life
*The changing of sunlight to moonlightReflections of my lifeOh how they fill my eyesThe greetings of people in troubleReflections of my lifeOh now they fill my eyesOh, my sorrowsSad tomorrowsTake me back to my own homeI’m changing, arrangingI’m changing, I’m changing everythingOh, everything around meThe world is a bad placeA bad place, a terrible place to liveOh, but I don’t want to dieOh, my cryingFeel I’m dying, dyingTake me back to my own home*
Nhạc & lời: Franz SchubertLời Việt: Nguyễn ThảoTrình bày: Vũ ĐèoHòa âm & phối khí: Lê VũGhi âm: VD StudioFinal mix: LeVuMusic StudioPhoto & graphics: MarcMarc
NT: Hôm nay là ngày 23 tháng 12. Đêm mai là đêm trước Giáng Sinh, hứa hẹn một bữa Réveillon. Nhưng trước đó là đi lễ đêm. Cũng là một cái thú.
Những ngôi nhà thờ ở đây vẫn làm tôi nhớ đến mấy tấm thiệp Noel tôi thấy lúc còn nhỏ. Ngôi giáo đường uy nghi với tháp chuông thắp sáng trong trời đêm. Bên trong, hoa nhất phẩm hồng (poinsettia) đỏ rực rỡ như những ngọn lửa mùa đông ấm áp, tương phản với đêm đen giá lạnh bên ngoài. Đôi khi trời đổ tuyết vào giữa khuya lại làm lòng mình dậy lên một nỗi rộn ràng vô cớ.
Và nhạc thánh ca.
Có gì đó trong giai điệu nghe thật trong lành. Ave Maria. Như một lời nhắn nhủ hãy để cho tâm hồn thảnh thơi lắng đọng, hòa nhập vào cái bát ngát của không gian bao la. Ave Maria. Ngôn ngữ Latin vang lên như khí cụ âm nhạc, dấy động trong tâm tư cái đẹp vô cùng vô biên. Ave Maria. Hãy tan loãng. Hãy bay bổng. Hãy tìm đến vĩnh cửu trong một vài giây phút.
Cảm giác ấy vẫn trở về với tôi khi ngồi nghe người bạn Vũ Đèo cất tiếng gọi mời: Ave Maria.
Thân chúc các bạn của KẻJazz một đêm Giáng Sinh thật ấm áp và đầy hạnh phúc.
Ave Maria
Ave MariaPhúc âm ngạt ngào hương hoa.Nữ thánh Maria tinh khiết vẹn tuyền,Tầng mây cao vời, ngời lên ánh triều thiên.Áo thinh không nhẹ nhàng như sương khói giữa trời xanh,Ngàn hoa dưới chân người.Đầy từ bi, đôi tay rộng dang mãi như đón mời,Người con thân yêu là Thiên Chúa của muôn loài.Từ phương xa ấy, tôi quay về nơi chốn đây,Giờ quỳ gối ăn năn, lòng xám hối trong lặng thinh.Ave Maria!Ave Maria!Có nghe chăng, lời kêu than?Giữa phút giây linh hồn đau đớn khôn cùng,Và tim mang nặng bao mối sầu lo.Xót thương tôi, một đời đã sống trong bùn dơ,Đời tội lỗi mù lòa.Giờ đây, trong thinh lặng tôi khẩn cầu,Cầu xin cho tôi giờ lâm tử an lành.Cầu mong sao cho linh hồn tôi thoát lên,Được đến bên chân người trong giấc ngàn thu.Ave Maria!
Ave Maria
Ave Maria! Gratia plenaMaria gratia plena Maria gratia plenaAve, Ave! DominusDominus tecum.Benedicta tu in mulieribusEt benedictusEt benedictus fructus ventrisVentris tui, JesusAve Maria! Ave Maria!Mater DeiOra pro nobisPeccatoribusora, ora pro nobisora, ora pro nobis, peccatoribusnunc, et in hora mortisin hora mortis nostraein hora mortis, mortis nostraein hora mortis nostraeAve Maria!
Nhạc & lời: Charles Brown & Gene ReddLời Việt: Nguyễn ThảoTrình bày: Lê VũHòa âm & phối khí: Lê VũGhi âm: & final mix: LeVuMusic StudioPhoto & graphics: MarcMarc
NT: Không biết bạn còn nhớ không, ngày xưa có một bài hát Giáng Sinh mà tôi nhớ mình hay hát. Bài có những câu như thế này: Có một ông râu dài (dài thật dài). Đó là một ông già (già thật già), ông già Noel, ông già Noel. Mỗi năm ông đến nhà em, bằng chui ống khói lọ lem. Hai cánh tay mang quà…
Chẳng hay vì đâu mà tôi biết bài hát này, có khi là vì bầy trẻ con chung xóm thường nghêu ngao với nhau, lâu ngày nhập tâm chăng? Giáng Sinh của tuổi thơ thật vui vì được nghỉ học, suốt ngày lang thang ở ngoài đường, đi tắm biển, đi coi xi-nê chui, v.v…
Giáng sinh tuổi thơ không có thông xanh, không có giây đèn chớp nhá, không có những hộp quà xanh đỏ. Chỉ có đi lễ đêm và tiếp theo là bữa réveillon, được thưởng thức những món ăn mà quanh năm ít thấy. Nhà cửa những hôm ấy thật ồn ào nhộn nhịp vì mấy anh chị đi làm, đi học xa đều trở về. Tháng mười hai của tuổi thơ không băng giá, chỉ thật ấm áp tình gia đình.
Nửa đời đã qua đi. Bạn bè giờ kẻ mất người còn. Anh chị em ly tán mỗi người một phương. Nghe bài hát Giáng Sinh làm lòng thấy man mác mối ngậm ngùi.
Về Với Nhau Ngày Giáng Sinh
Ngàn chuông sẽ gióng lênSẽ báo tin buồnÔi, Giáng Sinh lạnh lùngMuôn ngàn tiếc thươngNgười đâu còn đâyChẳng (có) ai nơi nàyKhông lời chúc nhauNgười có hay?Ca khúc lúc giữa khuyaĐêm Thánh Vô CùngNến lung linh buồnTừng giọt nhớ nhungNuối tiếc bao mùa Giáng SinhĐến với tôi ngày Giáng SinhChẳng về hôm Giáng SinhThì gắng nhớ đêm tất niênMùa tưng bừng khắp nơiBè bạn mừng chúc nhauThế gian từ bấy lâu vẫn trông chờChờ đêm mừng Giáng SinhGiáng Sinh là phút giây màNgười người thân yêu tìm đến nhau vì cần có nhauHãy nói tôi nghe khi đã mỏi gót giang hồLúc nắng rơi chân trờiTrông vời cố hươngThì xin mau về với tôiNhớ thương sẽ vơiLòng tôi sẽ sướng vuiGiáng Sinh ta có nhauTừ nay thôi hết ưu sầuHết chua xót trong hồnLòng tôi bao nỗi vuiGiáng Sinh luôn có nhau
Please Come Home for Christmas
Bells will be ringing this sad, sad newsOh what a Christmas to have the bluesMy baby's goneI have no friends to wish me greetings once againChoirs will be singing Silent NightChristmas carols by candlelightPlease come home for ChristmasPlease come home for ChristmasIf not for Christmas then by New Year's nightFriends and relations send salutationsSure as the stars shine aboveBut this is Christmas yeah, Christmas my dearThe time of year to be with the one you loveSo won't you tell me you'll never more roamChristmas and New Year will find you homeThere'll be no more sorrow no grief and painAnd I'll be happy happy once again
Nhạc & lời: Billy Hayes & Jay W. Johnson Lời Việt: Nguyễn Thảo Trình bày: Nguyễn Thảo Hòa âm & phối khí: Lê Vũ Ghi âm: ElevenSixteen Soundspace Final mix: LeVuMusic Studio Photo & graphics: MarcMarc NT: Nhìn qua nhìn lại, chợt thấy tháng 12 lại về. Nhanh không thể ngờ. Năm 2022 thoáng chốc … Continue reading "Giáng Sinh Buồn"
Nhạc: Joseph Kosma Lời thơ: Jacques Prévert Lời Anh: Johnny Mercer Lời Việt: Ngu Yên Trình bày: Nguyễn Thảo Hòa âm & phối khí: Lê Vũ Ghi âm: ElevenSixteen Soundscape Final mix: LeVuMusic Studio Photo & graphics: MarcMarc NT: Cái thú khi hát một bài nhạc quen thuộc là được buông thả tâm tư, không … Continue reading "Lá Thu"
Nhạc: Gérard Bourgeois Lời: Jean-Max Rivière & Gloria Lasso Lời Việt: Nguyễn Thảo Trình bày: Lê Vũ & Nguyễn Thảo Hòa âm & phối khí: Lê Vũ Ghi âm: ElevenSixteen & LeVuMusic Studio Final mix: LeVuMusic Studio Photo & graphics: MarcMarc NT: Thời mới lớn, tôi từng si mê nét đẹp man dại của Brigitte … Continue reading "Một Ngày Như Bao Ngày"
Nhạc & lời: Ngu Yên Trình bày: Nguyễn Thảo Hòa âm & phối khí: Lê Vũ Ghi âm: ElevenSixteen Soundscape Final mix: LeVuMusic Studio Photo & graphics: MarcMarc NT: Hình như anh Ngu Yên viết ca khúc này vào khoảng năm 2000, và tôi chỉ biết qua phiên bản của ca sĩ Julie Quang trong … Continue reading "Hình Như Có Tiếng Tình Yêu"
Nhạc: Arthur Kent Lời: Sylvia Dee Lời Việt: Trường Kỳ Trình bày: Lê Vũ Hòa âm & phối khí: Lê Vũ Ghi âm & Final mix: LeVuMusic Studio Photo & graphics: MarcMarc LV: Bạn hỏi tôi: “Tại sao cắc cớ chọn làm bài này?” Tôi trả lời: “Tại sao không?”. Cũng giống như tôi đoán … Continue reading "Thương Nhớ Trong Mưa"
Nhạc & lời: Ngu Yên Trình bày: Nguyễn Thảo Hòa âm & phối khí: Lý Giai Niên Ghi âm & Final mix: Studio LGN Photo & graphics: MarcMarc Em Chị là một ca khúc tôi thích hát nghêu ngao mỗi khi thấy lòng buồn bã. Nhất là những buổi chiều mây xám như phết tro … Continue reading "Em Chị"
Nhạc: Michel Legrand Lời: Alan Bergman & Marilyn Bergman Lời Việt: Lê Vũ Trình bày: Lê Vũ Hòa âm & phối khí: Lê Vũ Ghi âm & Final mix: LeVuMusic Studio Photo & graphics: MarcMarc LV: Nhạc Michel Legrand luôn thu hút tôi một cách kỳ lạ. Đặc biệt là bài The Windmills of Your … Continue reading "Vòng Gió Ngập Hồn"
Nhạc: Michel Legrand Lời Anh: Alan Bergman & Marilyn Bergman Lời Việt: Nguyễn Thảo Trình bày: Hồ Đắc Anh Thi Hòa âm & phối khí: Lê Vũ Ghi âm: Hiệp Định Studio Final mix: LeVuMusic Studio Photo & graphics: MarcMarc LV: Đây là một tác phẩm của Michel Legrand mà tôi say mê nhất trong … Continue reading "Năm Tháng Còn Lại"
Nhạc: George Gershwin Lời: Ira Gershwin Lời Việt: Nguyễn Thảo Trình bày: Nguyễn Thảo Hòa âm & phối khí: Lê Vũ Ghi âm: ElevenSixteen Soundscape Final mix: LeVuMusic Studio Photo & graphics: MarcMarc NT: Thói thường. Hể có gì cấm kỵ thì tôi hay kiếm cách để làm cho được. Những năm tiểu học bị … Continue reading "Người Tôi Thầm Yêu"
Nhạc & lời: Cole Porter Lời Việt: Nguyễn Thảo Trình bày: Lê Vũ Hòa âm & phối khí: Lê Vũ Ghi âm: & final mix: LeVuMusic Studio Photo & graphics: MarcMarc NT: Từ lâu tôi đã có ý định dịch ca khúc Love for Sale này của nhạc sĩ Cole Porter, nhưng vì nhiều lý … Continue reading "Buôn Tình"
Nhạc & lời: Mark Portmann, Klaus Derendorf, & Claudia Brant Lời Việt: Nguyễn Thảo Trình bày: Nguyễn Thảo Hòa âm & phối khí: Lê Vũ Ghi âm: Eleven-Sixteen Soundspace Final mix: LeVuMusic Studio Photo & graphics: MarcMarc LV: Tôi đã yêu mến bài Si Volviera a Mi ngay từ lần đầu nghe Josh Groban hát … Continue reading "Về Bên Anh"
Nhạc & lời: Lucio Dalla Lời Việt: Nguyễn Thảo Trình bày: Triệu Vinh, Lê Vũ & Nguyễn Thảo Hòa âm & phối khí: Lê Vũ Final mix: LeVuMusic Studio Photo & graphics: MarcMarc NT: Tôi vẫn có thú nghe nhạc như thế này: sáng sớm, khi mới ngủ dậy, là thời điểm của nhạc classic. … Continue reading "Tình Khúc Caruso"
Nhạc & lời: Ngu Yên Trình bày: Nguyễn Thảo Hòa âm & phối khí: Lý Giai Niên Ghi âm & Final mix: Studio LGN Photo & graphics: MarcMarc NT: Có những ngày tôi lang thang trên những con đường nhỏ ở Saint Petersburg. Lúc đó bắt đầu vào mùa hè ở Nga, trời còn gay … Continue reading "Bóng Nắng Khuya"
Nhạc & lời: Irving Berlin Lời Việt: Nguyễn Thảo Trình bày: Nguyễn Thảo Hòa âm & phối khí: Lê Vũ Ghi âm: Eleven-Sixteen Soundscape Final mix: LeVuMusic Studio Photo & graphics: MarcMarc NT: Nhạc phẩm Blue Skies của Irving Berlin được viết vào năm 1926 cho vở nhạc kịch Betsy. Cô Belle Baker là ca … Continue reading "Trời Xanh"
Nhạc & lời: Ngô Minh Trí Trình bày: Thương Linh Hòa âm & phối khí: Hoàng Công Luận Photo & graphics: MarcMarc NT: Nói về nhạc Jazz Việt, ca sĩ Julie Quang đã dí dỏm gọi là jazz simi, bằng chất giọng nam kỳ ngọt ngào của chị. Simi là gọi tắt của chữ Pháp … Continue reading "Rồi Cũng Sang Mùa Hè"
Nhạc & lời: Benjamin Biolay Lời Việt: Nguyễn Thảo Trình bày: Hồ Đắc Anh Thi Hòa âm & phối khí: Lê Vũ Ghi âm: Hiệp Định Studio Final mix: LeVuMusic Studio Photo & graphics: MarcMarc LV: Samba de Mon Coeur Qui Bat là một bài nhạc Pháp khá đặc biệt được trình bày bởi Coralie … Continue reading "Samba Say Nhịp Tim"
Nhạc & lời: Ngu Yên Trình bày: Julie Hòa âm & phối khí: Nguyễn Quang Photo & graphics: MarcMarc NT: Sau bao nhiêu năm hát nhạc của anh Ngu Yên, mỗi lần nghe một bài mới, tôi vẫn tìm thấy có những điều gì đó thật khác thường, thật mới lạ. Ngôn ngữ âm nhạc … Continue reading "Ghi Lại Bên Đường Mưa"
Nhạc & lời: Bill Withers Lời Việt: Minh Nguyệt Trình bày: Minh Nguyệt Hòa âm & phối khí: Lê Vũ Ghi âm: Trí Bùi Studio Final mix: LeVuMusic Studio Photo & graphics: MarcMarc Nguyễn Thảo giao tôi viết lời dẫn nhập cho bài hát này. Không biết bạn đang ở đâu nhưng hiện giờ Virginia … Continue reading "Trời Không Có Nắng"
Nhạc & lời: Jean-François Maurice Lời Việt: Nguyễn Thảo Trình bày: Nguyễn Thảo Hòa âm & phối khí: Lê Vũ Ghi âm: Eleven-Sixteen Soundscape Final mix: LeVuMusic Studio Photo & graphics: MarcMarc NT: Trong những bài nhạc mùa Hè, tôi vẫn luôn luôn thích bài nhạc Monaco này. Trong không khí nóng bỏng, với biển … Continue reading "28° Trên Biển Monaco"
Nhạc: Max Steiner Lời: Mack Discant Lời Việt: Nguyễn Thảo Trình bày: Triệu Vinh Hòa âm & phối khí: Lê Vũ Ghi âm: TV Studio Final mix: LeVuMusic Studio Photo & graphics: MarcMarc NT: Mới đó mà đã giữa tháng 7. Nửa mùa hè đã đi qua. Thật là nhanh. Quá nhanh. Người ta vẫn … Continue reading "Ở Một Nơi, Mùa Hè"
Nhạc & lời: Sebastián Iradier Lời Việt: Từ Vũ Trình bày: Châu Hạnh Hòa âm & phối khí: Lê Vũ Ghi âm: Hoàng Phúc Studio Final mix: LeVuMusic Studio Photo & graphics: MarcMarc NT: Có một giai thoại về thi sĩ ngày xưa bên Tàu làm thơ rồi thả trôi sông. Tôi đoán vào thời … Continue reading "Cánh Buồm Xa Xưa"
Nhạc & lời: Francis Lai Lời: Pierre Barouh Lời Việt: Nguyễn Thảo Trình bày: Minh Nguyệt & Triệu Vinh Hòa âm & phối khí: Lê Vũ Ghi âm: Trí Bùi Studio Final mix: LeVuMusic Studio Photo & graphics: MarcMarc NT: Trong thập niên 80 tại hải ngoại xuất hiện một cuốn băng cassette với nhan … Continue reading "Tình Nhân, Anh và Em"
Nhạc & lời: Bob Dylan Lời Việt: Nguyễn Thảo Trình bày: Ngô Nhật Trường Hòa âm & phối khí: Lê Vũ Ghi âm: Hiệp Định Studio Final mix: LeVuMusic Studio Photo & graphics: Ngô Nhật Trường NT: Đã từ lâu, tôi vẫn có dự định dịch nhạc của Bob Dylan, một nhạc sĩ folk lừng … Continue reading "Cho Em Thiết Tha Yêu"
Nhạc & lời: Toto Cutugno Vito Pallavicini, Pasquale Losito, & Sam Ward Lời Pháp: Claude Lemesle & Pierre Delanoë Lời Việt: Nguyễn Thảo Trình bày: Nguyễn Thảo Hòa âm & phối khí: Lê Vũ Ghi âm: ElevenSixteen Soundscape Final mix: LeVuMusic Studio Photo & graphics: MarcMarc NT: Nhạc phẩm L’Été indien này tôi dịch đã … Continue reading "Hè Muộn"
Nhạc & lời: Lucio Dalla Lời Việt: Diệu Hương Trình bày: Lê Thu Hiền Hòa âm & phối khí: Lê Vũ Ghi âm: Lê Thu Hiền Studio Final mix: LeVuMusic Studio Tranh: Frida Kahlo Photo & graphics: MarcMarc NT: Caruso là ca khúc viết bởi Lucio Dalla tặng cho Enrico Caruso, là ca sĩ opera … Continue reading "Tình Vọng"
Nhạc: Jimmy Van Heusen Lời: Johnny Burke Lời Việt: Nguyễn Thảo Trình bày: Lê Vũ Hòa âm & phối khí: Lê Vũ Ghi âm: & final mix: LeVuMusic Studio Photo & graphics: MarcMarc NT: Here’s That Rainy Day là một nhạc phẩm jazz standard viết vào năm 1953 và được trình diễn lần đầu trong … Continue reading "Ngày Mưa"
Nhạc & lời: John Lennon & Yoko Ono Lời Việt: Minh Nguyệt Trình bày: Nguyễn Thảo & Lê Vũ Hòa âm & phối khí: Lê Vũ Ghi âm: ElevenSixteen Soundspace & LeVuMusic Studio Final mix: LeVuMusic Studio Graphics: Misha Nguyễn & MarcMarc NT: Trong tuần lễ này, sáng thứ ba, vụ bắn tập thể trong … Continue reading "Mơ Tưởng"
Nhạc & lời: Sonny Bono Lời Việt: Nguyễn Thảo Trình bày: Ngô Nhật Trường Hòa âm & phối khí: Lê Vũ Ghi âm: Hiệp Định Studio Final mix: LeVuMusic Studio Photo & graphics: MarcMarc LV: Gần đây tôi tìm ra được một phiên bản khác của Bang Bang mà tôi hoàn toàn quên mất. Cả … Continue reading "Bang Bang"
Nhạc: Sam H Stept Lời: Lew Brown & Charles Tobias Lời Việt: Nguyễn Thảo Trình bày: Nguyễn Thảo Hòa âm & phối khí: Lê Vũ Ghi âm: ElevenSixteen Soundspace Final mix: LeVuMusic Studio Photo & graphics: MarcMarc NT: Có người hỏi tôi, KeJazz có chọn lựa bài hát theo tựa đề không? Vì lâu lâu … Continue reading "Yêu Là Thế"
Nhạc & lời: Fabian Andre, Gus Kahn, Wilbur Schwandt Lời Việt: Minh Nguyệt Trình bày: Minh Nguyệt Hòa âm & phối khí: Lê Vũ Ghi âm: Trí Bùi Studio Final mix: LeVuMusic Studio Photo: Trí Bùi Graphics: MarcMarc Sau đây là một cuộc điện đàm có thật một trăm phần trăm giữa KJ và ca … Continue reading "Mộng Về Xin Hãy Mớ Đến Em"
Nhạc & lời: John Denver Dick Kniss, Mike Taylor Lời Việt: Nguyễn Thảo Trình bày: Ngô Nhật Trường Hòa âm & phối khí: Lê Vũ Ghi âm: Phòng Thâu NNT Final mix: LeVuMusic Studio Photo: Rémi Thomas Graphics: MarcMarc NT: Có những giây phút cùng quẫn trong đời, tôi thường tìm đến âm nhạc để … Continue reading "Vạt Nắng Trên Vai"
Nhạc & lời: Umberto Bindi & Gino Paoli Lời Anh: Carl Sigman Lời Việt: Nguyễn Thảo Trình bày: Hương Thơ Hòa âm & phối khí: Lê Vũ Ghi âm: Sỹ Đan Studio Final mix: LeVuMusic Studio Photo (Facebook Huong Tho Vu) Graphics: MarcMarc NT: Hương Thơ là một ca sĩ xuất hiện từ cuối thập … Continue reading "Anh Là Tình Yêu"
Nhạc & lời: Edu Lobo & Torquado Neto Lời Việt: Lê Vũ Trình bày: Lê Vũ Hòa âm & phối khí: Lê Vũ Ghi âm & final mix: LeVuMusic Studio Photo & graphics: MarcMarc NT: Lâu lâu bạn vẫn đột xuất, ra một chiêu làm tôi thật choáng váng. Where in the world did this … Continue reading "Nói Lời Giã Từ"
Nhạc & lời: Lê Vũ Trình bày: Vũ Đèo Hòa âm & phối khí: Lê Vũ Ghi âm: Vũ Đèo Final mix: LeVuMusic Studio Photo & graphics: MarcMarc LV: Lời Thì Thầm đã được viết ra từ lâu lắm rồi nhưng tôi không làm sao thực hiện cho xong bài được. Một phần là vì … Continue reading "Lời Thì Thầm"
Nhạc: Harold Arlen Lời: Yip Harburg Lời Việt: Nguyễn Thảo Trình bày: Kim Lan Hòa âm & phối khí: Lê Vũ Ghi âm: Kim Lan Final mix: LeVuMusic Studio Photo & Graphics: MarcMarc NT: Vào năm 2001, trong một cuộc trưng cầu ý kiến của nhóm Recording Industry Asociation of America và National Endowment for … Continue reading "Xa Xa Nơi Chân Trời"
Nhạc: Jo Van Wetter Lời Tây-Ban-Nha: P. Barough, F. Carreras Lời Việt: Nguyễn Thảo Trình bày: Nguyễn Thảo Hòa âm & phối khí: Lê Vũ Ghi âm: Eleven-Sixteen Soundspace Final mix: LeVuMusic Studio Photo: Lauren Nguyễn Graphics: MarcMarc NT: Một buổi sáng chủ nhật mùa đông không phải làm gì, tôi thức dậy trễ tràng. … Continue reading "Biển Chờ"
Nhạc: Johnny Mandel Lời: Paul Francis Webster Lời Việt: Minh Nguyệt Trình bày: Minh Nguyệt Hòa âm & phối khí: Lê Vũ Ghi âm: Trí Bùi Final mix: LeVuMusic Studio Photo & graphics: MarcMarc NT: Hôm nọ, nghe Minh Nguyệt ngỏ ý muốn hát bản dịch The Shadow of Your Smile do chính cô viết … Continue reading "Hình Bóng In Nụ Cười Anh"
Nhạc & lời: Ngô Minh Trí Trình bày: Nguyễn Thảo Hòa âm & phối khí: Lê Vũ Ghi âm: Eleven-Sixteen Soundscape Final mix: LeVuMusic Studio Photo & graphics: MarcMarc NT: Với tôi, kỹ thuật như một lưỡi dao được đúc cho cứng, được mài cho bén, và mỹ thuật là những chiêu thế, là thân … Continue reading "Dẫu Em Chẳng Đợi Chờ Anh"
Nhạc & lời: Don Gibson
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình bày: Lê Thu Hiền
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Final mix: LeVuMusic Studio
Hình ảnh từ trang facebook Thu Hien Lê
Graphics: MarcMarc
NT: Tôi quen biết chị Lê Thu Hiền qua Minh Nguyệt và Triệu Vinh là những ca nhạc sĩ của vùng Washington DC. Và tôi cũng nghe đến chị qua anh Ngu Yên và chị Ngọc Phụng là những người từng theo học ở viện đại học Đà Lạt. Cho nên tôi luôn luôn xem mình chỉ là đàn em trên sân chơi, kẻ hậu bối trong giới “giang hồ âm nhạc”.
Tuy chưa gặp, nhưng qua trang KeJazz, chị rất là… chị lớn. Từng bài hát chúng tôi đăng tải, chị luôn luôn có thì giờ nghe, rồi viết lời nhận xét đầy khích lệ về cách viết lời, cách hát cũng như cách hòa âm. Chị luôn luôn dịu dàng chân thật trong những lời khen tặng mà không cầu kỳ kiểu cách bề ngoài. Thành ra tuy chưa gặp mà tình thân của chúng tôi thật là đậm đà.
Rồi buổi đi hát ở DC, một buổi nhạc giới hạn số đông vì nạn dịch, đã được Minh Nguyệt, Trí Bùi và Triệu Vinh tổ chức trong bầu không khí thật thân mật của quán Cafe Montmartre. Nơi đó tôi đã gặp và nghe chị Lê Thu Hiền trình bày nhiều ca khúc qua nhiều thể loại khác nhau. Bài nhạc cuối cùng là một bài tôi rất thích của Don Gibson. Mặc dù giàn nhạc không được đầy đủ, nhưng chị đã gây cho tôi thật nhiều ấn tượng qua ca khúc I Can’t Stop Loving You. Ngay lúc ấy, câu sẽ mãi yêu anh trọn đời bỗng đến với tôi như một lời ngỏ của phiên bản Việt.
Và nhờ vậy, Sẽ Chẳng Ngừng Yêu.
Tuần này lại là một tuần lễ đầy biến cố trên thế giới, với tin tức điên rồ của Vladimir Putin xua quân lính Nga qua xâm lăng nước Cộng Hòa Ukraina. Nhìn những tấm lòng yêu nước đầy dũng cảm của người dân Ukraina, tôi bồi hồi nhớ đến những người anh hùng vào những năm cuối cùng của cuộc nội chiến Việt Nam. Những cảm xúc tưởng đã quên lãng theo thời gian bỗng bùng lên trong lòng. Những lo âu hoang mang cho tương lai vô định. Những buồn bã đau thương của buổi chia ly. Những căm hờn oán hận lũ người vì tham vọng mà hung hãn chém giết đồng loại. Tất cả ngần thứ ấy lại ùa về trong tôi như nước lũ. Một lần nữa trong đời, tôi cảm thấy phận mình thật nhỏ nhoi và bất lực. Nhưng cũng vì thế, tôi đã nhận ra tình yêu thật là mầu nhiệm, vì chỉ có lòng yêu thương mới có thể hàn gắn những đỗ vỡ trong đời.
Và như một lời nguyện cầu, xin mời nghe Sẽ Chẳng Ngừng Yêu và Lê Thu Hiền.
Sẽ Chẳng Ngừng Yêu
``` Sẽ mãi yêu anh trọn đời Nguyện lòng em thế thôi Dù cho sống trong kỷ niệm Của tháng ngày yêu dấu
Vẫn khát khao đôi môi hôn Một đời em đắm say Vì nay sống trong cô quạnh Cùng bao giấc mơ năm nào.
Phút giây hạnh phúc Thuở ta còn nhau Ôi, dù bao năm tháng qua Còn vấn vương đau lòng
Vẫn hay thời gian Sẽ xóa hết đi niềm đau Nhưng từ lúc em mất anh Là thời gian đứng im ```
I Can’t Stop Loving You
``` *I can't stop loving you I've made up my mind To live in memory Of the lonesome times
I can't stop wanting you It's useless to say So I'll just live my life In dreams of yesterday
Those happy hours That we once knew Tho' long ago, They still make me blue
They say that time Heals a broken heart But time has stood still Since we've been apart* ```
Nhạc: Jerome Kern
Lời: Otto Harbach
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình bày: Vũ Đèo
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Ghi âm: Vũ Đèo
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc
NT: Vũ Đèo là một ca sĩ có giọng hát thật mới. Trong và cao nhưng ấm áp. Làn hơi dài thật phong phú. Đôi lúc có những luyến láy bất ngờ nhưng thật thú vị. Sau khi nghe anh hát ca khúc Alleluia cho KẻJazz vào cuối năm, tôi và bạn đều đồng ý: what’s next? Ca khúc tới là gì?
Lúc mới gặp Vũ vào tháng mười ở DC, Vũ bảo tôi là anh rất thích Etta James, một ca sĩ jazz, soul và R&B, với nhiều ca khúc nổi tiếng qua chất giọng trầm tối và khàn đục của bà. Tôi bảo anh, đó là một giọng hát rất ngược với giọng của anh. Vũ bảo tôi, anh thích cách bà tạo nên những xúc cảm cho bài nhạc, cách bà truyền tải những tình cảm ấy đến cho người nghe.
Lẽ dĩ nhiên, trong nhạc jazz, chẳng còn gì quan trọng bằng.
Tôi bảo Vũ, tôi có viết lời cho ca khúc At Last là một trong những bài nổi tiếng của bà. Bạn bảo tôi, hình như có nét nhạc của Aaron Neville thì hợp hơn.
Và như thế, bạn đề nghị Smoke Gets in Your Eyes. Ừ, thì Khói Mờ Mi Cay.
Khói Mờ Mi Cay
``` Bao người hỏi tôi làm sao Mà biết được tình yêu. Đã bao lần tôi nói "Trái tim mình khi yêu Chẳng cần nói chi nhiều."
Họ cười đáp, "Trong tình yêu Mình vẫn hay mù quáng. Chẳng bao giờ ta hay Trái tim bồng bột cháy, (cho) Khói dâng mờ mi cay."
Và tôi đã nói, "Nào có chi mà lo lắng Hãy tin tình yêu mãi vững bền." Nhưng rồi giờ đây, tình ái theo người xa vắng Để cho mình tôi bơ vơ
Nay người mỉa mai cười chê Lệ dẫu rơi lặng lẽ Mỉm môi cười, tôi nói, “Lúc tim người đổi thay, (làm) khói dâng mờ mi cay.” ```
Smoke Gets in Your Eyes
``` *They asked me how I knew My true love was true I of course replied Something here inside Can not be denied
They, said some day you'll find All who love are blind When your heart's on fire You must realize Smoke gets in your eyes
So I chaffed them, and I gaily laughed To think they could doubt my love And yet today, my love has flown away I am without my love
Now laughing friends deride Tears I cannot hide So I smile and say When a lovely flame dies Smoke gets in your eyes* ```
``` Nhạc & lời: Stevie Nicks Lời Việt: Nguyễn Thảo Trình bày: Nguyễn Thảo Hòa âm & phối khí: Lê Vũ Ghi âm: Eleven-Sixteen Soundspace Final mix: LeVuMusic Studio Photo & Graphics: MarcMarc
```
NT: Mùa hè năm 2015, trong mấy ngày lặn lội băng vùng Rừng Mây (Cloud Forest) của xứ Peru, từ địa điểm khởi hành ở làng Patallaqta (2800m) lên đến đỉnh Dead Woman’s Pass (4200m) rồi xuống đến Machu Picchu (2400m), tôi đã góp nhặt thật nhiều suy tư vụn vặt về thân phận của con người và nỗi cô độc tuyệt đối trong một vũ trụ bao la rộng lớn khôn lường. Tôi đã mò mẫm theo lối mòn trên vách núi cheo leo, đã bò lên dốc đá Cầu Thang Khỉ (Monkey Steps), đã bì bỏm lội qua những con suối nhỏ, và nghĩ đến những bước chân người từng dẫm lên trong suốt mười thế kỷ qua, làm mòn nhẵn những phiến đá trên đường. Suốt cả đường mòn Inca Trail thường rất hẹp, khoảng dưới một thước, vừa đủ cho một người có thể băng qua người khác. Trên đường đi, người hướng dẫn thường kể cho chúng tôi nghe nhiều câu chuyện khá ly kỳ để quên mệt.
Có một lúc, vào ngày thứ hai, chúng tôi đến một vùng trống trải, quan lộ rộng hơn bình thường. Một bên là núi đá trọc, một bên vực thẳm chỉ toàn những bụi cây khô thật thấp. Khoảng này thiếu cây cao nên gió núi thổi thật mát mẻ. Thấy nhiều phiến đá to và phẳng cở bàn ghế lổn ngổn nằm đầy một bên đường, chúng tôi dừng lại nghỉ mệt. Ruben, người hướng dẫn cũng dừng lại, với ánh mắt đầy ái ngại vì đoạn đường vẫn còn khá dài trước khi đến trạm nghỉ đêm. Ông nhìn xuống vực rồi lơ là kể cho chúng tôi nghe. Cách đó một vài năm, cũng tại nơi này, một đoàn người cũng dừng lại nghỉ mệt. Rủi thay, ngay lúc đó bị đá lở. Người hướng dẫn của đoàn đã chạy vội đến để cứu một người khách, nhưng bị một trong những tảng đá đụng văng xuống vực và không bao giờ tìm được xác. Những tảng đá mà chúng tôi đang ngồi nghỉ mệt là di vật còn sót lại từ lần lở núi ấy. Chẳng nói chẳng rằng, mọi người chúng tôi đồng đứng dậy, mang lấy ba-lô và đi tiếp tục không một lời cằn nhằn.
Ngày về lại Cuzco, trong một quán cà-phê, tôi lại được nghe ca khúc Landslide từ một ca sĩ địa phương. Lời ca đã làm tôi liên tưởng đến câu chuyện đá lở nọ.
Một hình thức nào đó, tôi đã dịch ca khúc này từ ngày đó, nhưng chưa bao giờ hoàn toàn hài lòng với chữ nghĩa của mình. Tôi có cảm tưởng lời ca của Stevie Nicks thật súc tích, nhưng ý tưởng quá mông lung bao bọc nhiều điều khó lý giải. Viết rồi xóa rồi viết rồi xóa, không biết bao nhiêu lần.
Một bản tôi tưởng là cuối, gửi đến cho bạn. Bạn bảo tôi bạn có một nhạc bản viết khác tiết tấu, nên gửi lại cho tôi. Và vì vậy, lời ca lại tiếp tục thay đổi. Đó là hai năm trước, trong mùa đại dịch.
Và ca khúc Đất Lở ngày hôm nay đến với các bạn bè của KẻJazz là một thành phẩm kéo dài bảy năm qua, với rất nhiều cái “lở” cũng như “lỡ”, mà lỡ thời có lẽ là một.
Đất Lở
``` Cuộc tình lao đao tôi mang trong lòng; Khi lên non cao, khi quay về vực sầu. Và đã nhìn thấy chiếc bóng ai in hình lạnh lẽo nơi chân đồi, Mà rồi đất lở trôi chôn vùi hết
Ôi cao xanh kia, khi biết yêu có được gì? Những phút thơ ngây trong trái tim có tìm lại? Con thuyền bé sẽ ra sao cùng sóng bạc ngàn? Bao mùa bão tố trong đời còn được vẫn nguyên vẹn?
Tôi hay thường sợ hãi bao đổi thay Vì cuộc sống lâu ngày quen gần em. Nhưng bao điều rồi sẽ qua; Bầy trẻ thơ sẽ lớn khôn ra, Mà tôi có lớn khôn theo thời gian? (Nỗi đau có phai theo thời gian?)
Cuộc tình năm nao vẫn mang trong hồn. Tôi xa non cao, nay quay về vực sầu. Và nếu em thấy chiếc bóng tôi vẫn nằm lạnh lẽo nơi chân đồi Thì rồi đất lở sẽ chôn vùi hết. Dẫu em nhìn thấy chiếc bóng tôi im nằm chết nơi chân đồi Và rồi đất lở chôn vùi hết. ```
Landslide
``` *I took my love, I took it down Climbed a mountain and I turned around And I saw my reflection in the snow covered hills 'Til the landslide brought it down
Oh, mirror in the sky. What is love? Can the child within my heart rise above? Can I sail through the changin' ocean tides? Can I handle the seasons of my life?
Well, I've been afraid of changin' 'Cause I've built my life around you But time makes you bolder Even children get older And I'm getting older, too
I took my love, I took it down I climbed a mountain and I turned around And if you see my reflection in the snow covered hills Well the landslide will bring me down And if you see my reflection in the snow covered hills Well maybe, well maybe, A landslide will bring me down* ```
Nhạc: Richard Rodgers
Lời: Lorenz Hart
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình bày: Hồ Đắc Anh Thi
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Ghi âm: Huỳnh Tuấn Studio (SG)
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo: Trang Trần
Graphics: MarcMarc
NT: Hôm nọ, tôi bàn với bạn chuyện bỏ mục Valentine đi, quanh quẩn chỉ có độc một bài My Funny Valentine, làm hoài cũng ớn. Bạn gạt phăng ngay. Còn được mấy năm nữa mà. Thế nên tôi để mặc cho bạn tính chuyện Valentine… một mình, may ra bạn đổi ý khi thấy khó khăn quá.
Thú thật, không phải là vì bạn hết ý làm nhạc, mà là tôi cạn ý… viết. Mùa tình yêu thì năm nào cũng vẫn vậy, lằng nhằng hộp chocolat và bó hoa hồng. Tôi chắc mẩm cái này là do mấy tay tài phiệt đặt ra, gài đám dân hiền lành như tôi nộp tiền, nếu không thì bị xỉ vả là người lạnh cảm, kẻ bạc tình, v.v… Viết lách mấy lời giới thiệu thì quanh đi quẩn lại cũng bấy nhiêu đó, nên tôi chỉ còn biết cầu cho bạn không nghĩ ra cách hòa âm chi mới lạ.
Tôi thua. Bạn hí hửng bào tôi. Đã phối bài rồi. Đã nhờ Anh Thi hát rồi.
Nghĩ lại thì mới nhớ ra là bao nhiêu năm qua, KẻJazz chưa bao giờ có giọng nữ hát bài này. Và nếu Anh Thi hát theo bossa-nova thì cũng là một điều thú vị cho thính giả của KẻJazz.
Ít ra là cho năm nay. Để xem bạn tính gì cho năm tới.
LV: Thật tình tôi cũng chẳng có tính toán gì xa xôi. Để gần đến Valentine năm tới rồi hẵng lo. Biết đâu lúc đó lại có hứng chí làm kiểu khác nữa. Theo tôi nghĩ thì một số bài hát tìm giọng ca. Giữa âm điệu của bản nhạc và âm vực, âm sắc của người hát phải có một liên lạc nào đó để mang đến sự hòa hợp. Dĩ nhiên còn phải nói đến kỹ thuật, kinh nghiệm và hứng khởi của người hát nữa; nhưng chất giọng là cái khởi đầu. Ít ra thì đây là quan điểm của tôi khi chọn người hát cho bài nhạc mình soạn. Valentine năm tới hy vọng sẽ có người mới hát phiên bản mới. Còn nếu không thì bỏ qua cũng chẳng muộn màng.
Người Tôi Yêu
``` Người yêu hỡi, anh có hay Từ khi có anh đến đây Làm em ngây ngất trong mê say
Nhìn anh dẫu không giống ai Làm sao thấy bao nét yêu Dù anh là bức tranh cho riêng em
Đâu hình bóng người hùng một thời Nụ cười đó chẳng phải tuyệt vời Và khi nói nào phải là lời Ngọt ngào yêu
Nhưng xin đừng cho đổi thay chút nao Vì em đã yêu biết bao Đừng xa cách em nhé anh, người yêu Từng giây phút thêm thiết tha nhiều
```
My Funny Valentine
``` *My funny valentine Sweet comic valentine You make me smile with my heart
Your looks are laughable Unphotographable Yet you’re my favourite work of art
Is your figure less than Greek? Is your mouth a little weak? When you open it to speak Are you smart?
But don’t change a hair for me Not if you care for me Stay little valentine stay Each day is valentines day*
```
Nhạc & lời: Ernesto Lecuona
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình bày: Triệu Vinh
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Ghi âm: TV Studio
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo: Triệu Vinh
Graphics: MarcMarc
NT: Siboney là một thành phố cũng như là một văn hóa của sắc tộc thiểu số trên đảo Cuba trước khi bị đô hộ bởi người Tây-Ban-Nha. Nhạc sĩ Ernesto Lecuona đã viết ca khúc này trong lúc đang lưu lạc tha phương, để tỏ nỗi nhớ thương về miền đất mà ông đã lớn lên.
Là một bài nhạc thật quen thuộc trong thập niên 50 và 60, nhưng hầu như không còn nghe thấy sau này. Đó là cho mãi đến khi cuốn phim 2046 của Wong Kar-Wai xuất hiện với vai chính là Trương Mạn Ngọc và Lương Triều Vĩ. Trong khung cảnh Hồng Kông nhưng rất film-noir, chợt trổi lên giai điệu bập bềnh của Siboney.
Tuy lời ca nói về nỗi nhớ nhà, nhưng hầu như tôi có thể nghe được lời thương nhớ thiết tha cho một người tình đã xa. Siboney. Siboney. Ta muốn em. Ta sẽ chết cho tình yêu của em.
Và như thế mà Gọi Trong Nhớ.
Lời ca trong bài thật bay bổng, thoát ra khỏi sự gò bó của dich thuật. Tôi chỉ nắm bắt lấy những hình ảnh thi vị rồi để cho chữ nghĩa cứ theo đó mà rơi vào khuôn nhạc. Viết xong bài, tôi lại liên tưởng đến Triệu Vinh bên cây đàn guitar của anh. Gọi trong nhớ, giấc mơ đêm này có em mang lại mối tình xưa.
Bản phối của bạn thật giống y như những gì tôi đã tưởng tượng. Đến khi nghe tiếng Triệu Vinh cất lên, lúc anh buông lơi trong nỗi đam mê, nhè nhẹ say hơi thở em, tôi nghĩ, nhạc phẩm này phải là như vậy. Nó đã hiện thân từ một tổng hợp của Triệu Vinh, bạn và tôi như một cơ duyên.
Gọi Trong Nhớ
``` Gọi trong nhớ, giấc mơ đêm này Có em mang lại mối tình xưa.
Lời êm ái, thoáng hương môi ngọt Lướt trên mơ mòng cánh chim trời.
Này em hỡi, hãy đến đây thôi Để tim run trong nỗi đam mê, nhè nhẹ say hơi thở em.
Người yêu hỡi.
Gió miên man gợi nỗi thương mong vì lòng nhớ tơi bời.
Gọi xa vắng, Nghe tiếng anh chăng? Trong giấc mê man, anh gọi tên em mãi
Gọi thương nhớ Nghe trái tim anh mỏi mòn Chết trong đêm lạnh lùng
Gọi say đắm Giấc mơ chơi vơi Vì vẫn mong em quay về từ năm cũ
Vòng tay ấm Ôm ấp con tim Cho từng vết thương phục hồi
Lắng nghe âm vọng Tiếng anh kêu gào Gữa đêm trường.
Hãy nghe anh gọi Tiếng yêu vang vọng Giữa muôn trùng.
```
Siboney
``` *Siboney, yo te quiero, yo me muero por tu amor.
Siboney, en tu boca la miel puso su dulzor.
Ven a mí, que te quiero, y que todo tesoro eres tú para mí.
Siboney, al arrullos de la palma pienso en tí.
Siboney, de mis sueños, ¿si no oyes la queja de mi voz?
Siboney, si no vienes, me moriré de amor.
Siboney, de mis sueños, te espero con ansia en mi caney,
Porque tú eres el dueño de mi amor, Siboney.
Oye el eco de mi canto de cristal,
no se pierda por entre el rudo manigual.* ```
``` Nhạc & lời: Bart Howard Lời Việt: Minh Nguyệt Trình bày: Minh Nguyệt Hòa âm & phối khí: Lê Vũ Ghi âm: Trí Bùi Studio Final mix: LeVuMusic Studio Photo: Trí Bùi Graphics: MarcMarc
```
NT: Bản nhạc jazz standard này mang ít nhiều tính chất lịch sử. Được viết vào năm 1954 dưới tựa đề In Other Words, nhưng 2 năm sau, đã được đổi thành Fly Me to the Moon trong bản ghi âm đầu tiên. Và như một định mệnh, năm 1969, chuyến bay của Apollo 10 đi thám hiểm mặt trăng đã được “trang bị” với một số nhạc, trong đó có Fly Me to the Moon và Moonlight Serenade (Khúc Trăng).
Có nghĩa là đây là những bài nhạc đầu tiên được phát thanh ngoài trái đất trong chuyến bay vòng quanh mặt trăng.
Phiên bản Việt trước đây đã được phát vào năm 2016 dưới tựa đề Hãy Bay Cao, Tình Yêu với những lời tỏ tình thật… vu vơ.
Năm nay, KJ xin ân cần giới thiệu phiên bản Việt mới của Minh Nguyệt dưới tựa đề Tình Này Cho Anh, qua tiếng hát bay bổng của chính dịch giả. Trong ca khúc này, lời tỏ tình bỗng nghe thật nồng cháy và cách trình bày của Minh Nguyệt cũng thật ướt át… chan chứa ân tình.
Mời các bạn cùng đi với Minh Nguyệt lên tận vùng trăng sao tuyệt vời này.
Tình Này Cho Anh
``` Hãy đưa em lên tận cùng với trăng, với sao tuyệt vời Hãy cho em thấy mùa Xuân trên các tinh tú như thế nào Bằng lời nói khác - Nắm tay em Bằng lời nói khác – Hãy hôn em đi
Hãy đơm tim em bằng bài hát chan chứa bao ân tình Chính anh luôn là người em mong, em yêu quý nhất trên đời Bằng lời nói khác - em xin thật lòng Bằng lời nói khác... Em yêu anh ```
Fly Me to the Moon
``` *Fly me to the moon and let me sing among the stars Let me see what spring is like on Jupiter and Mars In other words, hold my hand. In other words, darling, kiss me
Fill my heart with song and let me sing forever more You are all I long for, all I worship and adore In other words, please be true In other words, I love you.*
```
Nhạc & lời: Leonard Cohen
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình bày: Nguyễn Thảo
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Ghi âm: ElevenSixteen Soundspace
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc
NT: Như tôi đã nói trước đây, Leonard Cohen là một nhạc sĩ mà tôi rất thích. Nhưng khác với những ca khúc tôi đã dịch, A Thousand Kisses Deep là một ca khúc thường nghe qua dạng hòa âm, ngoại trừ phiên bản của chính Cohen. Giai điệu của ca khúc này thật là tuyệt, nhưng mỗi lần đọc lời để chuyển qua lời Việt, tôi đều hơi ngại ngùng, phải nói là tôi không chắc chắn mình thấu đáo được những gì Cohen đã viết.
Tôi lục lọi tìm cho được bài thơ gốc. Đọc cả mấy ngày mấy đêm.
Hình như tôi hơi loáng thoáng mơ hồ hiểu một điều gì đó mà Cohen muốn nói.
Khi bạn kêu tôi dịch ca khúc này. Tôi bảo bạn, tôi đã “làm việc” với cái bản nhạc này cả… hai, ba năm qua, nhưng vẫn không dám hứa là mình sẽ “nộp” được bài như ý.
Nhưng hình như mỗi khi bị ép, tôi có cố gắng hơn, nhất là đối với một người khó tánh như bạn. Thật là số khổ. Cũng nhờ vậy mà Ngàn Sâu Che Lấp Môi Hôn ra đời.
Phải nói là tôi vất vả lắm mới có một bản “approximate” như thế này. Mà ngay cả cái tựa A Thousand Kisses Deep cũng làm cho tôi thật khốn đốn. Tại sao lại dưới cả ngàn nụ hôn nhỉ? Tuy “deep” lại là một từ ngữ nói về chiều sâu, nhưng ở đây lại đo lường bằng những nụ hôn trừu tượng. Một secret, một bí mật, dấu diếm dưới bao nhiêu môi hôn.
Tôi hy vọng bạn, cũng như thính giả của KeJazz, nếu có chút thời giờ, sẽ bỏ công tìm hiểu thêm về cái bí mật của Cohen.
Ngàn Sâu Che Lấp Môi Hôn
``` Ngựa về lối cũ. Người đẹp mắt nhung, Gặp khi vận hên đến đây. Cuộc cờ nước thắng, nhưng có bao lâu, Được thua trò chơi rủi may. Giờ thì đến phút nóng tay Dầm mình vùi trong những cơn đắm say. Một đời đã sống ngỡ giống cơn mê, Chìm sâu dưới muôn môi hôn.
Vài lần đánh tráo, một lần xẩy tay Là quay về trên vĩa hè. Lầm đường, lỡ bước, khi nắm tay buông, Vào ngay một bãi chiến trường. Chặng đường mấy khúc mình phải đi qua? Và câu hứa luôn khắc ghi. Tìm một lối thoát đành mất bao nhiêu, Đào sâu dưới muôn môi hôn.
Rồi vào những phút đêm tối âm u Lầm than đám người khốn cùng Một đường nối những thoi thóp con tim Sợi giây kết bao môi hôn.
Dục tình sóng gió, dập dồn ép xô, Đại dương nào hay bến bờ. Tìm hoài chẳng thấy một chốn cho ta, Người gom góp mảnh vụn đời. Thuyền nan lướt sóng, một hướng ra khơi Đường qua mấy cõi ta bà. Lật tàu cũng thế, chớ chấp nê, Chìm theo dưới muôn môi hôn.
Ngàn lần dối trá, một lần biết ra Là quay về trong cõi trần. Chẳng thể đổi chác, đời đã cho ta Điều ta phải riêng cưu mang. Một vài ý nghĩ thầm kín riêng ta, Đời ta khép trang sách rồi. Ngoài trừ mấy thứ vẫn nhớ không ra Vùi sâu dưới muôn môi hôn. ```
A Thousand Kisses Deep
``` *The ponies run, the girls are young The odds are there to beat You win a while and then it's done Your little winning streak And summoned now to deal With your invincible defeat You live your life as if it's real A thousand kisses deep
I'm turning tricks, I'm getting fixed I'm back on boogie street You lose your grip and then you slip Into the masterpiece And maybe I had miles to drive And promises to keep You ditch it all to stay alive A thousand kisses deep
And sometimes when the night is slow The wretched and the meek We gather up our hearts and go A thousand kisses deep
Confined to sex we pressed against The limits of the sea I saw there were no oceans left For scavengers like me I made it to the forward deck I blessed our remnant fleet And then consented to be wrecked A thousand kisses deep
I'm turning tricks I'm getting fixed I'm back on boogie street I guess they won't exchange the gifts That you were meant to keep And quiet is the thought of you The file on you complete Except what we forgot to do A thousand kisses deep* ```
``` Nhạc: Jimmy McHugh Lời: Dorothy Fields Lời Việt: Nguyễn Thảo Trình bày: Lê Vũ Hòa âm & phối khí: Lê Vũ Ghi âm & final mix: LeVuMusic Studio Photo: Trang Trần Graphics: MarcMarc
```
NT: Nhờ mấy ngày nghỉ lễ, và bạn đi xa, tôi lăn xả vào chuyện dịch thuật. Tôi dịch túi bụi, tới tấp điện thư cho cho bạn mấy tờ nhạc. Tôi chắc bạn bị nhảy mũi cả tuần ở xứ xa.
Nghĩ cho cùng, tôi đã hại bạn. Đương thời buổi đại dịch, một cái hách-xì cũng làm cho mọi người thất đởm. Nhất là khi bạn còn phải nhập quốc, phải đi qua immigration và security.
Một trong những ca khúc tôi gửi cho bạn, I’m in the Mood for Love, được viết vào năm 1935 cho một cuốn phim không mấy nổi tiếng, Every Night at Eight. Nhưng bài nhạc này luôn luôn gây nhiều chú ý trong giới nghệ sĩ, và đã là nguồn cảm hứng cho nhiều nhạc khúc khác như Moody’s Mood for Love của James Moody, Mood for Love của Prince Paul, và ngay cả cuộn phim nổi tiếng của nhà đạo diễn Wong Kar Wai, In the Mood for Love.
Bạn về đến Mỹ, bị jet lag. Tôi để yên cho bạn.
Bạn chẳng nói chẳng rằng, gửi cho tôi bản final mix của Thèm Yêu, bản tôi dịch từ I’m in the Mood for Love. Và sáng sớm hôm sau, ngày đầu năm 2022, bạn viết cho tôi, “First thing of 2022: Thèm yêu!”
Thật không biết chuyện gì đã xảy ra cho bạn suốt cả tuần lễ ở Paris, xứ sở của tình yêu.
Đầu năm, tôi xin chúc bạn được thỏa mãn cơn thèm của bạn nhé.
Thèm Yêu
``` Bỗng thấy như đang thèm yêu, Chỉ vì nghe hơi thở em ấm. Chẳng hay cớ sao khi gần em Bỗng anh thấy như thèm yêu.
Đôi mắt em như ngàn sao Địa đàng đêm nay sao sáng quá. Thế nên, hỡi em, đâu ngờ chi Lúc anh khát khao được yêu.
Đừng nên nghĩ suy gì xa xôi. Đừng lo giấc mơ vội tan. Vì đôi trái tim giờ bên nhau Đập chung nhịp yêu, Đừng lo sợ chi!
Cho dẫu mây giăng trời đêm Và mưa tuôn như che kín lối. Hãy quên hết đi chỉ vì anh Thấy đang khát khao thèm yêu. ```
I’m in the Mood for Love
``` I'm in the mood for love Simply because you're near me. Funny, but when you're near me I'm in the mood for love.
Heaven is in your eyes Bright as the stars we're under Oh! Is it any wonder I'm in the mood for love?
Why stop to think of whether This little dream might fade? We've put our hearts together Now we are one, I'm not afraid!
If there's a cloud above If it should rain we'll let it But for tonight, forget it! I'm in the mood for love. ```
``` Nhạc: Antônio Carlos Jobim Lời: Vinícius de Moraes Lời Việt: Nguyễn Thảo Trình bày: Hồ Đắc Anh Thi Hòa âm & phối khí: Lê Vũ Ghi âm: Huỳnh Tuấn Studio (SG) Final mix: LeVuMusic Studio Photo: Trang Trần Graphics: MarcMarc
```
LV: Tôi rất thích nhạc phẩm No More Blues này. Những nốt nhạc chõi đẩy đưa theo điệu bossa nova/samba nhanh trong bài mang đến cho tôi một cảm giác kỳ thú khó diễn tả thành lời. Thêm nữa là cách chuyển hợp âm thật tài tình khiến cho những nốt nhạc tưởng chừng như không cách nào theo nhau được lại quấn quít liền lạc một cách tài tình. Thích bài nên mấy năm trước khi bạn dịch bài này ra lời Việt Không Còn Buồn thì tôi đã nhất định phải thực hiện nó cho bằng được. Tuy nhiên tôi vẫn ao ước muốn trở lại với nó lần nữa. Chỉ kẹt là bài khó hát nên khó tìm ra ca sĩ nào đủ liều để thử lửa. Bỗng đâu AT từ SG lại đề nghị hát! Mừng quá! Những giọng nữ tôi biết mà có thể cáng đáng nhạc phẩm khó nuốt này thì chỉ có một hai người. Mà cô AT này thì lại nằm trong danh sách đó. Nhất là AT khá rành về nhạc Brazillian bossa nova. Nhạc bossa nova kiểu này không theo cách vận hơi bỏ nhịp quen thuộc của nhạc Việt; khiến cho người hát gặp trở ngại rất nhiều. Thêm nữa là giai điệu không theo tiêu chuẩn của những scale bình thường nên dễ hát lạc. Ít nhất đó là qua kinh nghiệm của tôi khi lần đầu thực hiện nó. Lần này AT hát thì tôi cũng đã nóng lòng háo hức để nghe xem cô xử lý bài hóc búa này ra sao. Xin mời người nghe thẩm định.
NT: Tôi cũng xin cám ơn một người bạn, mới quen qua trang Facebook, cô Trang Trần, đã cho phép KẻJazz sử dụng những tấm photograph của cô. Nghệ thuật của Trang Trần mang tầm nhìn đến rất gần với vật thể bình dị, gần đến độ bức ảnh trông thật mới lạ, thật tối giản nhưng lại chứa đựng cả khối cảm xúc rất sâu đậm.
Như bạn nói, Không Còn Buồn là một bài nhạc khác thường, vì những nốt nhạc thoạt nghe dường như lệch lạc nhưng lại rất chặt chẽ nối kết nhau. Nói một cách khác, mới nghe thì thấy rối rắm, nhưng nghe kỹ lại rất hợp lý, rất vừa vặn với xúc cảm của ý nhạc. Bản tiếng Anh có tựa là No More Blues. Tôi đã mượn tấm ảnh này của Trang Trần vì màu sắc và ngôn ngữ của nó để mở lối vào ca khúc này.
Không Còn Buồn
``` Hết buồn đau Sẽ quay về mau Thôi hết buồn đau Hứa với lòng sẽ thôi giang hồ Vẫn hoài mong chốn xưa ấy Thế nhưng thật buồn cười Trái tim tôi vẫn nơi đấy muôn đời
Hết thở than Mắt khô lệ rơi Và chẳng sợ chi Đã không còn lời biệt ly Dù nghe núi sông réo gọi Biết tôi sẽ nói câu chối từ Vì tôi đã sống yên bình Đời sẽ không còn khổ đau
Đời viễn du, ngày tháng xa lìa nơi ấy Trong tim hoài vấn vương Nhớ thương về quê nhà Tôi đã luôn tìm khắp nẽo Mà vẫn đâu thấy yên bình Rồi tôi chợt hiểu ra rằng quê nhà Là nơi tôi sẽ sống vui
Hết buồn đau Bước chân về mau Trả dứt nợ xong Sẽ thôi không còn lang thang một khi ấm êm bên người Đời sống an lành Một mái gia đình Và ta có nhau Đắm say với tình yêu Thấy bao niềm hạnh phúc Tràn dâng như sóng lên khơi, như cánh buồm căng gió Không còn chi khổ đau ```
No More Blues
``` *No more blues I'm going back home No, no more blues I promise no more to roam Home is where the heart is The funny part is My heart's been right there all along
No more tears And no more sighs No, no more fears I'll say no more goodbyes If travel beckons me I swear I'm gonna refuse I'm gonna settle down And there'll be no more blues
Everyday while I am far away My thoughts turn homeward Forever homeward I've traveled 'round the world In search of happiness But all the happiness I've found Was in my hometown
No more blues I'm going back home No, no more dues I'm through with all my wandering now I'll settle down And never roam And find someone And build a home When we settle down There'll be no more blues Nothing but happiness when we settle down There'll be no more blues* ```
``` Nhạc & lời: Leonard Cohen Lời Việt: Nguyễn Thảo Trình bày: Vũ Đèo Hòa âm & phối khí: Lê Vũ Ghi âm: Vũ Đèo Final mix: LeVuMusic Studio Photo: Bích họa tại nhà nguyện St. Joseph 's Oratory Graphics: MarcMarc
```
NT: Lần đi DC, tôi đã làm quen được với một người ca sĩ trẻ, rất trẻ. Nhưng khi nghe anh cất tiếng hát, tôi có cảm tưởng anh có một tâm hồn thật già dặn và đầy ưu tư. Sau khi hát, tôi có đến nói chuyện làm quen, và lôi kéo anh vào hát cho KeJazz.
Anh hưởng ứng ngay.
Anh bảo tôi anh rất thích nghe Etta James, một ca sĩ có giọng hát nhiều chất liệu blues. Tôi nói tiếng hát của anh trong sáng mượt mà, làm tôi nghĩ đến Bing Crosby hoặc Natalie Cole. Anh bảo tôi, ngược lại, anh học hỏi rất nhiều từ lắng nghe Etta James và nỗi đau đớn của bà.
Tôi với bạn bàn thảo với nhau về loại nhạc nào sẽ hợp với người bạn mới quen này. Bạn bảo tôi Vũ Đèo có nhiều chất giọng giông giống Aaron Neville. Rồi bạn đề nghị Alleluia.
Tôi đã được nghe anh hát vài bài nhạc VN cổ điển ở quán cafe MontMartre; tôi đồng ý với bạn ngay. Người bạn trẻ này sẽ mang lại một sắc thái mới cho bài nhạc nặng cân này. Và hôm nay KJ xin giới thiệu người ca sĩ trẻ Vũ Đèo đến với các bằng hữu xa gần.
Hôm nay cũng là ngày cuối năm. Một năm 2021 với nhiều nhiêu khê rắc rối, nhiều biến chuyển của nạn đại dịch, nhiều chuyện hung tàn đẩm máu. Ca khúc Alleluia này là một lời cầu xin an bình cho mọi người.
Alleluia
``` Mạch nhạc nào nghe như có bí phép Người đàn lên theo thánh ý chép. Sao anh vô tư, không quan tâm, chẳng đoái hoài? Này đây quãng tư, quãng năm tiếp nối. Thứ âm trầm rơi, trưởng âm lên vút. Ngẩn ngơ quân vương vung tay phóng bút Alleluia. Alleluia, Alleluia, Alleluia, Allelu…ia
Niềm tin trong anh đôi lúc chới với, Vì trong đêm trăng trên nóc mái ngói , Nhìn em tắm ánh nước lấp loáng, khiến anh như người mất hồn. Buộc thân anh trên chiếc ghế gỗ mốc, Đập tan ngai vua, gọt bay mái tóc. Từ trên môi anh, em chắt lấy khúc Alleluia. Alleluia, Alleluia, Alleluia, Allelu…ia
Phòng không nơi đây anh có biết đến. Từng giam chân anh, và đã lấy mất hết, Lấy mất tất cả chỉ sót trong anh niềm cô độc. Rềnh rang em giương cờ bay muôn sắc. Tình yêu đâu ai vẻ vang chiến thắng? Chỉ có vắng ngắt (và) nát tan câu nguyện cầu. Alleluia, Alleluia, Alleluia, Allelu…ia
Một thời luôn nghe chuyện buồn vui dưới thế. Chuyện nhân gian xưa em mang ra kể. Nhưng nay sao anh chỉ thấy hoang mang toàn im lìm. Một thời năm nao khi ta trong nhau, Cùng thần linh kia giang cánh bay cao, Làn hơi trên môi, ta nghe mấp máy Alleluia. Alleluia, Alleluia, Alleluia, Allelu…ia
Còn không trên kia một đấng Sáng Thế? Bài học yêu đương riêng anh vẫn biết Sao cho nhanh tay bắn trúng kẻ trong cuộc chơi này. Chẳng phải lời than trong đêm tối ám, Cũng chẳng là ai tìm thấy ánh sáng, Lạnh tanh rách nát chỉ có câu Alleluia. Alleluia, Alleluia, Alleluia, Allelu…ia
```
Hallelujah
``` Well I heard there was a secret chord That David played and it pleased the Lord *But you don't really care for music, do you? Well it goes like this: the fourth, the fifth The minor fall and the major lift The baffled king composing Hallelujah Hallelujah, Hallelujah, Hallelujah…
Your faith was strong but you needed proof You saw her bathing on the roof Her beauty and the moonlight overthrew you She tied you to her kitchen chair She broke your throne and she cut your hair And from your lips she drew the Hallelujah Hallelujah, Hallelujah, Hallelujah…
Baby I've been here before I've seen this room and I've walked this floor (you know) I used to live alone before I knew you And I've seen your flag on the marble arch And love is not a victory march It's a cold and it's a broken Hallelujah Hallelujah, Hallelujah, Hallelujah…
There was a time when you let me know What's really going on below But now you never show that to me, do you? But remember when I moved in you And the holy dove was moving too And every breath we drew was Hallelujah Hallelujah, Hallelujah, Hallelujah…
Maybe there's a God above All I've ever learned from love Was how to shoot somebody who outdrew you And it's not a cry that you hear at night It's not somebody who's seen the light It's a cold and it's a broken Hallelujah Hallelujah, Hallelujah, Hallelujah…*
```
``` Nhạc & lời: Irving Berlin Lời Việt: Nguyễn Thảo Trình bày: Hồ Đắc Anh Thi Hòa âm & phối khí: Lê Vũ Ghi âm: Huỳnh Tuấn Studio (SG) Final mix: LeVuMusic Studio Photo & graphics: MarcMarc
```
LV: White Christmas là một trong 2 bài nhạc Giáng Sinh mà tôi thích nhất. Giai điệu êm ả, xúc tích dẫn dắt tâm tình Giáng Sinh trong nét jazz đậm đà hấp dẫn người nghe một cách đặc biệt. Hấp dẫn nữa cho tôi là bài thật ngắn gọn. Bài chỉ có vỏn vẹn 8 câu hát nhưng trong đó gói ghém trọn đủ không khí của một mùa Đông với những lời chúc nhau ấm áp, đầy chân tình.
NT: Bạn biết không, bài White Christmas này đã được lên #1 ở Mỹ cả thảy là 29 tuần, từ năm 1942 đến 1962, trong khi nhạc của ban the Beatles chỉ được 20 tuần. Một phần vì bài nhạc này xuất hiện vào khoảng Đệ Nhị Thế Chiến, sau vụ thả bom ở Pearl Harbour. Lời ca đầy luyến tiếc những ngày thanh bình đã gây xúc động thật mãnh liệt, nhất là những người lính đang xa nhà. Hèn chi mà bạn cũng như tôi đều mê mẫn tâm thần với ca khúc này bao năm qua.
LV: Nếu có khả năng thì tôi sẽ cố gắng trở lại với bài này mỗi hàng năm đến mùa Giáng Sinh. Giáng Sinh mà không nghe White Christmas thì đâu là Giáng Sinh! Vì thế năm nay khi Anh Thi đề nghị hát bài này thì tôi hoan hô hưởng ứng ngay. Xin mời nghe tiếng hát đã vắng bóng từ khá lâu, Hồ Đắc Anh Thi qua phiên bản Ngày Đông Trắng.
Ngày Đông Trắng
``` Tôi vẫn mơ hoài ngày đông xa xôi. Một đêm đông tuyết trắng bay ngập trời. Từng hàng cây trơ băng giá, Với bầy trẻ lặng ngóng Tiếng chuông réo vang trên trời xa.
Tôi vẫn mơ về ngày đông xa xôi, Và từng dòng chúc Giáng Sinh cho người, "Nguyện cầu bên nhau bao đêm thánh bình an Và ngày đông một mầu trắng ngập trần gian."
```
White Christmas
``` *I'm dreaming of a white Christmas Just like the ones I used to know Where the treetops glisten and children listen To hear sleigh bells in the snow
I'm dreaming of a white Christmas With every Christmas card I write May your days be merry and bright And may all your Christmases be white*
```
``` Nhạc: Richard Rodgers Lời: Oscar Hammerstein II Lời Việt: Nguyễn Thảo Trình bày: Minh Nguyệt Hòa âm & phối khí: Lê Vũ Ghi âm: Trí Bùi Studio Final mix: LeVuMusic Studio Photo: Ngô Nhật Trường Graphics: MarcMarc
```
*Tuần này, KeJazz nhờ người ca sĩ đa tài Minh Nguyệt đảm trách dùm phần giới thiệu. Sau đây, một lần nữa, là một câu chuyện nửa hư nửa thực đã xảy ra*
MN: Nhưng một trong những điều MN ưa chuộng là đọc lời dẫn nhập của KJ mà.
NT: Viết dùm đi vì NT viết nhiều quá nên… bí rồi.
Tôi đùa với NT: Không những vậy mà một trong những điều MN ưa chuộng là đọc xong rồi nhào vô chọc phá mà.
NT giận tím mặt. Tôi đoán vậy vì anh chỉ đáp trả lại bằng một hình có cái mặt chau mày đỏ tím lịm.
MN: Biết viết gì đây?
NT: MN cứ kể những gì bạn yêu thích và tại sao là được rồi.
Tôi thầm nghĩ mình thuộc loại tham lam nên cái gì cũng yêu, cũng thích chưa kể có nhiều thứ tôi yêu thích rất riêng tư nữa; ngu sao kể ra vì KJ có biết bao người vào nghe nhạc. Viết tầm bậy thế nào cũng có kẻ “xỉ vả” cho coi!
Cho nên thôi thì…
Sắp tới Giáng Sinh rồi vèo một cái một năm lại sẽ qua. MN xin mượn trang này để gởi gấm chút chân tình với KJ.
Một trong những điều tôi yêu là nhạc.
Tôi thích nghe nhạc, thích hát nghêu ngao một mình hay với bạn bè.
Khi vui tôi hát.
Khi buồn tôi hát.
Khi sợ hãi, lo lắng tôi cũng hát.
Thật đấy bạn. Ngày xưa khi còn bé dại thỉnh thoảng cả nhà đi vắng tôi vừa sợ ma, vừa sợ chuột. Ma thì con bé chưa bao giờ thấy, còn chuột thì eo ơi, trong nhà có một con chuột chù lâu lâu lù lù xuất hiện. Tôi dám cá là ông chuột này lớn tuổi hơn tôi nhiều vì nó có bộ lông loang lổ rụng gần hết cả người; mỗi lần xuất hiện ông ấy cứ tàng tàng vừa đi vừa gương mắt nhìn con bé nhãi ranh tôi như khi dễ vậy. Cho nên hễ một mình sợ hãi là tôi cứ hát toáng lên hết bài này qua bài khác để …hù ma và báo động cho chuột biết rằng “Này nha! Nhà có người đấy, đừng ló diện nha”. Phải chăng vì luyện giọng theo kiểu này từ nhỏ nên sau này giọng tôi mới cứ oang oang như… vịt đực ?!
Quay về hiện tại nhé. Xin cám ơn NT & LV rất nhiều đã cho tôi gia nhập vào gia đình KJ. Khoảng một năm trước qua Triệu Vinh mà tôi quen với KJ. Từng bước, từng bước, tôi chập chững để làm quen với lối làm việc của các anh, tập cách thâu âm và tập hát những ca khúc dù đã nghe và rất thích nhưng thú thật là cả đời cũng không nghĩ tới sẽ có ngày mình hát những bài này. Những Điều Tôi Yêu là một trong những bài trong danh sách này. Thường nhịp điệu 3 / 4 rất dễ hát vì dễ theo nhịp mà. Nên khi LV cảnh báo trước tôi đã cười thầm. Không ngờ khi thâu mới thấy đúng là “khó nuốt” thật. Nhưng lỡ “xì-tin” nhận rồi, và cũng vì NT đã “ưu ái” nói khi anh viết lời Việt đã hình dung chất giọng “playful” của MN. Khổ chưa! Chỉ vì câu này mà tôi cứ phải ráng từ từ …nuốt và nuốt cho đến khi trôi… chảy mới nhẹ người.
Một lần nữa MN xin chân thành đa tạ và thân chúc KJ ngày càng phát triển, càng mới lạ, càng nhiều thính giả yêu mến.
KJ cũng là một trong những điều MN ưa chuộng!
Những Điều Tôi Yêu
``` Giọt lóng lánh trên nụ hồng, và râu ria chú miêu, Một ấm nước sôi reo bên cặp găng len mới thêu Quà gói sơ bằng giấy hàng cột với giây mầu, Là điều cho tôi thêm bao ấm áp trong lòng.
Ngựa trắng tí hon, hay ngon ngọt lát bánh táo thơm, Nhà vắng, tiếng chuông lan xa, hoặc chuông xe tuyết vang, Bầy ngỗng bay thật thẳng hàng, nhẹ lướt trăng tà, Là điều cho tim tôi thêm xao xuyến vô vàn.
Vạt áo trắng tinh khôi, ai buộc ruban mướt xanh, Từng đốm tuyết bay nhe-nhẹ đọng trên môi mắt cay, Mùa giá băng rồi sẽ tan vào tiết Xuân nồng, Là điều cho tôi thêm yêu tha thiết cuộc sống.
Lúc chó cắn chùng, Khi ong châm nọc, Khi nghe sao buồn thiu, Chỉ cần nghĩ về những điều ta yêu thương từ lâu, Là tim sẽ thôi hết ưu sầu.
```
My Favourite Things
``` *Raindrops on roses and whiskers on kittens Bright copper kettles and warm woolen mittens Brown paper packages tied up with strings These are a few of my favorite things.
Cream-colored ponies and crisp apple strudels; Doorbells and sleigh bells and schnitzel with noodles; Wild geese that fly with the moon on their wings; These are a few of my favorite things.
Girls in white dresses with blue satin sashes Snowflakes that stay on my nose and eyelashes Silver-white winters that melt into springs These are a few of my favorite things
When the dog bites, When the bee stings, When I'm feeling sad, I simply remember my favorite things, And then I don't feel so bad.*
```
``` Nhạc & lời: Nhạc cổ truyền Anh Lời Việt: Nguyễn Thảo Trình bày: Lê Vũ & Nguyễn Thảo Hòa âm & phối khí: Lê Vũ Ghi âm: Eleven-Sixteen Soundscape & LeVuMusic Studio Final mix: LeVuMusic Studio Photo: Bích họa tại St. Joseph's Oratory, Montreal, CAN Graphics: MarcMarc
```
NT: Trong một bài báo về nhạc Giáng Sinh, tác giả đã viết rằng: Nếu bạn có dự định làm cho khách khứa thất đảm kinh hồn trong buổi tiệc ngày lễ, bạn chỉ cần chêm bài nhạc Coventry Carol vào giữa sưu tập nhạc của bạn.
Tôi nghe câu chuyện có vẻ mang nhiều chi tiết thú vị.
Bài nhạc này viết vào khoảng thập niên 1530, nói về những đứa trẻ bị giết chết dưới thời vua Herod theo lời trong Thánh Kinh, quyển Gospel của Matthew. Tục truyền rằng khi vua Herod nghe nguồn tin đồn từ Ba Vua về một vì vua sắp ra đời, và sẽ trở thành vua của người Do Thái, ông đã cho quân đi lùng bắt và giết tất cả những đứa bé trai từ sơ sinh đến 2 tuổi trong cổ thành Bethlehem.
Ca khúc là lời than khóc của những người cha mẹ trong cuộc thảm sát đẫm máu này.
Bằng âm giai thứ, bài nhạc mang một nét u buồn ảm đạm, với lời ca chia ra thành những nhóm hai và ba chữ không cân bằng, như nhắc chừng một nguy biến đang ẩn nấp đâu đó. Kết thúc của những đoạn trong bài nhạc đôi lúc đổi qua trưởng như khơi mào một bùng nổ của cảm xúc.
Điều quái lạ là vì đâu mà ca khúc bi thương này lại trở thành một bài nhạc Giáng Sinh?
Ca khúc viết từ thế kỷ 16 là một phần trong những vở nhạc kịch rất thịnh hành thời Trung Cổ, thường kể lại những tuồng tích trong Thánh Kinh. Ở bên Anh Quốc, những vở nhạc kịch này được dựng lên trong buổi lễ Corpus Christi vào giữa mùa hè. Trong bầu không khí nóng nực, khán thính giả dự lễ hội thường nhậu nhẹt say sưa, và chuyện giết trẻ của vua Herod hầu như không mấy thảm sầu như ta nghĩ.
Rồi trong thời Vương Tộc Tudor, dưới ảnh hưởng mạnh của Tin Lành (Protestanism), những vở kịch về Thiên Chúa Giáo (Catholicism) bị cấm đoán, và bài nhạc Coventry Carol cũng biến mất vào quên lãng.
Vào Đệ Nhị Thế Chiến, nhân ngày Giáng Sinh năm 1940, giữa cảnh hoang tàn đổ nát của Thánh Đường Coventry bị người Đức dội bom, bài ca Coventry Carol đã được hát lên. Nhưng lần này, ca khúc lại khơi đúng cảm xúc u buồn từ sự đẩm máu của chiến cuộc. Buổi nhạc này đã được phát thanh trên đài BBC.
Có lẽ từ đó, Coventry Carol vẫn thỉnh thoảng xuất hiện vào dịp lễ mừng Chúa Jesus ra đời.
LV: Đúng như vậy, đây là lần đầu tiên tôi được nghe bài nhạc Giáng Sinh lạ lùng này. Nét nhạc bi thống của bài khiến cho tôi hồi tưởng đến bài Exodus và tình cảnh thê thảm của ngày Tết Mậu Thân năm nào. Mặc dù bạn đã gợi ý khi gửi cho tôi phiên bản của Sting. Sting đã cải biến hòa âm cho thành ra vẻ nhạc Giáng Sinh truyền thống, nhưng tôi thì lại thấy thu hút bởi phong cách bi tráng của phiên bản do Lennox trình bày. Vì thế nên hoà âm cho bài Giáng Sinh lần này mang dáng vẻ trầm trọng, dữ dội khác hẳn những nhạc Giáng Sinh êm dịu, mùi mẫn. Giữa tôi và bạn, tôi lập nên 5 giọng vừa chính vừa bè kèm với tiếng timpani để dựng nên đoạn hát giữa lúc nói về việc truy diệt trẻ thơ… Một Ru Khúc Đêm Đông khác thường.
Ru Khúc Đêm Đông
``` Im ngoan ngủ say nhé em thơ ngây Ngủ say yên giấc đêm này. Giữa cơn chiêm bao nở thêm nụ cười. Xin bình an đến muôn người.
Đâu riêng mình ta lắng lo, suy tư, Lòng như trăm mối ưu phiền. Trẻ thơ say trong tiếng ru đêm nay, Hay lời ai khóc biệt ly?
Than ôi, từ khi đế vương hay tin Hài nhi Thiên Chúa ra đời. Thánh chỉ ban truyền, trẻ thơ truy diệt. Trần gian một chốn đọa đày.
Oan khiên lòng đau, bé thơ vô tội, Lời ta than khóc âm thầm. Phút giây ly biệt, chẳng nói lên một lời. Từ nay xa cách muôn đời.
Xin cho ngàn sao sáng soi đêm dài Đường em đi đến thiên đàng. Mãi tươi nụ cười, hỡi em thơ ngây, Trong lời ru giấc mùa Đông.
```
Coventry Carol
``` Lullay, thou little tyne child Sleep well, lully, lullay And smile in dreaming, little one Sleep well, lully, lullay
Oh sisters too, how may we do For to preserve this day This por yongling for whom we singe Farewell, lully, lullay
Herod, the king, in his raging Chargèd he hath this day His men of might in his owne sight All young children to slay
Then woe is me, poor child, for thee And ever mourn and say For thy parting, neither say nor sing Bye bye, lully, lullay
And when the stars fill darkened skies In their far venture, stay And smile as dreaming, little one Farewell, lully, lullay Dream now, lully, lullay
```
``` Nhạc & lời: Frank Wildhorn Lời Việt: Nguyễn Thảo Trình bày: Minh Nguyệt & Triệu Vinh Hòa âm & phối khí: Lê Vũ Ghi âm: Phòng thâu NTV & Trí Bùi Studio Final mix: LeVuMusic Studio Photo & graphics: MarcMarc
```
*Lời dẫn nhập:
Xin tưởng tượng, sau đây là một cuộc đối thoại của hai ca sĩ trong thời đương đại, nơi thế giới ảo và thật nhập nhòe, người và ảo hình đánh lừa nhau. Hai ảo hình, một nam, một nữ. Hãy tạm gọi ảo hình 1 là Minh Nguyệt, trùng tên với một ca sĩ, và ảo hình 2, Triệu Vinh, cũng trùng tên với một người ca sĩ khác. Hai ảo hình vừa nhận được bản phối của KJ, một công ty chuyên sản xuất nhạc ảo. Vào thời điểm (tạm mượn chữ của nhà văn Haruki Murakami) là năm 2Q21, nơi Q là bất cứ một con số ảo nào.*
MN: Vinh ơi, V nhận được bản phối chưa?
TV: Nhận được rồi. Hôm qua thấy hiện ra trong điện thư. MN nghe thử chưa?
MN: MN cũng vậy. Mới hôm qua thôi. Vừa nhận được là phải nghe thử liền. V ơi, MN thấy lo ghê. Bài phối này hát chung mà mình không gặp nhau được. Nhất là toàn bài chỉ là những câu đối thoại. V nghĩ đi, chẳng nhẽ mình lầm bầm một mình; nghe như người điên ấy.
TV: Cứ hát đại đi. Đừng nghĩ là những câu đối thoại nữa.
MN: Không được. MN thấy không được tí nào cả.
TV: ….
MN: Thật là chán mấy cái ông KJ này ghê. Cứ quấy rầy mình hoài, mà lại làm khó nữa chứ.
TV: V hát thử phần của V rồi. V thấy cũng tạm ổn.
MN: Cái vấn đề là, MN thấy cái bài này nó vi phạm nữ quyền quá hà.
TV: MN nói vậy là sao?
MN: Thì mấy năm nay, TV không thấy phong trào MeToo bùng nổ khắp thế giới à? Nữ quyền bây giờ mạnh lắm cơ.
TV: Thì sao chứ? V đâu thấy ăn nhậu gì với bài hát này?
MN: Ơ hay, TV không đọc lời ca sao chứ? V không thấy cái anh chàng trong bài đang dụ cô nàng ở lại à? Mà lại còn bỏ thuốc mê vào ly nữa kia.
TV: V thấy cô ấy chỉ uống rượu vang thôi mà.
MN: Thôi đi, cái cánh đàn ông mấy người hay binh nhau lắm. Rõ ràng ràng kìa, lại còn dấu mất cái áo của cô ấy nữa kia.
TV: Đâu có đâu. Chỉ là áo khoác thôi mà.
MN: Hừ, nói chuyện với V thật là… chán. Chắc MN phải giận V một thời gian cho biết.
Vài hôm sau…
MN: Hết giận rồi, vì phải hỏi TV đã thâu xong phần V chưa? Cho MN mượn để… đối đáp.
TV: OK. Để V gửi ngay nhé.
Lại thêm vài hôm sau nữa…
MN: TV nghe bản cuối chưa? V thấy có gì không?
TV: Nghe rồi, nhưng thấy gì là thấy cái gì?
MN: Chán V ghê. Bộ V không thấy giọng NM lấn giọng của V à?
TV: Thì MN bảo là nữ quyền bây giờ mạnh lắm mà, lấn luôn mớ đàn ông đó.
MN: Thôi đi, coi chừng MN lại giận lại nữa cho mà xem. MN giận dai mà thù cũng dai lắm đó nhe.
*Xin nhắc lại, trên đây là một câu chuyện bịa đặt. Những nhân vật cũng bịa đặt. Mọi trùng hợp chỉ là ngẫu nhiên. Nhưng, ảo và thật vẫn thường hay bị nhầm lẫn*, *tùy vào người đọc là ảo hay thật.*
*NT*
``` Sau khi post được đăng tải, ca sĩ Minh Nguyệt đã lên mạng FB "phản hồi". KJ xin được đăng lại sau đây cho các bằng hữu mua vui...
MN: Hai nhân vật ảo "MN & TV" trong câu chuyện "ảo" của người viết quả rất... ảo ha ha ha. Người viết chắc thường sống trong thế giới ảo nên thêu dệt một nhân vật nữ ảo còn hơn ảo nào là..hay lo, hay dỗi hờn lại còn nhõng nhẽo nữa chứ.
Đây là chuyện thật chăm phần chăm giữa hai ca sĩ và mấy ông KJ nè: KJ: hai người có hứng hát bài này không? TV: Tùy MN. V sao cũng được! MN: Chà! Cũng challenge ghê ta, nhưng mình thích challenge nên..chơi luôn! KJ: MN & TV cứ tha hồ sửa lại lời để hát nhé. Tôi nghĩ thầm trong đầu “Khoái hai ông này thật! chứ làm việc với nhau mà không uyển chuyển chắc ta đành xa nhau mất thôi”
Vài hôm sau... MN: KJ ơi… làm ơn đổi tiết tấu bài này cho chậm lại. Hát lẹ như ma đuổi vậy đâu ai nghe được lời đối thoại thì làm sao tình tứ được.
Vài hôm sau... MN: V ơi, để M hát trước rồi thảy qua cho V chêm vào nhá. TV: Xong ngay! Lại nghĩ thầm trong đầu “Khoái nhất TV ở chỗ ..sao cũng được nên bao năm nay mới không thể xa nhau”
Vài hôm sau KJ gởi mp3 cho nghe thử... MN: KJ ơi.. sao thấy giọng MN có vẻ hơi lấn áp TV đấy. KJ: Tại sợ MN lại gào lên “nam nữ bình quyền” nên mới “đì” TV một chút. Không vấn đề gì! Sẽ sửa lại.
Vài hôm sau… Vài tuần sau… Từng ngày qua… TV gọi MN hỏi : Không biết khi nào KJ mới post bài này ta ? MN: Chắc phải chờ khi nào trời có tuyết rơi lạnh giá thì đăng mới hợp thời. TV: Ô! Nếu vậy chắc tới Tết Congo rồi. MN: ???!!! TV: Tại bên Texas làm gì có tuyết mà chờ.
Và chuyện này tui có thể thề trước tòa là... hoàn toàn có thật! ```
Ngoài Trời Lạnh Lắm
``` Thôi chắc em về đây Ôi em ơi, lạnh buốt ngoài trời Em phải mau về ngay Nhưng em ơi, lạnh buốt ngoài trời Chiều hôm nay thật vui Chờ mãi em đã hết tuần này Em vui thật mà Nắm tay mà thấy sao lạnh ghê đây
Mẹ sẽ bắt đầu phật lòng rồi buồn rầu Hãy đừng vội vàng mà làm gì nào Và bố sẽ nóng giận thật là bực mình Hãy nhìn kìa ngọn lữa hồng thật nồng Thôi chắc em rồi sẽ lại bị rầy Hỡi em mình cứ từ từ mà Mà sao uống hết rồi mà lại đầy đây? Cùng nghe nhạc lúc đêm còn dài
Hàng xóm em cười cho Tuyết băng đông ngập trắng ngoài trời Mà thuốc mê gì đây? Taxi kia chẳng biết đường nào vào Trời hỡi, em làm sao Tóc em ôi thật mướt, thật tuyệt vời Cho em tỉnh đây? Mắt em ngời sáng như ngàn ánh sao
Em đã nói rằng "Đừng, đừng, đừng mà" Hãy cùng ngồi gần kề thật tình mà Mà ít ra em đã thật lòng đòi về Hãy đừng làm mình tiếc mai sau này Thôi chắc phải về ngay Hỡi em xin đừng cứ cự tuyệt hoài Nhưng ôi buốt giá ngoài kia Vì ôi buốt giá ngoài kia
Em phải đi về ngay Hỡi em ơi lạnh buốt ngoài trời Đã nói thôi mà anh Hỡi em ơi lạnh buốt ngoài trời Dẫu biết nơi này đây Có em đây thật quá tuyệt vời Thật ấm, thật nồng Ngắm xem ngoài đó tuyết lạnh còn rơi
Anh lớn sẽ đứng chờ tận ngoài đầu đường Thấy môi em thật ấm thật gọi mời Chị ấy sẽ biết chuyện của bọn mình Khiến lòng mình ngàn sóng tràn đầy bờ Và mấy bà dì thật là nhiều điều Chắc môi hôn này rất là tuyệt vời Mà thôi có nán lại rồi cũng phải về Chưa lúc nào nhiều tuyết như đêm này
Ấy chết, em về thôi Hỡi em ơi lạnh cóng ngoài trời Ôi áo em ở đâu Tuyết cao như ngập đến đầu người Anh quá hư là hư Trái tim anh đập quá vì nụ cười Không thấy thật sao? Nỡ sao đành để anh một mình đêm nay
Ngày mai người ta rồi sẽ ngồi xầm xì Nỗi lòng này buồn ám cả một đời Và chắc là còn nhiều điều thật ly kỳ Nếu vì lạnh mà chết đi làm sao? Thôi để em về đi Hãy nán thêm vài giây nào Trời ơi, giá buốt lạnh ngoài trời Vì ôi giá buốt lạnh ngoài trời
Trời ơi giá buốt ngoài kia Trời ơi giá buốt ngoài kia
```
Baby, It’s Cold Outside
``` *I really can't stay But baby, it's cold outside I've got to go away But baby, it's cold outside This evening has been Been hoping that you'd drop in So very nice I'll hold your hands, they're just like ice
My mother will start to worry Beautiful what's your hurry? My father will be pacing the floor Listen to the fireplace roar So really I'd better scurry Beautiful please don't hurry But maybe just a half a drink more Put some records on while I pour
The neighbors might think Baby, it's bad out there Say what's in this drink? No cabs to be had out there I wish I knew how Your eyes are like starlight now To break this spell I'll take your hat, your hair looks swell*
*I ought to say, "No, no, no sir" Mind if I move in closer? At least I'm gonna say that I tried What's the sense in hurtin' my pride? I really can't stay Oh baby don't hold out Ah, but it's cold outside Baby, it's cold outside
I simply must go But baby, it's cold outside The answer is no But baby, it's cold outside Your welcome has been How lucky that you dropped in So nice and warm Look out the window at the snow My sister will be suspicious Gosh your lips look delicious My brother will be there at the door Waves upon the tropical shore My maiden aunts mind is vicious Gosh your lips are delicious But maybe just a cigarette more Never such a blizzard before
I've gotta get home But baby, you'd freeze out there Say lend me a coat It's up to your knees out there You've really been grand I thrill when you touch my hand But don't you see? How can you do this thing to me?
There's bound to be talk tomorrow Think of my lifelong sorrow At least there will be plenty implied If you got pneumonia and died I really can't stay Get over that old out Baby, it's cold outside Baby, it's cold outside*
```